Septembercirculaire gemeentefonds 2021; raadsvoorstel

Burgemeester en Wethouders

Aan de Raad

datum 1 december 2021

bijlagen 3

casenummer 21.R.00135

eenheid Financien

betreft

Septembercirculaire gemeentefonds 2021

Samenvatting : De septembercirculaire 2021 over de ontwikkelingen met betrekking tot het gemeentefonds is op 27 september jl. gepubliceerd. Middels de brief van 2 november 2021 aan de gemeenteraad van Nissewaard is de raad reeds op hoofdlijnen geïnformeerd over de financiële effecten van de septembercirculaire 2021. In het raadsvoorstel worden de financiële consequenties van deze circulaire behandeld met daarin opgenomen de incidentele compensatie van € 1,314 miljard voor de tekorten Jeugdzorg voor het jaar 2022. In de bijlage ‘Toelichting financiële mutaties’ vindt u gedetailleerde informatie over de mutaties. De belangrijke ontwikkelingen uit de septembercirculaire 2021 zijn:  De verwerking van de incidentele compensatie van € 1,314 miljard voor de tekorten Jeugdzorg voor het jaar 2022.  De nieuwe, positieve accresraming voor het jaar 2022 en verder.  Het voorschot van € 216 miljoen van de ruimte onder het plafond van het BTWcompensatiefonds 2021.  De terugboeking van de opschalingskorting van € 270 miljoen in 2022.  De aanvullende uitname van € 149 miljoen bij Beschermd wonen in verband met de overgang naar de Wet langdurige zorg. De financiële consequenties van de septembercirculaire 2021:

Onbestemde middelen Bestemde taakmutaties Bestemde DU's / IU's Compensatie corona Sociaal domein Totaal

2021 940.800 273.903 32.736 1.142.938 -1.139.983 1.250.394

2022 4.297.514 -338.700 131.601 536.076 -1.807.425 2.819.066

2023 3.164.940 -9.789 31.866 0 -1.882.984 1.304.033

2024 3.119.444 -4.368 31.866 0 -1.900.162 1.246.780

2025 3.582.847 -4.645 31.866 0 -1.908.613 1.701.455

Stelpost Sociaal domein Voor een sluitende begroting en meerjarenraming is ook de stelpost Sociaal domein van belang. In onderstaande tabel staan de effecten van de septembercirculaire 2021 op de stelpost.

21ID02576302/12/202111:18:56

datum

casenummer

pagina

1 december 2021

21.R.00135

2 van 6

Bedragen x € 1.000 Huidig saldo stelpost Sociaal domein Mutaties septembercirculaire 2021:

2021 -1.673

Aanpak Jeugdzorg Bijstelling extra middelen Jeugdhulp Nacalculatie Mobiliteitshulpmiddelen Wlz Trekkingsrechten Wmo en Jeugd Suppletie-uitkering integratie SD Participatie (IU) 37% dotatie stelpost sociaal domein Saldo stelpost Sociaal Domein

281

2022 221

2023 177

2024 178

2025 57

-69

-64

-66

-17 -38 1.077 1.130

-17 -52 1.063 1.108

-17 -66 1.204 1.113

-178 -85 -17 -25 348 -1.171

-75 -144 -17 -24 1.590 1.373

Gevraagd Raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. Kennis te nemen van de septembercirculaire 2021; 2. Kennis te nemen van de toelichting op de financiële mutaties (bijlage); 3. De bestemde middelen (Sociaal domein, compensatie corona, taakmutaties, decentralisatieuitkeringen) 2021 – 2025 toe te voegen / te onttrekken aan de betreffende beleidsterreinen; 4. 37% van de onbestemde middelen 2021 – 2025 te doteren aan de stelpost Sociaal domein; 5. De dotatie aan de stelpost Loon- en prijsontwikkeling 2023 – 2025 te verrekenen met het begrotingssaldo; 6. Het saldo van de onbestemde middelen 2021 – 2025 te verrekenen met het begrotingssaldo; 7. De financiële consequenties te verwerken via begrotingswijziging 2021R5008.

1. Inleiding De septembercirculaire 2021 is op 27 september jl. verschenen. Jaarlijks verschijnen er 3 circulaires met betrekking tot het gemeentefonds. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van het rijk, de septembercirculaire van de Miljoenennota en de decembercirculaire handelt het lopende uitkeringsjaar zoveel mogelijk af op basis van de Najaarsnota. De cijfers zoals opgenomen onder ‘6. Financiële consequenties’ zijn goed nieuws, echter, enige behoedzaamheid is wel geboden. Om te beginnen is de voorspelde groei van het gemeentefonds met het huidige demissionaire kabinet allerminst zeker. Daarnaast zal het nieuwe kabinet de verwachte meerjarige extra middelen voor het Sociaal domein, ruim € 5 miljoen per jaar, nog wel formeel beschikbaar moeten stellen. Verder pakt het huidige verdeelvoorstel met betrekking tot het gemeentefonds voor Nissewaard structureel € 2,1 miljoen nadelig uit en is het de vraag wat er met de trap-op-trap-af-methodiek gaat gebeuren en wat daar de financiële effecten van zullen zijn. De hoofdpunten uit de septembercirculaire 2021 zijn: Algemene uitkering De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de accresrelevante rijksuitgaven. Hogere rijksuitgaven leiden tot een hogere algemene uitkering, de trap-op-trap-af methodiek. Deze toename wordt accres genoemd.

In de meicirculaire 2020 is gemeld dat het accres in 2020 en 2021 is bevroren. De nieuwe accresraming voor het jaar 2022 en verder is positief en toont een opwaartse bijstelling voor alle jaren. De ongetwijfeld omvangrijkste taakmutatie is de incidentele compensatie van € 1,314 miljard voor de tekorten Jeugdzorg voor het jaar 2022. Naar aanleiding van het rapport van de Arbitragecommissie (Commissie van Wijzen) is € 1,314 miljard voor Jeugdzorg 2022 toegekend aan gemeenten. In de septembercirculaire 2021 is deze € 1,314 miljard verwerkt in 2022 onder de bestemde taakmutaties.

datum

casenummer

pagina

1 december 2021

21.R.00135

3 van 6

In de begroting 2022 is al rekening gehouden met deze middelen en zijn als stelpost naast de € 300 miljoen (Nissewaard € 1,6 miljoen) in de begroting van Nissewaard opgenomen. Sinds de septembercirculaire 2020 is de ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds (BCF) iets gestegen. Voor 2021 bedraagt deze ruimte bijna € 216 miljoen wat met deze septembercirculaire 2021 aan de algemene uitkering is toegevoegd. Tenslotte is net als in de jaren 2020 en 2021 de opschalingskorting (lagere apparaatskosten) in 2022 bevroren op de stand van 2019. Dit betekent dat in 2022 € 270 miljoen weer terugvloeit in het gemeentefonds. Compensatiepakket coronacrisis De belangrijkste ontwikkelingen zijn: De definitieve verdeling in 2021 van de € 60 miljoen voor lokale cultuur en de buurt- en dorpshuizen en voor de aanvullende € 195 miljoen voor de Tijdelijke ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) is bekend. Voorts is bekend dat met de decembercirculaire 2021 € 35 miljoen beschikbaar komt voor de SWbedrijven bedoeld voor de periode januari – juli 2021. Deze middelen worden toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatie.

Voor het derde kwartaal 2021 heeft het kabinet € 51,5 miljoen gereserveerd voor de regionale en lokale cultuur waarvan € 36,5 miljoen voor de instandhouding van de infrastructuur en € 15 miljoen voor de inkomstenderving van medeoverheden door bijvoorbeeld de kwijtschelding van huren. Voor andere dossiers zijn in beginsel geen nieuwe middelen gereserveerd. Sociaal domein Beschermd wonen Omdat er meer cliënten dan geraamd zijn overgegaan van Beschermd wonen naar Wet langdurige zorg (WLz) vindt er na de meicirculaire 2021 (€ 495 miljoen) in deze circulaire een aanvullende uitname (€ 149 miljoen) plaats met ingang van 2022. De aanvullende uitname in 2021 (€ 50 miljoen) valt lager uit omdat de zorg in 2021 langer plaatsvindt onder de verantwoordelijkheid van gemeenten. 2. Beoogd maatschappelijk resultaat Pas na bestuurlijke besluitvorming wordt duidelijk tot welke maatschappelijke resultaten de financiële consequenties uit de septembercirculaire 2021 leiden. 3. Kader Gemeentewet 1992 Financiële-verhoudingswet 1996 4. Argumentatie Alle middelen uit het gemeentefonds zijn vrij besteedbaar. Het college van B&W adviseert de gemeenteraad hoe deze middelen in te zetten. De raad neemt daar vervolgens een besluit over. Dit uit hoofde van het budgetrecht. 5. Maatschappelijk draagvlak Hier is geen onderzoek naar gedaan. 6.

Financiële consequenties Na de verwerking van de septembercirculaire 2021 ontstaat ten opzichte van de meicirculaire 2021 het volgende financiële beeld. 2021 2022 2023 2024 2025 Lopende prijzen september 2021 179.792.199 188.811.162 186.683.926 188.309.428 191.163.942 Lopende prijzen mei 2021 178.541.805 185.992.096 185.379.893 187.062.648 189.462.487 Resultaat septembercirculaire 2021 1.250.394 2.819.066 1.304.033 1.246.780 1.701.455

datum

casenummer

pagina

1 december 2021

21.R.00135

4 van 6

Het resultaat onderverdeeld in verschillende categorieën: 2021 2022 Onbestemde middelen 940.800 4.297.514 Bestemde taakmutaties 273.903 -338.700 Bestemde DU's / IU's 32.736 131.601 Compensatie corona 1.142.938 536.076 Sociaal domein -1.139.983 -1.807.425 Totaal 1.250.394 2.819.066

2023 3.164.940 -9.789 31.866 0 -1.882.984 1.304.033

2024 3.119.444 -4.368 31.866 0 -1.900.162 1.246.780

2025 3.582.847 -4.645 31.866 0 -1.908.613 1.701.455

Gedetailleerde informatie over mutaties per categorie vindt u in de ‘Toelichting financiële mutaties septembercirculaire 2021’. Stelpost loon- en prijsontwikkeling (LPO) Met ingang van 2019 wordt de algemene uitkering uit het gemeentefonds in Nissewaard inclusief meerjarige indexering voor lonen en prijzen geraamd. Dit wordt in ‘lopende prijzen ramen’ genoemd. Deze meerjarige indexering wordt geparkeerd op de stelpost LPO. Bij de opstelling van de begroting van het desbetreffende jaar wordt het saldo van de stelpost LPO aangewend om de loon- en prijsontwikkeling op te vangen. Om te kunnen bepalen welke bedragen er meerjarig beschikbaar zijn voor de toekomstige indexeringen, wordt de algemene uitkering in ‘lopende prijzen’ afgezet tegen de algemene uitkering op het huidige prijspeil (constante prijzen). Dit leidt tot de volgende ontwikkeling van de stelpost LPO.

2021 2022 2023 2024 2025 Septembercirculaire 2021 (lopend) 179.792.199 188.811.162 186.683.926 188.309.428 191.163.942 Septembercirculaire 2021 (constant) 179.792.199 188.811.162 183.910.444 183.268.845 183.851.665 Loon- en prijs indexatie 2023 en 0 0 2.773.482 5.040.583 7.312.277 verder Huidige stand stelpost LPO 0 2.520.632 4.794.866 6.984.500 Dotatie aan stelpost LPO ten laste van de begrotingssaldi 0 0 -252.850 -245.717 -327.777 Aandeel Sociaal domein Onbestemde middelen Dotatie aan stelpost LPO ten laste van de begrotingssaldi Effect septembercirculaire 2021 op begrotingssaldi Dotatie aan stelpost Sociaal domein (37% effect septembercirculaire 2021 op begrotingssaldi) Netto effect septembercirculaire 2021 op begrotingssaldi

2021 940.800

2022 4.297.514

2023 3.164.940

2024 3.119.444

2025 3.582.847

0

0

-252.850

-245.717

-327.777

940.800

4.297.514

2.912.090

2.873.727

3.255.070

-348.096

-1.590.080

-1.077.473

-1.063.279

-1.204.376

592.704

2.707.434

1.834.617

1.810.448

2.050.694

2023

2024

2025

1.834.617 529.858 2.364.475

1.810.448 632.067 2.442.515

2.050.694 1.038.881 3.089.575

Het effect van de septembercirculaire 2021 op de begrotingssaldi is: 2021 2022 Netto effect septembercirculaire 2021 op begrotingssaldi 592.704 2.707.434 Huidige begrotingssaldi 1.532.909 1.296.059 Totaal begrotingssaldi 2.125.613 4.003.493

datum

casenummer

pagina

1 december 2021

21.R.00135

5 van 6

Rekening houdend met de mutaties uit de septembercirculaire 2021 ziet de het verloop van de stelpost Sociaal domein er als volgt uit: Bedragen x € 1.000 2021 2022 2023 2024 Huidig saldo stelpost Sociaal domein -1.673 221 177 178 Mutaties septembercirculaire 2021: Aanpak Jeugdzorg Bijstelling extra middelen Jeugdhulp Nacalculatie Mobiliteitshulpmiddelen Wlz Trekkingsrechten Wmo en Jeugd Suppletie-uitkering integratie SD Participatie (IU) 37% Aandeel sociaal domein Saldo stelpost Sociaal Domein

281 -178 -85 -17 -25 348 -1.171

-75 -144 -17 -24 1.590 1.373

-69

-64

-66

-17 -38 1.077 1.130

-17 -52 1.063 1.108

-17 -66 1.204 1.113

7. Communicatie van het besluit Het besluit wordt op de gebruikelijke wijze gepubliceerd in het gemeenteblad. 8. Realisatie van het besluit Na besluit door de gemeenteraad worden de financiële effecten van de septembercirculaire 2021 zichtbaar bij de beleidsterreinen 2021 – 2025 (bestemde middelen) en bij de begrotingssaldi 2021 – 2025 (onbestemde middelen). 9. Bijlagen Septembercirculaire gemeentefonds 2021 Toelichting financiële mutaties septembercirculaire 2021 Raadsbesluit 10. Advies Commissie Tijdens de behandeling in de commissie Bestuur van 23 november 2021 adviseerden de aanwezige fracties unaniem positief. De fracties Belang van NSW en Lijst Wildenboer waren niet vertegenwoordigd. Tijdens de vergadering van de commissies Leefomgeving en Sociaal Domein van respectievelijk 24 en 25 november is de Septembercirculaire gemeentefonds 2021 besproken

de secretaris,

M.L.M. Weerts

2025 57

de burgemeester,

F. van Oosten

datum

casenummer

pagina

1 december 2021

21.R.00135

6 van 6