Onderzoeksrapport van de Rekenkamer Participatie en Omgevingswet; raadsvoorstel

Griffie

Aan de Raad Aan de Raad datum 6 november 2024

zaaknummer 4166784

bijlagen 1

eenheid griffie

betreft

Rekenkamer onderzoek naar Participatie en Omgevingswet

Samenvatting: De rekenkamer heeft een eigen bevoegdheid in het opstellen van een onderzoeksprogramma en heeft een onderzoek uitgevoerd in het kader van Participatie en Omgevingswet. In dit onderzoek heeft de rekenkamer een aantal conclusies getrokken en op basis hiervan aanbevelingen geformuleerd voor het college van B&W en de gemeenteraad. De gemeenteraad wordt hierbij het rapport “Participatie en Omgevingswet” aangeboden. Gevraagd raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. Kennis te nemen van de inhoud, conclusies en aanbevelingen van het onderzoeksrapport van de rekenkamer “Participatie en Omgevingswet” en de integraal opgenomen reactie van het college; 2. Het college te verzoeken om blijvend de doorlopen participatietrajecten stelselmatig te evalueren en de uitkomsten van deze evaluaties met de raad te delen. 3. Het college te verzoeken om bij aanvang van participatietrajecten heldere kaders te scheppen en deze kaders met de raad en betrokkenen te delen. 4. In samenspraak met het college een gesprek te voeren over de rol van de raad bij participatietrajecten. 5. Het college te verzoeken om de raad te informeren over de opvolging van de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport en dit te noteren als actiepunt op de voortgangslijst van de commissie Leefomgeving. 1.

Inleiding Aanleiding Tijdens de raadsworkshop met de raadsleden in december 2022 bleek een wens vanuit de raadsleden dat de rekenkamerfunctie een rekenkameronderzoek naar burgerparticipatie uit zou voeren. Daarbij benadrukten raadsleden dat er in dit onderzoek veel aandacht dient te zijn voor de communicatie naar de raad en de inwoners. De rekenkamerfunctie heeft op basis van deze wens van de raad een onderzoek naar participatie in de fysieke leefomgeving opgezet. Met ingang van 1 januari 2024 is de rekenkamerfunctie omgezet in de huidige rekenkamer. De huidige rekenkamer heeft het rekenkameronderzoek voortgezet. De rekenkamer biedt de raad het rapport “Participatie en Omgevingswet” aan en stelt een aantal aanbevelingen voor.

datum

6 november 2024

casenummer

4166784

2 van 3

pagina

Bestuurlijk belang Het onderzoek beoogt handvatten te bieden voor voorwaarden voor een goed participatieproces bij projecten in de fysieke leefomgeving. Centrale vraag De centrale vraag die de rekenkamer in haar onderzoek stelt is “Op welke manier geeft de gemeente Nissewaard uitvoering aan participatie in het fysieke domein en welke lessen zijn te trekken voor de toekomst, ook met het oog op de invoering van de Omgevingswet?” Deze centrale vraag is opgedeeld in deelvragen die in het onderzoeksrapport worden uitgewerkt. Het onderzoeksrapport levert enkele conclusies een aanbevelingen, waarvan gebruik kan worden gemaakt. De centrale vraag voor de gemeenteraad is hoe de raad invulling kan geven aan de kaderstellende en controlerende rol bij participatietrajecten in de fysieke leefomgeving. 2. Beoogd maatschappelijk resultaat In het onderzoeksrapport komt de rekenkamer tot een aantal conclusies en aanbevelingen, die in het rapport worden onderbouwd. De conclusies 1. Het participatiebeleid vindt onvoldoende naleving in de praktijk. 2. Verwachtingsmanagement is een aandachtspunt bij participatie. 3. De gemeente heeft onvoldoende aandacht voor inwonersinitiatieven. 4. De raad neemt nog onvoldoende zijn rol in participatietrajecten. De aanbevelingen 1. Evalueer participatietrajecten stelselmatig. 2.

Zorg voor heldere beleidskaders aan het begin van besluitvormingstrajecten en communiceer hierover. 3. Raad: ga in gesprek met elkaar over de rol van de raad bij participatietrajecten 3. Kader De rekenkamer is een onafhankelijk orgaan, welke tot doel heeft om de kaderstellende en controlerende rol van de raad te versterken door middel van het uitvoeren van onderzoeken en daar conclusies een aanbevelingen uit te trekken. De rekenkamer werkt volgens het ‘onderzoeksprotocol rekenkamer Nissewaard’ waaruit het onderzoeksprogramma volgt. De raad is bij het proces om tot een onderzoeksprogramma te komen betrokken. De rekenkamer heeft een eigen bevoegdheid in het opstellen van een onderzoeksprogramma, maar tracht een breed draagvlak onder de raadsleden te bewerkstelligen. Na een raadsworkshop op 22 december 2022, is er een consultatie geweest over de onderzoeksopzetten. Per aanbiedingsbrief van de rekenkamerfunctie van 4 april 2023 werd aan de raad voorgesteld om één van de onderzoeken te richten op “participatie en inwonersinitiatieven”. De rekenkamer heeft het onderzoek van de rekenkamerfunctie voortgezet. De rekenkamer heeft bij het onderzoek de centrale vraag opgedeeld in deelvragen. Deze zijn verwoord bij de onderzoeksverantwoording.

Bij de uitwerking van het onderzoek is gebruik gemaakt van documentanalyses en verschillende interviews met zowel partijen binnen de gemeente, als ook inwoners en overige externe partijen. 4. Argumentatie Het doel van dit rekenkameronderzoek is om na te gaan of de voorwaarden voor een goed participatieproces in de gemeente aanwezig zijn bij projecten in de fysieke leefomgeving en of de raad en de inwoners hier tijdig en volledig over geïnformeerd worden. Hiermee biedt het onderzoek handvatten om deze voorwaarden te verbeteren. Op deze manier beoogt de rekenkamer met dit rekenkameronderzoek een bijdrage te leveren aan de positionering van de raad ten aanzien van burgerparticipatie en de Omgevingswet.

datum

6 november 2024

casenummer

4166784

3 van 3

pagina

Op basis van de nota van bevindingen trekt de rekenkamer vier conclusies en doet drie aanbevelingen. De bestuurlijke reactie is integraal opgenomen in het onderzoeksrapport. 5. Maatschappelijk draagvlak Het betrekken van inwoners bij een project of initiatief in de leefomgeving is een samenwerkingstraject tussen overheid en inwoners. Een goed opgezet en onderbouwd participatietraject kan zorgen voor maatschappelijk draagvlak. Om het onderzoeksrapport op te stellen zijn verscheidene extern betrokkenen van de onderzochte participatietrajecten gesproken. In veel gevallen waren dit inwoners. Tot slot is er een vragenlijst onder de inwoners van Nissewaard uitgezet en zijn de resultaten die hieruit voortkwamen nader geduid. 6. Financiële consequenties Niet van toepassing. 7. Communicatie van het besluit De eindrapportage wordt op de gebruikelijke wijze bekend gemaakt. 8. Realisatie van het besluit In overleg met college/raad nader te bepalen. 9. Bijlagen Onderzoeksrapport van de rekenkamer, “Participatie en Omgevingswet”. 10. Advies Commissie In de commissie Leefomgeving van 23 oktober 2024 adviseerden de aanwezige fracties unaniem positief. (De fracties van Lijst Soeterboek en Belang van Nissewaard, PVV Nissewaard, Lijst Verweij en Lijst Spanjersberg zijn niet vertegenwoordigd).

de griffier,

de voorzitter,

S. Mackaij

F. van Oosten