1. Formatieprotocol Noardeast-Fryslân

Formatieprotocol Noardeast-Fryslân Op 16 februari 2026 hebben de lijsttrekkers gesproken over de uitgangspunten voor het bestuursvormingsproces en over de processtappen die hiermee verbonden zijn. Op 18 maart 2026 hebben de kiesgerechtigde inwoners van de gemeente Noardeast-Fryslân bepaald hoe de raad van die gemeente de komende vier jaar zal worden samengesteld. De verkozen fracties stellen dit formatieprotocol vast als richtlijn voor het proces om te komen tot een nieuw bestuursakkoord en college. Algemene uitgangspunten • • • •

Het bestuursvormingsproces vindt plaats met respect voor en vanuit vertrouwen in alle te benoemen fracties in de gemeenteraad. De grootste partij op basis van aantal stemmen in de verkiezingsuitslag neemt het initiatief voor de onderhandelingen. Er worden geen fracties op voorhand uitgesloten in de bestuursvorming. Er schuiven maximaal twee vertegenwoordigers per partij aan bij de gesprekken.

Duiding van de verkiezingsuitslag Op maandag 23 maart 2026 is er voor de vertegenwoordigers van de partijen een openbare duidingsbijeenkomst. Deze bijeenkomst vindt plaats in de raadszaal van het gemeentehuis. De burgemeester en griffier nemen de organisatie van deze bijeenkomst op zich. In deze eerste bijeenkomst komt in elk geval aan de orde: • • •

Een eerste reactie op / duiding van de verkiezingsuitslag. Het vaststellen van dit document als leidraad voor de gesprekken. Verwachtingen ten aanzien van de opdracht van de verkenner.

Op maandag 30 maart vindt een tweede openbare bijeenkomst plaats op het gemeentehuis. De burgemeester en griffier nemen ook dan de organisatie hiervan op zich. In deze tweede bijeenkomst komt in elk geval aan de orde: • •

De aanwijzing van een verkenner die de bestuursvorming kan leiden in de verkenningsfase (externe kandidaat op voordracht van de grootste fractie). De opdracht van de verkenner.

Verkenningsfase De verkenner heeft in beginsel de vrije hand in de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de werkzaamheden. In elk geval wordt het volgende aangehouden: • • • • • •

De verkenner spreekt met de vertegenwoordigers van elk van de fracties minimaal één keer. De verkenner laat zich ondersteunen door de griffier, met behulp van de directie-adviseur. De verkenner inventariseert in elk geval bij de fracties welk type bestuursvorming / akkoord men wenselijk acht, de punten die men van belang acht voor het op te stellen akkoord, de wijze van selectie van de wethouders en de positie van de verschillende fracties op deze punten. De verkenner houdt de burgemeester gedurende het proces op de hoogte van de voortgang. De verkenner voert zijn of haar opdracht uit en legt verantwoording af middels een schriftelijk verslag dat wordt toegelicht in een openbare (raads)bijeenkomst. In deze bijeenkomst zal blijken of er in de gemeenteraad een meerderheid is voor het advies dat de verkenner voor het vervolg heeft voorgesteld.

Formatiefase Als het advies van de verkenner steun krijgt van een meerderheid van de gemeenteraad start de formatiefase. Dit is een combinatie van de eerdere informatie en formatie. • • •

• •

Fracties die deelnemen aan de formatiefase benoemen een formateur of gespreksleider (externe kandidaat op voordracht van de grootste fractie onder hen). Formerende fracties laten zich ondersteunen vanuit de ambtelijke organisatie (secretaris, directie-adviseur en desgewenst vak-ambtenaren). Er wordt in elk geval overeenstemming bereikt over: o het inhoudelijke akkoord o het aantal collegeleden en hun benoemingsomvang o de voor te stellen kandidaten voor de posities van wethouder o een concept portefeuilleverdeling; ten behoeve van het verdelen van de portefeuilles wordt een adviesnotitie gevraagd aan de ambtelijke organisatie. Als een onderhandelingsresultaat is bereikt, vindt behandeling van de uitkomst plaats in de openbare raad. Is er geen onderhandelingsresultaat, dan vindt een bijeenkomst plaats over de te ondernemen vervolgstappen met de vertegenwoordigers van iedere fractie (terug naar fase 1).

Rol burgemeester • •

De burgemeester wordt door verkenner en formateur geïnformeerd en kan desgewenst gevraagd worden om advies te geven over het te volgen proces. Ook consulteren de verkenner en formateur de burgemeester over het inhoudelijke programma en de portefeuilleverdeling. De burgemeester heeft daarnaast zijn wettelijke rol als het gaat om integriteit en het bijbehorende onderzoek naar de kandidaat wethouders.

Rol griffier De griffier zorgt zelf of vanuit de griffie voor praktische en inhoudelijke ondersteuning tijdens het proces van de verkenning. Hij wordt daarbij ondersteund door de directie-adviseur. Rol gemeentesecretaris • •

De gemeentesecretaris zorgt vanuit de ambtelijke organisatie voor de praktische en inhoudelijke ondersteuning tijdens het formatieproces. Hij of zij kan hiertoe een of meerdere ambtenaren toewijzen die fungeren als secretaris en adviseurs in het proces. De gemeentesecretaris zorgt (samen met de organisatie) desgewenst voor inhoudelijke advisering en verdieping bij bespreking van thema's in de formatie.

Dokkum, 23 maart 2026

CDA FNP LNF S!N ChristenUnie Gemeentebelangen BBB VVD PvdA