Onderzoeksrapport Rkf Duurzaamheid en Energietransitie; raadsvoorstel

Aan de Raad

datum 2 november 2022

casenummer 22.R.00140

bijlagen 2

eenheid griffie

betreft

Rapport Rekenkamerfunctie 'Duurzaamheid en energietransitie’

Samenvatting: De rekenkamerfunctie heeft een eigen bevoegdheid in het opstellen van een onderzoeksprogramma en heeft een onderzoek uitgevoerd naar de duurzaamheidsambitie bij de gemeente Nissewaard. De raad van de gemeente Nissewaard wordt het onderzoeksrapport “Duurzaamheid en energietransitie” aangeboden. Gevraagd raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. Kennis te nemen van de inhoud, conclusies en aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van de rekenkamerfunctie ‘Duurzaamheid en energietransitie’ ínclusief de bij het rapport behorende bestuurlijke reactie (separate bijlage bij het rapport); 2. Het college te verzoeken uitvoering te geven aan de ambitie om - ten behoeve van monitoring en (bij-)sturing - bij het nieuwe programmaplan Duurzaamheid indicatoren aan activiteiten en inspanningen mee te geven. 3. Het college te verzoeken de raad twee keer per jaar te informeren over de stand van zaken monitoring programmaplan Duurzaamheid. 4. Het college te verzoeken met de raad in gesprek te gaan over de ambities in het kader van duurzaamheidsontwikkelingen in relatie tot de landelijke, regionale en lokale (bestuurlijke) omgeving. 5. Het college invulling te laten blijven geven aan de diverse overleggremia, waarbij de raad zijn rol kan pakken om informatie over de complexe materie tot zich nemen ten behoeve van diens kaderstellende en controlerende rol.

1. Inleiding Aanleiding Duurzaamheid is een van de centrale thema’s uit het coalitieakkoord van de vorige raadsperiode, als uit die van de huidige raadsperiode. De rekenkamerfunctie heeft een onderzoek uitgevoerd naar duurzaamheid en in het bijzonder de energietransitie. 22ID01547927/10/202223:31:51

datum

casenummer

pagina

2 november 2022

22.R.00140

2 van 4

De rekenkamerfunctie biedt de raad het rapport aan inzake “Duurzaamheid en energietransitie” en stelt een aantal conclusies aan de orde en aanbevelingen voor. Bestuurlijk belang Het onderzoek van de rekenkamerfunctie naar de energietransitie heeft een tweeledig doel: 1) inzicht te bieden in waar de gemeente Nissewaard staat in het realiseren van haar ambities en 2) het schetsen van mogelijkheden voor de gemeenteraad om te kunnen (bij)sturen op dit thema. Centrale vraag De centrale vraag die de rekenkamerfunctie in haar onderzoek stelt is “Waar staat de gemeente Nissewaard in het realiseren van haar ambities voor de energietransitie, hoe vervult de gemeenteraad zijn rol op dit thema en wat zijn kansen voor de toekomst in het licht van regionale en landelijke ontwikkelingen?” Deze centrale vraag is opgedeeld in deelvragen die in het onderzoeksrapport worden uitgewerkt. Het onderzoeksrapport levert enkele conclusies een aanbevelingen, waarvan gebruik kan worden gemaakt. De rekenkamerfunctie schetst daarbij (citaat:) “Terughoudendheid in het trekken van conclusies is daarom gepast en dit onderzoek heeft dan ook niet een klassiek karakter van achteraf evalueren of doelstellingen zijn gerealiseerd.

Het schetst juist een tussentijds verkennend beeld van de stand van zaken en wat de rol van de gemeenteraad daarin is en kan zijn.” De centrale vraag voor de gemeenteraad is hoe de raad zijn rol kan pakken over de mogelijkheden tot (bij)sturing. 2. Beoogd maatschappelijk resultaat Het verduurzaamheidsvraagstuk is een grote uitdaging, waaraan de gemeente mede uitvoering geeft en een speler is in een landelijk en regionaal speelveld. De conclusies De vijf conclusies uit het onderzoek volgen drie centrale thema’s, te weten doelen & ambities, kernindicatoren & afwegingsproces en sturing & verantwoording. De conclusies worden nader onderbouwd in het rapport. 1. Doelen en ambities volgen hoofdzakelijk uit landelijke en regionale afspraken; besparen, het duurzaam opwekken van energie en de transitie naar het gebruik van duurzaam opgewekte energie (via wijkgericht werken) zijn belangrijkste hoekstenen in het behalen van de doelstellingen voor de gemeente. 2. De gemeente actualiseert jaarlijks het Programmaplan & to-do list Duurzaamheid; koppeling tussen de gestelde doelen en het programma ontbreekt. 3. Het realiseren van de tussendoelstelling om 27% van het jaarlijkse energieverbruik CO2 neutraal op te wekken is niet in zicht en eveneens ontbreekt een route die hierin verbetering brengt; monitoring biedt te weinig sturingsinformatie. 4.

De raad wordt frequent van informatie voorzien, grip op besluitvorming is beperkt. 5. Tekort aan personeel in ambtelijke organisatie belemmert de uitvoering.

datum

casenummer

pagina

2 november 2022

22.R.00140

3 van 4

De aanbevelingen Aan het college: 1. Maak in het Programmaplan & to-do lijst Duurzaamheid een koppeling tussen de geplande inspanningen en de bijdrage aan het doel, al dan niet in kwantitatieve zin. Bezie of het daarnaast mogelijk is in het Programmaplan & to-do list Duurzaamheid inzichtelijk te maken hoe de inspanningen van de gemeente zich verhouden tot plan- en besluitvorming in regionaal verband. 2. Verbeter het monitoringssysteem, zodat duidelijk wordt wat de inspanningen bijdragen aan het bereiken van de doelen en in hoeverre de inspanningen bij elkaar voldoende zijn om de gestelde doelen te realiseren. Maak als college concreet binnen welke termijn die verbeterde monitoring gerealiseerd dient te zijn en informeer de gemeenteraad daarover. Aan het college en ambtelijk, en raad: 3. Zet het gesprek voort tussen college en ambtelijk apparaat en college en raad over de bestuurlijke ambities, capaciteit in de organisatie en de bijbehorende middelen.

3. Kader De rekenkamerfunctie is een onafhankelijk orgaan, die de kaderstellende en controlerende rol van de raad wil versterken door middel van het uitvoeren van onderzoek. De rekenkamerfunctie werkt volgens het ‘onderzoeksprotocol rekenkamerfunctie Nissewaard’ waaruit het onderzoeksprogramma volgt. De raad is bij het proces om tot een onderzoeksprogramma te komen betrokken. De rekenkamerfunctie heeft een eigen bevoegdheid in het opstellen van een onderzoeksprogramma, maar tracht een breed draagvlak onder de raadsleden te bewerkstelligen. Na een raadsworkshop is er een consultatie geweest over de onderzoeksopzetten. Per aanbiedingsbrief van de rekenkamerfunctie van 8 maart 2021 werd aan de raad voorgesteld om één van de onderzoeken te richten op “Duurzaamheid en Energietransitie”. De rekenkamerfunctie heeft bij het onderzoek de centrale vraag opgedeeld in deelvragen. Deze zijn verwoord bij de onderzoeksverantwoording. Bij de uitwerking van het onderzoek is gebruik gemaakt van een documentanalyse en interviews.

4. Argumentatie Het realiseren van een duurzaamheidsambitie is een complexe opgave, omdat de gemeente op dit terrein in grote mate afhankelijk is van andere partijen. Denk hierbij aan het Rijk en de Provincie wat betreft windenergie, de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag op het gebied van mobiliteit, maar ook aan bedrijven, woningcorporaties en burgers. Daarnaast vergen duurzaamheidsambities een lange adem, wat maakt dat het realiseren van een duurzaamheidsdoelstelling gevoelig kan zijn voor vele externe ontwikkelingen. Bovendien is het duurzaamheidsbeleid verweven met zowel de interne bedrijfsvoering als met andere beleidsprogramma’s. Gezien de complexiteit is het belang van overzicht, onderlinge afstemming en integraal werken groot. Daarbij is voor de gemeenteraad specifiek de vraag hoe hij hier inzicht in houdt en zijn rol (zowel kaderstellend als controlerend) kan invullen. Op het onderzoeksrapport is de bestuurlijke reactie van het college gegeven. Deze is, anders dan gebruikelijk niet integraal in het rapport, maar separaat als bijlage bij het onderzoeksrapport opgenomen bij dit raadsvoorstel. 5. Maatschappelijk draagvlak Op dit moment werkt het college aan een nieuw programmaplan Duurzaamheid 2023-2024, waarover de gemeenteraad in het najaar wordt geïnformeerd en geconsulteerd.

datum

casenummer

pagina

2 november 2022

22.R.00140

4 van 4

6. Financiële consequenties Niet van toepassing. 7. Communicatie van het besluit De eindrapportage en de bestuurlijke reactie als bijlage worden op de gebruikelijke wijze bekend gemaakt. 8. Realisatie van het besluit Via de commissie Leefomgeving wordt de opvolging van het raadsbesluit gemonitord. 9. Bijlagen Onderzoeksrapport van de rekenkamerfunctie, “Duurzaamheid en Energietransitie” en de bestuurlijke reactie van het college op het onderzoeksrapport. 10. Advies Commissie In de vergadering van de commissie Leefomgeving van 19 oktober 2022 behielden de fracties van CDA, PVV en CU-SGP de mening voor. De overige aanwezige fracties adviseerden positief. (De fracties GroenLinks en Lijst Van Boven zijn afwezig).

de griffier,

S.J.M. Mackaij

de voorzitter,

F. van Oosten