2023 06 01 Oplegnotitie RKC Jeugdzorg

Oplegnotitie Van Aan

: de griffier : de Raad

Behorend bij

: Rapport RKC ‘Jeugdzorg in Noardeast-Fryslân en Dantumadiel; Verantwoordelijkheid, sturing en uitvoering’

Raadsvergadering

: It Debat d.d. 1 juni 2023

Inleiding De gezamenlijke Rekenkamercommissie (RKC) heeft een onderzoek gedaan naar het jeugdzorgbeleid in de gemeenten Dantumadiel en Noardeast-Fryslân. De belangrijkste resultaten van dit onderzoek zijn aan de raad gepresenteerd in it Petear van 10 mei jl. Korte inhoud De Rekenkamercommissie heeft het onderzoek uitgevoerd op verzoek van de gemeenteraad van Noardeast-Fryslân. Op 23 juni 2022 is er door de Raad een motie aangenomen met als onderwerp ‘Onafhankelijk onderzoek jeugdzorgbeleid’. Dit naar aanleiding van berichtgeving rond een casus van een jongere uit de gemeente. Het onderzoek moet de gemeenteraden van beide gemeenten in staat stellen om beter sturing te geven aan de jeugdzorg. Zodat de zorg die jongeren nodig hebben, beschikbaar is en blijft. In het onderzoek brengt de RKC van Noardeast-Fryslân en Dantumadiel in kaart hoe de gemeenteraden van beide gemeenten hun verantwoordelijkheid en rol op het gebied van jeugdzorg kunnen vormgeven. Daarvoor maakt de commissie eerst duidelijk hoe de jeugdzorg in beide gemeenten is geregeld. Wat is het beleid en hoe is dat vastgelegd? Wie voert het beleid uit en welke afspraken zijn daarover gemaakt? Daarnaast is onderzocht welke verantwoordelijkheden en rollen de gemeenteraad heeft en of de raad voldoende geïnformeerd wordt om deze taak goed te kunnen uitvoeren.

Tot slot is gekeken naar manieren om de informatievoorziening over jeugdzorg aan de raad te verbeteren. De centrale vraagstelling van het onderzoek luidt: Welke mogelijkheden bezitten de gemeenteraden van Noardeast-Fryslân en Dantumadiel om hun verantwoordelijkheid en rol binnen het domein van de jeugdzorg gestalte te geven? En op basis van welke voorwaarden, met name in termen van informatievoorziening kan dat zo optimaal mogelijk gebeuren? De beantwoording van deze onderzoeksvraag is ter hand genomen door middel van zeven deelvragen. Het onderzoek heeft geleid tot de volgende hoofdconclusies: Hoewel ‘de gemeente’ in de Jeugdwet de verantwoordelijkheid heeft gekregen voor de Jeugdzorg is het voor de gemeenteraden van Noardeast-Fryslân en Dantumadiel moeilijk om hun sturende, kaderstellende, en met name hun controlerende rollen in de praktijk goed uit te kunnen oefenen. Dat wordt mede veroorzaakt door het wettelijke systeem zoals dat is ingevoerd. Daarnaast bestaat er weinig zicht op de daadwerkelijke resultaten en maatschappelijke effecten van de jeugdzorg. Op basis van het onderzoek en de conclusies heeft de RKC een achttal aanbevelingen geformuleerd: Aanbeveling 1 Dring er bij het college op aan dat de verantwoordelijkheden op basis waarvan in het gebiedsteam wordt gewerkt, helder omschreven zijn, werkbaar zijn, en worden omschreven in kaders/protocollen.

1

Zorg bij de inkoop/aanbesteding (door het SDF) dat aanbieders een heldere informatie en rapportageplicht krijgen richting het gebiedsteam. Aanbeveling 2 Dring bij het college aan op een sterkere inhoudelijke verantwoording van het jeugdzorgbeleid en wel zodanig dat er meer zicht komt op de maatschappelijke effecten. Zorg ervoor dat de visie en plannen rond de jeugdzorg in meer concrete handvatten voor sturing en controle worden vertaald. Vraag het college om in de beleid- en P&C-stukken met zoveel mogelijk SMART geformuleerde doelstellingen en indicatoren te komen; zo nodig samen met andere gemeenten en het SDF vast te stellen. Pleit er in dat kader voor dat die verantwoording ook zodanig wordt ingericht en georganiseerd dat deze een optimale basis biedt voor leren en verbeteren. Aanbeveling 3 Dring bij het college aan op een versterking van de positie van het gebiedsteam met name ten behoeve van de samenwerking binnen de driehoek jeugdige en ouders, gebiedsteam en behandelende instelling in het verdere verloop van het zorgtraject. Laat het college in overleg met de ambtelijke organisatie/gebiedsteam nagaan of en zo ja welke extra deskundigheid daarvoor binnen het gebiedsteam nodig is (bijvoorbeeld diagnosestelling, en analyse, opstellen behandelplannen).

Dat kan wellicht de hulpverlening vanuit het gebiedsteam zelf aan jeugdigen ten goede komen, maar ook de professionele samenwerking met de jeugdzorginstellingen. Aanbeveling 4 Verzoek het college om het SDF opdracht te geven in de gesprekken met zorgaanbieders, c.q. de kwaliteitseisen die door het SDF gesteld worden, nadruk te leggen op een goede intake en verklarende analyse en de wijze waarop communicatie en terugmelding aan jeugdigen/ouders en gebiedsteams is geregeld. Ga in dit kader na of het zinvol is om met de gemeente, in samenwerking met andere Friese gemeenten, een eigen zelfstandige diagnose-unit te realiseren. Zorg wel voor goede afstemming met de vijf hoogspecialistische Friese instellingen. Aanbeveling 5 Dring bij het college aan op een grondige evaluatie van de jeugdzorg per raadsperiode. Daarbij zou ingegaan moeten worden op: de toegankelijkheid en beschikbaarheid van zorg, de kwaliteit van de zorg, de efficiency van de dienstverlening, de mate van tevredenheid van jeugdigen en ouders, en – de belangrijkste factor – de effectiviteit van de geleverde zorg, maar ook op eventuele trends in de prestaties van jeugdzorg gedurende de evaluatieperiode, zoals veranderingen in het aantal kinderen, in de aard van de jeugdproblemen en in de beschikbare middelen en financiering voor jeugdzorg.

Aanbeveling 6 Zorg als raad dat je goed geïnformeerd wordt over de resultaten en maatschappelijke effecten van de jeugdzorg. In dat kader zouden aansluitend op informatiebijeenkomsten en werkbezoeken, ook bijeenkomsten georganiseerd kunnen worden met jeugdigen en ouders, experts over bijvoorbeeld nieuwe ontwikkelingen in de jeugdzorg, best practices van andere gemeenten, of onderzoek dat gedaan is naar de effectiviteit van bepaalde interventies gedeeld kunnen worden. Stel desgewenst een of meerdere rapporteurs of een commissie binnen de gemeenteraad aan die zich buigen over de problemen en uitdagingen in de jeugdzorg. Deze rapporteur(s)/commissie kan/kunnen informatie/onderzoeken verzamelen, aanbevelingen doen, en de gemeenteraad adviseren over beleidsmaatregelen die genomen kunnen worden om de jeugdzorg te verbeteren.

2

Aanbeveling 7 Verzoek het college om eens per jaar of twee jaar de informatie van het SDF over de resultaten van de jeugdzorg (afweging kosten en baten, monitoring en evaluatie, en zeker ook zicht op de effecten van de zorg vanuit het perspectief van de zorgontvangers) naar de raden te sturen. Aanleiding hiervoor kan het jaarverslag of de voorjaarsbrief van het SDF zijn. Zoek in dat kader contact met andere raden in Fryslân om tot een soort rapportageformat te komen voor de SDF-taken, zodat de raden zich ook gezamenlijk een oordeel kunnen vormen over de prestaties van het SDF binnen de centrumregeling. Aanbeveling 8 Verzoek het college om advies van een daarin gespecialiseerd jurist in te winnen over de wijze waarop informatievoorziening naar de raad en betrokkenen (incl. de raad) kan plaatsvinden en op basis daarvan een helder protocol op te stellen met bevoegdheden (eigendom, recht op inzage enz.) van elke betrokkene hierin. Doel van de behandeling De RKC is een instrument ten behoeve van de raad. De leden van de RKC worden door de raad benoemd. De RKC ondersteunt de raad in met name zijn controlerende rol. Rapporten van de RKC worden rechtstreeks aan de raad uitgebracht, met conclusies en aanbevelingen.

Het is daarom in eerste instantie aan de raad om te beoordelen wat er met het onderzoeksresultaat in het algemeen en met de conclusies en vooral aanbevelingen in het bijzonder gedaan moet worden. Daarvoor is dit Debat bedoeld. Van de raadsleden wordt gevraagd - Hoe beoordeelt u dit onderzoek van de RKC? - Wenst u de conclusies en aanbevelingen onverkort over te nemen? - Wat wilt u het college verder nog meegeven in de aanloop naar een besluitvormend raadsvoorstel? Er lijken op voorhand geen inhoudelijke belemmeringen te zijn voor de door de RKC gegeven conclusies en aanbevelingen. Wel kan worden geconstateerd dat de aanbevelingen in veel gevallen een eerste aanzet vormen voor verbeteringen. De concrete uitvoering ervan vraagt nadere uitwerking van het college (en soms ook anderen). Vervolgtraject Op basis van het eindrapport en de behandeling in it Debat, komt het college vervolgens met een besluitvormend raadsvoorstel. Daarin geeft het college aan hoe zij het onderzoek beoordelen, wat zij met de aanbevelingen en eventuele wensen van de raad gaan doen en op welke termijn. Behandeling van dit raadsvoorstel staat gepland voor een Beslút na de zomerperiode van 2023. Bijlagen 1. Bestuurlijk rapport ‘Jeugdzorg in Noardeast-Fryslân en Dantumadiel; Verantwoordelijkheid, sturing en uitvoering’ 2.

Onderzoeksrapport ‘Jeugdzorg in Noardeast-Fryslân en Dantumadiel; Verantwoordelijkheid, sturing en uitvoering’ 3. Persbericht ‘Rekenkamercommissie presenteert uitkomsten onderzoek naar jeugdzorgbeleid’ 4. Presentatie RKC in it Petear van 10 mei 2023.

3