Terugblik toezicht rechtmatigheid 2021

Terugblik toezicht rechtmatigheid voor het bestuur

2021 ‘Learning by doing’

Mei 2022 F.G.A. Brongers, E.G. van Wijngaarden en I. Caerteling

1

Samenvatting Door de aanwijzing van de toezichthouders eind 2020 is de functie van de toezichthouders gestart. 2021 is voor de toezichthouders het jaar geweest om te starten met de inrichting van deze functie waarbij de methode ‘Learning by Doing’ is gehanteerd. Het hoofddoel van 2021 was de basis op orde. Naast signaal gestuurd onderzoek is er ook veel energie gestoken in preventie. Door duidelijker te zijn aan de voorkant zorgen we ervoor dat de zorg daadwerkelijk terecht komt bij de inwoner die dit écht nodig heeft. En ook dat kwetsbare inwoners minder de dupe worden van zorgaanbieders met verkeerde bedoelingen. Daarom wordt er geïnvesteerd in zowel preventie als handhaving. Er is een meldpunt en signalenoverleg opgericht en er zijn in totaal 61 meldingen gedaan in 2021. 2021 Meldingen afgerond

Aantal 57

Meldingen openstaand Onderzoeken afgerond

4 5

Onderzoeken openstaand

3

Toelichting Er zijn 23 assistentie en advies zaken geweest. Bij 11 meldingen is besloten om geen onderzoek te doen, omdat daar geen aanleiding toe was. Er zijn 4 meldingen extern doorgeleid en 8 meldingen intern. Deze liggen op de spreekwoordelijke plank. Er zijn in totaal 9 meldingen doorgezet voor onderzoek. 2 meldingen gingen over 1 aanbieder, die zijn samengevoegd. Er zijn twee heronderzoeken uitgevoerd door de Wmo-uitvoering. Er is van één aanbieder een contract ontbonden en bij twee zaken was er sprake van een rechtmatige situatie.

De toezichthouders hebben een start gemaakt met het uitwerken van een werkproces, uitvoeren van een DPIA1 en zijn op zoek gegaan naar een passend werksysteem. Er zijn diverse presentaties gegeven over zorgfraude en de toezichthouders rechtmatigheid. In de zomer van 2021 is een presentatie gegeven over de werkzaamheden van de toezichthouders aan de commissie Sociaal Domein van de gemeente Nissewaard. De toezichthouders zijn voorzitter voor het regionale overleg van toezichthouders dat maandelijks plaatsvindt. De samenwerkingen hebben o.a. opgeleverd dat er een kennismakingsformulier is ontwikkeld, het Pgb-plan is geoptimaliseerd en dat de toezichthouders betrokken zijn om vanuit de rechtmatigheid mee te kijken bij de indicatiestelling. Er zijn regionale tools in ontwikkeling. Met als doel het toezicht in de regio op elkaar aan te sluiten en als regio sterker in toezicht te worden. Door de preventieve aanpak is het lastig uit te drukken wat de inzet van de toezichthouders werkelijk financieel oplevert. In opdracht van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is een rapport van Significant opgemaakt over de investering en opbrengsten van Wmo-toezicht aan de hand van 4 casestudy’s bij vier gemeenten2. De casestudy’s laten zien dat het investeren in goed toezicht concrete resultaten oplevert, inclusief financiële opbrengsten.

Significant adviseert een goede balans tussen preventief en reactief toezicht te hanteren en een integrale benadering evenals een goede interne samenwerking. Ten aanzien van de kosten voor gemeente geeft Significant aan dat bij investering in toezicht van de gemeenten dit gaat om ongeveer 0,5% tot 1,25% van de totale uitgaven aan de Wmo. Dit is vergelijkbaar voor het rechtmatigheidstoezicht op de Jeugdzorg. De conclusie van dit rapport is dat investeren in toezicht tijd kost maar loont. Naast financiële besparingen betekent goed toezicht dat cliënten niet de dupe worden van slechtgeorganiseerde, malafide en/of kwaadwillende zorgaanbieders. Naar aanleiding van de advies- en assistentiezaken en onderzoeken is er sprake van een fictieve incidentiele besparing van € 160.000,-. Terugvordering in de Wmo en Jeugdwet is door de wetgever niet optimaal geregeld. Dit maakt terugvordering niet gemakkelijk. De inzet in de regio tezamen met de profilering van de toezichthouders in de gemeente Nissewaard wordt gezien zowel binnen als buiten de gemeente Nissewaard. Zo worden we regelmatig betrokken door de uitvoering van de Wmo en Jeugd. Hebben we complimenten ontvangen van de VNG en het Toezicht Wmo GGD Rotterdam-Rijnmond en mochten we een presentatie geven voor bestuurders van de BAR-gemeenten.

1 DPIA staat voor data protection impact assessment. Met een DPIA breng je de risico’s in kaart en formuleer je verbetermaatregelen met

betrekking tot gegevensbescherming. Dit instrument is verplicht om in te zetten vanuit de algemene verordening gegevensbescherming (Avg) bij hoog risico werkprocessen, waarbij er –veel- privacygevoelige informatie verwerkt wordt. 2 https://vng.nl/artikelen/kosten-en-opbrengsten-van-wmo-toezicht-in-beeld

2

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 4

2.

Basis op orde ................................................................................................................................... 4

3.

Meldingen en onderzoeken ............................................................................................................ 5

3.1

Meldingen.................................................................................................................................... 5

3.2

Assistentie en advieszaken .......................................................................................................... 6

3.3

Besparingen ................................................................................................................................. 7

4.

Preventieve werkzaamheden .......................................................................................................... 8

4.1

Kennisbevordering en profilering ................................................................................................ 8

4.2

Versterking van het regionale toezicht ....................................................................................... 9

5.

Voortuitblik naar 2022 .................................................................................................................. 10

3

1.

Inleiding

Medio 2020 is het project Aanpak Zorgfraude gestart en zijn er eind 2020 twee toezichthouders rechtmatigheid Wmo en Jeugdwet aangenomen. De inzet van de toezichthouders betreft 1,75 ft. Als eerste is er een jaarplan opgesteld door de toezichthouders voor het jaar 2021 met de te realiseren acties. Het hoofddoel van dit plan betrof de ‘basis op orde’ en ‘learning by doing’. Het startpunt voor deze jaarrapportage is dan ook het jaarplan 2021 van de toezichthouders. In de volgende hoofdstukken wordt toegelicht wat er in het afgelopen jaar gerealiseerd is. Zowel op het gebied van de inrichting van het werkproces toezicht houden op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdwet, de preventieve kant als de rechtmatigheidsonderzoeken. Voor het jaar 2022 is er een nieuw jaarplan opgesteld.

2.

Basis op orde

Voor de inrichting van het werkproces is gebruik gemaakt van de routekaart van de VNG. De routekaart van de VNG beschrijft kortweg vier hoofdstappen voor de inrichting van het toezicht op de Wmo en Jeugdwet. De vier stappen bestaan uit het ontwikkeling van visie en beleid, het implementeren van het werkproces, uitvoering ervan en het proces monitoren en verbeteren. De toezichthouders hebben zich bezig gehouden met stappen uit alle vier de fases met als hoofddoel de basis op orde te brengen. Om dit te bereiken, hebben de toezichthouders in 2021 onderstaande werkzaamheden uitgevoerd. Daarnaast zijn er acties uitgevoerd vanuit preventief oogpunt: Aanwijzing toezichthouders rechtmatigheid Wmo en Jeugdwet. Per maart 2021/april 2021 zijn de toezichthouders rechtmatigheid Wmo en Jeugdwet officieel aangewezen middels een collegebesluit. Communicatieplan. In mei 2021 is het communicatieplan zorgfraude geïntroduceerd en met de betrokkenen gedeeld. Jaarplan 2021. De toezichthouders hebben eind 2020 gewerkt aan een jaarplan, die in 2021 uitgevoerd is. Deze jaarrapportage is de verantwoording van het jaarplan 2021. Aansluiting Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ). Per 3 december 2020 is de gemeente Nissewaard aangesloten bij het Informatie Knooppunt Zorgfraude.

Hierbij is een verwerkersovereenkomst afgesloten en zodoende kunnen de signalen over zorgfraude, van rechtspersonen, gemeld worden bij het Informatie Knooppunt Zorgfraude. Het Informatie Knooppunt Zorgfraude verrijkt het signaal door middel van de informatieverzameling bij de aangesloten ketenpartners. Dit verrijkte signaal wordt teruggestuurd waarbij het ook mogelijk is om samen te werken met één van de aangesloten ketenpartners. Er ligt een wetsvoorstel om in de nabije toekomst de aansluiting bij het Informatie Knooppunt Zorgfraude een wettelijk verplichting te maken. Werkproces. Toen de toezichthouders startten was er grofweg alleen een projectplan aanpak zorgfraude. Het werkproces hebben de toezichthouders vormgeven. In het afgelopen jaar is het hoofdproces in kaart gebracht en beschreven. Meldpunt zorgfraude. In mei 2021 is het online meldpunt zorgfraude gelanceerd. Hier kunnen inwoners, mantelzorgers en organisaties signalen van mogelijke onrechtmatigheden en fraude melden. Handhavingsbeleidsplan. Een duidelijke visie op toezicht en handhaving is van belang. Samen met een beleidsmedewerker, adviseur Werk, Inkomen en Identiteit en teamleider team Administratie en Kwaliteitsbewaking is een beleidsplan Toezicht en Handhaving 2021-2025 eind 2021 opgesteld. Deze zal in 2022 ter vaststelling worden aangeboden aan het college. Opsporingsbevoegdheid strafrecht.

Een toezichthouder rechtmatigheid kan met de bevoegdheden vanuit de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb) onderzoek doen. Soms worden er ook strafbare feiten gepleegd bijvoorbeeld als een factuur expres valselijk is opgemaakt. Voor onderzoek naar strafbare feiten moet je opsporingsbevoegdheid hebben. Eind 2021 zijn de toezichthouders gestart met de opleiding buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA), om deze opsporingsbevoegdheid te verkrijgen. Verordening en beleidsregels. De toezichthouders hebben geadviseerd ten aanzien van de verordening en beleidsregels betreffende beschermd Wonen. Dasboard meldingen en onderzoeken. Met hulp van de gemeente Heerlen is een dashboard opgemaakt waarbij de binnengekomen meldingen, onderzoeken en resultaten geregistreerd worden.

4

3.

Meldingen en onderzoeken

De werkzaamheden van de toezichthouder bestaan onder andere uit het doen van onderzoeken naar aanleiding van meldingen die binnen gekomen zijn.

3.1

Meldingen

Op 14 augustus 2021 is de eerste digitale zorgfraude melding gedaan. Er zijn in totaal vijf meldingen via het digitale meldformulier binnen gekomen, waarvan drie meldingen over dezelfde persoon gingen. Vier van de vijf meldingen waren niet voor de toezichthouders rechtmatigheid Wmo en Jeugdwet, er was geen sprake van ondersteuning vanuit de Wmo of Jeugdwet. De vijfde melding heeft geleid tot een onderzoek die op dit moment in de opstartende fase zit. De toezichthouders hebben een dashboard waarop in 1 oogopslag een overzicht te zien is van de meldingen en onderzoek. De credits voor het dashboard gaat hiervoor naar de gemeente Heerlen, waar het dashboard door de toezichthouders is gemaakt en gedeeld met de gemeente Nissewaard. Zaak Meldingen

Hoeveelheid 61 meldingen

Onderzoeken

9 onderzoeken

Uitgesplitst - 16 meldingen over zorg in natura aanbieder - 10 meldingen over zorgaanbieders Pgb - 10 meldingen over zorgaanbieders Pgb en budgethouders - 7 meldingen over cliënten met zorg in natura - 6 meldingen over anders - 5 meldingen over aanbieder die zowel zorg in natura als zorg middels een pgb levert - 4 meldingen over budgethouder(s) bij een pgb - 3 meldingen over aanbieder niet bekend in Nissewaard - 9 meldingen door naar onderzoek - 5 afgeronde onderzoeken

In onderstaande tabel is uitgesplitst wie er bij de gemeente Nissewaard vermoedens van zorgfraude gemeld heeft. Wmo consulenten Uitvoering jeugd Accountmanagers / Burgers Externen kwaliteitsmedewer kers 21 5 11 8 waarvan 4 anoniem 5

meldingen per fraudesoort onjuist declareren

4

spookzorg

10

kwaliteit zorg

6

misbruik indicatie

6

personeel

7

ronselen etc

1

manipulatie/intimidatie

1

zorgverl=vertegenw.

0

schijnconstructie(s)

4

beloningen/boekhouding Ongeschiktheid vertegenwoordiger

0

anders

7

onbekend

1

n.v.t.

7

De meldingen die binnen zijn gekomen, zijn gecategoriseerd. De meeste meldingen kwamen binnen over –vermoedelijke- spookzorg. Dit is zorg die vermoedelijk niet geleverd is en wel is gedeclareerd. In een aantal kleine onderzoeken bleek de zorg niet te zijn gedeclareerd en was de situatie dus rechtmatig. Daarnaast kwam ongeschiktheid van de budgetvertegenwoordiger bij Pgb voor in 7 meldingen. Er is 7 keer een melding gemaakt over personeel van de zorgaanbieder en 6 meldingen over de kwaliteit van de zorg. Waar nodig is er geschakeld met Toezicht Wmo GGD Rotterdam-Rijnmond en de Inspectie gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

7

5

Bij 11 meldingen is besloten om geen onderzoek te doen, dat kan bijvoorbeeld omdat de aanbieder geen cliënten heeft van de gemeente Nissewaard of dat de gemelde persoon geen indicatie via de Wmo of Jeugdwet had. Er zijn 4 meldingen extern doorgeleid bv. naar het toezicht Wmo GGD Rotterdam-Rijnmond en de Inspectie gezondheidszorg en jeugd (IGJ) en 8 meldingen intern bv. naar de uitvoering of accountmanagers. Op dit moment staan er 4 meldingen op de lijst om opgepakt te worden en zijn er 10 meldingen doorgezet naar onderzoek. Er zijn 9 onderzoeken opgestart, er zijn 2 meldingen over 1 zorgaanbieder gedaan waarbij deze 2 meldingen zijn samengevoegd in 1 onderzoek.

16 14

14

12 10

11

10

8

9

8

6 4 2

0

4

1

4

0

0

Grafiek 1: Voortgang meldingen

00

1 5

in voorraad in behandeling

3

afgerond geen nader onderzoek n.v.t.

Bij 2 onderzoeken is besloten om geen nader onderzoek te doen omdat in het vooronderzoek bleek dat de melding ongegrond was en situatie rechtmatig. Dit waren beide meldingen waarbij het vermoeden was dat de zorgaanbieder zorg declareerde die niet geleverd was. Dit was echter niet het geval. Bij 2 cliënten is een heronderzoek geadviseerd en ook uitgevoerd. Er zijn drie zaken in behandeling, waarvan 1 nog in vooronderzoek en 1 zaak staat in voorraad.

Grafiek 2: Status onderzoeken

Rechtmatig

Bij de meeste onderzoeken zijn er geen onrechtmatigheden aangetoond of zijn nog niet afgerond. Vanuit 2 onderzoeken is een hercontrole geadviseerd en deze zijn ook uitgevoerd door de uitvoering. Vanuit hier is bereikt dat de toekenning beter gemotiveerd is en er een verantwoording afgelegd wordt door de inwoners met een maatwerkvoorziening.

1

Onrechtmatig Fraude

4

Anders n.v.t.

Grafiek 3: Uitkomst onderzoeken

Er is 1 jeugdwetonderzoek afgerond waarbij er wel onrechtmatigheden waren aangetroffen. De gecontracteerde aanbieder kwam in beeld vanwege diverse veiligheids- en kwaliteitssignalen. Hierover is er contact opgenomen met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en zijn de zorgen geuit. De IGJ heeft besloten geen onderzoek te doen naar deze aanbieder. Voor de IGJ betrof het een kleine aanbieder en waren er geen ter zake doende signalen bekend bij hen. Het onderzoek was door de toezichthouders uitgevoerd met bijstand van een externe adviseur. De bevindingen zijn door de toezichthouders gedeeld met interne belanghebbenden door middel van een casustafel. Er is geadviseerd het contract met deze aanbieder te ontbinden met inachtneming van een opzegtermijn van 6 kalendermaanden, dit is opgevolgd. Er is besloten om het onrechtmatig verkregen bedrag niet terug te vorderen, omdat er sprake leek te zijn van onkunde in plaats van opzet. Naar aanleiding van dit onderzoek zijn er door de toezichthouders aandachtpunten benoemd voor de interne organisatie.

3.2

Assistentie en advieszaken

In het kader van preventie zijn de toezichthouders vooraf aan de indicatiestelling beschikbaar voor advies en assistentie voor de uitvoering. Advies houdt in kort overleg, meedenken en waar nodig adviseren. Assistentie is

6

verdiepen in de casus en in sommige gevallen ook mee op gesprek. Het doel hiervan is om rechtmatige indicaties te stellen en de uitvoering handvatten mee te geven in zaken waar zij tegen aan lopen. De assistentiezaken waren allemaal persoonsgebonden budget casussen. Zaak Advies

Hoeveelheid 14 zaken

Assistentie

9 zaken

Uitgesplitst 2 Jeugd 1 Maatschappelijke opvang 1 urgentie 10 Wmo 1 jeugd

Tijdsinvestering 8:50 uur (5 zaken)

61:25 uur (6 zaken)

Naar aanleiding van onderzoek zijn aan de kwaliteitsmedewerkers aandachtspunten meegegeven die zich onder andere richten op het vergroten van kennis, een betere balans tussen dienstverlenend en zakelijk/uitvoering van de wet, vastleggen van afspraken in dossier en beschikking, een goede organisatie van klachten en bezwaarprocedure en een betere inrichting van controle op veiligheid en kwaliteit van de zorg bij de toetreding van nieuwe zorgaanbieders.

3.3

Besparingen

Een veel gestelde vraag is, wat levert dat op, toezicht op zorggeld. Significant (2022) heeft recent onderzoek gedaan naar investeringen en opbrengsten van Wmo toezicht aan de hand van vier casussen in de gemeenten Arnhem, Tilburg, Zaandam en Zoetermeer. De casestudy’s laten zien dat het investeren in goed toezicht concrete resultaten oplevert, inclusief financiële opbrengsten. Daarbij wordt er onderscheid gemaakt tussen hard (geld dat terugvloeit op de rekening van de gemeente) en zacht rendement (dit zijn de baten voor de inwoner als euro’s die niet meer onterecht uitgegeven worden, en/of rechtmatig worden besteed in plaats van niet rechtmatig). Significant (2022)3 geeft in het onderzoek naar de kosten en opbrengsten van het Wmo toezicht aan dat het ontwikkelen van een goede toezichtfunctie een (leer)proces is van meerdere jaren. De eerder benoemde gemeenten benadrukken in het rapport van Significant ook het belang van preventief toezicht. Hiermee doelen zij op duidelijke criteria aan de voorkant, bijvoorbeeld om nieuwe aanbieders te controleren. Door slecht georganiseerde, malafide en/of kwaadwillende zorgaanbieders buiten het contract te houden, voorkom je slechte zorg aan de burger en is minder reactief toezicht nodig. De gemeenten benadrukken het belang van een integrale benadering en van goede interne samenwerking .

Daarbij adviseren zij een goede balans tussen preventief en reactief toezicht te hanteren. Handhaving (boete, terugvordering, beëindiging contract met de leverancier) is dikwijls een kostbaar, en soms juridisch complex, traject. Naast terugvorderen is een onwenselijke situatie stoppen noodzakelijk. Dit kan mogelijk leiden tot fictieve besparingen of dat de inwoner wel de zorg of ondersteuning krijgt die nodig is. Significant geeft aan dat er wel geïnvesteerd zal moeten worden in toezicht. Bij de vier gemeenten is de businesscase sluitend maar zou dit niet het hoofddoel moeten zijn. Een deel van de opbrengsten van toezicht is per definitie minder tastbaar, terwijl de investeringen wel op de begroting van de gemeente komen. Ten aanzien van de kosten geeft Significant aan dat bij investering in toezicht van de gemeenten dit gaat om ongeveer 0,5% tot 1,25% van de totale uitgaven aan de Wmo. Dit is vergelijkbaar voor het rechtmatigheidstoezicht op de Jeugdzorg. Door middel van deze jaarrapportage is het eerste jaar inzichtelijk gemaakt wat de toezichthouders doen en met welk doel. Het effect hiervan zal mogelijk nog niet direct zichtbaar zijn in harde cijfers. Er is een inschatting gemaakt van de financiële besparingen naar aanleiding van de betrokkenheid in de assistentiezaken en de onderzoeken.

De besparing is berekend met de visie; wat als de toezichthouders niet betrokken waren en de indicaties zo doorgelopen waren? Dit verschil is in geld uitgedrukt in de onderstaande tabel.

3

https://vng.nl/artikelen/kosten-en-opbrengsten-van-wmo-toezicht-in-beeld

7

Assistentiezaken

Geschatte besparing uitgedrukt per jaar € 52.669,68

Onderzoeken

€ 71.031,72 (feitelijk)

€ 13.309,46 (totaal-->)

Totaal per jaar

4.

Uitleg Sommige indicaties zijn voortijdig beëindigd of het budget is verlaagd. Naar aanleiding van een onderzoek is het Pgb van een cliënt voortijdig beëindigd. Het gemiddelde zorggeld uitgedrukt per jaar is hiervoor gehanteerd. Feitelijke besparing staat hiernaast uitgedrukt voor Pgb. De ZIN cliënt is elders geplaatst, dit is geen financiële besparing, omdat hetzelfde budget elders besteed wordt. Echter is ook als besparing te noemen dat met de plaatsing elders de veiligheid, kwaliteit en continuïteit van de zorg naar verwachting beter gewaarborgd is. Dit gaat om een jaarbedrag van € 88.681,80.

€ 159.713,52 (feitelijk)

Preventieve werkzaamheden

In het concept beleidsplan Toezicht en Handhaving 2021-2025 zijn de belangrijkste kernwaarden van de visie van de gemeente Nissewaard geformuleerd: preventie, samenwerken en openheid en transparantie. Door preventief helderder voorwaarden te stellen aan de voorkant creëer je duidelijkheid bij de inwoner. Wanneer dit door de uitvoering goed onderbouwd wordt door middel van de onderliggende wet- en regelgeving zal hier ook begrip voor zijn van de betreffende inwoner. Een duidelijke toegang voorkomt achteraf teleurstellingen en onbegrip. Er is uiteraard altijd ruimte voor de menselijke maat. Het is van belang dat de (basis)kennis op orde is bij de uitvoering over de geldende wet- en regelgeving, jurisprudentie en dit onder woorden kunnen brengen voor een juiste onderbouwing. Wanneer kennis op orde is zal het proces (bijvoorbeeld een verzoek voor een persoonsgebonden budget) makkelijker en sneller verlopen. Ook zal handelingsverlegenheid afnemen naar mate de basiskennis op orde is en zullen de gestelde termijnen worden gehaald. De kwaliteitsmedewerkers van de gemeente Nissewaard zijn op dit gebied actief bezig. De toezichthouders dragen hier graag een steentje aan bij door middel van de presentaties die zij gaan geven aan de uitvoering van de Wmo en Jeugd over persoonsgebonden budget in 2022. Voor volgend jaar hopen we daarvan het effect te zien.

4.1

Kennisbevordering en profilering

Toezichthouden op de Wmo en Jeugdwet is een nieuw werkproces en nieuwe functie binnen de gemeente Nissewaard. Om deze reden was het voor de toezichthouders van belang om zich te profileren binnen en buiten de organisatie. Binnen de gemeente Nissewaard maken we gebruik van het intranet. Een gemakkelijke en laagdrempelige manier om de collega’s in gemeente Nissewaard te bereiken. Er is daarom een groep aangemaakt door de toezichthouders, de groep ‘Bestrijden Zorgfraude’. Hiervan zijn op dit moment 85 collega’s lid. Op deze pagina worden artikelen, informatie en polls gedeeld met als onderwerp zorgfraude. Op de website van de gemeente Nissewaard is er een pagina gepubliceerd over Zorgfraude4, waarbij de mogelijkheid tot het doen van een melding is toegevoegd. Op de webpagina van de gemeente Nissewaard is het animatiefilmpje over zorgfraude van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) geplaatst. Dit filmpje is bedoeld om de burgers te informeren over zorgfraude en hoe dit te herkennen is. Daarnaast gaat er een preventieve werking uit richting de zorgaanbieders die zorg leveren in Nissewaard. Zorgaanbieders kunnen zien dat de gemeente Nissewaard optreedt tegen zorgfraude. Als een inwoner zorg nodig heeft kan de inwoner de zorg op twee manieren geleverd krijgen. Via de gemeente (zorg in natura) of de inwoner koopt zelf de zorg in middels een persoonsgebonden budget. Als een inwoner

4 https://www.nissewaard.nl/zorg-en-welzijn/producten-zorg-en-welzijn/zorgfraude.htm

8

zorg afneemt via de gemeente, dan zorgt de gemeente voor de contracten, het contractbeheer, afspraken etc.. Bij een persoonsgebonden budget moet een inwoner dit zelf regelen. Wanneer een nieuwe zorgaanbieder zou willen toe treden om zorg in natura te leveren komen zij in contact met een accountmanager van de gemeente Nissewaard. Er is een kennismakingsformulier opgesteld in samenwerking met de accountmanagers en kwaliteitsmedewerkers. Door het gebruik van dit formulier geven zorgaanbieders meer inzicht in hun organisatie. Bij risico’s of onduidelijkheden kan hiervoor vooraf het gesprek aangegaan worden met de zorgaanbieder. Een risico indicator betekent zeker niet direct dat er sprake is van een zorgaanbieder met verkeerde bedoelingen. Het helpt de gemeente Nissewaard wel om op bepaalde aspecten te monitoren en het gesprek aan te gaan met de zorgaanbieder. Hierdoor gaat er een preventieve werking uit van het kennismakingsformulier. Indien een inwoner gebruik wil maken van ondersteuning middels een persoonsgebonden budget staat in de wet- en regelgeving aan welke voorwaarden iemand moet voldoen om een persoonsgebonden budget te kunnen ontvangen. De gemeente Nissewaard heeft hiervoor het zorg- en budgetplan ook wel Pgb-plan in gebruik. Er waren diverse versies binnen team Zorg voor verschillende wet- en regelgeving en maatwerkvoorzieningen.

De toezichthouders hebben samen met de kwaliteitsmedewerkers één nieuwe versie gemaakt die de andere versies vervangt. Het document is zakelijker ingestoken en geeft meer uitleg over het persoonsgebonden budget, zodat inwoners beter weten wat er van hen verwacht wordt. Ook kan de uitvoering beter controleren of een inwoner voldoet aan de plichten en verantwoordelijkheden. Per 1 januari 2022 is het nieuwe Pgb-plan in gebruik genomen door de uitvoering Wmo en Jeugd. In het kader van de verbetering van de interne dienstverlening gaan de toezichthouders alle medewerkers van Wmo en Jeugd een training geven over het persoonsgebonden budget.

4.2

Versterking van het regionale toezicht

Zorgaanbieders richten zich veelal op meerdere gemeenten voor het leveren van zorg. Een zorgaanbieder die in Nissewaard zorg levert kan ook cliënten hebben in gemeenten in onze regio of elders in het land. Een onderzoek met negatieve uitkomst bij één gemeente kan dan ook nuttig zijn voor een andere gemeente waar de zorgaanbieder ook actief is. Samenwerking met andere gemeenten is daarom van groot belang. Daarnaast willen we ook voorkomen dat zorgaanbieders met verkeerde bedoelingen van de ene gemeente naar de andere gemeente kunnen verhuizen. Dit is het genoemde waterbed-effect. In Nederland hebben nog niet alle gemeenten een –actieve- toezichthouder aangesteld. Ook in onze regio is dit aan de orde. We kunnen elkaar in de regio helpen met het opzetten van het toezicht en ook elkaar versterken. Samen met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is een regionaal overleg voor toezichthouders opgericht. Dit is een overlegstructuur die in meerdere regio’s plaatsvindt georganiseerd vanuit de VNG. . De gemeente Nissewaard heeft in de regio (BAR-gemeenten, Brielle, Capelle aan den IJssel, Goeree-Overflakkee, Hellevoetsluis, Hoeksche Waard, Lansingerland, Maassluis, Nissewaard, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen en Westvoorne) het voorzitterschap van de regiobijeenkomsten op zich genomen.

Deze bijeenkomsten worden maandelijks gearrangeerd door de VNG en hier sluiten de toezichthouders en/of beleidsmedewerkers aan van de regiogemeenten. Ook belangrijke partners als Toezicht GGD Wmo Rotterdam-Rijnmond, Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en het Informatie Knooppunt Zorgfraude zijn aanwezig bij deze bijeenkomsten. Toezicht op de zorg qua rechtmatigheid is een relatief nieuw onderwerp. Veel gemeenten zijn nog zoekende. Elke gemeente richt toezicht op haar eigen manier in, waardoor er een verscheidenheid aan werkwijzen en documenten is. Als een gemeente net begint met het inrichten van toezicht, zoals de gemeente Nissewaard, is het zoeken naar wat past bij de gemeente. In het regionaal overleg is met elkaar besproken dat we sterk toezicht in de regio willen waarbij een vorm van eenduidigheid wenselijk is. In samenwerking met de toezichthouders van de gemeente Hellevoetsluis, ROGplus (Vlaardingen, Maassluis en Schiedam) en Capelle aan den IJssel, de regionale werkgroep, is er eind 2021 gestart met de ontwikkeling van regionale tools. Hierdoor zijn de documenten eenduidiger in de regio, hetgeen prettig is voor de zorgaanbieders in de regio. Ook kan het startende gemeenten helpen om het toezicht in te regelen. Zo helpen we elkaar om in de regio het toezicht sterker te maken. Het eerste document is door de regionale werkgroep samengesteld.

Het betreft hier een formulier om de zorgaanbieder beter te leren kennen. Iedere gemeente heeft een eigen naam voor het formulier zoals quickscan of kwaliteitstoets. De gemeente Nissewaard noemt het een kennismakingsformulier.. Er wordt ook

9

een stoplichtenmodel ontwikkeld op grond van risico indicatoren die gebruikt kan worden naar aanleiding van een door de zorgaanbieder ingevuld kennismakingsformulier. Een andere regionale tool die in de werkgroep wordt ontwikkeld is een rechtmatigheidskader. Hierin staat beschreven aan welke eisen moet worden voldaan voor een rechtmatige besteding van de zorggelden aan zorgaanbieders. Het geeft een kader waarop gecontroleerd kan worden door de gemeenten. Het Toezicht GGD Wmo Rotterdam-Rijnmond heeft hier ook input voor geleverd. Tevens heeft de werkgroep als doel om werkprocesgerichte stukken op te leveren die gemeenten kunnen gebruiken in de uitvoering van een rechtmatigheidsonderzoek. De bedoeling is om het pakket aan tools te presenteren in het regionale toezichthouders overleg en te verspreiden in de regio. Zo kunnen de toezichthouders rechtmatigheid een regio brede aanpak ontwikkelen. De inzet in de regio tezamen met de profilering van de toezichthouders in de gemeente Nissewaard wordt gezien zowel binnen als buiten de gemeente Nissewaard. De VNG heeft complimenten over de toezichthouders van Nissewaard uitgesproken naar de wethouder Zorg over hoe ondernemend en proactief zij te werk zijn gegaan het afgelopen jaar.

Dit heeft onder andere geleid dat op verzoek van de VNG een presentatie over zorgfraude en de inrichting hiervan aan een aantal wethouders van de BAR-gemeenten is gegeven. De toezichthouders hebben in het afgelopen jaar ook een mooi compliment gekregen van Toezicht GGD Wmo Rotterdam-Rijnmond: “Complimenten hoe voortvarend jullie te werk gaan en de positieve energie! Voor mij zijn jullie de koploper in de regio, blijft dat vooral vasthouden”.

5.

Voortuitblik naar 2022

Voor 2022 is er een nieuw jaarplan opgemaakt, hier staan enkele reeds gestarte activiteiten in zoals de Dpia en de regionale tools. Voor 2022 hebben we verder acties zoals werkafspraken gemeentelijk interventieteam, aanpassingen van gemeentelijke regelgeving met betrekking tot handhaving en rechtmatigheid, training persoonsgebonden budget, intern meldpunt zorgfraude en oriënteren op openbaarmaking rapporten. Daarnaast is het de bedoeling het aantal rechtmatigheidsonderzoeken en controles hoger wordt dan het jaar 2021. Het jaarplan wordt ook gepubliceerd op de intranet pagina ‘bestrijden zorgfraude’. Zijn er tips, tops of wil je iets kwijt laat het ons weten via toezichthouderzorg@nissewaard.nl.

10