Document · PDF

REP-015 Accountantsverslag 2024 gemeente Nissewaard

Gemeenteraad 9 juli 2025, gemeente NissewaardBij agendapunt: Jaarstukken 2024 gemeente Nissewaard (herziene versie)14.034 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Accountantsverslag 2024 Gemeente Nissewaard, 9 juli 2025

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025 Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Nissewaard Raadhuislaan 106 3201 EL SPIJKENISSE

Geachte leden van de raad,

Onderwerp Accountantsverslag 2024

Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeenteNissewaard. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Nissewaard.

Datum 9 juli 2025

De jaarrekening 2024 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nissewaard. Bij deze jaarrekening hebben wij op 9 juli 2025 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt.

Ons kenmerk 25077E7E21/ME

Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 18 oktober 2024 en met ons auditplan dat op 4 november 2024 is besproken in uw auditcommissie.

Behandeld door P.A. Naaktgeboren RA 088 288 2456 pnaaktgeboren@deloitte.nl

Wij hebben het concept van dit accountantsverslag besproken met de concerncontroller, het (interne) audit team, een afvaardiging van de directie en de portefeuillehouder financiën. Wij hebben het concept van dit rapport toegelicht aan de Commissie Audit en Rekening tijdens de vergadering van 24 juni 2025.

R. Hazen 088 288 7674 rhazen@deloitte.nl

Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

drs. A.J. Schutgens RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel ondernummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekeningcontrole

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

• Speerpunten Auditcommissie

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe. Categorie

Onderwerp

Observatie en/of aanbeveling

Algemeen

1. Controleverklaring

1. We hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarstukken 2024 verstrekt.

2. Rechtmatigheid

2. Het college heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording geen rechtmatigheidsfouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

1. Financiële positie

1. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2024 is € 0,5 miljoen nadelig ten opzichte van een begroot totaalsaldo van baten en lasten van € 25,3 miljoen nadelig. Per saldo is gedurende het jaar € 9,4 miljoen aan de reserves onttrokken (€ 25,3 miljoen onttrekking begroot), zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 circa € 8,9 miljoen voordelig bedraagt (€ 0 begroot).

2. Vermogenspositie 3. Kengetallen

2. De vermogenspositie ultimo 2024 ad € 142,3 miljoen is gedaald ten opzichte van 2023 (€ 142,8 miljoen). 3. Op basis van de kengetallen is de financiële positie evenwichtig en gezond.

1. Uitkomsten

1. Het bedrag aan onrechtmatigheden over 2024 van € 3,4 miljoen heeft grotendeels betrekking op doorlopende onrechtmatigheden uit vorig jaar en op overeenkomsten die in eerdere jaren zijn afgesloten. De nieuwe aanbestedingsfouten 2024 bedragen € 0,6 miljoen.

2. Maatregelen

2. Het college heeft maatregelen getroffen om herhaling te voorkomen. De effecten zijn zichtbaar door de daling van de nieuwe aanbestedingsfouten 2024.

1. Beheersing Wmo

1. De verantwoorde bestedingen zorg in natura Wet Maatschappelijke Ondersteuning vanuit de zorgaanbieders zijn aangesloten op de financiële administratie. Er is geen sprake van fouten groter dan de rapportagetolerantie. Er is wel sprake van onzekerheden inzake de prestatielevering voor een bedrag van € 0,7 miljoen, dit bestaat uit beschermd wonen ad € 0,2 miljoen en zorg in natura ad € 0,5 miljoen.

2. Beheersing Jeugdwet

2. De verantwoorde bestedingen zorg in natura Jeugdwet waren eenvoudig aan te sluiten op de verantwoording van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond. Bij de lokaal ingekochte zorg is niet van elke zorgaanbieder een productieverantwoording inclusief goedkeurende controleverklaring ontvangen, dit wordt aangemerkt als onzeker en representeert een waarde van € 0,9 miljoen. 3. De prestatielevering van de bestedingen PGB is voldoende onderbouwd.

Financiën

Europese aanbestedingen Sociaal domein

3. Persoonsgebonden budgetten

Grondexploitatie 1. Schattingen

Proces

1. De parameters en ramingen van de grondexploitaties zijn deugdelijk onderbouwd. De verwachte plansaldi zijn aannemelijk.

2. Resultaat

2. Ultimo 2024 zijn zeven actieve grondexploitaties opgenomen in de jaarrekening. Vijf van deze projecten hebben op grond van de huidige ingerekende plannen een positieve netto contante waarde. Twee grondexploitaties hebben een verlies op netto contante waarde, waarvan het verlies op De Elementen verreweg het grootst is.

1. Samensteldossier

1. Bij de start van de jaarrekeningcontrole lagen er geen volwaardige conceptjaarstukken 2024. Ook de onderbouwing van de cijfers en de toelichtingen in de jaarstukken was bij de start niet volledig en voldeed niet volledig aan onze verwachtingen. Dit heeft geleid tot inefficiënties en een langere doorlooptijd van de controle.

2. Evaluatie

2. We gaan de controle 2024 inclusief de samenwerking net de verbijzonderde interne controle met de gemeente evalueren.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen •

Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 4.359.650 respectievelijk € 13.078.950.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en de controleverordening dat door uw raad is vastgesteld op 22 maart 2023 bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording geen fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

• •

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens voor fouten en onduidelijkheden bedraagt € 8,7 miljoen respectievelijk € 300.000. In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de (niet-acceptabele) rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden groter dan de rapporteringstolerantie, toegelicht door het college.

• •

De onduidelijkheden bleven beneden de verantwoordingsgrens en zijn derhalve niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Opstel- en controleproces

•

Het opstel- en controleproces is als intensief ervaren, hetgeen op zichzelf niet ongebruikelijk is bij een eerstejaarscontrole. Wel zijn er verschillende omstandigheden geweest die het proces minder efficiënt hebben laten verlopen. Zo ontvingen wij bij de start van de controle een onvolledig exemplaar van de jaarstukken en was de onderbouwing van de cijfers en toelichtingen niet compleet. Daarnaast moesten op dat moment nog diverse correctieboekingen worden verwerkt, en voldeden de jaarstukken in eerste instantie niet aan de voorschriften van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De uitvoering van de controle heeft ook langer geduurd als gevolg van een tekort aan capaciteit in ons controleteam. Deze factoren hebben geleid tot een langere doorlooptijd van de controle. We zullen het controleproces gezamenlijk evalueren, met als doel om komend jaar een soepeler en efficiënter controletraject met elkaar te doorlopen.

Financiële positie

•

Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2024 is € 0,5 miljoen nadelig ten opzichte van een begroot totaalsaldo van baten en lasten van € 25,3 miljoen nadelig. Per saldo is gedurende het jaar € 9,4 miljoen aan de reserves onttrokken (€ 25,3 miljoen onttrekking begroot), zodat het gerealiseerde resultaat over 2024 € 8,9 miljoen voordelig bedraagt (€ 0 begroot).

•

De vermogenspositie ultimo 2024 ad € 142,3 miljoen is gedaald ten opzichte van 2023 (€ 142,8 miljoen).

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2024 bedraagt € 81,3 miljoen (2023: € 80,3 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Nissewaard onderkende en aanwezige risico’s van € 23,3 miljoen (2023: € 24,1 miljoen).

Getrouwheid

Rechtmatigheid

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Jaarstukken 2024

Europese aanbestedingen

•

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.

•

De verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2024. De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar.

•

Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.

•

In de rechtmatigheidsverantwoording 2024 is opgenomen dat de onrechtmatigheden ten aanzien van de Europese aanbestedingen € 3,4 miljoen (2023: € 6,0 miljoen) bedragen. De rechtmatigheidsafwijkingen zijn juist en volledig in de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. De rechtmatigheidsafwijking geeft op dit onderdeel een getrouwe weergave van de werkelijkheid, waardoor er voor de EU-aanbestedingen geen fouten of onzekerheden meewegen in ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening.

•

De aanbestedingsfouten waren het gevolg van tekortkomingen in de interne beheersing binnen het primaire inkoopproces. Het college heeft naar aanleiding van de bevindingen in afgelopen jaren al maatregelen getroffen. De effecten zijn zichtbaar door de daling van de nieuwe aanbestedingsfouten 2024. De afwijking als gevolg van nieuwe onrechtmatige beheershandelingen is € 0,6 miljoen. Wij merken op dat het grootste gedeelte van de rechtmatigheidsafwijking EU-aanbestedingen 2024 toeziet op doorlopende oude overeenkomsten (€ 2,8 miljoen).

•

Sociaal domein

•

Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de WMO en jeugdwet. Gemeenten kopen diensten in bij zorgaanbieders en zorgaanbieders leggen daarover verantwoording af. Gemeenten blijven echter verantwoordelijk voor het vaststellen van de prestatielevering van de betaalde zorg. Vanwege de complexiteit van de decentralisaties zijn de productieverantwoordingen geïntroduceerd, zorgaanbieders leggen verantwoording af over de geleverde zorg. De accountant stelt vast dat de verantwoording juist is en dat de zorg geleverd is en certificeert de verantwoording. U bent in deze situatie afhankelijk van de aanleveringen van de zorgaanbieders.

•

In 2020 is een SDO-notitie gepubliceerd waarin gemeenten handvatten worden aangereikt hoe zij zelfstandig de prestatielevering van de zorg kunnen vaststellen en daarmee niet meer afhankelijk zijn van de gecertificeerde productieverantwoordingen van de zorgaanbieders. Wij constateren dat een aantal van deze maatregelen worden toegepast, maar dit is nog niet in voldoende mate om de prestatielevering vast te kunnen stellen. De rechtmatige besteding bij cliënten met een PGB dient de gemeente eveneens zelfstandig vast te stellen, de Sociale Verzekeringsbank geeft daar geen zekerheid bij. Wij concluderen dat de getroffen maatregelen voldoende zijn om de prestatieleveringen vast te stellen.

• •

•

De gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) heeft haar jaarverantwoording ingediend. Op basis van de initiële jaarstukken moest uw gemeente een additionele bijdrage leveren van € 1,2 miljoen. Op basis van de definitieve jaarstukken van de GRJR blijkt dat dit beperkt is gebleven tot € 0,1 miljoen. De financiële gevolgen van de jaarstukken van de GRJR zijn juist verwerkt in de jaarstukken van uw gemeente. De totale onzekerheden rondom het sociaal domein als gevolg van het niet kunnen vaststellen van de prestatielevering bedragen € 1,6 miljoen. Dit bedrag bestaat uit: • •

€ 0,7 miljoen zorg in natura WMO. € 0,9 miljoen zorg in natura Jeugdwet.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Grondexploitaties

•

De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). De controle van deze balanspost kent hierdoor een diepgaand karakter waarbij de organisatie op vele aspecten kritisch wordt getoetst. Door de constructieve opstelling van en samenwerking met uw medewerkers hebben wij de controle van de grondexploitatie op een constructieve wijze kunnen afronden.

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2024 versus de schattingen in de jaarrekening 2023 geanalyseerd (‘backtesting’). In de jaarrekening 2024 zijn zeven actieve grondexploitaties opgenomen die op grond van de huidige ingerekende plannen, met uitzondering van De Elementen en Heer en Meester, een positieve netto contante waarde kennen. Per saldo is er in 2024 sprake van een verlies van € 0,4 miljoen.

•

Interne beheersing

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen aannemelijk is.

•

Op basis van de interim-controle 2024 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze bevindingen zijn met de organisatie gedeeld via onze managementletter en zijn besproken in de auditcommissie op 12 februari 2025. In het voorliggende accountantsverslag vindt u een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen, zie hiervoor vanaf pagina 26.

•

Wij werken samen met uw gemeente aan de verdere digitalisering van de interim- en jaarrekeningcontrole. In dit kader maken wij tijdens onze controle gebruik van verschillende digitale hulpmiddelen. Zo passen wij in onze controle over 2024 onder andere data-analyse toe op memoriaalboekingen. Daarnaast zetten wij onze interne generatieve AI-tool ‘Headstart’ in. Deze tool is ontwikkeld om routinematige en arbeidsintensieve werkzaamheden te automatiseren, waarmee wij de efficiëntie en kwaliteit van onze controle willen vergroten. Wij onderkennen als gevolg van de ontbrekende controletechnische functiescheiding in het proces voor de afhandeling van inkoopfacturen en het doorvoeren van administratieve correcties een risico. Het verhoogd risico is dat inkoopkosten worden gemaakt, waarvoor geen prestatie aan de gemeente is geleverd. Team Audit heeft een analyse en detailcontrole uitgevoerd op de inkoopfacturen en correcties die maar door één persoon zijn goedgekeurd. Daaruit zijn geen bijzonderheden gebleken. De gemeente heeft in februari 2025 maatregelen getroffen om deze situatie op te heffen.

•

Frauderisicoanalyse

Overig

•

De gemeente beschikt over een frauderisicoanalyse.

•

Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke niet-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd. In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Bevindingen jaarrekening

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is afgenomen Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2024 bedraagt afgerond € 0,5 miljoen nadelig. Per saldo is gedurende het jaar € 9,4 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 € 8,9 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 30,6% van het balanstotaal (ultimo 2023: 31,9% van het balanstotaal) en is gedaald ten opzichte van 2023. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.

Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2021

2022

2023

2024

Eigen vermogen per 1 januari

129

124,7

138,1

142,8

-/- 6,2

10,3

-/- 5,0

-/- 9,4

1,9

3,1

9,7

8,9

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

-/- 4,3

13,4

4,7

-/- 0,5

Eigen vermogen per 31 december

124,7

138,1

142,8

142,3

Tussentijdse resultaatbestemming Gerealiseerd resultaat

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen) Totale baten

407,4

Totale lasten

-/- 407,9

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

-/- 0,5

Af: stortingen in reserves

-/- 28,1

Bij: onttrekkingen aan reserves

37,5

Saldo mutaties reserves

9,4

Gerealiseerd resultaat

8,9

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2024 laat een gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 0,5 miljoen nadelig zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 25,3 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 15 10

De jaarrekening 2024 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 8,9 miljoen. In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.

5 -

(5) (10) 2021

2022

2023

2024

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 10 5 (5) (10)

2021

2022

2023

2024

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 15

10 5

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2022

2023

Interne beheersing

2024

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Solvabiliteit

Kengetallen voor gemeente Nissewaard (begroot en werkelijk over de periode 2021-2024)

De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten.

Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

40% 35%

12%

30%

10%

25%

20%

15%

10%

5% 0%

0% 2021

2022

2023

Begroot

Werkelijk

2024

100%

2023

Begroot

Werkelijk

2024

6% 4%

80%

2% 0% -2% -4% -6%

60%

20%

-8% -10%

0% 2021

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2022

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote

40%

2021

Bestuurlijke samenvatting

2022

2023

Begroot

Werkelijk

Bevindingen jaarrekening

2024

2021

Interne beheersing

2022

2023

Begroot

Werkelijk

Bijlagen

2024

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2024 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 8,9 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.

30 10 (10)

(30) Begroting 2022

Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. De organisatie merkt daarbij aanvullend op dat de positieve afwijking in het financieel resultaat per jaareinde in alle voorgaande jaren grotendeels veroorzaakt wordt door incidentele meevallers en/of laat door het Rijk beschikbaar gestelde gelden via de decembercirculaire die niet meer in het betreffende begrotingsjaar uitgegeven konden worden. In dit licht adviseren wij u – rekening houdend met niet voorspelbare incidentele meevallers – dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen. Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 450 350 250 150 Begroting 2022

Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2024 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 460 360

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Realisatie 2022

Bevindingen jaarrekening

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Interne beheersing

Realisatie 2024

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2024; de ratio weerstandsvermogen is toegenomen met 0,2. Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 81,3 miljoen (2023: € 80,3 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 23,3 miljoen (2023: € 24,1 miljoen). Ten opzichte van 2023 is hiermee sprake van een afname. Daarnaast geeft uw gemeente via tekstuele toelichtingen inzicht in de mogelijke, wat meer algemene, risico's waar de gemeente zich mee geconfronteerd ziet, maar die nog niet gemakkelijk financieel vertaald kunnen worden. Uw weerstandscapaciteit van € 81,3 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 23,3 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 2020

2021

2022

Benodigde weerstandscapaciteit

2023

2024

Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit

6 5,5

5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 2020

2021

2022

2023

2024

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Rechtmatigheidsverantwoording Algemeen

Begrotingscriterium

Voorwaardencriterium

Het college neemt in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. De rechtmatigheidsverantwoording is naar onze mening overeenkomstig de wettelijke vereisten opgesteld. Verantwoordings- en rapportagegrens

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening.

Via de financiële verordening heeft de gemeenteraad de verantwoordingsen rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening 2024 opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijken geen rechtmatigheidsfouten welke de verantwoordingsgrens te boven gaan. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering van 12 maart 2025. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de met de rechtmatigheidsverantwoording samenhangende artikelen uit de financiële verordening heeft geactualiseerd. Deze is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering van 22 maart 2023.

In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en de diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod. © 2025 Deloitte Nederland. Accountantsverslag 2024 | 25077E7E21/ME/17

Wij hebben vastgesteld dat het college een analyse van de overschrijdingen van de programma’s en de kredieten heeft uitgevoerd. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Dit is door de gemeente Nissewaard ook gedaan. De totale begrotingsonrechtmatigheid bedraagt € 4,7 miljoen. Kredietoverschrijdingen Binnen het totaal van de geautoriseerde investeringskredieten per eind 2024 is sprake van een overschrijding van € 0,1 miljoen. Dit bedrag is aangemerkt als een onacceptabele overschrijding.

Begrotingsrechtmatigheid Er is een overschrijding van de lasten op programmaniveau van € 1,3 miljoen vastgesteld. Alle overschrijdingen zijn op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde criteria acceptabel.

Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken.

Daarnaast is sprake van een bedrag van € 3,4 miljoen als gevolg van overschrijdingen van baten, onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten die niet tijdig aan de gemeenteraad zijn gemeld. Reservemutaties Er is geen sprake van ongeautoriseerde reservemutaties.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Rechtmatigheidsverantwoording Aanbestedingen

Misbruik en oneigenlijk gebruik

Marktconformiteit

Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide spendanalyse uit. De eigen inkoopregels zijn geen onderdeel van het normenkader en zijn zodoende niet betrokken in de rechtmatigheidsverantwoording. Dit betekent dat de rechtmatigheidsverantwoording betrekking heeft op de juiste marktbenadering bij inkoopopdrachten waarvan de geraamde totale uitgaven € 221.000 of hoger zijn bij diensten en leveringen en € 5.538.000 of hoger bij werken. De totale gerapporteerde rechtmatigheidsfout als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels bedraagt € 3,4 miljoen. Wij hebben in samenwerking met team Audit van de gemeente geconstateerd dat enkele inkoopopdrachten onrechtmatig zijn aanbesteed. Dit zijn inkoopopdrachten die volgens de Aanbestedingswet 2012 via een Europese aanbestedingsprocedure in de markt gezet hadden moeten worden, maar enkelvoudig of meervoudig onderhands zijn gegund.

Het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik speelt een belangrijkere rol in de rechtmatigheidsverantwoording dan dat het deed in de rechtmatigheidscontrole van de accountant. Bij dit criterium gaat het om het voorkomen, signaleren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke voorzieningen. De verhoogde aandacht voor dit criterium vloeit voort uit de affaire rondom de kinderopvangtoeslag en heeft ten doel om het beleid en de maatregelen in het kader van het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik expliciet te maken aan de bestuurstafel. Bij uw gemeente is dit criterium onder andere relevant in het kader van de Participatiewet, Jeugdzorg, WMO en subsidieverstrekkingen. In de rechtmatigheidsverantwoording is vermeld dat er geen afwijkingen boven de rapportagetolerantie zijn. De gemeente beschikt niet over een actueel misbruik- en oneigenlijk gebruik beleid (M&O-beleid). Een actueel M&O-beleid is belangrijk voor de organisatie, omdat dit de kaders zijn voor preventie, toezicht en naleving. M&O-beleid geeft een gedeelde visie op wat toelaatbaar is en wat niet en hoe in die situaties gehandeld moet worden. Het college geeft aan dat in 2025 een actuele M&O-analyse wordt gemaakt en waar nodig maatregelen zullen worden geïmplementeerd.

Er is sprake van een onduidelijkheid ter hoogte van € 3 miljoen in verband met subsidies die zijn verstrekt aan een commerciële partij in het kader van de Startbouwimpuls. Op grond van de geldende wet- en regelgeving is de gemeente bij het verstrekken van dergelijke subsidies aan een commerciële partij verplicht om een toets op staatssteun uit te voeren. Deze toets is bedoeld om vast te stellen of de subsidieverlening marktconform is en of er daarmee geen sprake is van ongeoorloofde staatssteun. De staatssteuntoets is ten tijde van de controle nog niet uitgevoerd. Volgens de kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV dient de betreffende subsidieverstrekking daarom als een onduidelijkheid te worden aangemerkt. De omvang van deze onduidelijkheid blijft binnen de verantwoordingsgrens, en is om die reden niet afzonderlijk opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. De gemeente heeft in de paragraaf bedrijfsvoering toegezegd dat de interne procedures worden beoordeeld en waar nodig worden aangepast. Wij onderschrijven het belang van deze maatregel.

Het college heeft naar aanleiding van de bevindingen in eerdere jaren reeds maatregelen getroffen. Enerzijds zijn geconstateerde fouten deels opgelost door bijvoorbeeld nieuwe aanbestedingen uit te schrijven. Wij dringen aan om voor de resterende onrechtmatigheden een planning te maken wanneer de opdrachten opnieuw worden aanbesteed. Anderzijds zijn er maatregelen in het proces genomen om herhaling te voorkomen. Wij dringen aan op het doorvoeren van de maatregelen en het blijven monitoren van de opvolging van de effecten van de maatregelen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2024 ad € 9,8 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2025 e.v. nog te realiseren baten ad € 34,3 miljoen en lasten ad € 23,6 miljoen exclusief rente en faseringsinvloeden. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een toevoeging aan de verliesvoorziening grondexploitaties indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Gedurende 2024 zijn geen grondexploitatie afgesloten en ultimo 2024 is een zevental actieve grondexploitaties opgenomen. Vijf van deze projecten hebben op grond van de huidige ingerekende plannen een positieve netto contante waarde, twee grondexploitaties hebben een verlies.

Bij het project De Elementen gaat het om een verlies van € 22,9 miljoen, bij het project Heer & Meester gaat het om een verlies van € 0,1 miljoen. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

•

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie exclusief voorziening (x € 1 miljoen) 40 35 30 25 20 15 10 5 2021

Uit naastgelegen figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in ieder geval sinds 2021 langzaam afneemt. De gemeente heeft in 2024 grondopbrengsten gerealiseerd. Ten opzichte van een geraamde opbrengst ad € 11,4 miljoen is in 2024 een opbrengst gerealiseerd van € 11,5 miljoen. Daarmee heeft de gemeente de plannen 2024 gerealiseerd, al is wel sprake van afwijkingen per plan. De actualisatie van de grondexploitaties per 31 december 2024 heeft niet geleid tot grote mutaties in de geraamde baten en lasten.

Bevindingen jaarrekening

2024

Overzicht nog te realiseren baten en lasten (x € 1 miljoen)

Bestuurlijke samenvatting

2023

Ontwikkeling boekwaarde

De vijf P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Analyse grondexploitaties

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2022

Totaal Nog te realiseren baten

Nog te realiseren lasten

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

•

• •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2024 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POCmethode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.

Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2024 per saldo voor € 0,7 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties. Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2024 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: • Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. • •

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken planen civiele kosten.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2024 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2024 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten hebben betrokken bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.

Wij hebben alle grondexploitaties voor onze controle geanalyseerd en – waar wij dat noodzakelijk achten op grond van onze professionele oordeelsvorming – geselecteerd voor nadere controle. Op grond van onze risicoanalyse (zie ook grafiek op de vorige slide) hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitatie De Elementen het belangrijkste project binnen uw gemeente is. Van dit project hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst.

Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving, inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter d.d. 5 februari 2025 hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Wij hebben de interne frauderisicoanalyse beoordeeld en meegenomen bij de risico-inschatting en de opzet van onze controlewerkzaamheden.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.

Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Bij de controle van de jaarrekening 2024 hebben wij het volgende frauderisico onderkend die in onze controleverklaring ook nader wordt geduid: •

Wij onderkennen in onze controle een frauderisico van management override of controls. Het management is door haar positie in staat om interne controles te omzeilen of te negeren, met het doel om boekhoudkundige gegevens te manipuleren en zo frauduleuze financiële overzichten op te stellen. Ook als de interne controles deugdelijk lijken te functioneren. Dit is een risico wat zich bij alle organisaties kan voordoen en is om deze reden vanuit onze beroepsregels standaard aangemerkt als een verondersteld frauderisico. Wij verrichten hiertoe gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Tijdens onze controle 2024 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd. Voor een toelichting op de door ons uitgevoerde werkzaamheden hieromtrent refereren we naar pagina 26.

Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen die zijn gemeld aan uw externe vertrouwenspersoon. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.

Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Sociaal domein Sociaal domein

Mandje met een mix aan controlemaatregelen

Beschikkingsarm werken

Het sociaal domein binnen uw gemeente is te verdelen in een viertal componenten: - Uitvoering van de participatiewet.

Binnen het sociaal domein zijn diverse lasten aangemerkt als onzeker. Deze onzekerheden overstijgen de toleranties niet, waardoor dit geen gevolgen heeft voor de strekking van de controleverklaring. Uw gemeente kan echter maatregelen treffen om de onzekerheden weg te nemen. De NBASectorcommissie Decentrale Overheden (SDO) heeft hiertoe op 3 juli 2020 een notitie gepubliceerd waarin zij een mix aan controlemaatregelen omschrijft die tezamen er voor zorgen dat er voldoende zekerheid verkregen wordt om de prestatielevering vast te stellen. Een deel van deze maatregelen heeft uw gemeente reeds geïmplementeerd. Getroffen maatregelen zijn:

De gemeente Nissewaard werkt in het kader van de WMO en de jeugdzorg beschikkingsarm. Dit betekent dat niet altijd een beschikking naar de client wordt gestuurd. Dit wordt gezien als een administratieve last zonder veel toegevoegde waarde. Wij zien dit bij diverse gemeenten gebeuren.

Zorg in natura verlenen in het kader van WMO en Jeugd. Regio-brede zorginkoop via de GRJR.

- Persoonsgebonden budgetten in het kader van de WMO en Jeugd. Zorg in natura

De zorg in natura die uw gemeente zelfstandig inkoopt wordt verantwoord door zorgaanbieders middels de productieverantwoordingen. De verantwoordingen worden opgemaakt na afsluiting van het boekjaar en worden in beginsel vanaf half april van het nieuwe boekjaar verwacht. Uit de productieverantwoordingen blijkt vervolgens of de accountant van de zorgaanbieder de prestatielevering heeft vastgesteld en daarnaast of er een nog te verrekenen bedrag is. U bent in hoge mate afhankelijk van de zorgaanbieders. Regio-brede zorginkoop via de GRJR De jeugdzorg bovenlokaal wordt door uw gemeente verzorgt via de GRJR. De GRJR legt jaarlijks verantwoording af via haar jaarrekening. In de eerste conceptjaarrekening van de GRJR moest uw gemeente € 1,2 miljoen extra bij betalen, in de definitieve jaarrekening is dit bijgesteld naar € 0,1 miljoen. Dit is op een juiste wijze verwerkt in uw definitieve jaarstukken. Persoonsgebonden budgetten Inwoners kunnen kiezen om geen zorg in natura te ontvangen maar in de vorm van een persoonsgebonden budget (PGB) zodat zij wel de zorg kunnen inkopen. De uitbetaling van de PGB verloopt via de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De SVB verstrekt geen zekerheid over de prestatielevering van de ingekochte zorg. Uw gemeente verricht eigen werkzaamheden om deze zekerheid alsnog te verkrijgen.

•

Belrondes bij cliënten of de prestaties zijn geleverd. Er zijn 37 cliënten geselecteerd, waarbij 22 cliënten zijn gesproken, waarbij geen bijzonderheden zijn geconstateerd. Toezichthouders rechtmatigheid.

• •

Accounthouders gesprekken met zorgleveranciers. Cliëntervaringsonderzoeken.

Het is wel belangrijk om te beseffen dat beschikkingsarm werken een verhoogd risico op misbruik oplevert. De client heeft namelijk geen bericht van de gemeente welke zorg aan hem/haar is toegezegd. De client kan zodoende ook niet controleren dat de zorgaanbieder de juiste zorg en de juiste hoeveelheid zorg levert. Een zorgaanbieder kan dure zorg aan de gemeente factureren en goedkope zorg aan de client leveren. De client kan dan het verschil met de zorg die de gemeente heeft goedgekeurd en betaald niet signaleren. Bovendien staat in de wet dat de gemeente een beschikking moet afgeven, waardoor beschikkingsarm werken in strijd is met de wet. Wij adviseren deze keuze als gemeente te evalueren en indien nodig te heroverwegen. Ook kan de gemeente het M&O-beleid erop aanpassen om zodoende op andere wijze het risico te verkleinen.

De getroffen maatregelen dienen echter uitgebreid te worden voordat hierop volledig gesteund kan worden, zonder gebruik te maken van de productieverantwoordingen. Een belangrijk voorbeeld van een aanvullende maatregel is de inzet van data-analyse op het elektronisch berichtenverkeer. Wij adviseren om de mate van prestatielevering onderdeel te laten zijn van de huisbezoeken bij bijvoorbeeld herindicatiegesprekken. Wij hebben vernomen dat daar momenteel onvoldoende capaciteit voor beschikbaar is. Tot slot benadrukken wij dat het vooral een mix aan maatregelen moet zijn die tezamen voldoende zekerheid gaan geven dat de prestaties in voldoende mate geleverd zijn.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Arjan Schutgens on 09 Jul 2025

Overige bevindingen Voorziening riolering

Sterrenkwartier

De gemeente Nissewaard heeft een voorziening riolering, dat jaarlijks wordt gemuteerd met saldo van baten en lasten in het kader van beheer en onderhoud van riolering. Een voordeel wordt toegevoegd aan de voorziening en een nadeel wordt onttrokken. Zodoende is de rioolheffing een gesloten systeem, waarvan de middelen alleen aangewend kunnen worden voor het doel waarvoor de heffing wordt opgelegd en geïnd. De grondslag hiervan heeft de gemeenteraad vastgesteld door middel van het gemeentelijk rioleringsplan 2012-2026. In de jaarstukken 2024 is beschreven welke werkzaamheden in 2024 zijn uitgevoerd, maar er wordt geen relatie gelegd met het gemeentelijk rioleringsplan. Uit de jaarrekening blijkt niet of alle plannen tot en met 2024 zijn gerealiseerd. Ook is niet duidelijk of de voorziening riolering van € 9,6 miljoen voldoende is om de eventueel achterstand in te lopen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15783888/1