2021-12-08 Presentatie transformatie door de ogen van de wijkteams raad NE-F

De transformatie door de ogen van de sociaal werkers

8 december 2021

Friese rekenkamers • Waarom rekenkamer Leeuwarden? • Vergelijkend onderzoek Leeuwarden, Waadhoeke, Harlingen, Heerenveen, Noardeast-Fryslân en Dantumadiel

De beloftes van de transformatie • Decentralisatie Jeugdwet, Wmo en Participatiewet • Zes uitgangspunten (= beloftes) staan centraal Laagdrempelige toegang Maatwerk leveren / integrale aanpak Stimuleren eigen regie en zelfredzaamheid Multidisciplinair werken Preventief werken Kostenefficiënt werken

De transformatie van het sociaal domein • Meeste gemeenten (83%) kiezen voor gebiedsteams in huis buiten de organisatie

• Grote variëteit in teams: doelgroepenteams (wetten) expertteams (taken/specialismen) integrale teams

De gebiedsteams van NE/D • Gezamenlijke website www.noordoosthelpt.nl • Georganiseerd in eigen huis • Gevestigd in Damwâld, bezig met locaties in de dorpen • Taak is informatie, advies en ondersteuning bij: • opvoeden en opgroeien, leven met een beperking, gezins- en relatieproblemen, ouder worden/zelfstandig wonen, zorgen voor een ander (mantelzorg), dagbesteding, op orde krijgen van uw financiën, vervoer en mobiliteit, wonen en woonvoorzieningen

• Transitie van doelgroepenteams naar 5 integrale gebiedsteams • Focus op toegang tot zorg • Nog weinig focus op voorliggend veld en samenwerking 1e lijn

De context van NE/D • In NE-F en D wonen relatief veel kinderen en gezinnen met kinderen en relatief weinig jongeren (nl) • In NE-F en D wonen relatief veel 68+ (nl) • SES gelijk aan andere Friese gemeenten, maar wel meer alleenstaanden met bijstand (D) en huishoudens met zorg en ondersteuning (NE-F en D) in vergelijking met NL • Relatief weinig kinderen in uitkeringsgezinnen Vergelijking zorggebruik en kosten sociaal domein…

Opvallende Friese cijfers: hoog gebruik maatwerkvoorzieningen SD, % huishoudens Domein

Leeuwarden

Heerenveen Waadhoeke

Harlingen NE-F

Dantumadiel NL

Jeugd

2,6

3,1

2,4

2,7

3,2

2,9

3,0

WMO

10,5

11,2

11,5

13,4

12,4

13,5

9,9

Particip.

7,5

5,2

4,4

6,2

4,2

4,9

4,4

P & WMO

2,4

1,6

1,4

1,9

1,5

1,7

1,5

Andere

1,0

0,7

0,5

0,4

0,6

0,1

0,8

Totaal

24

21,8

20,3

24,6

21,9

23,1

19,6

% jeugdigen dat gebruik maakt van een jeugd maatwerkvoorziening Type jeugdhulp

Leeuwarden

Heerenveen Waadhoeke

Harlingen NE- Fr

Dantumadiel NL

Jeugdhulp zonder verblijf

12,6

8,9

7,1

8,2

8,1

8,6

10,3

Jeugdhulp met verblijf

1,6

1,5

1,3

1,1

1,3

1,4

1,1

jeugdbescherming

1,7

1,1

1,2

1,1

1,3

1,1

1,1

Jeugdzorg totaal

13,1

9,7

7,8

8,9

8,8

9,7

10,6

Lopende jeugdzorgtrajecten naar type in procenten van het totaal aantal trajecten, tweede helft 2019 Type traject

Leeuwarden Heerenveen Waadhoeke Harlingen

NE- Fr

Dantumadiel NL

Algemeen

78,5

73,2

70,9

72,2

73,3

71,3

82,0

Met verblijf

9,1

14,8

13,9

13,0

13,1

13,8

8,5

Jeugdbescherming

10,7

11,0

14,6

11,1

12,5

13,8

8,0

Jeugdreclassering

1,5

1,0

0,6

(2018) 3,6

1,1 (2017) 3,5

1,4

Uitgaven sociaal domein naar taakveld, euro per inwoner (2019) Taakveld Sociale basis Wijkteams Inkomensreg. Participatie Jeugd maatwerk WMO maatwerk Geëscaleerde zorg 18+ Totaal

Leeuwarden Heerenveen Waadhoeke Harlingen

44 123 920 205 335 243 780 2.651

93 19 451 248 315 308 1 1.435

96 136 78 132 446 626 215 317 283 350 161 59 14 3 1.293 1.623

NE-Fryslan

108 11 439 322 290 327 5 1.502

Dantumadiel Nederland

107 118 5 59 456 456 355 190 340 293 318 228 5 135 1.586 1.478

Doelstelling van het onderzoek Zicht bieden op het draagvlak voor de beloftes van de transformatie (de opdracht die gebiedsteams bij de transitie mee hebben gekregen), de stand van zaken van de transformatie en de succesfactoren en belemmeringen waar de sociaal werkers en de gemeentelijke organisatie mee te maken hebben.

Onderzoeksvragen Centrale vraag Wat is in de ogen van de sociaal werkers de stand van zaken van de transformatie in het sociaal domein in Friesland? Deelvragen • Wat houdt elke belofte volgens de sociaal werkers in? • In hoeverre wordt elke belofte van de transformatie in het sociaal domein herkend en onderschreven? • Wat is de stand van zaken op het gebied van elke belofte?

Aanpak NE/D • Februari 2020: startbijeenkomst NE/D • Februari 2020: interview verbeterprogramma • Juni 2020, enquête met lichte aanpassing • November 2020: groepsinterviews, 5 gemeenten gemengd • Februari / maart 2021: interviews medewerkers verbeterprogramma en teamleider • Voorjaar / zomer 2021: deskresearch context, overall rapportage, rapportage NE/D

Definities – Social Work is gekanteld • Consistent beeld van wat de uitgangspunten inhouden; • Ook in andere gemeenten

• ‘Social Work’ is gekanteld: • Multidisciplinair werken • Netwerk opbouwen en delen • Deskundigheid delen (en daardoor opbouwen)

• Stimuleren zelfredzaamheid en eigen kracht • De vraag achter de vraag • ‘In de eigen kracht zetten’ vraagt ‘op de handen zitten’

Het draagvlak is groot • Er is vooral veel draagvlak voor: • Preventief werken • Stimuleren eigen regie en zelfredzaamheid • Multidisciplinair werken • Maatwerk leveren / integraal werken

In hoeverre draagt elke belofte bij aan een betere ondersteuning van inwoners? Helemaal mee eens

Mee eens

29%

Enigszins mee eens

14%

Neutraal

Enigszins mee oneens

14%

18%

Mee oneens

Helemaal mee oneens

10% 39%

26% 50% 43%

55%

55%

55%

47%

16% LAAGDREMPELIG

56% 29%

27%

27%

27%

40% 6%

MAATWERK

MULTIDISC.

EIGEN REGIE

ZELFREDZAAM

PREVENTIEF

KOSTENEFFICIËNT

Er wordt nog amper getransformeerd gewerkt • 5% vindt het gebiedsteam laagdrempelig (en laagdrempeligheid is beperkt onderdeel van de opdracht) • Minder dan 40% vindt dat het gebiedsteam maatwerk levert • Minder dan 40% vindt dat er voldoende samengewerkt wordt met voorliggend veld • Minder dan 40% vindt dat er voldoende samengewerkt wordt met 1e lijn

In hoeverre wordt in het team volgens de uitgangspunten gewerkt? Helemaal mee eens

Mee eens

10%

Enigszins mee eens

Neutraal

Enigszins mee oneens

Mee oneens

18%

9%

38%

9%

5% 29%

26%

Helemaal mee oneens

32%

36% 41% 19% 41%

37%

38%

41%

29%

36% 14%

10% LAAGDREMPELIG

MAATWERK

TEAM

0DE LIJN

1STE LIJN

2E LIJN

• 10% vindt dat er preventief gewerkt wordt (en het wordt niet herkend als opdracht) • 28% vindt het team kostenefficiënt (58% vindt zichzelf wel kostenbewust) • Iets meer dan de helft is tevreden over stimuleren eigen regie en zelfredzaamheid Dit wijkt stevig af van de andere gemeenten

In hoeverre wordt in het team volgens de uitgangspunten gewerkt? Helemaal mee eens

Mee eens

Enigszins mee eens

9%

14%

32%

27%

Neutraal

Enigszins mee oneens

Mee oneens 5%

11% 37%

40%

55%

42%

55%

10% ZELFREDZAAM

22%

33%

20%

EIGEN REGIE

Helemaal mee oneens

PREVENTIEF

16% KOSTENBEWUST

28%

KOSTENEFFICIËNT

Bevindingen (1/2) • De uitdagingen in het sociaal domein zijn vergelijkbaar met die van andere Friese gemeenten • Het vakjargon van medewerkers is hetzelfde als in de andere gemeenten • Medewerkers willen graag transformeren en geloven in de beloftes! • Het gebiedsteam is onvoldoende laagdrempelig • Er wordt nog matig samengewerkt met voorliggend veld en 1e lijn • Aan preventie komt het team echt niet toe

Bevindingen (2/2) • Stimuleren eigen regie en zelfredzaamheid is wel opgepakt • Ervaring van medewerkers is: de focus ligt op kostenbesparing • Veel (alle?) tijd gaat op aan maatwerktrajecten • Onduidelijkheid over takenpakket, aansturing, verantwoording, koers en visie • Werksfeer is ondermaats

Overpeinzingen • Laagdrempelige toegang en multidisciplinair werken zijn noodzaak voor succes, dat verdient echt aandacht • Welke taak hebben / krijgen de medewerkers hierin? • Welke randvoorwaarden vraagt dat?

• Wie gaat het preventief werken / voorliggende voorzieningen ontwikkelen en regisseren? • Hoe integraal worden de integrale teams? • Hoe beperk je de bureaucratie? • Hoe realistisch is de verwachting van zelfredzaamheid?

Hartelijk dank voor jullie aandacht!