Raadsvoorstel Beleidskader inburgering

Burgemeester en Wethouders

Aan de Raad

datum 14 maart 2021

casenummer

bijlagen

Eenheid Ontwikkeling

betreft

Beleidskader Inburgering op Voorne Putten, de aanpak van Nissewaard op anderstaligen

Samenvatting : Op 1 januari 2022 gaat naar verwachting de nieuwe Inburgeringswet in. Het einddoel van het nieuwe inburgeringsstelsel is dat nieuwkomers in Nederland volwaardig mee kunnen doen, het liefst via betaald werk of opleiding. De nieuwe wet zoekt aansluiting bij de Participatiewet en maakt gemeenten verantwoordelijk voor het afnemen van de brede intake, de (maatschappelijke en financiële) begeleiding van inburgeringsplichtige nieuwkomers en de inkoop van het taalaanbod. Het beleidskader Inburgering op Voorne Putten laat zien dat we regionaal, in gezamenlijkheid, de veranderopgave Inburgering (VOI) van het Rijk aanpakken als het gaat om een doorlopende lijn in het taal- en participatieaanbod. We zetten in op activering vanaf aankomst in de gemeente tot inburgeren en volwaardig mee kunnen doen in de samenleving. Meedoen is op Voorne Putten meer dan alleen werk. Het gaat ook over een zinvolle dagbesteding, vrijwilligerswerk, maatschappelijke participatie en het hebben van een sociaal netwerk. Binnen deze aanpak wordt in Nissewaard samengewerkt met ketenpartners die nieuwkomers intensief en op maat begeleiden op integrale trajecten richting werk, opleiding en taal. We zetten in op een lerend en adaptief stelsel. Daarbij houden we samen met de nieuwkomer de voortgang in de gaten en maken daarover afspraken, zodat de nieuwkomer op een niveau kan meedoen dat bij diegene past.

Gevraagd Raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld om: Het beleidskader ‘Opgave Inburgering op Voorne Putten, de aanpak van Nissewaard op anderstaligen’ vast te stellen.

1. Inleiding Aanleiding Naar verwachting gaat op 1 januari 2022 de nieuwe Wet inburgering in. Het doel van deze wet is om inburgeraars zo snel mogelijk mee te laten doen in de samenleving waarbij er samenhang is tussen inburgering en meedoen. De nieuwe wet zoekt aansluiting bij de Participatiewet en brengt op onderdelen veranderingen met zich mee die de gemeenten meer bevoegdheden en sturingsmogelijkheden geven. De gemeente krijgt de regie over de uitvoering van de inburgering van nieuwkomers en krijgt de financiële middelen om een passend inburgeringsaanbod in te kopen.

datum

casenummer

14 maart 2021

pagina

2 van 6

Om een passend inburgeringsaanbod te kunnen organiseren als gemeenten, zoals een Europese aanbesteding, dient eerst het gemeentelijk kader vastgesteld te worden door de raad. Bestuurlijk belang De nieuwe Wet inburgering zal de overheidsverantwoordelijkheid voor inburgering gaan uitbreiden en decentraliseren. In het huidige stelstel liggen veel verantwoordelijkheden, zoals het vinden van een inburgeringscursus, bij inburgeraars zelf. In het nieuwe stelsel zijn gemeenten verantwoordelijk om een sluitend inburgeringsaanbod te doen. Inburgeringsplichtigen zijn daardoor niet langer zelf primair verantwoordelijk voor de invulling en het nakomen van hun inburgeringsplicht, maar gemeenten moeten de inburgeringsplichtigen hierin begeleiden en bewaken ook de voortgang van het inburgeringstraject. Omdat er in het nieuwe inburgeringsstelsel andere regels gelden voor statushouders dan voor gezinsmigranten en overige migranten, moeten gemeenten bij de implementatie van de nieuwe wet nadenken over de manier waarop de begeleiding en ondersteuning van deze groepen ingevuld worden. Het is de bedoeling dat gemeenten rekening houden met de capaciteiten, persoonlijke situatie en leerbaarheid van inburgeringsplichtigen.

Centrale vraag Kunt u instemmen met het beleidskader dat op Voorne-Putten geldt voor de veranderopgave Inburgering en wat hierin de aanpak van Nissewaard hierin is voor anderstaligen? 2. Beoogd maatschappelijk resultaat Onze visie binnen de veranderopgave Inburgering is om nieuwkomers snel en volwaardig mee te laten doen. Om te voldoen aan de nieuwe taken en voor de succesvolle uitvoering van de veranderopgave, is de aanpak voor de gemeente Nissewaard een doorlopende lijn met een duidelijk aanspreekpunt binnen de gemeente. Daarnaast richten we integrale trajecten in richting (vrijwilligers)werk, opleiding en passend taalaanbod. Bij het inrichten van de doorlopende lijn zoekt de gemeente nadrukkelijk aansluiting bij de huidige dienstverlening en maatschappelijke partners binnen het sociaal domein. Voor de doorlopende lijn hanteren we de volgende uitgangspunten:  Daadkrachtige regie en duidelijk aanspreekpunt;  Intensieve begeleiding op integrale trajecten richting werk, opleiding en taal;  Lerend en adaptief stelsel;  Maatwerk en uitgaan van mogelijkheden;  Samen met de gemeente, de regio Voorne Putten en arbeidsmarktregio Rotterdam-Rijnmond. 3. Kader  Kamerbrief Stand van zaken Veranderopgave Inburgering (2019/19441), 25 juni 2019  Participatiewet  Wet Inburgering 20..  Coalitieakkoord Samen voor elkaar! (2018-2022) 4.

Argumentatie In de nieuwe rol kan de gemeente meer doen om mensen beter in te laten burgeren. Het doel van de nieuwe wetgeving is ook om de inburgering dichter tegen ‘participatie’ te organiseren. Daarbij wordt zo veel mogelijk een duaal traject ingezet waarbij inburgeraars tijdens hun inburgeringstraject ook al meedoen in de samenleving. Nieuwe taken gemeente In het nieuwe inburgeringsstelsel heeft de gemeente de volgende taken: 

Brede intake: de inburgering start met een brede intake door of voor de gemeente. Tijdens deze intake brengt de gemeente de persoonlijke situatie en de leerbaarheid van een nieuwkomer in kaart.

datum

casenummer

14 maart 2021

pagina

3 van 6



Persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP): Binnen 6-10 weken wordt een Plan Inburgering en Participatie opgesteld waarin de persoonlijke doelen van de nieuwkomer zijn opgenomen. Er wordt op verschillende leefgebieden uitgevraagd en indien nodig een plan gemaakt.  Leerroutes: voor nieuwkomers is er een passend aanbod voor alle taalniveaus. We onderscheiden daarbij 3 leerroutes: 1. B1 route; maakt het mogelijk dat inburgeraars zo snel mogelijk, doch uiterlijk binnen drie jaar, taalniveau B1 behalen. Om hun perspectief op de arbeidsmarkt te vergroten, is het van belang dat het leren van de taal gecombineerd wordt met (vrijwilligers)werk; 2. Onderwijsroute: gericht op het behalen van een erkend diploma binnen Nederlands onderwijs voor een goede startpositie op de arbeidsmarkt; 3. Zelfredzaamheidsroute (Z-route): voor mensen voor wie de onderwijs- of B1-route buiten bereik ligt, komt er een leerroute waarbij iedereen leert zich in de maatschappij te redden. De route is bedoeld om deze inburgeraars (taal)activiteiten aan te bieden die aansluiten bij hun persoonlijke integratiedoelen. Er wordt gestreefd naar beheersing van de Nederlandse taal op (ten minste) A1-niveau en naar vermogen mee kunnen doen in de samenleving.  Financieel ontzorgen: (bijstandsgerechtigde) asielstatushouders worden gedurende een periode van zes maanden ‘ontzorgd’.

Daarnaast biedt de gemeente ondersteuning en begeleiding tot financiële zelfredzaamheid.  Maatschappelijke begeleiding: in de eerste periode na vestiging in de nieuwe gemeente krijgen asielstatushouders ondersteuning en begeleiding bij praktische zaken.  Monitoring: tijdens het inburgeringstraject zal de gemeente de voortgang op de inburgering op basis van het PIP monitoren. Dit zal gebeuren aan de hand van gesprekken over de afspraken in het PIP en de door de inburgeraar gemaakte vordering.

Naast het bovengenoemde moet ook aan de volgende onderdelen zijn voldaan:  De Nederlandse maatschappij (KNM);  Module Arbeidsmarkt & Participatie (MAP), voorheen Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt;  Het participatieverklaringstraject (PVT). Grip op het proces Grip op het proces en expertise over de doelgroep zijn belangrijke voorwaarden voor de doorlopende lijn. We zetten in op een lerend en adaptief stelsel, waarbij we samen met de nieuwkomer de voortgang in de gaten houden en daar afspraken over maken. Binnen Nissewaard bestaat de ketenaanpak nieuwkomers. Daarin begeleiden we nieuwkomers op integrale trajecten richting werk, opleiding en taal. Door in te zetten op een doorlopende lijn van AZC naar volwaardig meedoen en intensieve begeleiding op maat, willen we voorkomen dat de nieuwkomer tussen wal en schip valt. Zo hoog mogelijk taalniveau Om het mogelijk te maken dat de meeste inburgeraars zo hoog mogelijk taalniveau behalen en hun perspectief op de arbeidsmarkt vergroten, is het van belang dat het leren van de taal gecombineerd wordt met werk, vrijwilligerswerk, studie of stage. De afspraken rondom taal en werk worden vastgelegd in het PIP. Het doel van de leerroutes is dat de inburgeraars zo goed en snel mogelijke integreren en mee kunnen doen in de samenleving en op de arbeidsmarkt.

Het gewenste resultaat van de leerroutes is dat de inburgeraars alle onderdelen voltooien op een zo hoog mogelijk niveau. In het nieuwe stelsel is er een mogelijkheid tot het schakelen (=bijstellen) van de leerroute tijdens het inburgeringstraject. Mocht het zo zijn dat de vastgestelde leerroute toch niet blijkt te passen bij de capaciteiten van de inburgeringsplichtige dan kan er gewisseld worden van route. Samen met de gemeente en regio We doen veel voor en met de nieuwkomer en werken daarbij nauw samen met vrijwilligersorganisaties, de lokale maatschappelijke partners, zoals het onderwijs, de bibliotheek, het werk-/leerbedrijf Voorne Putten Werkt en de regio. We zoeken actief de samenwerking op met de

datum

14 maart 2021

casenummer

pagina

4 van 6

ketenpartners. Sinds de start van de ketenaanpak Nieuwkomers in 2017 kenmerkt onze aanpak zich door de sterke betrokkenheid van het brede sociaal domein en de inzet van inzichten en expertise van allen die in onze stad en regio een bijdrage kunnen leveren. Ons voornemen is om maximaal gebruik te maken van de ruimte die de nieuwe Wet Inburgering ons geeft om een koers te varen die past bij Nissewaard als inclusieve stad met kansen voor iedereen. Dit doen we samen met onze ketenpartners, zoals het onderwijs, de sportverenigingen, de partners van Thuis in de Wijk. Voorbeelden hiervan zijn Taal en Theater, zwemlessen aan vrouwen met een migratieachtergrond, mogelijkheden om vrijwilligerswerk te verrichten voor inburgeraars, oudercursus taal en school bij de Taalschool de Kameleon om onder andere de ouderbetrokkenheid te vergroten, sportmogelijkheden voor nieuwkomers binnen het programma High Five en het lokaal sportakkoord. Gezinsmigranten en overige migranten In Nissewaard zetten we in op de (taal)ontwikkeling en het kunnen meedoen van alle nieuwkomers. Gezinsmigranten hebben een andere startpositie dan statushouders. Verschil met statushouders is dat gezinsmigranten het inburgeringsonderwijs voor taal en KNM zelf dienen te betalen waarbij het mogelijk is om op basis van een inkomenstoets gebruik te maken van een lening bij DUO.

Binnen het nieuwe stelsel krijgt gemeente Nissewaard middelen om aan gezinsmigranten de brede intake, het PIP, voortgangsgesprekken, MAP en PVT aan te bieden. Met de DUO lening stimuleren we gezinsmigranten en overige nieuwkomers gebruik te maken van het taalaanbod van de gemeente Nissewaard. Monitoren en evalueren De opgave Inburgering raakt meerdere wetten en beleidsterreinen. Periodiek zullen we aan de gemeenteraad de voortgang van de opgave rapporteren in het bestuursverslag Sociaal Domein. 5. Maatschappelijk draagvlak Het draagvlak voor het nieuwe stelsel is groot. Niet alleen uit praktijkervaring, ook uit onderzoek (Regioplan, Rekenkamerrapport 2017) blijkt dat het huidige stelsel voor nieuwkomers ingewikkeld is. Bovendien werkt het niet motiverend voor de nieuwkomer om een hoger taalniveau te halen. Het nieuwe stelsel heeft weinig invloed op de gang van zaken van de inburgering van nieuwkomers. Binnen het nieuwe stelsel krijgen gemeente weer de regie en de verantwoordelijkheid om nieuwkomers intensief en op maat te begeleiden richting taal, werk en opleiding. Dat doet de gemeente op basis van persoonlijk plan en in samenspraak met de nieuwkomer. Intensief contact en begeleiding op maat moet uiteindelijk ervoor zorgen dat nieuwkomers zelfredzaam en volwaardig mee kunnen doen in de gemeente.

Het beleidskader is tevens aan een ervaringsdeskundige voorgelegd die nauw met de doelgroep samenwerkt. 6. Financiële consequenties Gemeenten krijgen structureel € 35,2 mln. extra voor de taken die zij vanaf 1 januari 2022 uitvoeren. Dit bedrag komt bovenop de € 70 mln. die eerder beschikbaar is gesteld. De decembercirculaire gemeentefonds 2020 geeft een verdere uitwerking van de integratie-uitkering Inburgering voor de gemeente Nissewaard. Voor de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering ontvangt gemeente Nissewaard een structurele bijdrage in de uitvoeringskosten. Vanaf juli 2021 krijgt gemeente Nissewaard € 136.608,- (jaar 2021), € 303.615,- (jaar 2022) en vanaf 2023 € 334.013,-. Dit zijn de kosten voor de brede intake, PIP en voortgang, financieel ontzorgen en overige uitvoeringskosten (zoals inkoop en beleidsondersteuning). Onder kosten voor inburgeringsvoorzieningen vallen de kosten voor de leerroutes, de module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP), maatschappelijke begeleiding, het participatieverklaringstraject (PVT). De kosten voor de inburgeringsvoorzieningen zullen worden uitgekeerd via een specifieke uitkering (SPUK) dat uitsluitend ingezet moet worden aan activiteiten waartoe het is bestemd. Hiervoor wordt een apart budget beschikbaar gesteld, naast het bovengenoemde. De hoogte hiervan is nog niet duidelijk gemaakt door het Rijk.

datum

casenummer

pagina

14 maart 2021

5 van 6

In het derde kwartaal van 2021 wordt u geïnformeerd over de stand van zaken van de implementatie van de nieuwe Wet inburgering, nadat de aanbestedingsprocedures doorlopen zijn. Ook wordt aan u een financieel voorstel gedaan over hoe de nieuwe Wet inburgering wordt ingepast in de programmabegroting 2022 en de jaren erna. 7. Communicatie van het besluit Externe communicatie naar de maatschappelijke partners en inwoners. 8. Realisatie van het besluit De beoogde ingangsdatum van de nieuwe Wet inburgering is 1 januari 2022. 9. Bijlagen -Het beleidskader ‘Opgave Inburgering op Voorne Putten, de aanpak van Nissewaard op anderstaligen’ 10. Advies Commissie

de secretaris,

de burgemeester,

datum

14 maart 2021

casenummer

pagina

6 van 6