Verordening Jeugdhulp, Participatiewet en Maatschappelijke ondersteuning; raadsvoorstel

Burgemeester en Wethouders

Aan de Raad

datum 21 juni 2023

casenummer 23.R.00075 A t/m C

bijlagen 5

eenheid Maatschappelijke ontwikkeling

betreft

Verordening Jeugdhulp, Participatiewet en Maatschappelijke ondersteuning

Samenvatting: Binnen de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 is vastgelegd welke onderdelen uit deze wetten door de gemeente in het kader van haar uitvoeringstaken nader uitgewerkt moeten worden in een verordening. De gemeente heeft dus een verordeningsplicht. De gemeente Nissewaard heeft sinds 1 januari 2020 één verordening voor alle drie deze wetten: De Integrale verordening Sociaal Domein gemeente Nissewaard. We kiezen ervoor om de Integrale verordening Sociaal Domein gemeente Nissewaard te splitsen in drie separate verordeningen. Dat maakt het geheel overzichtelijk en goed werkbaar bij toekomstige wetswijzigingen of andere noodzakelijke aanpassingen. Voor wat betreft de Jeugdwet zijn de inhoudelijke wijzigingen in de verordening beperkt. Hier is voor gekozen vanwege de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen op dit gebied. Denk onder andere aan de Hervormingsagenda Jeugd. Op 29 november 2022 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel ‘Breed Offensief’ aanvaard. Het Breed Offensief is een brede agenda om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. Deze brede agenda bevat maatregelen die het noodzakelijk maken dat de onderdelen van de Integrale verordening Sociaal Domein gemeente Nissewaard die betrekking hebben op de Participatiewet worden aangepast met ingang van 1 juli 2023.

Daarnaast is er sprake van jurisprudentie welke in de nieuwe verordening is verwerkt. Voor onderdelen die betrekking hebben op de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 zijn de ervaringen die we hebben opgedaan en jurisprudentie op het vlak van toezicht en handhaving in de verordening verwerkt. Verder betreffen het met name technisch juridische wijzigingen. Het wijzigen, invoeren en/ of intrekken van een Verordening is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Gevraagd Raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. De Verordening Participatiewet Nissewaard 2023 vast te stellen en in werking te laten treden met ingang van 1 juli 2023; 2. De Verordening Jeugdhulp gemeente Nissewaard 2023 vast te stellen en in werking te laten treden met ingang van 1 juli 2023; 3. De Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Nissewaard 2023 vast te stellen en in werking te laten treden met ingang van 1 juli 2023; 4. Gelijktijdig met de inwerkingtreding van de in beslispunten 1 tot en met 3 genoemde verordeningen de Integrale Verordening sociaal domein gemeente Nissewaard in te trekken. 23ID00449821/06/202312:05:31

datum

casenummer

pagina

21 juni 2023

23.R.00075 A t/m C

2 van 6

1. Inleiding Aanleiding De huidige integrale verordening sociaal domein gemeente Nissewaard is vastgesteld in 2019. Voor alle drie de wetten, namelijk Jeugdwet, Participatiewet en Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 geldt dat er juridische uitspraken zijn gedaan door de Centrale Raad van Beroep (jurisprudentie) en er ruime ervaring is opgedaan met de uitvoering van hetgeen opgenomen is in de verordening in de praktijk. De wetgeving van de Participatiewet, die hierin is verwerkt, is op onderdelen aangepast middels het wetsvoorstel “Breed offensief” dat op 29 november 2022 door de Eerste Kamer is aanvaard. Deze ontwikkelingen vragen om een actualisatie van de verordening(en). Dit moment is aangegrepen om de huidige integrale verordening te splitsen in aparte onderdelen. Bestuurlijk belang Wet- en regelgeving is noodzakelijk voor de uitvoering van de taken die de gemeente verricht in het kader van verschillende wetten. Binnen de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 is vastgelegd welke onderdelen door de gemeente nader moeten worden uit gewerkt in een verordening. Het wijzigen, invoeren en/ of intrekken van een verordening is een bevoegdheid van de gemeenteraad.

Centrale vraag  Besluit de gemeenteraad de Verordening Participatiewet Nissewaard 2023 vast te stellen en in werking te laten treden met ingang van 1 juli 2023?  Besluit de gemeenteraad de Verordening Jeugdhulp gemeente Nissewaard 2023 vast te stellen en in werking te laten treden met ingang van 1 juli 2023?  Besluit de gemeenteraad de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Nissewaard 2023 vast te stellen en in werking te laten treden met ingang van 1 juli 2023?  Besluit de gemeenteraad om de Integrale Verordening Sociaal Domein per 1 juli 2023 in te trekken? 2. Beoogd maatschappelijk resultaat Goede ondersteuning van inwoners nu én in de toekomst. Alle genoemde verordeningen worden gebruikt ter ondersteuning van onze inwoners. Door middel van de voorgestelde veelal technisch/juridische wijzigingen willen wij meer inzicht bieden in de rechten en plichten die de inwoner heeft in het kader van deze ondersteuning. 3. Kader Op dit advies zijn de volgende Wetten van toepassing:  de Algemene wet bestuursrecht;  de Gemeentewet;  de Gezondheidswet;  de Jeugdwet;  de Participatiewet;  de Wet Inkomensvoorziening voor Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte Werknemers;  de Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen Zelfstandigen;  de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. 4.

Argumentatie Verordeningsplicht De Jeugdwet, de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 zijn landelijke wetten die door ons als gemeente moeten worden uitgevoerd. Binnen deze wetten is vastgelegd welke onderdelen uit deze wetten door ons als gemeente in het kader van onze uitvoeringstaken nader uitgewerkt moeten worden in een verordening. We hebben dus een verordeningsplicht, In die nadere uitwerking zit nog wel enige beleidsvrijheid in de manier waarop we als gemeente daar invulling aan geven. De verordening beschrijft ons gemeentelijk uitvoeringsbeleid. Gemeentelijk beleid wordt gemaakt voor de inwoners, maar biedt ook zeker handvatten voor de uitvoering. Het beleid moet logisch in elkaar zitten. De inwoners moeten snappen wat de gemeente belangrijk vindt en wat we als

datum

casenummer

pagina

21 juni 2023

23.R.00075 A t/m C

3 van 6

gemeente van de inwoners zelf verwachten. Dit instrument vertelt inwoners, medewerkers en hulpverleners waar de gemeente voor staat. Wat kan en wil de gemeente doen voor haar inwoners, hoe gebeurt dit en wat zijn de rechten en plichten van de inwoners die er een beroep op doen? De Integrale Verordening Sociaal Domein gemeente Nissewaard splitsen De verschillen tussen de gemeentelijke socialezekerheidswetten zijn groot. Zelfs de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de Jeugdwet, waartussen op het eerste oog veel overlap zit, verschillen op een aantal belangrijke onderdelen. Bovendien zijn alle gemeentelijke socialezekerheidswetten in beweging, we hebben te maken met wetswijzigingen en met jurisprudentie die om aanpassing van de verordening vragen. Een juridisch goed onderbouwde integrale verordening resulteert daardoor in een kort algemeen deel, met uitgebreide aparte hoofdstukken per domein. Dit blijkt in de praktijk niet te helpen bij een integrale manier van werken. Dit betekent bovendien dat het een lang en voor de inwoner weinig toegankelijk stuk wordt met veel verschillende begrippen waarbij wij als gemeente aan wettelijke definities gehouden zijn. Andere belangrijke randvoorwaarden voor integraal werken zoals gezamenlijke basisprincipes, een gedeelde ingang en meer ontschotting van budget worden niet in een verordening maar in beleidsdocumenten vastgelegd.

Denk hierbij aan het integraal beleidskader sociaal domein. Bij noodzaak tot wijziging van artikelen in een integrale verordening vanuit één van de wettelijke kaders moet steeds de integrale verordening worden gewijzigd. Dat leidt tot veel wijzigingen en/of complexe logistiek in het bundelen van aanpassingen. Met afzonderlijke verordeningen is dit niet het geval en kan beter ingespeeld worden op wetswijzigingen en relevante jurisprudentie. Taalgebruik en opzet Onze inwoners ontlenen hun rechten en plichten aan de verordeningen. Daarom zijn de verordeningen zoveel mogelijk in begrijpelijke taal geschreven. Dat betekent concreet: waar mogelijk minder lange zinnen gebruiken, het onnodig gebruik van wettelijke begrippen vermijden en waar dat niet kan zo nodig iets meer uitleg geven. Toch blijft er bij sommige artikelen spanning tussen wat juridisch moet worden vastgelegd, en de begrijpelijkheid voor de lezer. Daarnaast zijn de verordeningen in opbouw aangepast om in lijn te zijn met de bijbehorende wetgeving. De belangrijkste wijzigingen en beleidskeuzes per verordening Bij het opstellen van de nieuwe verordeningen is het huidige door uw raad vastgestelde beleid als uitgangspunt genomen. De verordeningen zijn waar nodig geactualiseerd op basis van gewijzigde wetgeving en waar mogelijk op jurisprudentie.

Het betreft met name juridisch/technische aanpassingen, slechts in een aantal gevallen vragen de aanpassingen om een beleidsmatige keuze. De belangrijkste wijzigingen en beleidskeuzes zijn hieronder beschreven. Jeugdwet In deze verordening heeft slechts een beperkte inhoudelijke wijziging plaatsgevonden. Het gaat hier om een nadere definiëring van het principe eigen kracht. Over de toepassing van de definitie van ‘gebruikelijke hulp’ worden nadere regels opgesteld. Er is gekozen voor deze beperkte wijzigingen vanwege het sterk veranderende jeugdlandschap. Lokaal gaan we veranderingen aanbrengen aan het jeugd ondersteuningsteam. Met de nieuwe ingang en toegang verandert de positie en werkwijze van de jeugdprofessionals. Deze ontwikkelingen hebben invloed op de verordening. Daarnaast hebben het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, zorgaanbieders, cliënten (vertegenwoordigers), professionals en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 opgesteld. Pas recent, april 2023, zijn hiervoor de financiële kader op landelijk niveau bekend geworden. De ontwikkelingen in deze kaders maken het wenselijk deze te volgen en waar mogelijk actie te ondernemen.

Het is niet verstandig om hierop vooruit te lopen gezien de risico’s die veelvuldige wijzigingen met zich meebrengen voor op de eerste plaats de betrokken jeugdigen en de gezinnen, maar daarnaast ook voor de uitvoering.

datum

casenummer

pagina

21 juni 2023

23.R.00075 A t/m C

4 van 6

Participatiewet Individuele Inkomenstoeslag De mogelijkheid om de Individuele Inkomenstoeslag ambtshalve te gaan verstrekken is opgenomen in de Verordening. Uitbreiding verordeningsplicht Middels het wetsvoorstel Breed offensief is de verordeningsplicht voor gemeenten uitgebreid. Zo dient duidelijk te worden dat ook werkgevers voorzieningen kunnen aanvragen. Verder gaat het onder andere om het verschaffen van inzage in de werkgevers- en werknemersvoorzieningen die geboden kunnen worden ter ondersteuning en om de termijnen voor een proefplaatsing. Om deze reden is het nieuwe hoofdstuk 4 en 5 uitgebreid. Nieuw beschut De Participatiewet verplicht gemeenten om beschutte werkplekken aan te bieden. Dat moet tot aan het aantal zijn dat in een ministeriele regeling is vermeld. En daarbinnen tot zover er behoefte aan beschutte werkplekken is. Die behoefte is de optelsom van het aantal positieve adviezen dat het UWV in een gemeente heeft afgegeven. Mochten er meer adviezen zijn, dan kan de gemeente betrokkenen op een wachtlijst plaatsen. Gedurende de periode dat men op de wachtlijst staat dient echter wel andere ondersteuning te worden geboden. Uit de ervaring van de afgelopen jaren blijkt dat er geen afwijkingen in het aantal adviezen van meer dan 10% zijn geweest.

Daarom is in de verordening opgenomen dat het college te allen tijde extra plaatsen mag inzetten tot 10% van het gebruikelijke aantal plaatsen. Op die manier kunnen betrokkenen snel op de meest adequate manier worden geholpen. Uitstroom premie ouders Indien ouders met kinderen uitstromen voor de duur van minimaal zes maanden en deze aantonen dat zij aanspraak maken op kinderopvangtoeslag, dan kan een eenmalige premie van € 300 worden verstrekt. Dit om de overgang naar extra kosten in dit kader te beperken. Studietoeslag De individuele studietoeslag is uit de verordening gehaald. Met het vervallen van de individuele studietoeslag en de introductie van de studietoeslag per 1 april 2022 is de verordeningsplicht voor dit onderwerp komen te vervallen. Het college heeft hiervoor beleidsregels vastgesteld. Geüniformeerde arbeidsverplichtingen Uit jurisprudentie is gebleken dat de gemeenteraad niet de bevoegdheid heeft om in de verordening verschil te maken in de hoogte of duur van de maatregel waar het de geüniformeerde arbeidsverplichting (artikel 18 lid 4 Participatiewet) betreft. Voorheen maakte de gemeente onderscheid in deze maatregelen door 1 maand op te leggen voor de gedragingen uit de leden b, g en h en 2 maanden op te leggen bij gedragingen uit de leden a, c, d, e en f.

Vanwege genoemde jurisprudentie is ervoor gekozen om dit te wijzigen en alle maatregelen in dit kader op het voor de inwoner meest gunstige voormalige beleid van 1 maand 100% te stellen. Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 De wijzigingen in de verordening op het terrein van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) zijn gebaseerd op jurisprudentie en technisch-juridisch van aard. Het doel is met name om toezicht en handhaving op rechtmatigheid beter te verankeren in de verordening. Daarom zijn er artikelen toegevoegd op basis waarvan onze toezichthouders Wmo en Jeugd onderzoek kunnen doen naar de rechtmatigheid van de verstrekte voorzieningen en er vervolgens indien het onderzoek daar aanleiding toe geeft ook handhavend opgetreden kan worden. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de artikelen over het persoonsgebonden budget (pgb) en het onderzoek naar de pgb-vaardigheid van de cliënt of diens vertegenwoordiger. Ook is om deze reden in de verordening opgenomen dat het Zorgplan (ondersteuningsplan deel 2 waarin de zorgbehoefte wordt geconcretiseerd), aangeleverd moet worden, dat dit plan onderdeel wordt van de beschikking en dat de bijbehorende zorgovereenkomsten goedgekeurd moeten worden voordat een voorziening of dienst geleverd wordt. De jurisprudentie over gebruikelijke hulp is opgenomen door de definitie in nadere regels vast te stellen.

Op deze wijze hangt de beoordeling van de gebruikelijke hulp niet af van toeval of willekeur en kan er in individuele situaties rekening worden gehouden met specifieke omstandigheden om tot een gedegen afweging te komen.

datum

casenummer

pagina

21 juni 2023

23.R.00075 A t/m C

5 van 6

5. Maatschappelijk draagvlak Over de concept verordeningen is advies gevraagd aan de Adviesraad Sociaal Domein. Aan de adviesraad is gevraagd of de belangen van de achterban voldoende verwoord zijn en of er nog thema’s missen. In de bijlagen zijn het advies en de reactie van het college op dit advies opgenomen. Met het vaststellen van deze verordeningen creëren we duidelijkheid richting inwoners over hun rechten en plichten. 6. Financiële consequenties De meeste voorgestelde wijzigingen in de verordeningen en de beleidsregels zijn juridisch-technisch van aard en hebben geen directe financiële consequenties. Hieronder staan de beleidswijzigingen die wél financiële consequenties hebben: Participatiewet Het verzoek om het aantal plekken beschut werk uit te breiden met maximaal 10% van het voorgesteld aantal plekken kan maximaal € 45.000 op jaarbasis kosten. Deze kan, indien nodig, gefinancierd worden vanuit het budget re-integratietrajecten budgetnummer 608830. De exacte uitgaven zijn afhankelijk van het aantal aanmeldingen en tijdstip van plaatsing. In de perspectiefnota 2024 wordt in dit kader extra budget toegevoegd aan het budget voor re-integratiekosten. De eenmalige premie van € 300 voor alleenstaande ouders met kinderen jonger dan 12 jaar die uitstromen zal op basis van inschatting gemaakt op basis van cijfers over 2020 en 2021 € 18.600 bedragen.

Hiervoor wordt € 20.000 gereserveerd vanuit het minimabeleid, budgetnummer 608652. De mogelijke extra kosten als gevolg van het ambtshalve verstrekken van de Individuele Inkomenstoeslag kunnen bekostigd worden vanuit de middelen voor het minimabeleid, budgetnummer 608652. De overige voorgestelde beleidswijzigingen voor de Jeugdwet, Participatiewet en Wet maatschappelijke ondersteuning hebben geen financiële consequenties. 7. Communicatie van het besluit Een verordening dient gepubliceerd te worden. 8. Realisatie van het besluit Het besluit is formeel gerealiseerd na publicatie van de nieuwe verordeningen. 9. Bijlagen  Verordening Jeugdhulp gemeente Nissewaard 2023;  Verordening Maatschappelijke ondersteuning gemeente Nissewaard 2023;  Verordening Participatiewet Nissewaard 2023;  Advies Adviesraad Sociaal Domein d.d. 20 april 2023, inclusief begeleidende brief;  Reactie college gemeente Nissewaard op het advies van de Adviesraad Sociaal Domein. 10. Advies Commissie In de commissie Sociaal Domein van 15 juni 2023 behield de fractie van VOOR Nissewaard de mening voor. De overige aanwezige fracties adviseerden positief. (De fracties van Belang van Nissewaard, Lijst Spanjersberg, Lijst Verweij, Lijst Soeterboek en Lijst Van Boven zijn niet vertegenwoordigd). de secretaris,

de burgemeester,

datum

casenummer

pagina

21 juni 2023

23.R.00075 A t/m C

6 van 6

M.L.M. Weerts

F. van Oosten