Toelichting RV Decembercirculaire gemeentefonds 2020

Bijlage: Toelichting financiële mutaties decembercirculaire 2020 In deze toelichting wordt nader ingegaan op: a. Decembercirculaire 2020; b. Stelpost loon- en prijsontwikkelingen 2022 – 2024; c. Aandeel Sociaal domein onbestemde middelen conform voorstel “Hek”; d. Overige mededelingen decembercirculaire 2020. a. Decembercirculaire 2020 Na de verwerking van de decembercirculaire 2020 ontstaat ten opzichte van de septembercirculaire 2020 het volgende financiële beeld. “-“ = nadeel 2020 2021 2022 2023 2024 Totaal lopende prijzen decembercirculaire 2020 175.399.184 173.778.243 173.403.305 176.125.544 178.751.502 Totaal lopende prijzen septembercirculaire 2020 175.115.930 170.416.274 173.638.498 176.369.084 178.988.053 Resultaat decembercirculaire 2020

283.254

3.361.969

-235.193

-243.540

-236.551

Het resultaat is onderverdeeld in verschillende categorieën: "-" = nadeel Compensatie corona (bestemd) IU's / DU's / Bestemd Onbestemde middelen Totaal

2020

2021

2022

2023

2024

524.196 -34.537 -206.405 283.254

2.060.794 1.525.264 -224.089 3.361.969

0 -33.628 -201.565 -235.193

0 -33.419 -210.121 -243.540

0 -33.419 -203.131 -236.550

Hieronder volgt de verdeling per categorie met een toelichting. Compensatie corona Aanvullende pakket re-integratiekosten Impuls re-integratie Gemeentelijk schuldenbeleid Bijzondere bijstand Continuïteit van zorg (COVID 19) Compensatie quarantainekosten DU Cultuurmiddelen DU Extra kosten verkiezingen 2021 IU Beschermd wonen Continuïteit van zorg Totaal Naar reserve Corona Naar reserve SD Centrumtaken

AU AU AU AU AU AU DU DU IU

AU/DU IU

2020 249.751 66.281 23.025 111.269 20.597

2021 575.108 307.103 135.557 47.096

886.714 109.216 53.273 524.196 2.060.794 470.923 2.060.794 53.273 0 1

Zie hieronder de stand van de bestemmingsreserve Corona na verwerking van de decembercirculaire 2020. Bestemmingsreserve Corona 2020 2021 Beschikbaar gesteld/saldo 1 januari 3.000.000 2.603.468 af: Budgettair effect 2e Turap 2020/septembercirc. -867.455 82.443 bij: Dotatie decembercirculaire 2020 470.923 2.060.794 Stand na decembercirculaire 2020 2.603.468 4.746.705 Toelichting Aanvullend pakket re-integratie Als onderdeel van het steun- en herstelpakket ontvangt Nissewaard in 2020 en 2021 extra middelen voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden. In 2020 € 249.751 en in 2021 € 575.108. Hiermee kan de reguliere dienstverlening peil worden gehouden ondanks de toenemende instroom. Impuls re-integratie Naast het hiervoor genoemde aanvullende pakket ontvangt Nissewaard in aanvulling daarop een tijdelijke impuls voor re-integratie in 2021 van € 307.103. Deze middelen zijn bedoeld om de dienstverlening aan mensen die als gevolg van de crisis de bijstand instromen, te intensiveren. Gemeentelijk schuldenbeleid Gelet op de voorziene toename van armoede- en schuldenproblematiek stelt het kabinet in 2020 en 2021 extra middelen beschikbaar voor het gemeentelijk schuldenbeleid. Nissewaard ontvangt € 66.281 in 2020 en € 135.557 in 2021. Bijzondere bijstand In 2020 en 2021 ontvangt Nissewaard eveneens extra middelen voor bijzondere bijstand. In 2020 € 23.025 en in 2021 € 47.096.

Deze middelen zijn bedoeld voor de aanpak van de armoedeproblematiek. Continuïteit van zorg (Wmo 2015) In het kader van financiële zekerheid en ruimte voor zorgorganisaties en professionals binnen de Jeugdwet en Wmo 2015 zijn er in de septembercirculaire 2020 extra middelen toegekend in het jaar 2020. Nissewaard ontving voor Jeugdzorg € 184.692 en voor Wmo 2015 € 64.314. Dit waren voorschotten. In het bestuurlijk overleg is nu vastgesteld dat er aanvullend op de landelijke € 144 miljoen nog eens € 26 miljoen beschikbaar wordt gesteld voor inhaalzorg en meerkosten. Hiervan wordt € 20,4 miljoen via de algemene uitkering verdeeld (Wmo 2015) en € 5,6 miljoen via de integratie-uitkering Beschermd wonen. Voor Wmo 2015 ontvangt Nissewaard € 111.269. De IU Beschermd wonen wordt eenmalig verhoogd met € 53.273. Compensatie quarantainekosten Deze middelen zijn bedoeld voor praktische ondersteuning en continuering van zorg vanuit de sociaal domeinwetten voor die burgers die in quarantaine moeten en niet in staat zijn de problemen die daardoor ontstaan zelf of met hun netwerk op te lossen. Hiervoor ontvangt Nissewaard € 20.597. Cultuurmiddelen (DU) Veel van de culturele instellingen die door gemeenten worden ondersteund, komen door de coronacrisis in de problemen omdat activiteiten niet door kunnen gaan en eigen inkomsten dalen.

Met deze extra middelen worden gemeenten in staat gesteld om deze belangrijke instellingen te ondersteunen en zo de lokale culturele infrastructuur in stand te houden. Nissewaard ontvangt in 2021 € 886.714. 2

Tweede Kamer verkiezingen Vanwege COVID-19 ontvangt Nissewaard extra middelen voor te nemen maatregelen bij de verkiezingen in maart 2021. Te denken valt aan:  Extra organisatie;  Inrichting van stemlokalen;  Instelling van stembureaus voor vervroegd stemmen;  De druk, opslag en beveiliging van stembescheiden;  Etc. IU's / DU's / Bestemde middelen "-" = nadeel IU's / DU's / bestemd Suppletie-uitkering Integratie SD Mobiliteitshulpmiddelen en roerende voorzieningen (taakmutatie) Brede aanpak dak- en thuisloosheid DU Inburgering IU Maatschappelijke opvang / OGGz DU Vrouwenopvang DU Bestemd IU's / DU's

2020

2021

2022

2023

2024

-33.702

-33.702

-33.702

-33.702

-33.702

1.560.043 941

2.092

2.301

2.301

-2.330 312 1.525.264

-2.330 312 -33.628

-2.330 312 -33.419

-2.330 312 -33.419

-92.327

1.411 90.081 -34.537

Toelichting Suppletie-uitkering Integratie Sociaal domein Als gevolg van actualisering van hoeveelheden en mutaties in de maatstafgewichten wordt de SU Integratie Sociaal domein in 2020 – 2024 met € 33.702 naar beneden bijgesteld. Mobiliteitshulpmiddelen en roerende voorzieningen Met ingang van 01-01-2020 worden mobiliteitsvoorzieningen zoals rolstoelen en scootmobielen voor alle cliënten in een Wlz-instelling verstrekt vanuit de Wlz en niet meer vanuit de Wmo 2015. Met de septembercirculaire 2019 zijn daarvoor middelen overgeheveld. Onderdeel van de afspraken tussen VWS en de VNG was nacalculatie op basis van de realisatie. Hieruit blijkt dat er € 16,9 miljoen te weinig is overgeheveld van het gemeentefonds naar de Wlz. Nu wordt 2020 gecorrigeerd. In de meicirculaire 2021 wordt de correctie structureel verwerkt. Voor Nissewaard een nadeel in 2020 van -/- € 92.327. Brede aanpak dak- en thuisloosheid (DU) Het kabinet wil dak- en thuisloosheid zoveel mogelijk voorkomen. Hiervoor wordt een financiële impuls beschikbaar gesteld van € 200 miljoen voor de jaren 2020 en 2021. In de septembercirculaire 2020 is de verdeling verwerkt voor 21 centrumgemeenten en voor 312 regiogemeenten. Met deze circulaire wordt het resterende budget verdeeld onder de overige 22 centrumgemeenten. Nissewaard ontvangt € 1.560.043.

Inburgering (IU) De IU Inburgering wordt aangepast vanaf 2021 vanwege actualisering van zowel het aantal inwoners als het aantal personen met een niet-westerse migratieachtergrond. 3

Maatschappelijke opvang / OGGz (DU) De uitkering in 2020 wijzigt alleen door de actualisatie van de maatstaf eenpersoonshuishoudens. Met ingang van 2021 wordt de DU MO/OGGz naar beneden bijgesteld door een wijziging in de centrumgemeente Vijfheerenlanden. Vrouwenopvang (DU) Vanaf 2020 wordt structureel € 1,5 miljoen toegevoegd voor de kosten vanwege een stijging van het aantal slachtoffers dat contact legt met het Centrum Seksueel Geweld. Daarnaast wordt er 2020 en 2021 € 5 miljoen toegevoegd ter ondersteuning van gemeenten. In deze circulaire vindt de verwerking van 2020 plaats. Naar verwachting worden de jaren 2021 en verder in de komende meicirculaire 2021 verwerkt. De fondsbeheerders hebben in overleg met het ministerie van VWS en de VNG besloten om landelijke functies van de DU Vrouwenopvang om te zetten in de aparte DU Landelijke functies opvang. Dit is tijdelijk in 2020. De landelijke functies worden in 2021 omgezet in 4 specifieke uitkeringen en 1 subsidie. In deze circulaire vindt de verwerking van 2020 plaats. (Centrum) gemeenten dragen voor Utrecht (coördinatiefunctie CSG) € 105.375 bij en voor Den Haag (knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating) dragen de centrumgemeenten € 167.800 bij. Voor Nissewaard per saldo in 2020 een plus van € 90.081. In 2021 en verder is een kleine actualisering van maatstaven de oorzaak van een klein plusje.

Onbestemde middelen "-" = nadeel Uitkeringsfactor Hoeveelheidsverschillen Bijdrage MijnOverheid en DigiD Bijdrage centrale voorziening BRP Bijdrage GDI Logisch ontwerp GBA Onbestemd

2020 175.416 -329.327

2021

2022

2023

2024

-224.089

-201.565

-210.121

-203.131

-224.089

-201.565

-210.121

-203.131

-19.340 -22.102 -12.433 1.381 -206.405

Toelichting Uitkeringsfactor/hoeveelheidsverschillen Deze mutatie is een saldo van een bijstelling naar beneden van het aantal inwoners, bijstandsgerechtigden en de omgevingsadressendichtheid. De uitkeringsfactor stijgt daarentegen met 2 punten door uitkering verdeelreserve en ontwikkeling uitkeringsbasis. Bijdrage MijnOverheid en DigiD De doorbelasting van DigiD en MijnOverheid verloopt via de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Op basis van de facturen van Logius over 2020 bedragen de kosten in 2020 € 3,11 miljoen. Daarbij komen ook de kosten van de gemeentelijke belastingsamenwerkingen en de eindafrekeningen over 2018 en 2019. De bijdrage is voor Nissewaard € 19.340. Bijdrage centrale voorziening BRP Ten opzichte van de begroting hebben gemeenten meer gebruik gemaakt van de centrale voorzieningen van de Basisregistratie Personen (BRP). Daarnaast is er een naheffing voor het gebruik in 2019 die in 2020 wordt verwerkt. Voor Nissewaard een post van -/- € 22.102. 4

Bijdrage GDI In het Bestuurlijk overleg financiële verhoudingen is in 2018 afgesproken dat de doorbelasting van diverse voorzieningen in de generieke digitale infrastructuur (GDI) plaatsvindt via het gemeentefonds. Voor Nissewaard bedragen de kosten € 12.433. Logisch ontwerp GBA Gemeenten hebben kosten gemaakt vanwege een aanpassing in het Logisch Ontwerp van de gemeentelijke basisadministratie. De vergoeding vindt plaats via het gemeentefonds. Nissewaard ontvangt een vergoeding van € 1.381. b. Stelpost loon- en prijsontwikkeling 2022 – 2024 Met ingang van 2019 wordt de algemene uitkering uit het gemeentefonds in Nissewaard inclusief meerjarige indexering voor lonen en prijzen geraamd. Dit wordt in ‘lopende prijzen ramen’ genoemd. Deze meerjarige indexering wordt geparkeerd op de stelpost Loon- en prijsontwikkeling (LPO). Bij de opstelling van de begroting van het desbetreffende jaar wordt het saldo van de stelpost LPO aangewend om de loon- en prijsontwikkeling op te vangen. Om te kunnen bepalen welke bedragen er meerjarig beschikbaar zijn voor de toekomstige indexeringen, wordt de algemene uitkering in ‘lopende prijzen’ afgezet tegen de algemene uitkering op het huidige prijspeil (constante prijzen). Dit leidt tot de volgende ontwikkeling van de stelpost LPO. 2020

2021

2022

2023

2024

Totaal lopende prijzen December 2020 175.399.184 173.778.243 173.403.305 176.125.544 178.751.502 Totaal constante prijzen December 175.399.184 173.778.243 171.558.380 172.631.250 173.492.313 2020 Stelpost loon- en prijsstijging 20220 0 1.844.925 3.494.294 5.259.189 2024 Stand stelpost LPO septembercirculaire 2020 0 0 1.847.430 3.499.203 5.266.202 Vrijval 0 0 2.505 4.909 7.013 Uit de bovenstaande tabel blijkt dat er iets minder middelen nodig zijn voor de loon- en prijsontwikkeling 2022 – 2024 dan bij de septembercirculaire 2020. Dit wordt veroorzaakt door een wat lagere uitkering en afronding. De aanpassingen van de stelpost LPO komen ten gunste van de saldi onbestemde middelen. “-“ = nadeel Onbestemde middelen Vrijval Effect decembercirculaire 2020 op resultaat 2020 / begrotingssaldi

2020 -206.405 0

2021 -224.089 0

2022 -201.565 2.505

2023 -210.121 4.909

2024 -203.131 7.013

-206.405

-224.089

-199.060

-205.212

-196.118

5

c. Aandeel Sociaal domein conform voorstel “Hek” In de Perspectiefnota 2021 is een voorstel gedaan hoe om te gaan met het hek rond het Sociaal domein. Met ingang van 2021 wordt 37% van de onbestemde middelen toegewezen aan het Sociaal domein. Dit leidt tot de volgende verdeling.

"-" = nadeel Effect decembercirculaire 2020 op begrotingssaldi 37% toe te rekenen aan het Sociaal domein Effect decembercirculaire 2020 op resultaat 2020 / begrotingssaldi Stand begrotingssaldi 2e Turap 2020 Stand resultaat 2020 / begrotingssaldi na decembercirculaire 2020

2020

2021

2022

2023

2024

-206.405

-224.089

-199.060

-205.212

-196.118

76.370

82.913

73.652

75.928

72.564

-130.035

-141.176

-125.408

-129.284

-123.554

3.395.000

2.646.000

2.139.000

1.936.000

3.027.000

3.264.965

2.504.824

2.013.592

1.806.716

2.903.446

Na verwerking ziet het verloop van de stelpost en de reserve Sociaal domein er als volgt uit. Reserve Sociaal Domein * € 1.000 Saldo 1 januari mutaties t/m 2e Turap Subsidieverlening Vluchtelingenwerk Decembercirculaire 2020 Verloop reserve SD na decembercirculaire 2020 Saldo stelpost SD*€ 1.000 Stand stelpost 2e Turap (incl sept.circ.) Decembercirculaire 2020 Stand stelpost na decembercirculaire 2020

2020 10.430 -6.114

2022 2.139 -140

2023 1.999 0

2024 1.999 0

-76 4.240

2021 4.240 -1.902 -116 -83 2.139

1.999

1.999

1.999

2020 405

2021 0

405

0

2022 759 -74 685

2023 2.037 -76 1.961

2024 2.624 -73 2.551

d. Overige mededelingen decembercirculaire 2020 Herijking verdeling gemeentefonds De fondsbeheerders hebben besloten de invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds over te laten aan het volgende kabinet. De redenen hiervoor zijn de huidige financiële positie van gemeenten en de tekorten bij de jeugdzorg. Daarover moet eerst duidelijkheid komen en dat is op z’n vroegst bij de kabinetsformatie. Dan wordt besloten of er structureel geld bijkomt voor de gemeenten. Conform de wens van de VNG ligt er nu een koppeling tussen extra structurele middelen en de herverdeling van het gemeentefonds. De nieuwe verdeling staat nu gepland voor 01-01-2023. De planning: Begin januari 2021: Adviesaanvraag bij de Raad voor het Openbaar Bestuur Publicatie herverdeeleffecten per gemeente Publicatie van flankerend beleid Februari – maart 2021: Ontvangst van het advies van de ROB Maart – april 2021: VNG houdt consultatie onder de leden, daarna terugkoppeling met BZK

6

Overigens leidt het voorgaande niet tot uitstel van de invoering van het woonplaatsbeginsel Jeugd. Evaluatie normeringssystematiek Deze methodiek staat beter bekend als ‘samen de trap op, samen de trap af’. Het evaluatierapport hierover dat is opgesteld door een ambtelijke werkgroep, is in november 2020 naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd. De voorstellen in het rapport hebben betrekking op de stabiliteit van de normeringssystematiek en accresontwikkeling. Naast de huidige systematiek zijn er alternatieven uitgewerkt. Deze zijn:  Herinvoering van de behoedzaamheidsreserve;  Bevriezen of vertragen van het accres;  Vaste volumeafspraak bij het regeerakkoord. In de werkgroep bestaande uit vertegenwoordigers van de VNG, het IPO, het ministerie van BZK en het ministerie van Financiën, bestaat geen eenduidige voorkeur voor één van de varianten. De fondsbeheerders zullen met de VNG en het IPO ten behoeve van de opstelling van de Perspectiefnota 2022 het accres van de verschillende varianten in beeld brengen. De ROB zal eveneens om advies worden gevraagd. Onderzoek structurele kosten jeugdzorg Het kabinet heeft met de VNG een onderzoek laten uitvoeren naar of, en zo ja in welke mate, gemeenten structureel extra middelen nodig hebben voor de uitvoering van de Jeugdwet vanaf 2022.

Het onderzoek uitgevoerd door Andersson Elffers Felix (AEF) is afgerond en er blijkt in 2019 € 1,7 miljard meer te zijn besteed aan jeugdzorg dat dat er aan middelen is ontvangen. De VNG heeft dit opgepikt en zal eind februari de contouren van mogelijke scenario’s van middelen en maatregelen met het rijk bespreken. Ook wordt eind februari met een brede delegatie van het kabinet gesproken over de financiële situatie van gemeenten, mede vanwege het enorme tekort wat in het onderzoek is geconstateerd. Het gesprek over een structureel budget zal tijdig worden afgerond, zodanig dat dit een zwaarwegende inbreng zijn voor de kabinetsformatie. Wijziging Financiële-verhoudingswet Mede vanwege de bevindingen van de Algemene Rekenkamer (AR) over de toepassing van de decentralisatie-uitkering door het ministerie van BZK, wordt er komend voorjaar een (gewijzigd) wetsvoorstel tot wijziging van de Financiële-verhoudingswet aan de Tweede Kamer gezonden. De vraag is namelijk gerezen welk uitkeringstype past bij de gezamenlijke opgaven zoals de klimaatproblematiek. Daarnaast had de AR het ministerie van BZK op de vingers getikt. Dit vanwege de bestedingseisen die bij diverse (nieuwe) decentralisatie-uitkeringen werden gesteld. Zoals bekend zijn nu alle middelen uit het gemeentefonds vrij besteedbaar en kunnen er dus wettelijk geen bestedingseisen worden gesteld aan gemeenten.

7