Toelichting financiële mutaties meicirculaire 2023

Bijlage: Toelichting financiële mutaties meicirculaire 2023 In deze toelichting wordt nader ingegaan op: a. Meicirculaire 2023; b. Stelpost Loon- en prijsontwikkelingen 2025 – 2027; c. Aandeel restant Sociaal domein onbestemde middelen; d. Geactualiseerd begrotingssaldo 2023 – 2027 en verloop stelpost Sociaal domein; e. Overige mededelingen meicirculaire 2023 / actualiteiten. a. Meicirculaire 2023 Na de verwerking van de meicirculaire 2023 ontstaat ten opzichte van de Perspectiefnota 2024 het volgende financiële beeld. Een en ander met inachtneming van een correctie op de saldi van de Perspectiefnota 2024. 2023 2024 2025 2026 2027 Meicirculaire 2023 208.377.065 219.898.473 227.146.348 217.252.232 220.621.359 PPN 2024 Correctie PPN 2024 Decembercirculaire 2022 Resultaat meicirculaire 2023

206.162.789 217.423.570 221.639.317 214.036.152 214.036.152 41.992 44.822 42.565 42.565 206.162.789 217.465.562 221.684.139 214.078.717 214.078.717 2.214.276

2.432.911

5.462.209

3.173.515

6.542.642

Het resultaat onderverdeeld in de verschillende categorieën: 2023 2.214.276

2024 2.432.911

2025 5.462.209

2026 3.173.515

2027 6.542.642

Onbestemde middelen Bestemde taakmutaties Bestemde DU's / IU's Restant Sociaal domein Stelposten

-242.215 626.346 123.569 1.706.576

2.526.560 7.442.891 -439.162 1.689.194 -8.786.572

3.861.055 5.632.455 -439.162 1.672.858 -5.264.997

3.466.662 -50.092 -438.908 1.634.227 -1.438.374

7.597.583 -48.784 -477.014 1.264.750 -1.793.893

Totaal

2.214.276

2.432.911

5.462.209

3.173.515

6.542.642

Resultaat meicirculaire 2023

Hieronder volgt de verdeling per categorie met een toelichting. Onbestemde middelen Accres Uitkeringsbasis Uitkeringsfactor WOZ waarden / rekentarief Werkdrukverlaging jeugdbescherming Hoeveelheidsverschillen Herverdeeleffect Financieringssytematiek Totaal onbestemde middelen

2023 1.290.483 -699.583 -27.983 -861.486

2024 2.908.090 421.306 210.653 -1.503.393

2025 4.818.077 416.666 236.111 -1.560.627

2026 5.099.524 405.771 175.834 -1.495.546

2027 9.833.634 269.845 -4.408.533 -1.554.193

-50.393 106.747

489.904

-49.172

-718.921

-242.215

2.526.560

3.861.055

3.466.662

-191.518 -1.232.745 4.881.093 7.597.583 1

Accres Sinds 2022 hebben de fondsbeheerders en de VNG afgesproken een splitsing in het accres aan te brengen tussen een volumedeel en een nominaal deel (t.b.v. loon- en prijsontwikkeling). Het volumedeel is vastgeklikt voor de jaren 2022 tot en met 2025. Het nominale deel wordt jaarlijks vastgesteld op basis van de stand meicirculaire. De cumulatieve mutatie voor het nominale deel bedraagt voor Nissewaard € 1.290.483 in 2023, € 2.908.090 in 2024, € 4.818.077 in 2025, € 5.099.524 in 2026 en € 9.833.634 in 2027. Ontwikkeling uitkeringsbasis / uitkeringsfactor Wanneer gesproken wordt over de ontwikkeling van de uitkeringsbasis, impliceert dat de ontwikkeling van landelijke aantallen. Hierbij blijft de ‘koek’ hetzelfde, maar deze moet worden verdeeld over grotere of kleinere aantallen. Door de continue bijstellingen van de aantallen vindt er bij iedere circulaire een aanpassing van de uitkeringsfactor plaats. Door aanpassing van de landelijke aantallen bij de maatstaven wijzigt de uitkeringsfactor. Niet zelden volgen er dan ook nog afrondingen. Voor Nissewaard betekent een en ander -€ 699.583 in 2023, waarna de mutatie positief is in 2024 € 421.306, in 2025 € 416.666, in 2026 € 405.771 en in 2027 € 269.845. WOZ-waarden / rekentarief De maatstaven met betrekking tot WOZ-waarden zijn zogenaamde inkomsten-maatstaven. Zij vormen een minpost op de algemene uitkering.

In de jaren 2023 – 2027 is de aftrek van met name ‘WOZ-waarden woningen’ fors te noemen. Dit is te verklaren door vooral de substantiële waardestijging in 2021 van 15,5 procent. Zoals gebruikelijk heeft het rijk de rekentarieven van 2024 verlaagd om het negatieve financiële effect te dempen. Voor Nissewaard een minpost van -€ 861.486 in 2023 tot -€ 1.554.193 in 2027. Werkdrukverlaging jeugdbescherming Gezien de acute situatie - met de hoge werkdruk en wachtlijsten - in de jeugdbescherming is in overleg met de VNG besloten om voor het jaar 2023, eenmalig, € 10 miljoen aan het gemeentefonds te onttrekken voor de daling van de werkdruk. De middelen worden overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid en daar toegevoegd aan het budget voor de subsidieregeling ‘Verlagen werkdruk gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming en jeugdreclassering’ die op 6 maart jl. is gepubliceerd. Voor Nissewaard betekent een minpost van -€ 50.393 Hoeveelheidsverschillen Naast de mutaties in de algemene uitkering die worden veroorzaakt door wijzigingen in de maatstafgewichten en de wegingsfactoren als gevolg van beleidsmatige maatregelen, wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door wijzigingen in de aantallen. In de jaren 2023 en verder heeft de herverdeling van het gemeentefonds grote invloed op de aantallen.

Er zijn maatstaven verdwenen, gewijzigd en er zijn nieuwe maatstaven bijgekomen. Ook is er sprake van afrondingsverschillen. Het CBS is druk doende met de ‘fine-tuning’ van de aantallen van nieuwe en gewijzigde maatstaven.. Vooral de jaren 2024 (€ 489.904) en 2026 (-€ 718.921) vallen op. In 2024 zijn hebben de volgende maatstaven de grootste impact.  Bijstandsontvangers  Huishoudens met laag inkomen  Inwoners 75+  Regionale centrumfunctie  Omgevingsadressendichtheid

2

En in 2026  Bijstandsontvangers  Huishoudens met laag inkomen  Inwoners met migratieachtergrond  Inwoners 75+ Herverdeeleffect De laatste actualisatie laat de definitieve uitkomsten zien waar het ingroeipad naar de nieuwe verdeling van het gemeentefonds op is gebaseerd. Deze uitkomsten pakken negatief uit voor Nissewaard. De actualisatie van het nieuwe verdeelmodel van 2019 naar 1 januari 2023 betreft de volgende aspecten:  De standen van de gebruikte verdeelmaatstaven zijn geactualiseerd;  Alle budgetontwikkelingen die in de periode 2020 tot en met 2022 hebben plaatsgevonden zijn volgens de nieuwe verdeling verwerkt;  De actuele gemeentelijke indeling (2022). Voor Nissewaard een minpost van € 1.232.745. Financieringssystematiek Bij de septembercirculaire 2022 is aanvullend eenmalig € 4.881.093 voor gemeenten beschikbaar gesteld voor 2026, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek. Dit bedrag komt vanaf 2027 structureel beschikbaar. Aangekondigd is dat in september 2023 een deel van dit bedrag weer wordt afgestort in het BTW-compensatiefonds. Schatting is plm. -€ 3,5 ton voor Nissewaard).

Bestemde Taakmutaties Jeugdzorg Nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag GDI voorzieningen Structurele middelen Wet goed Verhuurderschap Handhaving energielabel C kantoren Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak en schulden Integraal Zorgakkoord (Wmo abonnementstarief) Herinvoering eigen bijdrage Wmo Eigen bijdrage huishoudelijke hulp AP Jeugdhulp LPO 2023 Participatie en Voogdij/18+ LPO 2023 Valpreventie bij ouderen Compensatieregeling Voogdij/18+ Overgangsrecht Levenslang

2023

2024 6.724.380

2025 4.183.432

2026

2027

15.272 -38.314

16.094

16.822

16.341

16.235

11.305

11.914

12.453

12.097

12.018

1.215

1.281

1.338

-1.296

-1.287

478.942

465.729

463.266

-961.529

-956.426

413.120 1.162

410.927 1.160

271.802 217.437

287.938

403.161

424.685 237.038

281.875

273.352 -4.043

-149.186 5.093 3

Voorschoolse educatie

Totaal bestemde taakmutaties

8.877

4.186

4.393

4.284

4.273

626.346

7.442.891

5.632.455

-50.092

-48.784

Jeugdzorg Gemeenten en Rijk hebben een principeakkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Deze toelichting over de beschikbaarstelling van extra middelen en de verdeling is onder voorbehoud van de omzetting van het principeakkoord in een definitief akkoord. In totaal ontvangt Nissewaard € 6.724.380 in 2024 en € 4.183.432 in 2025 voor jeugdzorg. Voor 2026 en verder zijn op de Aanvullende Post (Tabel Jeugdzorg) middelen gereserveerd. De beschikbaarstelling van deze middelen voor de jaren 2026 en verder vindt plaats na het advies van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover. Net als voor de middelen in 2024 en 2025 geldt dat deze beschikbaar worden gesteld aan gemeenten met uitzondering van de investeringen waarvan is afgesproken dat deze door het Rijk worden gedaan. In aanvulling hierop verzacht het kabinet het ingroeipad voor de besparingsopgave met € 285 miljoen. Voor 2024 met € 89 miljoen en voor 2025 met € 196 miljoen. De extra besparing van € 100 miljoen in 2024 komt te vervallen. Dit was de aanvullende besparing in het coalitieakkoord voor dat jaar. Nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Op 1 januari 2023 is de Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen in werking getreden.

Vanaf dit uitkeringsjaar is er structureel jaarlijks ongeveer € 16.000 beschikbaar voor de financiële gevolgen die de uitvoering van deze wet met zich meebrengt voor Nissewaard. Dit houdt in dat er geen koppeling is met het daadwerkelijk plaatsvinden van verkiezingen in een gegeven jaar. GDI voorzieningen Een centrale financiering draagt bij aan de gewenste bredere deelname en een hoger gebruik van de generieke digitale infrastructuur (GDI). Tot en met 2022 werden de kosten voor het beheer en exploitatie van de GDI doorbelast aan de afnemers, zoals gemeenten en provincies. Deze doorbelasting leidde tot onzekerheid over de bijdragen die gemeenten en provincies moesten doen aan de GDI. Vanaf het begrotingsjaar 2023 wordt de financiering van de GDI ondergebracht bij het ministerie van BZK. Om dat mogelijk te maken is afgesproken dat alle gebruikers van de GDI een eenmalige bijdrage leveren aan de centrale financiering door het ministerie van BZK. Voor de gemeenten betekent dit dat er in 2023 in totaal € 8,0 miljoen van de algemene uitkering van het gemeentefonds naar de begroting van het ministerie van BZK wordt overgeheveld. Voor Nissewaard een kostenpost van € 38.314.

Structurele middelen Wet goed Verhuurderschap Er is bij de correctie van de betaalspecificatie geconstateerd dat de structurele middelen in de kader van de Wet goed verhuurderschap (jaarlijks € 12,4 mln.) niet op de juiste wijze zijn verdeeld. Met de VNG was afgesproken om deze middelen te verdelen op basis van 2 verdeelmaatstaven en een vastbedrag. Helaas is in de decembercirculaire 2022 niet deze met de VNG afgesproken verdeling gehanteerd, maar zijn de middelen verdeeld via de algemene uitkering op basis van de vaste verdeelsystematiek. Nissewaard ontvangt structureel ongeveer € 12.000. Handhaving energielabel C kantoren In het Bouwbesluit is vastgelegd dat per 1 januari 2023 een kantoor energielabel C of beter moet hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. De gemeente is het bevoegde gezag en handhaaft de wetgeving. Via de algemene uitkering ontvangt Nissewaard compensatie ad € 4.700 voor de handhavingslasten voor de periode 2021 tot en met 2029. Zie collegeadvies meicirculaire 4

2021. De VNG en het ministerie van BZK vinden dat toezicht en handhaving van deze maatregel voortvarend moet worden opgepakt. Zo wordt een duidelijk signaal afgegeven dat normerende maatregelen opgevolgd dienen te worden. De spreiding van het budget voor toezicht en handhaving over een lange periode, zoals oorspronkelijk gepland, is ongewenst. Daarom worden middelen naar voren gehaald, zodat het zwaartepunt van de financiering ligt in de jaren 2023 tot en met 2025. In de meicirculaire 2024 zullen de jaren 2026 tot en met 2029 worden verwerkt. Nissewaard ontvangt nu structureel € 1.200 meer. Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Van dit bedrag wordt in 2023 in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Nissewaard ontvangt in 2023 € 271.802. Dienstverlening gemeenten aanpak en schulden Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 in totaal € 118 miljoen beschikbaar gesteld.

Van deze middelen wordt € 40 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede. Nissewaard ontvangt in 2023 € 217.437 Integraal Zorgakkoord (Wmo abonnementstarief) Het kabinet stelt structureel extra middelen (€ 110 miljoen) beschikbaar aan gemeenten samenhangend met het Integraal Zorgakkoord ter compensatie van gemeenten voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. Nissewaard ontvangt in 2025 € 478.942, in 2026 € 465.729 en in 2027 € 463.266. Herinvoering eigen bijdrage Wmo / Eigen bijdrage huishoudelijke hulp Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft. Hiervan bedraagt de geraamde opbrengst vanaf 2025 € 95 miljoen. In plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd (geraamde opbrengst € 225 miljoen vanaf 2026). Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo.

Anders dan beoogd in het Coalitieakkoord verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. Het huidige wetsvoorstel voor invoering van de passende eigen bijdrage huishoudelijke hulp waarvan de inwerkingtreding per 2025 werd voorzien, wordt ingetrokken. Voor Nissewaard een structurele minpost. In 2026 bedraagt deze -€ 961.529 en in 2027 -€ 956.426. En een structurele plus van € 424.685 in 2025 tot € 410.927 in 2027. AP Jeugdhulp LPO 2023 / Voogdij/18+ LPO 2023 / Participatie LPO 2023 Op de Aanvullende post staan nog middelen uit het coalitieakkoord gereserveerd voor de Jeugdzorg. Ook deze gereserveerde middelen op de AP worden gecompenseerd voor loon- en prijsontwikkeling. 5

Het deel daarvan wat betrekking heeft op de bij Voorjaarsnota 2023 vrijgegeven middelen van de Aanvullende post (zie hiervoor de post Jeugdzorg) wordt nu toegevoegd aan de algemene uitkering. Voor Nissewaard een bate van € 403.161 in 2024 en € 237.038 in 2025. Per 2023 is een deel van de integratie-uitkering Voogdij/18+ en van de integratie-uitkering Participatie overgeheveld naar de algemene uitkering. Op basis van de huidige normeringssystematiek telt dit budget in 2023 nog niet mee in de grondslag van het accres voor de jaren 2023 tot en met 2025. Daarom wordt voor dit overgehevelde budget nog één keer loon- en prijsbijstelling toegekend voor de periode 2023 tot en met 2025. Nissewaard ontvangt voor Participatie en Voogdij/18+ in 2023 € 287.938, in 2024 € 281.875 en in 2025 € 273.352. Valpreventie bij ouderen Het kabinet heeft valpreventie, als kostenbesparende preventiemaatregel, in het Coalitieakkoord opgenomen. Valpreventie draagt bij aan gezond ouder worden en leidt tot netto besparingen in de domeinen Zvw en Wlz. Er dient geïnvesteerd te worden in het opschalen van beweegprogramma’s, het uitvoeren van de multifactoriële interventie en de organisatie van opsporing en screening. De maatregelen die nodig zijn voor implementatie worden komende periode met alle relevante stakeholders, zo ook de gemeenten, uitgewerkt.

Dit leidt vanaf 2023 tot een taakstellende besparing in het gemeentefonds van € 10 miljoen in 2023, oplopend naar € 16,667 miljoen structureel vanaf 2027. Een minpost voor Nissewaard van -€ 4.043. Compensatieregeling Voogdij/18+ De inventarisatie van de compensatieregeling ‘Onderbreking financieringssystematiek voogdij en 18+’ over 2020 en 2021 kon niet tijdig worden afgerond. Het gereserveerde budget voor 2022 van € 30 miljoen is toen vrijgevallen ten gunste van de algemene uitkering. Daarbij is toen aangegeven dat in de meicirculaire 2023 de verrekening van de bedragen voor de compensatieregeling met de algemene uitkering zal plaatsvinden. Gelet op de hoogte van de goedgekeurde aanvragen en dat er twee jaren in één keer worden afgehandeld, is het bedrag verhoogd naar € 59,5 miljoen. Daartoe wordt nu € 29,5 miljoen overgeboekt van de algemene uitkering naar de integratie-uitkering. Voor Nissewaard een minpost van -€ 149.186. Overgangsrecht Levenslang Deze mutatie betreft een correctie op een extrapolatie van extramurale zorgkosten binnen de Wmo 2015 en/of Jeugdwet. Cliënten met een verblijfsindicatie voor een hoog zorgzwaartepakket op 31 december 2014 hebben overgangsrecht gekregen voor onbepaalde tijd.

Door het overgangsrecht voor onbepaalde tijd zullen deze cliënten structureel hun extramurale zorg, bijvoorbeeld in de vorm van persoonsgebonden budget, afnemen ten laste van de Wet langdurige zorg (Wlz) in plaats van ten laste van de Wmo 2015 of de Jeugdwet. Om dit voor gemeenten te corrigeren, wordt gedurende 34 jaar jaarlijks € 1,158 miljoen extra toegevoegd aan het gemeentefonds tot aan het volledige bedrag van € 39 miljoen. Voorschoolse educatie Voor het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid ontvangen gemeenten geld via een specifieke uitkering. De voor- en vroegschoolse educatie (vve) maakt hier deel van uit. Daarnaast ontvangen gemeenten via de algemene uitkering een aanvullende bijdrage vanwege het (eerstelijns) toezicht dat de GGD’en houden. Gemeenten hebben vanaf 2020 in stappen extra middelen ontvangen voor het (eerstelijns) toezicht vanwege het extra toezicht en handhaving. De extra bijdragen voor 2020 en 2021 zijn reeds toegevoegd aan het gemeentefonds in 2020. Het was op dat moment nog niet helder op welke manier de middelen vanaf 2022 beschikbaar zouden worden gesteld. In deze circulaire is € 1,9 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. Dit betreft de middelen voor het jaar 2022 (€ 1 6

miljoen) en 2023 (€ 0,9 miljoen). Het bedrag vanaf 2023 is structureel aangezien alle nieuwe maatregelen zijn ingevoerd. Bestemde Decentralisatie-uitkeringen Eenmalige middelen Wet goed Verhuurderschap (DU) Nationaal actieplan Dakloosheid (DU) Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) Einde lening Inburgeringsplicht (DU) Brede impuls combinatiefuncties (DU) MO/OGGz (DU) Vrouwenopvang (DU) Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) Taal voor ontheemden uit Oekraïne (DU) Armoedebestrijding kinderen (DU) Voorschoolse voorziening peuters (DU) Knelpunten Verdeelproblematiek (DU) Wet Kwaliteitsborging Bouw (DU) Totaal bestemde Decentralisatieuitkeringen

2023

2024

2025

2026

2027

-389.749 -33.266 -2.890

-389.749 -33.266 -2.890

-389.749 -33.266 -2.636

-389.749 -33.266 -2.636

6.410

-19.667 6.410

-19.667 6.410

-19.667 6.410

-19.667 6.410 1.810 -39.916

123.569

-439.162

-439.162

-438.908

-477.014

12.403 369.762 23.700 12.634 -389.749 -33.266 -2.890 78.072 46.493

Eenmalige middelen Wet goed Verhuurderschap (DU) De financiering van de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel Wet Goed Verhuurderschap bestaat uit een structurele bijdrage van plm. € 12.000 en uit een incidentele bijdrage in 2023 van € 12.403. Deze middelen zijn bedoeld ter dekking van de kosten die gemeenten maken als gevolg van de invoering van de landelijke regels en voor het instellen van een meldpunt. Nissewaard ontvangt eenmalig € 12.403 in 2023. Nationaal actieplan Dakloosheid (DU) Voor de verdeling van de € 55 miljoen aan centrumgemeenten wordt het objectieve verdeelmodel van de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke Opvang gehanteerd. Het voornemen is om in de voorjaarsbesluitvorming van 2024 structureel € 55 miljoen naar het gemeentefonds over te hevelen. In dat geval wordt dit in de meicirculaire van 2024 verstrekt aan centrumgemeenten maatschappelijke opvang/beschermd wonen via de decentralisatie-uitkering Nationaal Actieplan Dakloosheid. Nissewaard ontvangt in 2023 € 369.762 Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Gemeenten ontvangen hiervoor in 2023 in totaal circa € 12,9 miljoen (5.424 personen * € 2.370). Nissewaard ontvangt € 23.700 in 2023.

Einde lening Inburgeringsplicht (DU) In het Bestuurlijk Overleg van april 2020 zijn tussen het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en de VNG afspraken gemaakt over het ondersteunen van de zogenaamde Einde Lening Inburgeringsplicht (ELIPs). Dit zijn inburgeraars die hun lening 7

voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn. De afspraken zijn met ingang van 1 januari 2023 geformaliseerd in regelgeving. In het besluit Inburgering is nu opgenomen dat gemeenten inburgeraars die onder de ELIP definitie gerekend worden, hulp en begeleiding kunnen aanbieden. Gemeenten gaan zelf over de wijze van invulling van de begeleiding. Via een decentralisatie-uitkering worden hiertoe middelen aan gemeenten beschikbaar gesteld voor begeleiding en het in een beperkt aantal gevallen financieel ondersteunen van ELIPs bij het betalen van extra cursusuren of examengelden. De middelen worden over gemeenten verdeeld op basis van het aantal ELIPS zoals volgt uit deze definitie, op basis van de DUO-cijfers per 1 januari van het jaar 2023. Nissewaard ontvangt € 12.634 in 2023. Brede impuls combinatiefuncties (DU) Op 8 februari 2023 is de Regeling specifieke uitkering voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023-2026 (SPUK-SGCS, ook wel ‘brede SPUK’ gepubliceerd. Voor de bestaande Brede Regeling Combinatiefuncties betekent dit een wijziging van het type uitkering van een decentralisatie uitkering naar een specifieke uitkering. Voor Nissewaard een structurele minpost in het gemeentefonds van -€ 389.749.

MO/OGGz (DU) De omvang van de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke opvang wijzigt niet. Met betrekking tot de verdeling is gebleken dat voor 2020 en 2021, één van de onderliggende basisgegevens van de maatstaf uitkeringsontvangers met drempel nog op status voorlopig stond. Door verwerking van de definitieve gegevens heeft de verdeling over de centrumgemeenten wijzigingen ondergaan. Dit betekent voor Nissewaard een structurele minpost van -€ 33.266. Vrouwenopvang (DU) De verwachting is dat de invoering van de Wet Seksuele Misdrijven tot een verhoogde instroom bij de Centra voor Seksueel Geweld (CSG) leidt. Gemeenten zullen vanaf de datum van inwerkingtreding van deze wet, naar verwachting in 2024, hiervoor gecompenseerd worden via de decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang. De verdeling van de decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang is bij deze circulaire vanaf uitkeringsjaar 2023 aangepast door actualisatie van diverse maatstaven en door de verwerking van de gemeentelijke herindeling Voorne aan Zee. Ook zijn er verschuivingen van gemeenten naar andere centrumgemeenten verwerkt. Een bescheiden structurele minpost voor Nissewaard van -€ 2.890. Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) Eind januari 2023 zijn er meer dan 88.000 vluchtelingen uit Oekraïne naar Nederland gekomen en ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP), onder wie circa 18.000 kinderen en jongeren.

Scholen en gemeenten spannen zich in om deze leerlingen onderwijs te bieden. Hier hoort in sommige gevallen ook het vervoer naar de school bij. Gemeenten hebben de regie en verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer aan leerlingen uit Oekraïne. De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïne is een tegemoetkoming aan gemeenten voor de kosten die zij hiervoor hebben gemaakt, en maken. De decentralisatie-uitkering ziet toe op de periode van januari 2023 tot en met 31 juli 2023. De bedragen, in totaal € 21,4 miljoen, die worden toegekend aan een gemeente zijn gebaseerd op het aantal geregistreerde kinderen uit Oekraïne, met peildatum 23 januari 2023. Nissewaard ontvangt in 2023 € 78.072 8

Taal voor ontheemden uit Oekraïne (DU) Ontheemden uit Oekraïne hebben nu beperkte mogelijkheden om de Nederlandse taal op vrijwillige basis te leren. Om een hogere arbeidsparticipatie te stimuleren, het mogelijk te maken voor Oekraïners om werk te doen dat past bij hun vaardigheden en opleiding en om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse maatschappij, is het leren van de Nederlandse taal essentieel. Deze middelen (€ 15 miljoen) hebben tot doel het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Dit kunnen ontheemden zijn die daar behoefte aan hebben, die dat nodig hebben om werk te vinden of die werk willen vinden dat beter past bij hun vaardigheden, werkervaring en onderwijsachtergrond. Er zal gebruik gemaakt worden van een verdeelsleutel op basis van data van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over het aantal opgevangen ontheemden uit Oekraïne per gemeente. Nissewaard ontvangt in 2023 € 46.493. Armoedebestrijding kinderen (DU) In de decembercirculaire 2016 zijn gemeenten geïnformeerd over de € 85 miljoen die vanaf 2017 structureel beschikbaar is gesteld voor de bestrijding van de gevolgen van armoede onder kinderen. Jaarlijks vindt in de meicirculaire actualisatie plaats van de verdeling voor het jaar t+1 en verder. De middelen worden verdeeld op basis van CBS-gegevens over kinderen met een kans op armoede.

De verdeling over de gemeenten voor 2024 en verder is gebaseerd op gegevens over het jaar 2020. Voor Nissewaard met ingang van 2024 een structurele minpost van -€ 19.667 Voorschoolse voorziening peuters (DU) De decentralisatie-uitkering Voorschoolse voorzieningen peuters heeft als doel dat alle peuters, zonder recht op kinderopvangtoeslag of voorschoolse educatie, naar een voorschoolse voorziening kunnen gaan. De decentrale uitkering voorschoolse voorzieningen is voor 2023 geactualiseerd met de voluminastanden van uitkeringsjaar 2022 (in de gemeentelijke indeling van 2023). Een structurele plus voor Nissewaard van € 6.410 met ingang van 2023. Knelpunten Verdeelproblematiek (DU) Jaarlijks wordt de decentralisatie-uitkering Knelpunten verdeelproblematiek ten laste van de algemene uitkering geactualiseerd voor het extra jaar dat in deze circulaire zichtbaar wordt (in dit geval 2028). De DU Knelpunten Verdeelproblematiek van Nissewaard wordt in 2027 verhoogt met € 1.810. Wet Kwaliteitsborging Bouw (DU) In de septembercirculaire 2022 is informatie opgenomen over de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). In de bijlage van diezelfde circulaire was de verdeling van de totaalbedragen over de gemeenten opgenomen voor de jaren 2022 tot en met 2026. Deze decentralisatie-uitkering eindigt met ingang van 2027. Een minpost voor Nissewaard van -€ 39.916.

Restant Sociaal domein Beschermd wonen (IU) Participatie (IU)

2023 1.002.922 703.654

2024 1.003.246 685.948

2025 1.003.634 669.224

2026 1.004.040 630.187

2027 1.004.040 260.710

Totaal restant Sociaal domein

1.706.576

1.689.194

1.672.858

1.634.227

1.264.750

9

Beschermd wonen (IU) De omvang van de integratie-uitkering Beschermd wonen wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2023 (€ 108,6 miljoen vanaf 2023). Dit bedrag is inclusief de extra prijsbijstelling die door het kabinet toegekend is voor 2022 De integratie-uitkering Beschermd wonen wordt structureel verhoogd met € 1.002.922. Participatie (IU) De integratie-uitkering Participatie is geïndexeerd. De loon- en prijsbijstelling 2023 bedraagt € 115 miljoen. Dit is inclusief de extra prijsbijstelling die door het kabinet is toegekend. De structurele verhoging met ingang van 2023 bedraagt € 703.654. Stelposten Stelpost tabel Jeugdzorg begroting 2023 Stelpost tabel Jeugdzorg mei 2023 Stelpost IU Participatie Totaal stelposten

2023

0

2024

2025

2026

2027

-8.786.572

-5.264.997

-2.549.148

-2.549.148

1.383.114 -272.340

1.027.595 -272.340

-1.438.374

-1.793.893

-8.786.572

-5.264.997

Zie ook de bestemde taakmutatie Jeugdzorg op pagina 3. De opgenomen stelposten in 2024 en 2025 ten behoeve van Jeugdzorg in de begroting van Nissewaard komen daarmee te vervallen. Gemeenten en Rijk hebben een principeakkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Deze toelichting over de beschikbaarstelling van extra middelen en de verdeling is onder voorbehoud van de omzetting van het principeakkoord in een definitief akkoord. In totaal ontvangt Nissewaard € 6.724.380 in 2024 en € 4.183.432 in 2025 voor jeugdzorg (zie pagina’s 3 (tabel) en 4 (tekst) bovenaan deze Toelichting financiële mutaties). Dat is substantieel lager dan waarmee rekening werd gehouden. Gebleken is dat er met de meicirculaire 2022 uitgegaan is van een onjuiste (te hoge) berekeningsgrondslag voor de middelen Jeugdzorg. Vandaar dat ook de prognoses voor 2026 en 2027 naar beneden worden bijgesteld met - € 2.549.148 + € 1.383.114 = - € 1.166.034 in 2026 en met - € 2.549.148 + € 1.027.595 = - € 1.521.553 in 2027. De beschikbaarstelling van de middelen voor de jaren 2026 en verder vindt plaats na het advies van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover. Per 2023 is een deel van de integratie-uitkering Voogdij/18+ en van de integratie-uitkering Participatie overgeheveld naar de algemene uitkering.

Op basis van de huidige normeringssystematiek telt dit budget in 2023 nog niet mee in de grondslag van het accres voor de jaren 2023 tot en met 2025. Daarom wordt voor dit overgehevelde budget nog één keer loon- en prijsbijstelling toegekend voor de periode 2023 tot en met 2025. De middelen voor 2023 tot en met 2025 worden verrekend met de hiervoor opgenomen stelposten LPO. De resterende stelpost vanaf 2026 voor LPO Participatie IU komt hiermee vanaf 2026 te vervallen. b. Stelpost Loon- en prijsontwikkeling 2024 – 2026 Met ingang van 2019 wordt de algemene uitkering uit het gemeentefonds in Nissewaard inclusief meerjarige indexering voor lonen en prijzen geraamd. Dit wordt in ‘lopende prijzen ramen’ genoemd. Deze meerjarige indexering wordt geparkeerd op de stelpost Loon- en prijsontwikkeling. Bij de opstelling van de begroting van het desbetreffende jaar wordt het saldo van de stelpost LPO aangewend om de loon- en prijsontwikkeling op te vangen. Om te kunnen bepalen welke bedragen er meerjarig beschikbaar zijn voor de toekomstige indexeringen, wordt de algemene uitkering in ‘lopende prijzen’ afgezet tegen de algemene uitkering

10

op het huidige prijspeil (constante prijzen). Dit leidt tot de volgende ontwikkeling van de stelpost LPO.

Meicirculaire 2023 (lopend) Meicirculaire 2023 (constant) Loon- en prijsindexatie 2025 en verder

Loon- en prijs indexatie 2025 en verder Huidige stand stelpost LPO Dotatie aan stelpost LPO c.

0

0

7.499.995

13.255.182

18.304.100

2023 0 0 0

2024 0 0 0

2025 7.499.995 4.952.883 2.547.112

2026 13.255.182 9.657.997 3.597.185

2027 18.304.100 9.657.997 8.646.103

2023 -242.215 0

2024 2.526.560 0

2025 3.861.055 -2.547.112

2026 3.466.662 -3.597.185

2027 7.597.583 -8.646.103

-1.170.000

-2.873.000

-2.873.000

-2.873.000

-2.873.000

-272.340

-272.340

Aandeel Sociaal domein

Onbestemde middelen Dotatie aan stelpost LPO Reeds geraamde LPO (onderdeel accres) PPN Vervallen stelpost LPO IU Participatie Effect meicirculaire 2023 op begrotingssaldo

Effect meicirculaire 2023 op begrotingssaldo Aandeel Sociaal domein 37% Netto effect meicirculaire 2023 op begrotingssaldo d.

2023 2024 2025 2026 2027 208.377.065 219.898.473 227.146.348 217.252.232 220.256.100 208.377.065 219.898.473 219.646.353 203.997.050 201.952.000

-1.412.215

-346.440

-1.559.057

-3.275.863

-4.193.860

2023

2024

2025

2026

2027

-1.412.215 522.520

-346.440 128.183

-1.559.057 576.851

-3.275.863 1.212.069

-4.193.860 1.551.728

-889.695

-218.257

-982.206

-2.063.794

-2.642.132

Geactualiseerd begrotingssaldo 2023 – 2027 en verloop stelpost Sociaal domein

Begrotingssaldo Netto effect meicirculaire 2023 op begrotingssaldo Stand begrotingssaldo PPN 2024 Saldo correctie extra middelen Jeugdzorg - meicirculaire 2022 Actuele stand begrotingssaldo

2023

2024

2025

2026

2027

-889.695 0

-218.257 1.401.000

-982.206 3.044.000

-2.063.794 -1.858.000

-2.642.132 -1.586.000

2.041.943 1.152.248

1.182.743

2.061.794

-3.921.794

-4.228.132

Sociaal domein Rekening houdend met de mutaties uit de meicirculaire 2023, de correctie van de jeugdmiddelen uit de meicirculaire 2022 en de gevolgen voor de taakstellingen “lagere lasten Jeugd” en “herinvoering eigen bijdrage,” ziet het verloop van de stelpost Sociaal domein er als volgt uit: 11

Verloop stelpost Sociaal domein Stand stelpost Sociaal domein PPN 2024 Correctie effect 37 procent voorjaarsnota in de PPN 2024 Correctie extra middelen Jeugdzorg meicirculaire 2022 (1) Correctie baten extra middelen Jeugdzorg - meicirculaire 2023 (2) Correctie taakstelling lagere lasten Jeugdzorg - meicirculaire 2023 (3) Eigen bijdrage huishoudelijke hulp Correctie taakstelling eigen bijdrage huishoudelijke hulp (4) Extra middelen Re-integratie (IU) (5) Overige bestemde taakmutaties ten gunste van de stelpost SD (6) Stand stelpost Sociaal domein na meicirculaire 2023

2023

2024

2025

2026

2027

642.000

1.364.000

2.504.000

-3.230.000

-2.876.000

-522.520

-128.183

-576.851

-1.212.069

-1.551.728

-2.062.192

-1.081.565

-1.166034

-1.521.553

-700.000

-1.100.000 424.685

-1.100.000 413.120

-1.000.000 410.927

-588.687 24.069

-588.687 53.576

-2.041.943

18.966

20.657

-571.361 22.353

-140.309

407.347

720.373

471.175

469.749

-2.043.806

-1.098.371

341.634

-6.388.427

-6.603.716

(1) Gebleken is dat er met de meicirculaire 2022 uitgegaan is van een onjuiste (te hoge) berekeningsgrondslag voor de middelen Jeugdzorg. Dit heeft tot gevolg dat in het jaar 2023 een correctie plaatsvindt van € 2.041.943 ten laste van het sociaal domein en ten gunste van het begrotingssaldo. Deze correctie heeft betrekking op de meicirculaire 2022. (2) Voor 2024 en 2025 zijn in de meicirculaire 2023 extra middelen toegekend voor 2024 en 2025. De hiervoor als stelpost geraamde baten zijn lager (dit is mede het gevolg van de onjuiste berekeningsgrondslag). Per saldo betekent dit voor de stelpost sociaal domein een nadeel van € 2 miljoen in 2024, circa € 1 miljoen in 2025 en 2026 en € 1,5 miljoen in 2027. (3) Naast de geraamde baten voor extra middelen jeugdzorg zijn ook lagere lasten als taakstelling in de huidige begroting opgenomen van € 700.000 in 2024 en € 3.500.000 vanaf 2025. Ook deze taakstelling wordt op basis van de informatie uit de meicirculaire 2023 en het voorschrift van de provincie naar beneden bijgesteld. (4) Het huidige wetsvoorstel voor invoering van de passende eigen bijdrage huishoudelijke hulp waarvan de inwerkingtreding per 2025 werd voorzien, wordt ingetrokken. Hierdoor verdwijnt ook de eerder geraamde taakstelling hiervoor in de begroting.

Anders dan beoogd in het Coalitieakkoord verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een nieuw te vormen taakstelling opgenomen in de begroting. (5) De mutatie voor de Integratie uitkering Participatie bestaat voor een deel uit middelen voor de WSW (wet sociale werkvoorziening) en voor een deel uit extra middelen re-integratie. Alleen de re-integratiemiddelen komen rechtstreeks ten gunste van de stelpost sociaal domein. (6) De overige bestemde taakmutaties die ten gunste komen van de stelpost sociaal domein zijn:  Integraal zorgakkoord (Wmo abonnementstarief)  AP Jeugdhulp LPO2023  Valpreventie ouderen  Compensatieregeling Voogdij/18+  Overgangsrecht Levenslang  Voorschoolse educatie

12

De resterende taakstellingen Sociaal Domein in de begroting 2024 - 2027 (Lagere lasten Jeugd en Herinvoering eigen bijdrage) zijn aangepast. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in taakstellingen waar Nissewaard zelf verantwoordelijk voor is en taakstellingen die qua invulling onder de verantwoordelijkheid van het Rijk vallen. Taakstellingen Nissewaard Dagbesteding als algemene voorziening Integrale ingang en toegang Minder zware jeugdhulp met verblijf Totaal

2024 PM

PM

Taakstellingen Rijk Lagere lasten jeugd Herinvoering Eigen bijdrage Wmo Verdere uitwerking doelen en inspanningen Totaal e.

2025 PM 100.000 50.000 150.000

2026 PM 100.000 100.000 200.000

2027 PM 100.000 100.000 200.000

2.400.000

2.400.000 2.500.000 961.529 956.426 PM PM PM 2.400.000 3.361.529 3.456.426

Overige mededelingen meicirculaire 2023 / actualiteiten

Procesmededeling over de Energietoeslag 2023 Voor 2023 is besloten om in 2023 nogmaals € 1300 aan de mensen met een laag inkomen uit te keren om hen te ondersteunen bij het voldoen van de energierekening. Om huishoudens in 2022 nog beter te ondersteunen, heeft het kabinet gemeenten de mogelijkheid gegeven om € 500 miljoen (Nissewaard € 2.423.922) hiervan al in 2022 uit te keren. De resterende € 875 miljoen zal in de septembercirculaire 2023 via een decentralisatie-uitkering worden verdeeld en niet via de algemene uitkering. Inkomstenderving (Corona) Ondanks de te late aanvraag Inkomstenderving Corona 2021 is deze toch toegekend aan Nissewaard voor een bedrag van € 168.000. Deze middelen konden niet meer uit het daartoe aangewezen budget worden gehaald door het ministerie BZK. Dat budget was namelijk al gesloten. Een en ander heeft ertoe geleid dat het de schijn heeft dat Nissewaard geen compensatie ontvangt voor de inkomstenderving 2021. Zie meicirculaire 2023, bijlage 3.2-14 op pagina 79. Maar Nissewaard ontvangt in 2023 alsnog € 168.000.

13