201209 Reactienota inspraak concept woonvisie Noardeast-Fryslân

3. Betaalbaar wonen Voor WoonFriesland komt betaalbaar wonen voor onze huurders op de eerste plaats. Dat wat wij zelf kunnen bijdragen, doen we! Wij hebben ons huurprijsbeleid aangepast en verduurzamen grootschalig onze woningen en beleggen ze met zonnepanelen. Wij vertrouwen er daarbij op dat u zich als gemeente ook maximaal inspant voor het betaalbaar houden van de woonlasten voor onze huurders. U geeft aan te willen helpen met onder andere sociale grondprijzen. Maar wij denken ook aan gemeentelijke belastingen, aan en afsluitkosten van netwerkbedrijven, etc, De stijging van de gemeentelijke (OZB)belastingen kan bijvoorbeeld een deel van de gerealiseerde besparing in de woonlasten door verminderd energieverbruik weer teniet doen. Het is goed dat u, juist in het kader van de economische ontwikkelingen, een vinger aan de pols houdt, door feitelijk te sturen op kengetallen en dat u vertrouwen heeft in de keuzes die de corporaties in overleg met u maken. Om de ontwikkelingen in de sociale huurvoorraad goed te kunnen volgen stellen wij jaarlijkse voortgangsrapportages op die voorzien in die gegevens. Ook werken wij mee aan een gezamenlijke monitoring in ANNO-verband, onder voorwaarden dat wij afspraken maken over analyse, uitwerking, eigenaarschap en de communicatie van de uitkomsten.

Een gedeeld beeld van alle ontwikkelingen kan bijdragen aan aanscherpen van de opgaven in de sociale huur. Wij hebben daarnaast een gezamenlijke rol bij vroegsignalering en betalingsachterstanden. Het is noodzakelijk om samen met u, met in achtneming van de privacywetgeving, oplopende schuldenproblematiek bij onze huurders te voorkomen. Door gezamenlijk, met alle betrokken partijen, te focussen op vroegsignalering, is er veel te winnen in deze bijzondere tijd, Gezamenlijke vroegsignalering sluit ook goed aan bij de wijziging Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening per t-L-2O21 en de taken die in dit kader straks bij de gemeente komen te liggen. Ter ondersteuning van onze huurders werkt WoonFriesland in dit kader al structureel samen met Humanitas en verwijst actief door naar Humanitas bij betalingsachterstanden en schuldenproblematiek, nazorg na schuldenproblematiek en het op orde brengen en houden van de thuisadministratie. Graag laten wij onze huurders ook aansluiten bij de initiatieven en faciliteiten die uw gemeente biedt. Reactie gemeente Het onderwerp betaalbaar wonen krijgt in het kader van de prestatieafspraken en de op te stellen woonagenda op basis van de woonvisie een plek en zal verder worden uitgewerkt.

21

4. Wonen en zorg Wij huisvesten steeds meer kwetsbare doelgroepen, die zelfstandig wonen of moeten gaan wonen. We zijn het met u eens dat de huisvesting van kwetsbare doelgroepen meer vraagt dan een woning alleen. De draagkracht en draaglast in wijken, buurten en dorpen moet hierbij goed in balans zijn. Maar ook goede begeleiding, contractueel vastgelegd, aandacht voor een 'zachte landing'en het op peil houden van de leefbaarheid in de buurt zijn minstens zo belangrijk, Hiervoor is samenwerking tussen verschillende ketenpartners in het belang van onze huurders essentieel en het liefst in een zo vroeg mogelijk stadium. Het goed faciliteren van de vergrijzing is meer dan alleen het aanpassen van woningen. Ervaring leert ons dat door kleine aanpassingen in de bestaande woning wij over het algemeen onze oudere huurders goed kunnen helpen in het langerthuis wonen. Voordeel is dat deze woningen daarna ook geschikt blijven voor andere doelgroepen. Maar het is een leefbare woonomgeving die zelfredzaamheid ondersteunt. Het gaat om welzijn, het borgen van veiligheid en het voorkomen van eenzaamheid. Fysieke en sociale maatregelen moeten elkaar versterken.

Wij ondersteunen daarom van harte het organiseren van een zorgzame woonomgeving zoals u dat benoemt in de visie, zoals oplossingen in de directe woonomgeving, vervoer, lokale initiatieven en het faciliteren en organiseren van sociaal contact. Samen met onder andere Humanitas doen wij al veel op dit vlak. Reactie gemeente De zienswijze leidt niet tot aanpassing in de tekst. 5. Energietransitie en verduurzaming Het realiseren van betaalbare verduurzaming van de bestaande woningen is op dit moment de grootste opgave op de woningmarkt. WoonFriesland verduurzaamt haar woningen stapsgewijs en werkt stapsgewijs toe naar een CO2-neutrale woningportefeuille. Een belangrijke voorwaarde om de verduurzaming van onze woningen te kunnen blijven uitvoeren, is voor WoonFriesland de opschaling en vergroting van de capaciteit van het elektriciteitsnet. Het aanbrengen van zonnepanelen en het toewerken naar het all-electric maken van woningen heeft anders geen nut. Welke stappen onderneemt de gemeente hiervoor? Het is volgens ons van belang om op Friese schaal samenwerking te zoeken en in te zetten op een degelijke regie vanuit de provincie om de energie-infrastructuur goed op niveau te brengen. U geeft aan de WarmteTransitievisie in voorbereiding te hebben. De betaalbaarheid van de door de gemeente gekozen warmtevoorziening is voor onze huurders van groot belang.

Wij vernemen graag van u, hoe u van plan bent onze huurders in de toekomst een betaalbare warmtevoorziening te kunnen blijven bieden. Daarom willen wij graag betrokken zijn bij het opstellen van de Warmte Transitievisie, die de gemeente uiterlijk eind 2021 moet hebben vastgesteld. WoonFriesland zet in op versnelling van verduurzaming door te pleiten voor afschaffing van de verhuurdersheffing, om zo ook een extra impuls te kunnen geven aan de lokale economie. Graag trekken wij samen met u en de VFG (Vereniging Friese Gemeentes) en De Bewonersraad op om de verhuurdersheffing af te schaffen, zodat wij blijvend kunnen investeren en opgaven en middelen in onze bedrijfsvoering in balans kunnen houden. Voor uw beeld: WoonFriesland draagt de komende 10 jaar jaarlijks 12,5 miljoen euro af aan Verhuurdersheffing aan het Rijk. Bovendien dragen wij de komende 10 jaar nog eens jaarlijks 6 miljoen euro af aan vennootschapsbelasting, waardoor er aanzienlijk minder besteed kan worden aan goed en betaalbaar wonen. Reactie gemeente We zullen u corporatie betrekken bij initiatieven in het kader van de warmtetransitie visie. 6. Leefbare dorpen Een leefbare woonomgeving is belangrijk voor onze huurders. U geeft aan dat inwoners over het algemeen positief zijn over hun woonomgeving, maar dat lokaal de sociale samenhang en sociale veiligheid soms onder spanning staan.

22

Onze wijkconsulenten en buurtbeheerders zijn hierbij onze 'ogen en oren in de wijk'. Zij hebben een taak in het schoon, heel en veilig houden van onze complexen en de directe woonomgeving. Zij bemiddelen bij overlast en hebben een signalerende rol waar het kwetsbare huurders betreft. Samenwerking met ketenpartners is essentieel, waarbij ieder vanuit de eigen taak en verantwoordelijkheid bijdraagt om escalatie te voorkomen. De zienswijze leidt niet tot aanpassing in de tekst.

7. Samenwerking Wij willen ons inzetten voor een goede samenwerking tussen de gemeente, De Bewonersraad, en andere belanghebbenden en wij hebben daarbij zeker oog voor de Mienskip. Alleen dan kunnen we ideeën en projecten realiseren ten behoeve van goed en betaalbaar wonen voor onze huurders. Reactie gemeente Samenwerking met u en andere belangstellenden is wat de gemeente betreft essentieel voor het bereiken van concrete resultaten met ook voor de belangen van alle partijen in het algemeen en de Mienskip in brede zin. Goed en betaalbaat wonen voor zowel huurders al particulieren moet in onze gemeente mogelijk zijn. Samen met u en alle stakeholders op de woningmarkt willen we hier graag invulling aan geven.

Tot slot Onze complimenten voor deze complete, maar flexibele woonvisie. Het is een visie waar wij ons goed in kunnen vinden. U laat zien dat u gedegen onderzoek heeft gedaan en adviezen vanuit de bewoners, De Bewonersraad, corporaties en andere belanghebbenden breed heeft meegenomen. De focus op de toekomst van de bestaande voorraad, de betaalbaarheid en het gezamenlijk vormgeven van de Warmte Transitievisie zijn onderwerpen die direct van invloed zijn op onze huurders en hebben onze en uw aandacht. Daarbij houdt u een vinger aan de pols wat betreft de eventuele gevolgen van de pandemie en door goede monitoring worden noodzakelijke aanpassingen tijdig gesignaleerd en onderkend. Wij hebben dan ook het vertrouwen dat wij samen met u en in overleg met onze huurdersorganisatie bij kunnen dragen aan het goed, prettig en betaalbaar wonen van onze huurders in uw gemeente. Reactie gemeente Wij danken u voor de positieve reactie en het in ons gestelde vertrouwen. Wij zullen samen met u, de overige in onze gemeente werkzame corporaties en alle overige betrokken stakeholders op de lokale en regionale woningmarkt blijven inzetten om goed, betaalbaar en prettig wonen nu en oom in de toekomst mogelijk te blijven maken!. Wij blijven hierover graag met u in gesprek!

Zienswijze 7 Indieners: Provincie Fryslân. Geacht college, Wij hebben uw concept Woonvisie Noardeast-Fryslȃn ontvangen en geven middels dit schrijven onze reactie. Woonvisie Op hoofdlijnen legt de woonvisie vast wat de basis is voor plannen en afspraken in de komende vijf jaar. Deze hoofdlijnen zullen door u nog nader worden uitgewerkt in een woonagenda. Wij zijn benieuwd naar de verdere uitwerking en concrete inhoud van deze woonagenda en blijven graag betrokken.

23

Reactie gemeente We zijn ingenomen met uw betrokkenheid en zullen in dit kader waar nodig afstemming met u zoeken zoals ook is afgesproken is in het kader van de regionale woningbouwafspraken en het experiment woningmarkt in balans.

Nieuwbouw In de Woonvisie is aangegeven dat er nog sprake is van een huishoudensgroei in uw gemeente. U vindt het van belang om in te kunnen spelen op de actuele woningvraag om mensen aan hun dorp te kunnen binden. U wilt daarom dat in alle woonkernen altijd ruimte is voor nieuwbouw: op maat, passend bij de schaal en behoefte in het dorp. Tegelijkertijd ziet u ook dat de groei de komende jaren afneemt. Ook wij zien dit terug. Het dilemma korte termijn versus de lange termijn. Voor 2030 zal in uw gemeente reeds sprake zijn van een huishoudensdaling met als gevolg dat er een overschot aan woningen kan ontstaan. In bepaalde delen van uw gemeente zal dit eerder zichtbaar zijn dan in andere delen van uw gemeente. Niet in elke kern zal meer sprake zijn van een toekomstige woningbehoefte, eventueel wel van een kwalitatieve vraag. Dit vraagt van uw gemeente een duidelijke meerjarige visie op de bestaande woningvoorraad met daarbij concrete acties om overschotten in de bestaande woningvoorraad zoveel mogelijk te voorkomen en terug te dringen zo dat de kernen levendig en aantrekkelijk blijven . In regioverband is de woningbehoefte in kaart gebracht en vertaald naar bandbreedte (uitgedrukt in een hoog en laag scenario). U geeft aan dat dit betekent dat u in een aantal kernen werk gaat maken van het aanbieden van (meer) ontwikkellocaties.

Wij adviseren u zeer terughoudend om te gaan met nieuwe buitenstedelijke ontwikkellocaties. Voorkom dat wordt ingespeeld op een toekomstige uitholling van de bestaande kernen, het Donuteffect. In dit kader valt het ons op dat in deze woonvisie geen demografische analyse van de ontwikkelingen in uw gemeente zijn opgenomen. U heeft afgelopen periode diverse instrumenten ontwikkeld in regionaal verband om nieuwe woningbouwinitiatieven te toetsen en deze aan te laten sluiten bij de actuele kwalitatieve woningbehoefte en uw volkshuisvestelijke ambities. Dit doet u onder andere met het afwegingskader. U geeft aan dat de reikwijdte en toepassing van het Afwegingskader gekoppeld zal worden aan de afspraken die hierover in het kader van de regionale woningbouwafspraken zijn gemaakt. Wij zien dat u de afgelopen periode stevig hebt ingezet op het analyseren van de huidige woningmarkt en het inspelen op de vraag van nu. In het kader van de regionale woningbouwafspraken adviseren wij u nogmaals met klem om ook de huidige harde vastliggende plancapaciteit te toetsen aan het afwegingskader om daarmee te kijken of deze plannen nog actueel zijn en aansluiten bij de benodigde behoefte zowel op kwantiteit als kwaliteit voor nu en de toekomst. Reactie gemeente Wij begrijpen uw zorgpunten ten aanzien van de nieuwbouw.

Zoals in de woningbouwafspraken is opgenomen kunnen we in de komende periode overgaan tot een overprogrammering van de nieuwbouwproductie. Dit doen we in zorgvuldig overleg met de regio en zetten daarvoor de benodigde monitoringssystemen voor op. Alle aandachtspunten die u hier noemt zullen daarbij meegenomen worden. De tekst zal niet worden aangepast. Bestaande woningvoorraad In de Woonvisie wordt aangegeven dat de huidige markt een sterke vraag naar nieuwbouwwoningen laat zien en deze vooral kwalitatief van aard is. U bent van mening dat deze vooral zijn weg zal weten te vinden in de bestaande woningvoorraad en nieuwbouw niet per definitie passend is. Wij zijn het met u eens dat door het aanpassen van de bestaande woningvoorraad aan de kwalitatieve vraag voor nu en de toekomst er nu ook voldoende ruimte zal in de bestaande woningvoorraad. Alhoewel het zeer verleidelijk is om voor de korte termijn toch in deze vraag te voorzien door nieuw toe te voegen is het van belang dat u een duidelijke visie heeft op enerzijds het nu toevoegen in relatie tot de demografische omslag en het afnemende aantal huishoudens op middellange termijnen en de gevolgen voor de bestaande woningvoorraad. U geeft aan dat voor nu de opgave dan ook vooral ligt in de bestaande woningvoorraad om deze aan de huidige en toekomstige eisen van de tijd te kunnen laten voldoen.

Voordat over wordt gegaan tot nieuwbouw zal eerst gekeken moeten worden naar de mogelijkheden in de bestaande bouw, sloop/nieuwbouw of herstructurering. Wij zijn verheugd te lezen

24

dat nadruk zal komen te liggen op mogelijkheden in het bestaand stedelijk gebied en het gebruik van de bestaande woningvoorraad. Wij verwachten dan ook, mede in het kader van de Ladder Duurzame Verstedelijking en het principe zuinig ruimte gebruik dat u bij de onderbouwing aangeeft hoe u rekening hebt gehouden met de door omschreven stappen. U geeft aan preventief beleid te zullen ontwikkelen voor leegstand in de particuliere woningvoorraad en leegstaande panden. Wij zijn erg benieuwd naar de kaders van dit beleid en denken hierin graag met u mee. Reactie gemeente De transformatieopgave heeft onze aandacht. Het is 1 van de speerpunten in onze regionale afspraken in ANNO verband met u. Dit geldt ook voor het instellen van een transitiefonds. In 2021 gaan we daar verder mee aan de slag, wellicht in de vorm van een aanvalsplan bestaande woningvoorraad en het opnemen daarvan in de projectenlijst. De reactie geeft echter geen aanleiding de tekst aan te passen. Dokkum Uit de woningmarkanalyse blijkt dat de komende jaren en er nog sprake is van een woningbehoefte in Dokkum. Uw streven is om in eerste instantie in te zetten op herstructurering (sloop/nieuwbouw) en inbreiding. Daarnaast zal in beperkte mate ook buitenstedelijk gebouwd moeten worden om aan de algehele woningbehoefte binnen Dokkum te kunnen voldoen.

U benoemt ook specifiek een aantal transformatieprojecten die (deels) ingevuld gaan worden met woningen. Wij herkennen het beeld dat vooral de steden en voorzieningenkernen nog een aantrekkende werking hebben en dat dit nog gepaard gaat met een beperkte toename van het aantal huishoudens. In eerste instantie zal er een verschuiving in verhuizingen van kleine dorpen naar grotere kernen als Dokkum plaatsvinden en door de huishoudensverdunning is het reëel dat er voor de komende jaren nog sprake is van een woningbehoefte in Dokkum. Wij adviseren u de ontwikkelingen in Dokkum goed te blijven volgen in samenhang met de ontwikkeling en de diverse initiatieven in de omliggende kernen en de effecten die hierdoor kunnen optreden. Wij staan geheel achter uw streven vooral uw inzet te focussen op transformatie, herstructurering en inbreiding. Dit is ook geheel in lijn met de principes uit onze onlangs vastgestelde Omgevingsvisie. Om aan de gehele woningvraag te kunnen voldoen bent u van mening dat er ook nog enigszins sprake zal moeten zijn van uitbreiding. Gelet op de ladder Duurzame verstedelijking en het principe zuinig ruimte gebruik zal dit gedegen onderbouwd moeten worden ook gelet op de grootschalige binnenstedelijke ontwikkellocaties die er nog liggen in Dokkum.

Reactie gemeente De gemeente heeft nadrukkelijk aandacht voor de marktvraag in Dokkum en is in dit kader bezig met het uitvoeren van een bredere volkshuisvestelijke analyse op het wonen in Dokkum. Daarnaast wordt voor de Stad Dokkum en voor alle dorpen in de gemeente in het 1e / 2e kwartaal van 2021 een nieuw gemeentelijk woonprogramma opgesteld. Hierbij zal ook de verkregen input vanuit de in oktober en november 2020 door de gemeente uitgevoerde gespreksronde met dorpen en wijken worden meegenomen en meegewogen. Wij zullen waar dit in het proces passend is nader contact met de indieners van deze inspraakreacties opnemen en hen consulteren en/of betrekken bij het verdere proces. De zienswijze geeft geen aanleiding de tekst aan te passen. Regionale woningbouwafspraken en woningbouwprogramma In mei 2020 hebben wij met uw regio woningbouwafspraken gemaakt, waarbij de kern van de afspraken ‘woningmarkt in balans’ vormt. Hierbij hebben wij, door middel van het loslaten van een getalsmatige bandbreedte, de regio het vertrouwen gegeven te komen tot een regionale woningbouwprogrammering. Daarnaast wordt ook ingezet op een passende en kwalitatief goede en duurzame woningmarkt waarbij goed wordt gekeken naar de relatie tussen de daadwerkelijke woningbehoefte en het benodigde aantal woningen voor de komende jaren.

Onderdeel van deze afspraak is de actualisatie van de regionale woningmarktanalyse naar de periode 2020 – 2030, die tevens een basis zal vormen voor het regionale programma. Uitdaging voor de komende jaren zal vooral zijn een goede balans te vinden tussen de benodigde kwantiteit in relatie tot de benodigde kwaliteit. Afgesproken is dat de voortgang in onderling overleg gemonitord zal worden.

25

U geeft aan dat de uitgangspunten van deze woonvisie mede een basis zullen zijn voor de verdere uitwerking van het woningbouwprogramma. Wij zijn het met u eens dat dit programma vooral dynamische en flexibel zal zijn, maar dat naast de korte termijn er ook voor de lange termijn sprake moet zijn van een duidelijke samenhang. Wij missen dan ook een meer cijfermatige onderbouwing/analyse van trends en ontwikkelingen naar de lange termijn in uw concept-woonvisie. Reactie gemeente De cijfermatige uitwerking wordt opgenomen in het flexibele woningbouwprogramma en de woonagenda en zal met u worden gedeeld. Resumerend Gelet op de voorgaande opmerkingen kunnen wij op hoofdlijnen instemmen met uw concept woonvisie. Op termijn zien wij van uw gemeente (of regio NO) een (regionaal) woningbouwprogramma tegemoet. Reactie gemeente Zoals afgesproken zullen we u in het kader van de met u gemaakte regionale woningbouwafspraken een gemeentelijk en regionaal woonprogramma aan u toe sturen.

26