Opzet projectteam en bevriezen gemeentelijke vorderingen gedupeerden Kinderopvangtoeslag-affaire (KOT)

College-advies onderwerp

eenheid

Opzet projectteam en bevriezen Maatschappelijke Ontwikkeling gemeentelijke vorderingen gedupeerden Kinderopvangtoeslagaffaire (KOT)

stuknummer:

team

GN-MO

auteur 000891

toestelnr

E. Erkci

6 438

2de auteur

toestelnr

21CA00124

Besluit: 1. Het opzetten van een dedicated projectteam met daarbij inzet op een regievoerder vanuit de gemeente en projectmatige ondersteuning voor (circa 340 bij de Belastingdienst geregistreerde) gedupeerde gezinnen van de Kinderopvangtoeslagaffaire. 2. Prioriteit geven aan de hulpvragen van de gedupeerde gezinnen. 3. Op basis van het extra aantal gedupeerden wordt, vooruitlopend op de toekenningsbeschikking, een tweede compensatiebedrag van € 261.315,- geraamd voor het beschikbaar stellen van budget voor aanvullend tijdelijke capaciteit voor het opzetten van een projectteam. 4. De primaire werkzaamheden die verband houden met de kinderopvangtoeslagaffaire uit te voeren voor de gemeente Brielle voor het bedrag van € 7.723,59. 5. De gemeentelijke vorderingen op bij de Belastingdienst bekende gedupeerden voorlopig te bevriezen. Daarmee geen nieuwe (dwang)invorderingstrajecten of beslagleggingen op te starten, lopende trajecten stop te zetten en lopende inning te pauzeren. Aan de raad wordt voorgesteld: 6. Door middel van algemene begrotingswijziging 2021R2002 de geraamde baten (rijksinkomsten) en lasten (tijdelijke capaciteit projectteam) ad € 261.315 en € 7.724 (Brielle) in 2021 in de begroting te verwerken.

Openbare samenvatting: Tussen VNG en Belastingdienst is afgesproken dat gemeenten zonder voorbehoud volledig gecompenseerd worden voor de te maken kosten dat toewijsbaar is aan de toeslagenproblematiek. Dit betekent dat alle aanvullende begeleidings- en dienstverleningskosten van de gemeenten op o.a. de leefgebieden financiën, schuldhulpverlening, wonen en zorg worden gecompenseerd door het Rijk. De Belastingdienst/Toeslagen vergoedt hierbij alle hulpactiviteiten voor gedupeerde ouders die zijn toe te schrijven aan de toeslagenproblematiek. Oók worden de additionele werkzaamheden voor ouders vergoed die al wel in een traject zitten en waarvan de oorsprong van de problematiek aan toeslagen is toe te schrijven. Oftewel, de middelen vanuit het Rijk volgen op basis van nacalculatie. In december is een eerste bedrag van € 11 miljoen uitgekeerd aan gemeenten. Op basis van op dat moment geldend aantal gedupeerden, te weten 97 voor Nissewaard en 14 voor Brielle. Nissewaard heeft reeds € 124.864,78 euro en Brielle € 7.723,59 ontvangen. Deze middelen stelt Brielle aan ons beschikbaar om de primaire werkzaamheden, die verband houden met de

College-advies advies eenheid Maatschappelijke Ontwikkeling

pagina 2 van 7

Kinderopvangtoeslagaffaire, door de gemeente Nissewaard uit te laten uitvoeren. De gemeente Brielle doet mogelijk ook mee bij de tweede tranche. Het aantal is inmiddels circa 340 gedupeerden voor Nissewaard en 18 voor Brielle. De specifieke uitkering ad. € 132.588,37 is hierdoor niet toereikend om de opdracht, zoals bij gemeenten belegd, uit te voeren. Op basis van het extra aantal gedupeerden wordt een tweede compensatiebedrag van € 261.315,- verwacht van het Rijk. Vooruitlopend hierop wordt voorgesteld dit bedrag reeds beschikbaar te stellen voor het opzetten van een dedicated projectteam en de daarbijhorende aanvullende tijdelijke capaciteit. Daarnaast wordt voorgesteld dat de gedupeerden van de kinderopvangtoeslag affaire niet meer hoeven af te lossen op gemeentelijke vorderingen. Dit vooruitlopend op de definitieve besluitvorming over de kwijtschelding van gemeentelijke (in)vorderingen op schulden, belastingen en gemeentelijke heffingen.

College-advies advies eenheid Maatschappelijke Ontwikkeling

pagina 3 van 7

Inleiding: Aanleiding Onlangs werd de omvang van de ‘Toeslagaffaire’ steeds duidelijker. In totaal zijn al ruim 17.000 Kinderopvangtoeslag-gedupeerden (KOT-gedupeerden) die zich gemeld hebben bij de belastingdienst. In potentie spreekt men over 20.000 ouders. Op dit moment hebben ruim 300 gezinnen uit de gemeente Nissewaard zich gemeld bij de Belastingdienst; 50 daarvan hebben we gesproken. Voor de start van de ondersteuning is 11 miljoen door het Rijk beschikbaar gesteld. Hiervan heeft de gemeente Nissewaard een specifieke uitkering (SPUK) ad. € 124.864,78 euro gekregen op basis van op dat moment geldend aantal gedupeerden, te weten 97. Het aantal is inmiddels ruim 300 personen. De specifieke uitkering is hierdoor niet toereikend om de opdracht, zoals bij gemeenten belegd, uit te voeren. Bestuurlijk belang Als college in te staan voor de inwoners van Nissewaard die door de problemen met de kinderopvangtoeslag gedupeerd zijn. Het belang ervan inzien om die ondersteuning vanuit de gemeente te kunnen bieden aan de inwoners. De gemeentelijke en maatschappelijke professionals het vertrouwen krijgen om te bepalen wat een ouder nodig heeft. Om op deze manier het vertrouwen weer terug te winnen van de gedupeerde inwoners in de overheid en het leed dat hen is aangedaan.

Centrale vraag Kunt u instemmen met het opzetten van een dedicated projectteam met daarbij tijdelijke extra capaciteit om de juiste hulp en ondersteuning te kunnen bieden aan de KOT-gedupeerden? Ervan uitgaande dat het volledig wordt gecompenseerd door het Rijk. Daarnaast wordt aan u gevraagd om prioriteit te geven aan de hulpvragen van de gedupeerde gezinnen? Tot slot vragen we aan u om de gemeentelijke vorderingen gedupeerden Kinderopvangtoeslag-affaire tijdelijk te bevriezen c.q. stop te zetten? Beoogd maatschappelijk resultaat: Gedupeerde ouders juiste en passende steun te bieden, het vertrouwen terug te geven en te voorkomen dat gemeentelijke vorderingen herstel in de weg staan. Kader: Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het inventariseren van mogelijke hulpvragen van de ouder op (één of meer van) de vijf leefgebieden. Gemeenten kunnen echter niet garanderen dat zij voor alle vragen (op korte termijn) een oplossing hebben. We willen schrijnende situaties met voorrang behandelen. Wij kijken hiernaar de mate van acute problemen of gevallen die in een zeer schrijnende situatie zitten door het optreden van de Belastingdienst. In de eerste categorie zitten mensen die bijvoorbeeld uit hun huis dreigen te worden gezet of de boodschappen niet meer kunnen betalen. De tweede categorie heeft weliswaar geen acuut probleem, maar zit wel al jaren in de misère.

De gemeenten zijn nu gemachtigd om namens de Belastingdienst/Toeslagen het eerste contact te leggen. Dit is ook besproken met de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het college heeft ingestemd met de machtiging middels een collegebesluit. Pauzeknop (moratorium) op schulden gedupeerde van kracht Ouders die gedupeerd zijn door de problemen met de kinderopvangtoeslag, hoeven zich komend jaar geen zorgen te maken over hun schulden. De Eerste Kamer heeft op 2 maart een amendement aangenomen dat regelt dat de invordering van schulden bij gedupeerde ouders 1 jaar wordt gepauzeerd. Het amendement heeft betrekking op alle typen lopende vorderingen zoals vanuit de

College-advies advies eenheid Maatschappelijke Ontwikkeling

pagina 4 van 7

Participatiewet en de gemeentelijke belastingen. Het moratorium geldt voor zowel publieke als private schuldeisers. Om het moratorium te kunnen uitvoeren zijn persoonsgegevens nodig. Deze moeten door de Belastingdienst/Toeslagen worden verstrekt. In artikel 49i, lid 5, Awir is de grondslag opgenomen om persoonsgegevens van (mogelijk) gedupeerde ouders te verstrekken aan gemeenten en waterschappen, zodat gemeenten en waterschappen de inning van openstaande vorderingen kunnen opschorten. Conform het besluit van zowel de gemeenten als de waterschappen, wordt op dit moment gesproken over de voorwaarden om ook als decentrale overheid over te kunnen gaan tot kwijtschelding. Argumentatie: Duizenden ouders zijn getroffen door de problemen met de kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst/Toeslagen compenseert hen daarvoor. Maar voor wie in de problemen is geraakt is dat niet altijd voldoende. Er kunnen bijvoorbeeld problemen ontstaan zijn rondom huisvesting, schulden, inkomen, zorg en de opvoeding van kinderen. Staatssecretaris Van Huffelen, verantwoordelijk voor Toeslagen, heeft daarom de gemeenten gevraagd om die ouders over de volle breedte hulp te bieden. Dit betekent ondersteuning door gemeenten op (één of meer van) de vijf leefdomeinen en het bieden van begeleiding.

Het proces ziet er op dit moment als volgt uit binnen de gemeente Nissewaard: - Op facebook en in Groot Nissewaard zijn oproepen geplaatst aan gezinnen om zich te melden bij de gemeente. - Projectleider neemt dat (telefonisch) contact met hen op en vraag basale gegevens uit: NAW en eerste situatieschets als verkenning van de problematiek die speelt.

College-advies advies eenheid Maatschappelijke Ontwikkeling

-

pagina 5 van 7

Het adviseren van gezinnen ook zich bij de belastingdienst te melden. Dit zal binnenkort andersom gaan omdat de Belastingdienst aanlevert aan gemeenten. Waar mogelijk worden lichte interventies in gang gezet vanuit verschillende disciplines. Er wordt een inschatting gemaakt of ondersteuning vanuit Thuis in de wijk wenselijk is.

Op te zetten projectteam KOT en tijdelijk extra capaciteit Op dit moment hebben zich circa 340 gezinnen voor Nissewaard gemeld bij de Belastingdienst. Ervaring vanuit de reguliere ondersteuningsprocessen leert dat 20 uur per gezin een gemiddelde inzet is. Voor de reguliere processen zijn dit aanzienlijk aantallen en dus aanzienlijk extra uren. Zeker wanneer rekening gehouden moet worden met de complexiteit van de meervoudige problematiek bij deze gezinnen. Bovendien wordt een piekbelasting voorzien, omdat de aanmeldingen in een relatief korte tijd zullen komen. Op dit moment hebben zich al 50 gezinnen gemeld bij de projectleider van de gemeente. Om met de huidige aantallen KOT-gedupeerden alles in goede banen te leiden is voor het uitvoeringswerk, naast de huidige projectleider en klantmanagers/consulenten, een dedicated projectteam gewenst. Met een daarbijhorende tijdelijke regievoerder en projectmatige ondersteuning. Zowel de regievoerder als projectmatige ondersteuning hebben een brede kennis van de reguliere processen zowel binnen het sociaal domein als daarbuiten. Bij voorkeur ervaring met crisissituaties. Maatschappelijk draagvlak Het is een omvangrijke hersteloperatie waar op dit moment veel (politieke) aandacht voor is. Het gaat om een erfenis van 15 jaar kinderopvangtoeslag. Bovenal heeft het heel veel mensen geraakt.

Het gaat hier om uitzonderlijke compensatie en een bijzondere, maar volgens het kabinet, essentiële stap om ouders helderheid te brengen en vertrouwen in de overheid terug te geven. Om het leven weer op de rit te krijgen, hebben gedupeerden vaak andere hulp nodig. Bijvoorbeeld op het gebied van werk, huisvesting, gezondheid of schuldhulpverlening. De gemeente zal dan ook op allerlei mogelijke manieren zo goed mogelijk bijstaan. Financiële consequenties: Op dit moment zit er namens de gemeente een projectleider die het uitvoeringswerk verricht en het eerste contact opstart met de gezinnen. Deze wordt bekostigd uit het ontvangen bedrag van het Rijk ad. € 124.864,78 euro. Deze middelen zijn in 2020 ontvangen en via de overheveling 2020/2021 beschikbaar gesteld in 2021. Dit bedrag is gebaseerd op het aantal van 97 gedupeerde gezinnen. We verwachten dat met het aantal van 300 gedupeerde gezinnen een aanvullend bedrag van € 261.314,95 (€ 1.287,26 x 203) te ontvangen van het Rijk. Hiermee ben je er nog niet als gemeente. De aantallen kunnen nog steeds oplopen en daarmee zal ook meer uitgekeerd worden door het Rijk. Gemeente Brielle Van de gemeente Brielle ontvangen we in de begroting een bedrag van € 7.723,59, gebaseerd op het aantal van 6 gedupeerde gezinnen.

Afgesproken is dat dit bedrag uitgekeerd wordt in onze gemeentelijke begroting voor alleen het meldpunt (het eerste contactmoment) dat bij ons is ingericht. Het aantal is inmiddels 18. Onderling wordt nauw afgestemd in hoeverre van dit aantal de hulpvraag bij de gemeente Nissewaard ligt (op de leefgebieden van Werk, Inkomen, minima en Wet kinderopvang) of niet. Wij voeren dit namelijk in de reguliere werkwijze uit voor de inwoners van Brielle. De overige hulpvragen op de andere leefgebieden, en daarmee ook de ondersteuning, voert de gemeente Brielle zelf uit. De projectleider van het meldpunt (Nissewaard) verzorgt een warme overdracht naar de specialist en houdt toezicht op de voortgang van het traject. Voor nu worden

College-advies advies eenheid Maatschappelijke Ontwikkeling

pagina 6 van 7

geen aanvullende middelen van de gemeente Brielle gevraagd. Pas wanneer het aantal voor Brielle gestaag toeneemt en de meeste hulpvragen bij de gemeente Nissewaard liggen, zullen we om aanvullende middelen vragen. Aangezien de eerste compensatie vanuit het Rijk ad. € 124.864,78 niet toereikend gaat zijn voor 340 gezinnen wordt in dit voorstel gevraagd om, vooruitlopend op de toekenningsbeschikking, de verwachte compensatie van het Rijk ad. € 261.315,- te ramen in de begroting (via algemene begrotingswijziging), zodat ook deze middelen beschikbaar worden gesteld voor de tijdelijke capaciteit voor het projectteam. De middelen vanuit het Rijk volgen op basis van nacalculatie. Voor de toeslagenproblematiek is het budgetnummer 609789 aangemaakt. Risicoparagraaf Naris De bedragen zijn gebaseerd op de huidige aantallen en de eerste compensatie vanuit het Rijk. Er is op dit moment nog geen zicht op het definitief aantal gedupeerden, de totale kosten die hiervoor gemaakt gaan worden en de hoogte van de aanvullende compensatie vanuit het Rijk. Dit wordt als risico opgenomen in Naris. Communicatie van het besluit: De Commissie Sociaal Domein hierover te informeren en externe communicatie naar onze inwoners. Realisatie van het besluit: Na instemming van het college. Bijlagen: Geen

College-advies advies eenheid Maatschappelijke Ontwikkeling

pagina 7 van 7

Collegeadvies: Het college wordt geadviseerd: 1. Het opzetten van een dedicated projectteam met daarbij inzet op een regievoerder vanuit de gemeente en projectmatige ondersteuning voor (circa 340 bij de Belastingdienst geregistreerde) gedupeerde gezinnen van de Kinderopvangtoeslagaffaire. 2. Prioriteit geven aan de hulpvragen van de gedupeerde gezinnen. 3. Op basis van het extra aantal gedupeerden wordt, vooruitlopend op de toekenningsbeschikking, een tweede compensatiebedrag van € 261.315,- geraamd voor het beschikbaar stellen van budget voor aanvullend tijdelijke capaciteit voor het opzetten van een projectteam. 4. De primaire werkzaamheden die verband houden met de kinderopvangtoeslagaffaire uit te voeren voor de gemeente Brielle voor het bedrag van € 7.723,59. 5. De gemeentelijke vorderingen op bij de Belastingdienst bekende gedupeerden voorlopig te bevriezen. Daarmee geen nieuwe (dwang)invorderingstrajecten of beslagleggingen op te starten, lopende trajecten stop te zetten en lopende inning te pauzeren. Aan de raad wordt voorgesteld: 6. Door middel van algemene begrotingswijziging 2021R2002 de geraamde baten (rijksinkomsten) en lasten (tijdelijke capaciteit projectteam) ad € 261.315 en € 7.724 (Brielle) in 2021 in de begroting te verwerken.

Wilt u zo vriendelijk zijn om de ruimte tussen de lijnen niet aan te passen dit ivm de digitale handtekening.

de secretaris,

M.L.M. Weerts Datum besluit B&W: 30/03/2021

___________________________________________________________________________