Zienswijze kadernota 2026 GRJR; raadsvoorstel

Burgemeester en Wethouders

Aan de Raad Aan de Raad datum 5 maart 2025

zaaknummer 4395473

bijlagen

eenheid Ontwikkeling MO

betreft

Informele zienswijze Kadernota 2026

Samenvatting: Elk jaar stelt de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond een kadernota op. De kadernota geeft de begrotingsuitgangspunten en richtlijnen die leidend zijn bij het opstellen van de begroting voor het volgend kalenderjaar. Middels dit voorstel wordt de kadernota 2026 ter kennisname voorgelegd aan de raad en wordt de raad in de gelegenheid gesteld haar (informele) zienswijze in te dienen bij het Dagelijks Bestuur van de GRJR. Gevraagd Raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. Kennis te nemen van de Kadernota 2026 GRJR. 2. Akkoord te gaan met de voorgestelde zienswijze op de Kadernota 2026.

datum

5 maart 2025

zaaknummer

4395473

pagina

2 van 7

1.Inleiding Aanleiding Met de overheveling van de jeugdhulp per 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk geworden voor het voorzien van alle jeugdigen tussen 0 en 18 jaar van passende zorg (inclusief verlengde pleegzorg tot en met 23 jaar). In de Jeugdwet is bovenlokale samenwerking bij inkoop en financiering van specialistische jeugdhulp (en jeugdbescherming/ jeugdreclassering) voorgeschreven. Hiertoe is de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (hierna: GRJR), als openbaar lichaam, ingericht. Nissewaard neemt hieraan deel, als één van de dertien gemeenten in Rotterdam Rijnmond. Het is de grootste jeugdhulpregio in Nederland. Elke jaar stelt de GRJR een kadernota op. De kadernota geeft de begrotingskaders en uitgangspunten voor 2026. Tijdens het Algemeen Bestuur (hierna: AB) van 13 december 2024 is de kadernota vastgesteld. Deze is toegestuurd naar de griffies en raden ter kennisname. Door de GRJR wordt geen mogelijkheid gegeven tot een formele zienswijze. Wel is het mogelijk een informele zienswijze op te sturen. Het voorstel hiertoe is opgenomen in de bijlage. Bestuurlijk belang De kostenontwikkeling in de jeugdhulp en de aanpak daarvan vormen een groot, complex en gevoelig vraagstuk. Het AB van de GRJR stelt u daarom in de gelegenheid om uw reactie op de kadernota kenbaar te maken aan het bestuur van de GRJR.

Dit is geen formele zienswijzeprocedure conform de Wet gemeenschappelijke regelingen, maar een facultatieve mogelijkheid zonder de dwingende mogelijkheid van dertien weken. Het is van belang dat de gemeente haar zienswijze indient bij het DB van de GRJR omdat de gemeente op deze wijze invloed heeft op de keuzen die gemaakt worden in de uitvoering van de jeugdwet en de gespecialiseerde jeugdhulp in de regio. Centrale vraag Bent u akkoord met de voorgestelde zienswijze en wilt u deze aanbieden aan de GRJR? Dit ten behoeve van de keuzen die gemaakt worden voor de uitgangspunten van de ontwerpbegroting 2026 van de GRJR. 2.Beoogd maatschappelijk resultaat De gespecialiseerde jeugdzorg, jeugdbescherming en jeugdreclassering en een meldpunt Huiselijk geweld wordt in regio Rijnmond uitgevoerd binnen de GRJR. Toegankelijke en kwalitatief goede specialistische jeugdhulp is van belang voor alle jeugdigen in Nissewaard. Hun veiligheid en gezondheid vragen om een samenhangende aanpak, die recht doet aan de hulpvraag van kinderen en/of hun ouders. In lijn met ons lokale beleid willen we dat de hulp dichtbij huis wordt geleverd en dat die hulp gezinnen in staat stelt om op eigen kracht problemen op te lossen. Zeker gezien alle inhoudelijke (Hervormingsagenda Jeugd) en financiële ontwikkelen is het van belang dat we hierin als gemeenten sturen op de gespecialiseerde jeugdzorg.

3.Kader De gemeente Nissewaard is wettelijke verplicht om uitvoering te geven aan de Jeugdwet en daarmee hulp en ondersteuning te bieden aan de Jeugd, wanneer dit nodig is. Bij de decentralisatie van 2015 is gekozen om gezamenlijk met dertien gemeenten de gespecialiseerde Jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering uit te voeren en in te kopen. Tevens sluit dit aan bij de Regiovisie Nabij en Passend en de visie Sociaal Domein. Middels de Taskforce Jeugd wordt uitvoering gegeven aan de Hervormingsagenda Jeugd, RBOK en Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

datum

5 maart 2025

zaaknummer

4395473

pagina

3 van 7

4.Argumentatie De kadernota 2026 is opgebouwd uit een aantal elementen: • Terugblik kadernota’s (niet verder uitgewerkt in het raadsvoorstel) • Wat willen we bereiken • Wat doen we daarvoor • Taakverdeling en samenwerking • Wat gaat het kosten Wat we willen bereiken In de kadernota 2026 wordt gesteld dat de regiovisie Nabij en Passend geactualiseerd dient te worden. Dit heeft te maken met de eisen die gesteld worden door het Rijk middels de Hervormingagenda Jeugd. In 2025 wordt samen gewerkt met gemeenten en partners om tot een actualisatie te komen, zodat deze in 2026 kan worden vastgesteld. Ook sterke lokale teams zijn een uitgangspunt uit de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming waar verder uitvoer gegeven dient te worden tot en met 2028. Een goede aansluiting op de regionale infrastructuur is hierbij een vereiste. Voor de goede aansluiting op de regionale infrastructuur wordt door het Rijk middels de Hervormingsagenda Jeugd eisen gesteld, zoals één inkoopsysteem voor de hele regio, bepalingen welke zorgvormen regionaal ingekocht dienen te worden en een uniforme administratieve afhandeling van de contracten. Het Rijk dient over een aantal zaken hiervan nog uitspraak te doen.

Middels de kadernota wordt aangegeven welke keuzes gemaakt dienen te worden, echter wordt de inhoudelijke en financiële impact niet vertaald, omdat deze impact voor de gemeenten en de GRJR afhankelijk is van de keuzes en eisen van het Rijk. Daarnaast blijft de betaalbaarheid van de Jeugdzorg een actueel onderwerp. Vooral door sturing op datakwaliteit vergroten, zo realistisch als mogelijk begroten, tijdige signalering en rapportage en het sturen op doelmatigheid wordt ingezet om meer een sneller inzicht te krijgen op de uitgaven van de gemeenten. Wat doen we daarvoor In 2026 wordt verder uitvoer gegeven aan de eisen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en de eisen vanuit het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Dit gaat concreet om sterke lokale teams. Deze opgaven ligt echter bij de lokale gemeenten, maar hebben wel effect op de kosten in de GRJR. In Nissewaard is deze ontwikkeling geborgd in Taskforce Jeugd. Ook worden de gevolgen van de RBOK meegenomen in de kadernota 2026. In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd worden een Ministeriële Regeling (MR) en Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) verwacht begin 2025. De MR gaat over de administratieve afhandeling van de contracten en welke processen regionaal uitgevoerd dienen te worden. De AMvB gaat over welke zorgvormen regionaal ingekocht dienen te worden.

Daarnaast stelde Hervormingsagenda Jeugd dat toegewerkt dient te worden naar één inkoopmodel per Jeugdhulpregio. Dit heeft als effect dat MVS en de overige GRJR-gemeenten moeten toewerken naar één inkoop. Per wanneer dit van kracht is, is nog onbekend. Naar verwachting is dit wanneer de lopende inkoopcontacten aflopen (2028). Verder wordt doorlopend ingezet op de transformatie van en alternatieven voor Jeugdhulp+, de ontwikkelopgaven van de aanbieders, terugdringen van het gebruik van het Landelijk Transitie Arrangement (LTA) en Buiten regionale Plaatsingen (BRP), kostenbeheersing van de Jeugdzorg en lobby richting het Rijk voor een verbetering van het Jeugdzorgstelsel en bijbehorende lasten.

datum

5 maart 2025

zaaknummer

4395473

pagina

4 van 7

Taakverdeling en samenwerking In de kadernota 2026 wordt uitgebreid stil gestaan bij de uitspraak van Commissie BBV. De zorgkosten dienen door de gemeenten zelf begroot en verantwoord te worden, in plaats van via de GRJR. Dit heeft impact op de planning & control van de GRJR en de gemeente. Onder de kop 'Financiële consequenties' wordt dit verder toegelicht. Wat gaat het kosten In periode jaarrekening 2020 en tweede bestuursrapportage 2024 zijn de kosten gestegen met €113 mio tot €373 mio GRJR-breed. De stijging van circa €113 mio ziet er over de jaren als volgt uit:

Hierbij is een splitsing gemaakt over de zorgkosten (blauw) en de indexatie (oranje) waarbij inzichtelijk is dat indexatie ook een grote oorzaak is van de stijgende kosten (46%). Echter worden de grootste stijgingen veroorzaakt door zorgkosten (54%), waarbij het niet zozeer gaat om meer jeugdigen in zorg, maar wel duurdere zorg voor hetzelfde aantal jeugdigen. Voor het meerjarenperspectief wordt verwacht dat de kosten zullen stijgen. Dit heeft samenhangend te maken met indexatie en een stijging van zorgkosten (trendmatige groei). In de kadernota 2026 wordt uitgegaan van de trend van de afgelopen vier jaar om te kosten voor de toekomst in te schatten. Hierdoor wordt verwacht dat de kosten richting 2029 zullen groeien tot circa €604 mio GRJR-breed. Door middel van eerder genoemde maatregelen in de kadernota 2026 zal worden ingezet op het zoveel als mogelijk terug dringen van de groei van de kosten. Lokaal wordt middels de Taskforce Jeugd ingezet op de (inhoudelijke) hervorming en de betaalbaarheid van de lokale jeugdhulp. 5.Maatschappelijk draagvlak Doordat er regionaal hoge kosten worden gemaakt voor de specialistische jeugdhulp maakt het voor Nissewaard lastiger om te investeren in lokale preventie (of jeugdhulp in het onderwijs).

De huidige onzekere financiële situatie voor de toekomst wordt mede veroorzaakt door de vertraging van het vaststellen van landelijke opgelegde maatregelen vanuit de hervormingsagenda jeugd en de afspraken over de risico's die worden gemaakt tussen het Rijk en de gemeenten (VNG). Ook de inflatie (indexatie) en de huidige arbeidsmarkt versterken de noodzaak voldoende middelen te blijven steken in de regionale jeugdhulp. 6.Financiële consequenties Het indienen van een zienswijze op de kadernota 2026 GRJR heeft geen financiële consequenties maar de inhoud wordt gebruikt om de ontwerpbegroting 2026 van de GRJR vorm te geven. De begroting 2026 wordt apart aan het college en de raad voorgelegd in de raadscyclus van mei/juni 2025.

datum

5 maart 2025

zaaknummer

4395473

pagina

5 van 7

Kosten jeugdhulp onbeheersbaar De kosten van de jeugdhulp stijgen onbeheersbaar terwijl de rijksoverheid de gemeenten hiervoor onvoldoende compenseert. De VNG en Rijksoverheid hebben over financiële maatregelen een akkoord gesloten via de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Aan de hand van de gedane inspanningen van betrokken partijen, m.n. de gemeenten, geeft de deskundigencommissie zwaarwegend advies over onder andere de benodigde financiële middelen voor de toekomst. Deze commissie komt begin 2025 met een eerste rapport. Kadernota GRJR 2026 De GRJR heeft een eigen begroting. In 2024 werd duidelijk dat het begroten en verantwoorden van zorgkosten voorvloeiend uit gemeentelijke toekenningsbesluiten in de gemeentelijke begroting/jaarstukken moeten worden opgenomen. De Commissie BBV bepaalde dat dit bij de gemeenten zelf ligt, omdat de gemeentelijke toegang bepalend is voor deze kosten, ook al wordt de hulp regionaal ingekocht. De betalingen vinden wel door de GRJR plaats o.b.v. van voorschotafspraken met gemeenten. In de kadernota GRJR 2026 is de verantwoordelijkheidsverdeling tussen GRJR en gemeenten aangepast om te voldoen aan het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten (BBV). In de kadernota GRJR 2026 is dit uitgewerkt naar de planning & control processen.

Hiermee verheldert deze kadernota, in navolging van de BBV-uitspraak, de verantwoordelijkheidsverdeling tussen GRJR en gemeenten. Welke lasten zijn opgenomen in de GRJR-begroting/jaarstukken? • De subsidie- en uitvoeringskosten zijn onderdeel van de GRJR begroting en jaarstukken, hierbij gaat het om de percelen: • F: subsidies voor crisishulp • G: subsidies voor jeugdbescherming en jeugdreclassering • H: subsidies voor Veilig Thuis • J: de kosten voor de uitvoeringsorganisatie GRJR • Voor subsidie- en uitvoeringkosten blijft de GRJR verantwoordelijk, met bijbehorende interne beheersing, rechtmatigheidsverantwoording en accountantscontrole bij de GRJR-jaarstukken. Welke lasten zijn opgenomen in de gemeentelijke begroting/jaarstukken? • De zorgkosten van de percelen A t/m E en I zijn opgenomen in de gemeentelijke begroting en jaarstukken, hierbij gaat het om: • A: pleeghulp • B: opname • C: langdurig Verblijf • D: daghulp • E: ambulante hulp • I: maatwerkcontracten (buitenregionale plaatsingen) en landelijk ingekochte jeugdhulp (LTA) • De interne beheersing van en controle op rechtmatigheid (van beschikkingen, toewijzingen en declaratiegoedkeuringen) zijn taken en verantwoordelijkheden van de gemeenten. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de eigen administratie, interne controles, interim controles en jaarrekeningcontroles.

Dit maakt de taakverdeling tussen GRJR en gemeenten als volgt: • De GRJR voert de door gemeenten gedelegeerde taken uit om jeugdhulp in te kopen en jeugdbescherming, jeugdreclassering en Veilig Thuis te subsidiëren. • De gemeenten voeren zelf de taak uit om te beslissen over inzet van jeugdhulp op casusniveau voor de percelen A t/m E en I, zij vormen de toegang tot de hulp met eigen front- en backofficeorganisaties. • Qua zorgkosten betekent dit dat ruim 75% is opgenomen in de begrotingen van de gemeenten en minder dan 25% in de GRJR-begroting.

datum

5 maart 2025

zaaknummer

4395473

pagina

6 van 7

Begrotingsproces Begroting GRJR voor subsidie- en uitvoeringskosten (ter vaststelling) • De subsidie- en uitvoeringskosten GRJR worden begroot door de GRJR, waarbij dekking plaatsvindt door vaststelling van een deelnemersbijdrage per gemeente. • De ontwerpbegroting GRJR 2026 wordt in april 2025 door het AB GRJR vastgesteld en aansluitend voor zienswijzen aan de raden verzonden. • De definitieve begroting GRJR 2026 wordt vastgesteld in het AB GRJR in september 2025. • Volgens wet- en regelgeving moeten deelnemende gemeenten de door het AB GRJR vastgestelde deelnemersbijdrage overnemen in de gemeentelijke begroting. • De begroting GRJR 2026 is ook de basis voor het Betaalproces van de deelnemersbijdrage (wat moet de gemeente wanneer betalen aan de GRJR). • Bij de vaststelling van de begroting stelt het AB GRJR ook de deelnemersbijdrage vast. GRJR-begrotingsadvies regionale zorgkosten jeugdhulp perceel A t/m E en I (ter vaststelling) • De zorgkosten (A t/m E en I) worden begroot waarbij de GRJR een begrotingsadvies geeft. Tegelijk met de ontwerpbegroting GRJR 2026 wordt het ‘GRJR-begrotingsadvies regionale zorgkosten jeugdhulp’ vastgesteld in het AB GRJR van april 2025. Hiervoor geldt geen zienswijzeprocedure voor de raden. • Formeel gezien is het GRJR-begrotingsadvies voor gemeenten richtinggevend en niet bindend.

De toezichthouder Provincie Z-H zal echter, conform voorgaande jaren, scherp toezien op de onderbouwing van afwijkingen van gemeenten van dit advies. • Het ‘GRJR-begrotingsadvies’ is ook de basis voor het Betaalproces van de zorgkosten A t/m E en I (wat moet de gemeente wanneer betalen aan de GRJR). • Bij de vaststelling van het begrotingsadvies stelt het AB GRJR in april ook de gemeentelijke voorschotten in de zorgkosten (A t/m E en I) vast. Totaaloverzicht regionale kosten jeugdhulp (ter informatie) • Voor het overzicht stelt de GRJR het ‘Totaaloverzicht regionale kosten jeugdhulp’ op. Hierin staat in één oogopslag de bijdrage aan de GRJR-begroting en de regionale zorgkosten A t/m E en I volgens het begrotingsadvies. Begrotingswijzigingsproces • De GRJR-begrotingswijziging kan alleen gaan over de GRJR-begroting van subsidies en uitvoeringskosten (F, G, H, J). Indien van toepassing wordt de ontwerp begrotingswijziging in het AB GRJR van april behandeld en de definitieve begrotingswijziging in het AB GRJR van september. • Het begrotingsadvies (zorgkosten A t/m E en I) wordt niet formeel aangepast in een begrotingswijzigingsprocedure. De gemeente kan o.b.v. de informatie van de GRJR de eigen begroting desgewenst zelf wijzigen.

• Echter als het GRJR-begrotingsadvies aanzienlijk te laag blijkt waardoor liquiditeitsknelpunten ontstaan zal de GRJR via vaststelling door het AB GRJR wel een gewijzigd begrotingsadvies uitbrengen waardoor de bevoorschotting wordt verhoogd. Andersom als de uitgaven aanzienlijk lager blijken, zal met een gewijzigd begrotingsadvies de bevoorschotting worden verlaagd. De kadernota GRJR 2026 schept mede de kaders voor de (ontwerp) begroting GRJR 2026 en het GRJRbegrotingsadvies 2026. De (ontwerp) begroting GRJR 2026 en het GRJR-begrotingsadvies 2026 zullen gebaseerd op: • • •

(Voorlopige) jaarstukken 2024 (A t/m E, I en F, G, H, J) Indexatie Trendmatige groei en krimp: de 4-jarige trend i.h.k.v. toekomstige stijging van zorgkosten

datum

5 maart 2025

•

zaaknummer

4395473

pagina

7 van 7

Beleidswijzigingen: Verwerking van beleidswijzigingen in de begroting kan alleen als deze financieel goed onderbouwd zijn, de toezichthouder de provincie Zuid-Holland ziet hier scherp op toe. Bij het begrotingsadvies over de zorgkosten (A t/m E en I) zal de GRJR alleen RBOKeffecten meenemen die al blijken uit de regionale realisatiecijfers.

7.Communicatie van het besluit Op basis van het besluit zal de zienswijze verstuurd worden naar de GRJR. 8.Realisatie van het besluit De GRJR zal op basis van de ingediende zienswijzen van de gemeenten zo nodig de stukken aanpassen en meenemen in de daarna op te stellen ontwerpbegroting 2026 die op 11 april in concept in de DB zal worden besproken, vervolgens aan de afzonderlijke colleges en raden worden voorgelegd voor een formele zienswijzeprocedure en op 12 september door het AB wordt vastgesteld. 9.Bijlagen College oplegger bij raadsvoorstel • Raadsbesluit • Concept zienswijze Kadernota 2026 GRJR • Brief GRJR bij Kadernota 2026 GRJR • Kadernota GRJR 2026 10.Advies Commissie In de vergadering van de gecombineerde commissie Bestuur en Sociaal Domein van 18 februari 2025 behielden de fracties van VVD en Jong Nissewaard de mening voor. De overige aanwezige fracties adviseerde positief (de fracties van PVV Nissewaard, Lijst Soeterboek en Lijst Spanjersberg waren niet aanwezig). de secretaris,

M. Visscher

de burgemeester,

F. van Oosten