Tweede wijziging Verordening Participatiewet Nissewaard; raadsvoorstel

Burgemeester en Wethouders

Aan de Raad

datum 10 juli 2025

zaaknummer 4295927

bijlagen 3

eenheid Advies Werk en Inkomen

betreft

Wijziging Verordennig Participatiewet 2023

Samenvatting: Op 1 januari 2022 is de Wet Inburgering 2021 in werking getreden. Het doel van de wet is dat alle inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk volwaardig kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving. In de wet staat de regierol van gemeenten centraal. Dit betekent dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de begeleiding en ondersteuning van inburgeringsplichtigen gedurende de inburgering. In de wet is al veel geregeld. Op basis hiervan kan de gemeente haar wettelijke taak uitvoeren. In de wet ontbreekt echter de mogelijkheid om bestuurlijke boetes te verrekenen met de algemene bijstandsuitkering. Met het vaststellen van de tweede wijziging van de Verordening Participatiewet Nissewaard 2023 geeft de raad het college de bevoegdheid om opgelegde boetes met de algemene bijstandsuitkering (Participatiewet) te verrekenen. Inwerkingtreding vindt plaats met ingang van 1 januari 2026, oftewel zo snel mogelijk. Nadere invulling van deze bevoegdheid geschied via beleidsregels. Bezuiniging individuele inkomenstoeslag Naast het bovengenoemde willen wij in de tweede wijziging van de Verordening Participatiewet Nissewaard 2023 de bezuiniging op de individuele inkomenstoeslag meenemen. Deze is vastgesteld tijdens de behandeling van de perspectiefnota 2026 en wordt meegenomen in de begroting voor 2026.

Gevraagd Raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: De tweede wijziging van de Verordening Participatiewet Nissewaard 2023 vast te stellen en in werking te laten treden met ingang van 01 januari 2026. 1.Inleiding Aanleiding De Wet inburgering 2021 legt de verantwoordelijkheid voor de begeleiding en ondersteuning van inburgeringsplichtigen tijdens hun inburgering bij de gemeente. Op grond van artikel 149 van de Gemeentewet heeft de gemeenteraad de bevoegdheid bij verordening regels te stellen, voor zover

datum

zaaknummer

pagina

11 oktober 2024

4295927

2 van 4

deze regels niet in strijd zijn met de wet zelf. Wij stellen voor de Verordening van de Participatiewet te wijzigen om daarmee boetes door middel van inning op de bijstandsuitkering te regelen. Hiernaast verwerken we de bezuiniging op de individuele inkomenstoeslag formeel in de Verordening zoals deze reeds is vastgesteld door de raad. Bestuurlijk belang De wijze waarop de boetes geïnd kunnen worden betreft iets dat alleen in een raadsverordening kan worden geregeld. Er is belang bij een efficiënte inning van boetes. Dit met het oog op werkzaamheden qua uitvoering en het feit dat betrokkenen dan de consequenties van hun acties op relatief korte termijn merken. Om het besluit omtrent de bezuiniging op de individuele inkomenstoeslag juridisch af te hechten dient er ook een aanpassing van de Verordening plaats te vinden. Centrale vraag Is de raad bereid de tweede wijziging van de Verordening Participatiewet Nissewaard 2023 vast te stellen en deze in werking te laten treden met ingang van 1 januari 2026? 2.Beoogd maatschappelijk resultaat Doelmatige wijze van invordering boetes, zonder aanmaning of dwangbevel. Het alternatief is dat een niet betaalde boete via een aanmaning/dwangbevel wordt geïncasseerd en mogelijk wordt overgedragen aan een deurwaarder. Dit is een inefficiënte en kostbare werkwijze ten opzichte van het boetebedrag verrekenen met de uitkering.

Daarbij levert dit afhankelijk van het verloop van de procedure ook een extra (financiële) belasting op voor de inburgeraar. Voor wat betreft de bezuiniging op de individuele inkomenstoeslag geldt dat dit een verwerking is van hetgeen eerder besloten. Doel was om de impact van de bezuinigingen op inwoners waar mogelijk te beperken. 3.Kader Op dit advies zijn de Wet Inburgering 2021, Besluit Inburgering 2021, de Algemene wet bestuursrecht en de Participatiewet van toepassing. 4.Argumentatie Inburgering De Wet inburgering 2021 legt gemeenten niet een verplichting op een verordening te maken. Wij kiezen ervoor dit wel te doen door middel van aanpassing van de verordening Participatiewet. Dit om daarmee de inning van boetes op de bijstandsuitkering te regelen waarin de wet niet voorziet. Het uitgangspunt van de wetgever bij handhaving op grond van de Wi2021 is dat sanctionering een uiterste redmiddel is. Preventie verdient de voorkeur. Een sanctie moet bijdragen aan het bereiken van het beoogde effect: onwillige inburgeraars stimuleren hun verplichtingen na te komen. Noodzaak De wijziging van de verordening is noodzakelijk om boetes te kunnen verrekenen met de uitkering. Op basis van de Wet Inburgering 2021 kan het college een inburgeraar een boete opleggen. Deze wet regelt echter niet de invordering van de boete.

Een niet betaalde boete kan alleen via een aanmaning/dwangbevel geïncasseerd worden, op grond van de Algemene wet bestuursrecht. Dit is een omslachtige manier. Wanneer de inburgeringsplichtige een bijstandsuitkering ontvangt, is het doelmatiger om de boete met de bijstandsuitkering te verrekenen. Verrekenen kan alleen als daar een wettelijke bevoegdheid voor bestaat. Met deze wijziging van de verordening Participatiewet wordt voor die wettelijke bevoegdheid gezorgd. De Wet Inburgering 2021 bepaalt voor welke

datum

zaaknummer

pagina

11 oktober 2024

4295927

3 van 4

gedragingen een boete opgelegd wordt. Het besluit Inburgering 2021 (artikel 7.1 lid 4) schrijft per gedraging voor hoe hoog die boete is en welke mate van verwijtbaarheid daarop van toepassing is. Hiermee sluiten we aan bij de systematiek die in de Participatiewet wordt gebruikt. Voor de Participatiewet geldt dat de gemeente de bestuurlijke boetes kan verrekenen met de bijstandsuitkering. Deze werkwijze is ook wenselijk voor de wet inburgering 2021. Een groot deel van de inburgeraars krijgt immers ook een bijstandsuitkering. Dit geldt met name voor de doelgroep statushouders. Het verkleint de kans op schulden. De verrekening vindt plaats zoals geregeld in artikel 4:93 van de Algemene Wet bestuursrecht. De boete zal worden verrekend middels maandelijkse inhoudingen op de uitkering. Hierbij wordt rekening gehouden met een fictieve draagkracht van 5% van de bijstandsnorm die van toepassing is, inclusief vakantietoeslag, waarbij rekening wordt gehouden met de beslagvrije voet. Tevens voorkomst het direct verrekenen van de boete met de bijstandsuitkering een extra handeling (overmaken van de boete) voor de inburgeringsplichtige. Dit verkleint de kans op schulden. Wanneer en waarom nu? Er kan een boete worden opgelegd indien betrokkenen niet binnen 1 jaar de participatieverklaring tekenen of niet binnen 3 jaar het inburgeringsexamen halen.

De noodzaak voor een verordening of het innen van boetes heeft daarom tot op voor kort ontbroken. Hoogte? De wet en de daarop gebaseerde regelgeving laten weinig ruimte voor een eigen, gemeentelijke invulling van de op te leggen boete. Er kan per overtreding een boete worden opgelegd van maximaal € 800 met een maximum van € 2.400 tijdens de inburgeringstermijn. Een maximale boete wordt enkel bereikt door een stapsgewijze opbouw, die begint bij € 50. Individuele inkomenstoeslag De beslissing is reeds genomen in het kader van de bezuinigingen. Deze dient echter ook geformaliseerd te worden in de Verordening. 5.Maatschappelijk draagvlak Deze verordening is op 15 juli 2025 toegezonden aan de Adviesraad Sociaal Domein (ASD). Verzocht is uiterlijk 2 oktober 2025 te reageren. Op 17 september is een mondelinge toelichting gegeven op de voorgestelde wijziging. Op 30 september is een reactie ontvangen. De ASD is akkoord met de voorgestelde wijziging. 6.Financiële consequenties Dit advies heeft geen financiële consequenties. De consequenties van de bezuiniging zijn al verwerkt in de begroting 2026. 7.Communicatie van het besluit Na een positief raadsbesluit wordt de Verordening Participatiewet Nissewaard 2023 officieel gepubliceerd op overheid.nl. De verordening treedt in werking met ingang van 1 januari 2026.

8.Realisatie van het besluit Het advies is gerealiseerd na ondertekening van de stukken en publicatie op overheid.nl.

datum

zaaknummer

pagina

11 oktober 2024

4295927

4 van 4

9.Bijlagen   

Tweede wijziging van de Verordening Participatiewet Nissewaard 2023; Advies ASD; Reactie college op advies ASD.

10.Advies Commissie …........

de secretaris,

{{esl:Signer1:capture:size(200,75)}}

{{esl:Signer1:SignerName:size(200,20)}}

de burgemeester,

{{esl:Signer2:capture:size(200,75)}}

{{esl:Signer2:SignerName:size(200,20)}}