Nota Gezondheidsbeleid Nissewaard 2022-2026

’Gezonde mens en samenleving’ Nota Gezondheidsbeleid Nissewaard 2022-2026

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

Inhoudsopgave 1.

2.

Inleiding 3 1.2

Wettelijk kader 3

1.3

Landelijke nota en akkoorden/programma’s 4

1.4

Proces omtrent beleidskeuzes 4

Ambitie en uitgangspunten 5 2.1. Uitgangspunten 5 2.1.1 We benaderen gezondheid positief en integraal 6 2.1.2 We stimuleren het doenvermogen van onze inwoners door in te zetten op het verhogen van bewustwording

7

2.1.3 We zetten in op kansengelijkheid 7 2.1.4 We werken samen met inwoners, ondernemers en organisaties aan gezondheid 3.

4.

2

7

Thema’s 8 3.1

Gezonde leefstijl 8

3.2

Mentaal welbevinden 14

3.3

Gezondheidsachterstanden terugdringen 17

3.4

Gezonde leefomgeving 19

Monitoring, financiën, vervolgproces 22

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

1.

Inleiding

De COVID-19 uitbraak toont nu meer dan ooit de urgentie van werken aan gezondheid en gezond zijn aan. Dit in tegenstelling tot was vroeger toen gezondheid nog een begrip was waar geen tot weinig aandacht aan geschonken werd. Alleen ‘niet ziek worden’ was belangrijk. Naarmate de tijd vorderde groeide het idee dat gezondheid meer is dan alleen ‘niet ziek zijn’. Een gezonde leefstijl voorkomt veel fysieke en mentale gezondheidsproblematiek en is belangrijk voor de samenleving en de economie. Derhalve groeide de aandacht voor de gezonde leefstijl en werd dit alsmaar belangrijker. Sporten, beweging en gezonder eten werden meer gestimuleerd. De afgelopen jaren was het landelijk gezondheidsbeleid vooral gericht op preventie en de leefstijl van het individu. Hierbij waren de speerpunten: overgewicht, roken, depressiepreventie, eenzaamheid en verslavingspreventie. Inmiddels kijken we verder dan alleen de inzet op dergelijke preventiethema’s. Gezondheid gaat namelijk ook over veerkracht, meedoen in de samenleving, betekenisvol werk of andere activiteiten en de omgeving waarin je leeft. Mensen zijn in beginsel zelf verantwoordelijk voor gezond eten, voldoende bewegen, het onderhouden van sociale contacten en naar school of werk gaan. Niet iedereen leeft in de juiste omstandigheden om gezonde keuzes te maken.

Uit diverse wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat behalve de leefstijl er ook veel andere factoren zijn die gezondheidsachterstanden veroorzaken, zoals inkomen, stress, woonomstandigheden en/of schulden. Om de gezondheid van mensen te stimuleren is het soms noodzakelijk om eerst achterliggende problematiek te verhelpen. Naast deze achterliggende problematiek zijn we ons steeds meer bewust van de invloed van de sociale- en fysieke leefomstandigheden op gezondheid. Zo hebben we te maken met ontwikkelingen als

digitalisering en de individualisering van de samenleving waar we in ons beleid rekening mee moeten houden. Net zoals we te maken hebben met een vergrijzend Nederland. Het aandeel ouderen in onze samenleving neemt toe. Het is van belang om in ons beleid te kijken hoe onze inwoners zo vitaal mogelijk oud kunnen worden. Ook richten we onze blik steeds meer op de fysieke buitenruimte om de gezondheid van inwoners te bevorderen. Belangrijk hierbij is ook de klimaatverandering waardoor we bijvoorbeeld rekening moeten houden met gezondheidsrisico’s door extreme hitte en luchtvervuiling. De gemeente gaat in samenwerking met de andere gemeenten op Voorne-Putten gaan zich de komende jaren dan ook inzetten op een integrale aanpak om de algehele gezondheid van onze inwoners te verbeteren. We zetten ons breder dan alleen het sociaal domein in op het stimuleren van de gezonde leefstijl. We werken hierin samen met onze maatschappelijke partners met als doel het zo goed mogelijk faciliteren en ondersteunen van onze inwoners in het maken van de gezonde keuzes. In deze nota beschrijven we onze ambities en uitgangspunten, als ook de specifieke thema’s waar we onze aandacht op gaan richten om onze ambities te behalen. Alvorens we daarop ingaan geven we duiding van de kaders waaruit wij handelen.

1.2 Wettelijk kader De Wet publieke gezondheid(Wpg) vormt de wettelijke basis voor het ontwikkelen van de gezondheidsnota. Volgens artikel 13 van de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) is de gemeenteraad binnen twee jaar na vaststelling van de landelijke nota verplicht een lokale nota gezondheidsbeleid vast te stellen. Vorig jaar is de landelijke nota gezondheidsbeleid verschenen en dienen de gemeenten een nieuwe lokale nota vast te stellen waarin zij ook aandacht hebben voor de thema’s uit de landelijke nota.

3

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

Uit de wet volgt tevens de wettelijke opdracht de gezondheid van de bevolking te bevorderen. Het gaat hierbij vooral om preventieve activiteiten, het behandelen van ziektes is een taak van zorgaanbieders. Het rijk is verantwoordelijk voor het vastleggen van het aanbod in de Wet publieke gezondheid en de gemeenten zijn verantwoordelijk voor de lokale invulling en uitvoering. De gemeenten zijn dus niet verantwoordelijk voor huisartsenzorg, ziekenhuiszorg of acute zorg. De werkzaamheden voor ‘publieke gezondheid’ waarvoor de gemeenten verantwoordelijk zijn worden uitgevoerd door de GGD RotterdamRijnmond. Daarbij gaat het onder meer om de bestrijding van infectieziekten en toezicht en advies. De jeugdgezondheidszorg (JGZ) wordt bij ons in de regio uitgevoerd door het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG). De invulling van preventie wordt veelal vormgegeven binnen de gemeenten. 1.3 Landelijke nota en akkoorden/programma’s De vorig jaar gepubliceerde landelijke nota gezondheidsbeleid vormt de leidraad van de lokale nota gezondheidsbeleid. De thema’s die daarin behandeld zijn krijgen ook een plek in de lokale nota. In dit geval zijn dat de volgende thema’s: • • • •

Gezondheid in fysieke en sociale omgeving Gezondheidsachterstanden verkleinen Druk op dagelijks leven bij jeugd en volwassenen Vitaal ouder worden.

Naast de landelijke nota zijn er ook andere akkoorden en programma’s gericht op het bevorderen van de gezondheid. Deze worden ook zoveel mogelijk gevolgd of we haken erop aan als we dat nog niet doen. We hebben het dan onder andere over: • Landelijk preventieakkoord: problematisch alcoholgebruik, overgewicht en preventie roken 4

• • • •

Landelijk sportakkoord en het daaruit volgende lokale sportakkoord Actieprogramma ‘Eén tegen eenzaamheid’ Gecombineerde leefstijl interventie (GLI) Regionaal preventieakkoord Rotterdam-Rijnmond gericht op preventie roken en samenwerking met zorgverzekeraars • Voorne-Putten preventieakkoord Gezonde Voeding • Binnen het programma Ruimte voor Preventie van Stichting CJG Rijnmond ligt de focus op de ‘Eerste 1000 dagen van het kind’ voor alle gemeenten in de regio. Ook wordt de omgevingswet naar verwachting per 2022 ingevoerd. In de omgevingswet zijn onderdelen vanuit de Wpg opgenomen. Het betreft de onderdelen die de fysieke leefomgeving raken zoals leefstijlbevordering. De hierboven genoemde documenten dienen als referentie voor het opstellen van voorliggend gezondheidsbeleid. 1.4 Proces omtrent beleidskeuzes Zoals bovenstaand beschreven vormen de landelijke nota en diverse landelijke en regionale akkoorden en programma’s een belangrijk kader voor dit gezondheidsbeleid. In het ontwikkelen van dit gezondheidsbeleid hebben we naast deze stukken ook gekeken naar ontwikkelingen in de samenleving. Dit hebben we niet alleen gedaan. Zo hebben we een sessie georganiseerd met onze maatschappelijke partners om samen te kijken welke ambities, uitgangspunten en gezondheidsthema’s voor onze gemeenten op Voorne-Putten belangrijk zijn.

Tevens hebben we gekeken naar cijfers uit de gezondheidsmonitoren van de GGD om te kijken welke gezondheidsthema’s juist in onze regio aandacht verdienen. Met de kaders, maatschappelijke consultatie en gezondheidscijfers in het achterhoofd, hebben we ons beleid opgesteld. Vervolgens hebben we dit getoetst bij de adviesraad en de collega’s van de verschillende beleidsterreinen. Dit proces heeft geleid tot de in dit stuk verder beschreven ambities, uitgangspunten en gezondheidsthema’s waar we de komende jaren op gaan inzetten.

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

2.

Ambitie en uitgangspunten

In de inleiding is reeds toegelicht wat er verstaan wordt onder gezondheid en met welke ontwikkelingen en uitdagingen we te maken hebben. Met dit en alle beschreven kaders in ons achterhoofd, hebben we voor de komende vier jaar onze algemene ambitie geformuleerd. Ambitie “Het bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners. Iedere inwoner krijgt dezelfde kansen om zo gezond mogelijk te kunnen leven. Waar nodig worden zij ondersteund en gefaciliteerd. Samen met inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers creëren wij een leefomgeving die de gezondheid van inwoners bevordert en een gezonde leefstijl stimuleert. Wij richten onze aandacht op de omstandigheden die van invloed kunnen zijn op het ‘doenvermogen’ van onze inwoners, zoals onder andere de fysieke en sociale omgeving en sociaaleconomische status.”

2.1. Uitgangspunten Belangrijk en vanzelfsprekend uitgangspunt binnen het gezondheidsbeleid en de gezondheidsthema’s is dat inzet altijd zo preventief mogelijk is om zodoende erger te voorkomen. Preventie is de insteek van het beleid. Naast dit algemene uitgangspunt hanteren we binnen de thema’s een aantal uitganspunten die als rode draad door al onze inzet heenlopen. Uitgangspunten die we in ons achterhoofd houden en ons richting geven bij het uitvoeren van onze ambities en doelstellingen zijn:

We benaderen gezondheid positief en integraal

We stimuleren het doenvermogen van onze inwoners door het inzetten op het verhogen van bewustwording

We zetten in op kansengelijkheid Een mooie ambitie gebaseerd op de wens dat al onze inwoners op een fijne en gezonde manier kunnen wonen, werken en opgroeien in de gemeente. Om deze ambitie na te streven gaan we op een aantal thema’s inzetten, ieder met hun eigen ambities en doelen.

We werken samen met inwoners en organisaties aan gezondheid

5

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

2.1.1 We benaderen gezondheid positief en integraal Zoals gezegd toont de COVID-19 uitbraak meer dan ooit de urgentie van werken aan gezondheid en gezond zijn aan. Juist nu is het belangrijk dat iedereen in staat is om gezonde keuzes te kunnen maken. Niet voor iedereen is het vanzelfsprekend om een gezonde keuze te maken, dit is vaak afhankelijk van verschillende factoren. Omdat al deze aspecten zich op verschillende beleidsterreinen bevinden, werken we integraal aan gezondheid, leggen we domein-overstijgende (dwars) verbindingen/samenwerkingen en dragen zorg voor oplossingen die inzetten op gezondheidswinst voor de mens aan de voorkant en gezondheidswinst voor de samenleving aan de achterkant. We zetten breed in op achterliggende problematiek en de totale sociale- en fysieke leefomgeving van onze inwoners. Dit doen wij aan de hand van het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Dit gedachtegoed wordt landelijk gedragen en helpt goed bij de integrale en brede aanpak. De nadruk ligt hierbij op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. Het gaat niet om wat iemand niet meer kan, maar juist om wat iemand wel kan, belangrijk vindt en eventueel wil veranderen.

Door hier op een positieve manier op in te steken en mensen daarin de eigen regie te geven, willen we bereiken dat mensen positief naar de eigen gezondheid kijken en zingeving, veerkracht en geluk ervaren.

6

De zes aspecten van positieve gezondheid zijn in onderstaand figuur weergegeven (spinnenweb Machteld Huber).

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

2.1.2. We stimuleren het doenvermogen van onze inwoners door in te zetten op het verhogen van bewustwording De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid stelt in haar rapport ‘Weten is nog geen doen’ dat niet alleen het denkvermogen belangrijk is voor zelfredzaamheid maar ook het doenvermogen. Hierbij gaat het om het vermogen om een plan te kunnen maken, in actie te kunnen komen, keuzes te kunnen maken. Dit geldt niet alleen voor zelfredzaamheid maar ook voor gezondheid. Iedereen is verantwoordelijk voor zijn of haar eigen gezondheid. Echter, niet iedereen is in staat om de juiste keuzes te maken en om deze om te zetten in acties. We sluiten in lijn met Positieve Gezondheid aan bij wat mensen belangrijk vinden bij gezondheid en gaan uit van wat de persoon zelf wel kan. Daarnaast bieden we hulp aan diegene die dat nodig hebben door in te zetten op bewustzijnsverhoging, kennisverhoging en het toegankelijker maken van gezonde keuzes. Bewustwording is een eerste stap naar het zelf gezonde keuzes maken, het doenvermogen van onze inwoners. Dit willen we dan ook terug laten komen in de inzet die we plegen. 2.1.3. We zetten in op kansengelijkheid Zoals eerder genoemd is helaas niet iedereen in staat om gezonde keuzes te maken.

Dit bijvoorbeeld omdat het hen aan kennis van en bewustzijn over de gezonde keuze ontbeert, maar ook door achterliggende problematiek als gevolg van de leefomstandigheden en achtergrond. Zo zijn er inwoners met bijvoorbeeld een laag opleidingsniveau, laag inkomen, schuldenproblematiek en/of stress die geen tijd, energie of geld hebben om de gezonde keuzes te maken. Ook nieuwkomers en andere inwoners die de taal niet goed spreken en inwoners met een grotere hulpbehoefte vallen hieronder. De voorspellingen richting de toekomst laten zien dat kansenongelijkheid en segregatie alleen maar toenemen, wat maakt dat het probleem alleen maar groter zal worden en er meer inwoners met gezondheidsachterstanden zullen komen. Er is al een wezenlijk verschil in de levensverwachting en het aantal ervaren gezonde levensjaren tussen mensen met een lage sociaaleconomische

status (SES) en mensen met een hoge sociaaleconomische status. Het is dus ontzettend belangrijk om hier oog voor te hebben en in te zetten op kansengelijkheid. Dit doen we door het leveren van maatwerk per doelgroep. Dit kan resulteren in het ongelijk behandelen van verschillende doelgroepen. Dit met als doel gelijkheid te creëren en gezondheid voor iedereen toegankelijk te maken. Daarbij richten we ons ook op thema’s zoals bestaanszekerheid, zelfstandigheid, veiligheid, participatie, vitaliteit en welbevinden van álle inwoners. 2.1.4. We werken samen met inwoners, ondernemers en organisaties aan gezondheid Iedereen vindt gezondheid belangrijk. Werken aan gezondheid doen wij daarom samen met partijen in de stad, wijk en buurt. Denk hierbij aan organisaties zoals het Spijkenisse Medisch Centrum of bijvoorbeeld lokale ondernemers zoals (groente) boeren en sportscholen. Iedereen levert een bijdrage op zijn of haar manier. Dit doen de inwoners ook zelf, allemaal naar eigen vermogen. We werken en bouwen aan gezondheid door slimme verbindingen te leggen, aan te sluiten op bestaande initiatieven en nieuwe initiatieven zowel te stimuleren als ook te faciliteren. We werken samen vanuit vertrouwen en betrekken de ander aan de voorkant van het proces in plaats van achteraf.

We willen dat het stimuleren van gezondheid als een olievlek over onze samenleving verspreidt en door eenieder uitgedragen wordt. Deze samenwerking zien we o.a. in de High Five- aanpak, Thuis in de Wijk en de wijkgerichte aanpak. Samen maken we het verschil, ieder vanuit zijn eigen rol en kennis en kunde. Met deze gezondheidsnota versnellen en versterken we dit.

7

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

3.

Thema’s

3.1 Gezonde leefstijl

Om onze algehele ambitie waar te maken zetten we in op een viertal overkoepelende thema’s waaronder verscheidene onderwerpen vallen. De, in het vorige hoofdstuk beschreven, uitgangspunten vormen zogezegd de rode draad door deze thema’s. De thema’s zijn gezonde leefstijl, gezonde leefomgeving, mentaal welbevinden en gezondheidsachterstanden terugdringen. Deze zijn grotendeels in lijn met de landelijke gezondheidsnota, de thema’s uit het landelijke preventieakkoord en andere landelijke gezondheidsprogramma’s. Daarnaast hebben we specifiek gekeken naar de urgentie van bepaalde thema’s aan de hand van de gezondheidsmonitoren van de GGD Rotterdam-Rijnmond en maatschappelijke consultatie. De monitoren geven ons aan de hand van cijfers een beeld van de gezondheid van onze inwoners. Als we het in de duiding van de thema’s hebben over cijfermatige trends dan volgen deze ook uit die gezondheidsmonitoren.

Gezonde leefstijl Gezonde leefomgeving

Gezondheidsachterstanden terugdringen Mentaal welbevinden

8

Ambitie “We stimuleren en faciliteren een gezonde leefstijl. We maken de gezonde leefstijl aantrekkelijk zodat meer inwoners gezonde keuzes maken. Hierbij zorgen we ook dat alle inwoners over voldoende vaardigheden en kennis beschikken om de gezonde keuzes te maken”. We vinden het belangrijk dat onze inwoners zo gezond mogelijk zijn en zich goed voelen. Voldoende lichaamsbeweging en een gezonde leefstijl hebben een positieve invloed op veel aspecten zoals het verminderen van stress, participeren in de samenleving, maar ook het voorkomen van bijvoorbeeld overgewicht en het verkleinen van de kans op dementie. Met gezond en actief leven kan ook een aanzienlijk deel van ingrijpende ziekten voorkomen. Het is dus van belang om preventie en de gezonde leefstijl in te zetten. Deze weg zijn de gemeenten al een aantal jaren ingeslagen en zullen we voortzetten. De essentie van een gezonde leefstijl en preventie wordt ook landelijk uitgedragen. De thema’s preventie roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht zijn onderdeel van het landelijk preventieakkoord en ook in de landelijke gezondheidsnota is aandacht voor de gezonde leefstijl. Het werken aan preventie en de gezonde leefstijl is niet eenvoudig. Een gezondere leefstijl vraagt een gedragsverandering terwijl veel gedrag gewoontegedrag is. Gewoonweg meer voorlichting over gezondheid is bij lange na niet altijd de oplossing.

We werken vanuit een positieve benadering en hebben aandacht voor achterliggende problematiek en hetgeen mensen op een plezierige en makkelijke manier beweegt om gezonde keuzes te maken. Onze ambitie om de gezonde leefstijl te

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

stimuleren en faciliteren, behalen we niet alleen. We werken samen met onze inwoners en relevante organisaties zodat het gedachtegoed als een olievlek verspreidt en men overal in de leefomgeving gestimuleerd wordt tot het maken van gezonde keuzes.

•

De gezonde leefstijl is uiteraard een breed begrip en deze bestaat uit vele facetten. Om tot een gezonde leefstijl van onze inwoners te komen zullen we ons huidige beleid voortzetten en (verder) inzetten op voldoende sporten en bewegen, gezonde voeding, meedoen in de samenleving, seksuele gezondheid, preventie gehoorschade, minder alcohol drinken en de vermindering en preventie van roken en drugsgebruik. In de komende vier jaar richten wij ons op de volgende punten:

•

Rookvrije generatie Roken is een ernstige verslaving die veel persoonlijk en maatschappelijk leed veroorzaakt. Nog altijd sterven er in Nederland ieder jaar meer dan 20.000 mensen aan de gevolgen van (mee)roken. Roken is daarmee de nummer één te voorkomen doodsoorzaak. Bovendien wordt in totaal 9,4% van de ziektelast in Nederland veroorzaakt door roken. In de gemeenten op Voorne-Putten zien we de afgelopen jaren een dalende trend in het rookgedrag onder volwassen en jongeren. In Nissewaard valt op dat, ondanks de dalende trend, het percentage rokers in alle leeftijdscategorieën iets hoger ligt dan in de regio. Ook is te zien dat onder degenen die moeite hebben om financieel rond te komen 30% rookt, terwijl dit in de groep zonder moeite om rond te komen 16% is. Een significant verschil. Ruim 8% van de rokers in Nissewaard geeft in de Gezondheidsmonitor 2020 aan te willen stoppen. Om deze groep te ondersteunen en de algehele dalende trend te versnellen (met als uiteindelijk doel om kinderen (mee)rookvrij te laten opgroeien), gaan we het volgende doen:

•

We sluiten ons aan bij de Rookvrije generatie, geïnitieerd door de Alliantie Nederland Rookvrij. Het uitgangspunt van deze alliantie is dat kinderen in elke fase van het opgroeien worden beschermd tegen tabaksrook en niet in de verleiding komen om te gaan roken. We werken aan rookvrije omgevingen. Denk daarbij aan rookvrije kinderopvang, scholen en sportclubs/accommodaties. Dit doen we ook in regionaal verband, het is een speerpunt binnen het preventieakkoord Rotterdam-Rijnmond en er is een projectleider die dit aanstuurt. Daarnaast willen we rokers stimuleren om te stoppen bijvoorbeeld door deelname aan Stoptober. Waar mensen roken stimuleren wij een effectieve onder-steuning bij stoppen met roken. We maken het stop-aanbod duidelijk kenbaar. Zoals hierboven benoemd is het bekend dat mensen met een lage SES meer roken, derhalve zullen we maatwerk toepassen in onze informatieverstrekking en manier van bereiken van specifieke doelgroepen.

9

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

Gezond gewicht: gezonde voeding en bewegen Overgewicht (en obesitas) zijn na roken de belangrijkste oorzaak van ziekten en zijn verantwoordelijk voor ruim 10% van de incidentie van chronisch hartfalen, 15% van de gevallen van hart- en vaatziekten en 40% van de gevallen van diabetes mellitus type II. Ook is bekend dat overgewicht en obesitas vaak een negatief effect hebben op het mentale welzijn van mensen. Maar ook ondergewicht is problematisch. In onze gemeenten zien we dat gemiddeld ruim de helft van onze volwassen inwoners overgewicht heeft. Ook jeugdigen worden steeds zwaarder. In Nissewaard is in 2020 vaker sprake van overgewicht dan in heel Nederland. In Nissewaard heeft 60,6% van de 18 plussers overgewicht, in heel Nederland is dit 49,4%. Vergeleken met 2016 in het percentage in Nederland vrijwel gelijk gebleven. In Nissewaard is er sprake van een forse stijging van 56,9% in 2016 naar 60,6% in 2020. Gezond gewicht is veelal te bereiken door gezonde voeding en genoeg bewegen. Het zorgt er ook voor dat onze inwoners lekkerder in hun vel zitten en beter kunnen meedoen in de samenleving. Van Nissewaarders is bekend dat zij beneden-gemiddeld bewegen en bovengemiddeld overgewicht hebben. Onder de jongvolwassenen in Nissewaard voldoet 47% aan de beweegrichtlijn en onder de volwassenen 44%. Beide percentages zijn lager dan in de regio.

Daarnaast is het percentage inwoners dat minimaal één keer in de week sport, lager in Nissewaard dan in de regio. Om gezond gewicht bij onze inwoners te stimuleren, zetten we in op: •

10

Nissewaard is een GIDS gemeente en met de High Five aanpak en het sportbeleid is er de afgelopen jareneen stevige basis neergezet in het tegengaan van overgewicht en het stimuleren

•

• •

•

•

van bewegen en gezonde voeding. Deze aanpak zetten we voort en breiden we uit. We zetten actief in op het verbinden van kinderen aan het verenigingsleven zodat bewegen een leven lang ‘vanzelfsprekend’ wordt We voeren acties van het lokaal akkoord sport en bewegenuit en stimuleren daarmee beweging onder onze inwoners. We willen dat kinderen, volwassenen en ouderen uitgedaagd worden om meer te bewegen en te sporten. Hierbij hebben we ook specifiek aandacht voorkwetsbare inwoners en het buitenspelen door kinderen. Daarnaast stimuleren wij sportkantines gezond voedsel aan te bieden en minimaal het bronzen certificaat Gezonde Sportkantine te behalen. We hebben een subregionaal preventieakkoord Gezonde Voeding gesloten en gaan aan de slag met onze partners om gezonde voeding aantrekkelijk, toegankelijk en betaalbaar te maken. Voor volwassenen met overgewicht werken we aan voldoende GLI (Gecombineerde leefstijlinterventie) aanbod op het eiland, hiervoor sluiten wij aan bij het Preventieakkoord RotterdamRijnmond. Tevens willen we een sluitende ketenaanpak zorgovergewicht voor kinderen bewerkstelligen zodat ook kinderen met overgewicht en het gezin goed geholpen kunnen worden. We dragen bij aan het vitaal ouder worden van onze inwoners door specifiek beweegaanbod voor ouderen aan te bieden. Dit doen we in samenwerking met sportverenigingen en welzijnspartijen.

Bewegen is ontzettend belangrijk voor het lang gezond blijven van ouderen. In het beweegaanbod hebben we ook aandacht voor valpreventie. We zetten in op samenwerkingsverbanden tussen het sociaal en het medisch- en verpleegkundig domein om preventief en meer met elkaar-versterkend te werken aan de gezondheid van onze inwoners.

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

Preventie problematisch alcoholgebruik Regelmatig (te veel) alcohol drinken is schadelijk voor de gezondheid. Voor jongeren is alcohol extra schadelijk. We zien de afgelopen jaren een daling van het alcoholgebruik onder jongeren in onze gemeenten, maar zij drinken alsnog meer dan het gemiddelde van de gehele regio Rotterdam-Rijnmond.

We willen dat problematisch alcoholgebruik afneemt en voorkomen wordt. We streven daarom naar geen alcoholgebruik onder de 18 jaar en minder (overmatig) alcoholgebruik onder ouderen. Daarnaast is een trent wenselijk waarbij de keuze om alcohol te drinken een meer bewuste keuze is en waarbij mensen weten wat de gezondheidseffecten zijn.

Het advies van de Gezondheidsraad met betrekking tot alcoholgebruik luidt: “Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag”. In Nissewaard voldoet 38% van de jongvolwassenen hieraan, 49% van de 24-64 jarigen en 59% van de 65 plussers. Er is in Nissewaard geen significante verandering zichtbaar vergeleken met 2016. 10% van de bevraagden in Nissewaard geeft aan voornemens te zijn om minder alcohol te gaan drinken. Overmatig alcohol gebruik (mannen: meer dan 21 glazen per week, vrouwen meer dan 14) komt relatief het meeste voor onder inwoners van 65 jaar of ouder (6%). 4% van de jongvolwassenen in Nissewaard drinkt overmatig en 5% van de volwassen tussen 24 en 64 jaar. Dit is vergelijkbaar met de regio en vrijwel onveranderd sinds 2012.

•

20% van de Nissewaardse jongeren van 13 t/m 16 jaar heeft in een meetperiode van 4 weken één glas of meer alcohol gedronken (cijfers van 2019). Dit is vergelijkbaar met de regio (excl. Rotterdam). Ook geeft 19% aan in dezelfde periode te hebben gedaan aan ‘binge drinken’. Dit wil zeggen het drinken van vier of vijf glazen alcohol tijdens een enkele gelegenheid. Dit komt vaker voor dan in 2015 en vaker dan in de regio. Dit is meer dan in 2015 en vaker dan in de regio.

•

•

•

We blijven inzetten op de NIX18 campagne. Onder de 18 geen druppel, daarboven met mate. Hierbij is aandacht voor de leefomgeving van de minderjarigen en de plekken waar zij komen, waaronder cafetaria, supermarkten en sportverenigingen. We handhaven op de plekken waar alcohol wordt verkocht. Voorlichtingen aan jongeren alleen is niet genoeg. We richten ons tevens op de ouders en de leefomgeving van het kind. Dit onder andere door de mogelijkheid te onderzoeken om op VO scholen het integrale programma Helder op School (voorheen De Gezonde School & Genotmiddelen) in te zetten. We richten ons daarnaast ook specifiek op de ouders door middel van de jaarlijks terugkerende campagne ‘Zien drinken, doet drinken’. Deze communicatiecampagne gaat gepaard met interactieve ouderbijeenkomsten. Overmatig/zwaar alcoholgebruik bij ouderen is te onderscheiden in verschillende doelgroepen. Doelgroepspecifiek wordt gekeken naar de juiste ondersteuning om het alcoholgebruik te verminderen.

11

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

Preventie drugsgebruik

Seksuele gezondheid

Het gebruiken van drugs gaat gepaard met gezondheidsrisico’s. Het drugsgebruik ligt cijfermatig vrij laag maar is het wenselijk dat het drugsgebruik nog verder afneemt en voorkomen wordt. Bij drugs hanteren we het uitgangspunt: vóór 18 jaar geen drugsgebruik. Onze inzet richt zich bij gebruikers op het beperken van gezondheidsschade door goede informatie over drugs en drugsgebruik.

Seksualiteit en relaties behoren uiteraard tot het privédomein van onze inwoners. Daarin hebben onze inwoners een eigen verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd raakt seksuele gezondheid wel het publieke domein. Zo hebben Hiv en andere soa’s en de verspreiding daarvan, gevolgen voor de volksgezondheid. Uit cijfers is gebleken dat het percentage jongeren dat tussen de 13 en 16 jaar geslachtgemeenschap heeft gehad, hoger ligt dan in de regio. Dit maakt het van belangrijk om seksuele gezondheid actief te bevorderen. Hierbij hebben we aandacht voor het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

•

•

We onderzoeken de mogelijkheden om op VO scholen het programma Helder op School (voorheen De Gezonde School & Genotmiddelen) in te zetten. Dit integrale programma is gericht op preventie alcohol- en drugsgebruik en betrekt daarbij leerlingen, ouders en docenten. We faciliteren initiatieven zoals Schooltalks waarbij ingezet wordt op preventie en het terugdringen van gebruik door het informeren over de gevolgen van alcohol- en drugsgebruik De inzet bestaat uit voorlichtingen van ervaringsdeskundige aan leerlingen en docenten, inloopspreekuren en begeleidingstrajecten. We proberen gezondheidsschade zoveel mogelijk te beperken door tijdig te signaleren en waar nodig tijdig door te verwijzen naar de juiste zorg.

•

•

•

•

12

We stimuleren de aandacht voor seksuele en relationele vorming en seksuele diversiteit in het onderwijs. Door middel van weerbaarheidstrainingen hebben we aandacht voor grensoverschrijdend gedrag, ook gericht op social media gebruik. We richten ons op de preventie van seksueel overdraagbare aandoeningen, onbedoelde zwangerschappen en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dit doen we zowel in contact met inwoners als via deskundigheidsbevordering van onze netwerkpartners. Via onze GGD kunnen inwoners terecht op de soa-poli. Hier kunnen onze jongeren en volwassenen ook terecht voor informatie over seksualiteit, bijvoorbeeld via de Sense spreekuren. We gaan onze jongeren gericht informeren door middel van onze communicatiekanalen, hierbij brengen we ook Sense onder de aandacht.

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

Gehoorschade Goed kunnen horen is erg belangrijk. Ons gehoor draagt bij aan onze veiligheid en helpt ons elkaar te verstaan. Zodra iemand gehoorschade heeft is dat blijvend. Het is dus belangrijk om dat te voorkomen. Elk jaar lopen zo’n 22.000 mensen, vooral jongeren, gehoorschade op. Uit de gezondheidsmonitor blijkt dat meer dan een kwart van de Nissewaardse jongeren aangeeft weleens gehoorproblemen te ervaren na het luisteren van muziek via oortjes of koptelefoon. We zetten ons daarom in op het voorkomen van die gehoorproblemen door onder andere in te zetten op bewustwording. Het is ons doel om het aantal jongeren met gehoorproblemen omlaag te brengen. •

•

We creëren campagnematig bewustwording onder onze inwoners, specifiek gericht op jongeren. Hierbij werken we nauw samen met het onderwijs. We maken hierbij gebruik van de expertise van de GGD Rotterdam-Rijnmond, die al veel informatie op haar website heeft staan. We stimuleren en ficiliteren waar mogelijk het veilig omgaan met geluid in het uitgaansleven. Dit doen we in samenwerking met uitbaters van uitgaansgelegenheden en organisatoren van evenementen als ook bij gemeentelijke evenementen.

13

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

3.2 Mentaal welbevinden Ambitie “We streven naar een positieve ervaring van de gezondheid door al onze inwoners. Dit willen we bereiken door ons, naast de fysieke gezondheid, in te zetten voor de psychische gezondheid en het mentaal welbevinden van onze inwoners.” In onze aanpak houden we het gedachtegoed van Positieve Gezondheid als uitgangspunt. We gaan uit van wat mensen wel kunnen en bieden ondersteuning waar nodig. We willen dat onze inwoners positief naar hun eigen gezondheid kijken en zodoende volwaardig mee kunnen doen in de samenleving. Het gaat hierbij niet alleen om de fysieke gezondheid maar ook het vermogen om je aan te passen, welbevinden, eigen regie, veerkracht, participatie en zingeving. Hierbij beseffen we dat er altijd een kwetsbare groep inwoners is waarbij de gezondheid binnen de eigen mogelijkheden, maar niet ver daarbuiten, verbeterd kan worden. De psychische gezondheid en het mentaal welbevinden zijn ontzettend belangrijk voor de gewenste positieve eigen ervaren gezondheid. We willen problemen zoals depressie, angst, stress, prestatiedruk en eenzaamheid zoveel mogelijk voorkomen en verhelpen. Om dit te bewerkstelligen is het soms van belang om breder te kijken dan alleen het gezondheidsdomein omdat er achterliggende problematiek schuil kan gaan achter psychische problematiek.

Interventies op het gebied van bijvoorbeeld schuldhulpverlening of arbeidsbemiddeling zijn soms een beter startpunt voor het verbeteren van de gezondheid dan een aanpak die zich alleen richt op een gezondere leefstijl. Een integrale aanpak is essentieel om alle inwoners kansen te bieden de ervaren gezondheid en het mentaal welbevinden te verbeteren. Zo’n aanpak wordt beschreven 14

in het programmaplan Toekomstbestendig Sociaal Domein en het integraal beleidskader Sociaal Domein Nissewaard. Het stimuleren van ontmoeten en participeren in de samenleving maakt ook onderdeel uit van die integrale aanpak. Naast de positieve benadering van gezondheid en de integrale aanpak om tot een sterkere samenleving te komen, willen we tevens zo preventief en vroeg mogelijk te werk gaan. Het vroeg signaleren van psychosociale problemen bij jong en oud kan namelijk een heel scala aan klachten voorkomen. Waar we ons inzetten voor het mentaal welbevinden van alle inwoners, hebben we ook specifiek oog voor het mentaal welbevinden voor onze jeugd en jongvolwassenen. Dit in lijn met het speerpunt ‘Druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen’ uit de landelijke gezondheidsnota. Hierin wordt aangegeven dat de mentale druk op jongeren lijkt toe te nemen, onder meer door de prestatiedruk in het onderwijs en de samenleving. Daarnaast blijkt dit ook veelal het gevolg te zijn van de coronatijd, waarbij vooral bij jongeren het leven sterk ontregeld is en uitzicht op het toekomstperspectief uitbleef Dit leidt bijvoorbeeld tot meer middelengebruik om de prestaties te verbeteren, maar ook tot meer psychische klachten zoals depressies, slaapproblemen, toenemende stress en burn-out.

We willen samen met onze partners in het onderwijs en de (jeugd)zorg door middel van interventies werken aan verlaging van die prestatiedruk en het versterken van de weerbaarheid en veerkracht.

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

Meedoen en ontmoeten Participeren in de samenleving draagt bij aan een goede ervaren gezondheid en andersom. Het is onlosmakelijk met elkaar verbonden. We willen ontmoetingen en participatie zoveel mogelijk stimuleren. Hiermee bestrijden we eenzaamheid onder onze inwoners, een maatschappelijk probleem dat onder alle leeftijden voorkomt. Voor beleid rondom ontmoeten wordt verwezen naar het ontmoetingsbeleid, welke voortkomt uit het programma Toekomstbestendig Sociaal Domein. Zie hieronder enkele acties om ontmoeten te stimuleren •

• • • •

•

We leggen verbinding met en ondersteunen initiatieven waarbij mensen in groepsverband steun en perspectief vinden en samenwerken aan het zelfvertrouwen, zelfbepaling, gezonde sociale relaties, betekenisvolle rollen en vaardigheden. We voeren actief beleid op eenzaamheidsbestrijding en sluiten ons aan bij de landelijke aanpak ‘Eén tegen eenzaamheid’. We stimuleren vrijwilligerswerk als zinvolle bezigheid en bieden vrijwilligersondersteuning om deze inwoners zo lang mogelijk vitaal en actief te houden. We stimuleren vrijwilligerswerk als zinvolle bezigheid en bieden vrijwilligersondersteuning om deze inwoners zo lang mogelijk vitaal en actief te houden. Zowel fysiek als digitaal. We maken tevens werk van het signaleren van onder andere minder zelfredzame ouderen en ondersteunen initiatieven en organisaties die bijdragen aan een groter sociaal netwerk voor onze kwetsbare inwoners. Middels onze campagne en welzijnswebsite ‘Nissewaard voor elkaar’ stimuleren we ontmoeting en roepen we inwoners op elkaar te helpen en aandacht voor elkaar te hebben.

•

•

Via het Digitaalhuis helpen en ondersteunen we inwoners met beperkte digitale vaardigheden zodat zij ook makkelijker mee kunnen in de alsmaar digitaliserende samenleving. Hiermee maken we ontmoeting ook voor inwoners die moeilijk op pad kunnen toegankelijker. Hierbij zijn onder andere onze ouderen gebaat. We geven het thema ontmoeten een prominente plek in de nog op te stellen omgevingsvisie.

Mentale veerkracht Het aantal mensen met (risico op) angststoornissen en depressies is toegenomen. Dergelijke psychosociale problemen worden vaak veroorzaakt door stress en mentale druk die een mens ervaart als gevolg van levensomstandigheden, levensgebeurtenissen, leefomgeving, sociaal isolement of de veeleisende (digitale) samenleving. Het is onze ambitie om hier preventief op in te zetten en daarmee het risico omlaag te brengen. Waar nodig willen we snel de juiste zorg leveren. •

•

We pakken achterliggende problematiek van stress aan en hanteren hierbij een integrale aanpak. Zo zetten we onder andere in op preventie schuldenproblematiek en werken we aan goede schuldhulpverlening. Stressfactoren proberen we zoveel mogelijk weg te nemen zodat er weer oog kan zijn voor gezondheid. Mentale weerbaarheid is belangrijk. We zetten al vroeg in op weerbaarheidstrainingen voor kinderen en jongeren, zowel op school als via groeps- en individuele trajecten. De weerbaarheids-

15

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

•

•

trainingen op het primair onderwijs hebben specifiek aandacht voor social media gebruik en online pesten. We maken een koppeling tussen het preventieve veld, de jeugdzorg en jeugdhulp. We zetten bij kinderen en jongeren met een verhoogd risico op of beginnende sociaal-emotionele problematiek door bijv. omstandigheden in het gezin of andere stressvolle situaties, gericht in op preventieve trajecten om erger te voorkomen. Denk hierbij onder andere aan preventieve trajecten gericht op problematiek echtscheidingen, ouders met verslavingsproblematiek en andere psychische problemen. We creëren samen met het onderwijs een schoolklimaat waarin kinderen minder druk ervaren. Het thema sociaal-emotioneel welbevinden willen we via scholen een plek geven. We onderzoeken hiervoor de mogelijkheden van de programma’s Gezonde kinderopvang en Gezonde School. We hebben hierbij tevens oog voor overmatig schermgebruik en social media gebruik. Met de stijgende energiekosten in het achterhoofd, maken we de verbinding met het programma duurzaamheid en zetten we in op het zoveel mogelijk voorkomen van energiearmoede.

Dementievriendelijke samenleving Eén op de vijf Nederlanders krijgt dementie. Omdat de gehele bevolking steeds ouder wordt, stijgt het aantal mensen met dementie in 2040 naar verwachting naar 550.000. Dementie heeft niet alleen impact op de persoon met dementie, maar ook voor de mensen daaromheen. Als gemeente hebben wij vanuit de Wmo een taak om mantelzorgers te ondersteunen. Daarnaast hebben de gemeenten op Voorne-Putten de afgelopen jaren gewerkt aan een dementievriendelijke samenleving met voor ieder een certificaat Dementievriendelijke gemeente als gevolg. De komende vier jaar zullen gemeenten dementie laten terugkomen in het regulier beleid.

16

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

3.3 Gezondheidsachterstanden terugdringen Ambitie “We stimuleren en faciliteren al onze inwoners om de gezonde keuze te (kunnen) maken. We willen al onze inwoners dezelfde kansen bieden en willen gezondheidsachterstanden terugdringen.” De twee grote maatschappelijke opgaven binnen Nissewaard zijn het faciliteren en ondersteunen van zelfstandig wonen en het bevorderen van kansengelijkheid. Kansengelijkheid is tevens een van de uitgangspunten in ons beleid. Dit werkt zogezegd door in alles wat we doen aan gezondheid. Het is belangrijk om ook specifiek aandacht te hebben voor het terugdringen en tegengaan van gezondheidsachterstanden. Zodoende is dit een specifiek thema voor ons. Er valt namelijk ontzettend veel gezondheidswinst te behalen bij de groep inwoners met een lage SES. Een individu wordt omringd door diverse factoren die van invloed kunnen zijn op de gezondheid van een individu. Niet ieder mens heeft bij geboorte dezelfde startpositie, omdat mensen genetisch, biologisch en psychisch nu eenmaal van elkaar verschillen. Daar komen maatschappelijke verschillen zoals inkomen, sociale omgeving, taalachterstand en leefomstandigheden van een individu ook bij kijken.

Uit onderzoek is gebleken dat mensen met een laag opleidingsniveau, laag inkomen en/of schuldenproblematiek en daarmee dus een lage sociaaleconomische status (SES), flinke gezondheidsachterstanden hebben op mensen met een hoge SES. De levensverwachting van iemand met een lage SES is gemiddeld vier jaar lager dan iemand met een hoge SES. Als we kijken naar het verschil in aantal jaren ervaren gezondheid dan is dit nog groter. Mensen met een hoge SES hebben 15 jaar langer een goed ervaren gezondheid waardoor de kwaliteit van leven ook beter is.

De komende vier jaar gaan we ons inzetten om deze gezondheidsachterstanden te verkleinen door in te zetten op de factoren die deze beïnvloeden. Dit doen wij integraal en samen met onze samenwerkingspartners Thuis in de Wijk die de doelgroep met risico’s op gezondheids-achterstanden in beeld hebben. We richten ons op de volgende punten: Focus op de eerste levensfase Net zoals bij het stimuleren van de gezonde leefstijl is het belangrijk dat de aanpak van gezondheidsachterstanden preventief en vroegtijdig van start gaat. Goed voorbeeld doet immers goed volgen en voorkomen is beter dan genezen. We zetten dan ook stevig in op preventie en vroegtijdig signaleren. Dat geldt breed, in het hele sociale domein. Dit doen wij door: •

•

Aan te sluiten bij het landelijke programma Kansrijke Start (Hellevoetsluis en Nissewaard). Specifiek richten wij ons op de pijler ‘de eerste 1000 dagen’. De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor zijn of haar ontwikkeling. In de periode vlak vóór, tijdens en na de zwangerschap wordt de basis gelegd voor vaardigheden en vermogens voor een gezond leven (lichamelijk, mentaal, en sociaal-emotioneel). Inzet op de eerste 1000 dagen van het kind vindt ook zijn plek binnen het programma ‘Ruimte voor Preventie’ vanuit de Raad van Publiek Belang en dus CJG Rijnmond. Het is van belang om de verbinding te organiseren tussen levensfasen en leefwerelden (school, gezin en vrije tijd) van een kind, alleen dan kunnen kinderen zich optimaal ontwikkelen. Vanuit verschillende invalshoeken zoals onderwijs, gezondheid, jeugdhulp en sport leveren we daar in samenhang een bijdrage aan.

17

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

•

•

Opleiding, beroepsniveau en inkomen zijn belangrijke aangrijpingspunten voor het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Wij willen taal- en onderwijsachterstanden zo vroeg mogelijk voorkomen en terugdringen door het subsidiëren van kwalitatief hoogwaardig aanbod van peuteropvang, inclusief voor- en vroegschoolse educatie, waarbij we inzetten op een zo groot mogelijk bereik van peuters. De schoollocaties kunnen bijdragen aan gezond gedrag bij ouders en leerlingen. We zetten in de Educatieve Agenda met de scholen in op het versterken van de relatie tussen bewegen en gezondheid op scholen.

•

• •

Bereiken en informeren Zoals reeds vermeld zijn gezondheidsproblemen vaak onderdeel van achterliggende problematiek zoals schulden, armoede, laaggeletterdheid en werkloosheid. Het terugdringen van gezondheidsachterstanden vraagt om een brede integrale aanpak, waarin risicogroepen gesignaleerd en op de juiste manier bereikt en geïnformeerd worden. Het is belangrijk dat interventies ook aansluiten op de doelgroep. •

18

We willen dat gezondheid aandacht krijgt in het contact van de gemeente en samenwerkingspartners Thuis in de Wijk met inwoners. Het thema gezondheid wordt zoveel mogelijk onderdeel van diverse intakes variërende van schuldhulpverlening, de bijstandsuitkering, maatschappelijk werk, Wmo -en jeugdondersteuning. Inwoners worden proactief geïnformeerd over gezonde leefstijl en waar nodig ondersteund bij keuzes die zij

•

•

daarin kunnen maken. Er is voldoende laagdrempelig aanbod van participatiemogelijkheden voor jong en oud. Sport moet voor iedereen toegankelijk zijn, ook voor inwoners met een smalle beurs. We gaan meer bekendheid geven aan de minimaregeling voor sport en participatiemogelijkheden. Samenwerkingspartners zijn op de hoogte van het aanbod en verwijzen ook door. Het aanbod is ook inzichtelijk en toegankelijk voor onze inwoners, onder andere via onze Actief in Nissewaard website. In onze communicatiecampagnes omtrent gezondheid houden we rekening met de wijze waarop we doelgroepen bereiken. Dit vraagt maatwerk in onze wijze van communiceren. We werken aan een beweegprogramma voor onze inwoners met een bijstandsuitkering om hen door middel van bewegen te activeren. Een beweegprogramma past bij een integrale aanpak en draagt bij aan de mentale en fysieke gezondheid, zingeving, zelfwaardering, ontmoeting en het opbouwen van contacten/ relaties. Op zoveel mogelijk plekken worden bewoners gescreend op laaggeletterdheid en doorverwezen. Professionals en vrijwilligers weten hoe ze laaggeletterdheid kunnen herkennen, bijvoorbeeld door gerichte vragen te stellen of de Taalmeter in te zetten. Er is formeel en informeel taalaanbod en mensen worden naar het voor hen geschikte aanbod toegeleid.

Initiatieven gericht op het bestrijden van laaggeletterdheid en het ontbreken van vaardigheden om met digitale informatie om te gaan (digibetisme), worden gefaciliteerd en ondersteund. Specifiek voor de ouderen onderzoeken we of we in samenwerking met de zorgverzekeraar domotica- en/of e-health toepassingen op afstand kunnen verzorgen zodat zij langer gezond en zelfstandig thuis kunnen wonen.

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

3.4 Gezonde leefomgeving Ambitie “We willen een leefomgeving waar gezond leven gemakkelijk en toegankelijk is en de druk op gezondheid zo laag mogelijk is. De leefomgeving draagt bij aan de gezondheid van onze inwoners en stimuleert tot het maken van gezonde keuzes. We willen dat gezondheid een vast onderdeel van de belangenafweging in ruimtelijk beleid wordt.” De omgeving waarin mensen wonen, leven en werken is van grote invloed op de gezondheid. In deze leefomgeving is zowel het sociale als het fysieke aspect van belang. Beide zijn aan elkaar verbonden. In de landelijke gezondheidsnota staat: “een gezond en toegankelijk ingerichte fysieke leefomgeving kan bijdragen aan een gezonde sociale leefomgeving en andersom.” Waar er traditioneel veelal is ingezet op de sociale omgeving van inwoners en de inwoner zelf om gezondheid te bevorderen, willen we ook specifiek binnen de fysieke omgeving van inwoners inzetten op gezondheidsbevordering. Niet alleen kunnen we middels onze fysieke leefomgeving de gezondheid bevorderen, het is ook belangrijk aandacht te hebben voor gezondheidsbescherming. De fysieke leefomgeving kan namelijk ook een bron van ziektelast zijn. Op dit moment kan minstens 4% van de ziektelast in Nederland verklaard worden door luchtverontreiniging en geluid. Tevens worden we geconfronteerd met de gevolgen van klimaatverandering.

We krijgen bijvoorbeeld steeds meer te maken met extreme hitte waardoor inwoners meer gezondheidsrisico lopen.

Door in te zetten op gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming in de fysieke leefomgeving van inwoners sluiten we goed aan op de naderende Omgevingswet waarin gezondheid een belangrijk thema is. Nauwe samenwerking met diverse afdelingen en gezamenlijke ambities is hierin een vereiste. Gezamenlijke ambities Stedelijk water Om gezonde activiteiten zoals wandelen en zwemmen te stimuleren wordt in Nissewaard ingezet op gezond water dat ecologisch in evenwicht is. Wanneer de openbare ruimte (opnieuw) wordt ingericht, maken de mogelijkheden om water in te zetten voor het behalen van doelen op het gebied van (onder andere) gezondheid en ontmoeten, deel uit van de afwegingen die daarbij worden gemaakt. Groen Bij de keuzes voor de inrichting van de fysieke leefomgeving is aandacht voor de thema’s gezondheid, ontmoeten en sociale veiligheid. Wonen In prestatieafspraken met woningbouwcorporaties worden gezondheid en ontmoeten standaard als thema’s meegenomen omdat deze thema’s worden gezien als belangrijke elementen voor leefbare wijken en kernen. Verkeer Omdat bewegen bijdraagt aan de gezondheid van onze inwoner, stimuleren we wandelen en fietsen door verbindingen goed te onderhouden en logisch op elkaar aan te laten sluiten. Het doel is een dekkend

19

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

verkeerssysteem waarin mensen zich gemakkelijk en snel te voet of op de fiets kunnen verplaatsen. Spelen Buiten spelen is van belang voor de gezondheid en de ontwikkeling van een kind. Speellocaties zijn dé ontmoetingsplaatsen waar kinderen hun sociale contacten en motorische, emotionele, cognitieve en creatieve vaardigheden kunnen ontwikkelen. Voor al deze ontwikkelingen is het belangrijk dat de speellocaties voldoende uitdaging bieden en natuurlijk schoon heel en veilig zijn. We zetten daarom in op kwalitatieve speelplekken in iedere wijk die met lang langzaam verkeer routes goed te bereiken zijn. Daarnaast hebben we aandacht voor inclusiviteit waarbij iedereen met of zonder beperking mee kan spelen. Projecten Om gezondheid vooraf goed te borgen, wordt dit thema meegenomen in projectplannen waarna dit thema standaard onderdeel uitmaakt van het toetsingskader. Duurzaamheid We leggen de dwarsverbinding tussen gezondheid en duurzaamheid door aan te haken op de duurzaamheidsambities van de gemeente Nissewaard. Bijvoorbeeld door aandacht voor eenzame ouderen bij hittestress, aandacht voor gezond, lokaal en duurzaam geproduceerd voedsel zonder verspilling, en het benutten van kansen voor ontmoeten bij waterbergingsprojecten.

Daarnaast hebben we ook oog voor ‘sociale duurzaamheid’ en zetten we in op het tegen gaan van energiearmoede.’ Milieu In Nissewaard streven we naar een gezonde leefomgeving voor onze inwoners. Het hebben van een voldoende schone omgeving (lucht, bodem, water) zonder onevenredige overlast van geluid en geur is belangrijk voor het welzijn van onze inwoners. 20

Bij projecten en beleidsvorming wordt rekening gehouden met deze aspecten waarbij verder wordt gekeken dan de wettelijke normen. Hierbij worden de adviezen vanuit de GGD (WHO) en DCMR bij afwegingen betrokken. Toerisme en recreatie In recreatiegebieden wordt werken aan gezondheid en ontmoeten gestimuleerd en wordt ingezet op natuureducatie. Dit doen we door het onderhouden en versterken van de recreatiegebieden ( bijvoorbeeld goede wandel- en fietspaden, aandacht voor groen en rustplekken), en werken we aan voorzieningen om waterrecreatie – en beleving te versterken. Ook is er veel aandacht voor de bekendheid en de mogelijkheden van de gebieden, zodat bewoners er meer gebruik van maken. Economie Gezondheid, vitaliteit en het hebben van werk zijn nauw met elkaar verbonden. Werkloosheid heeft een duidelijk negatief effect op de vitaliteit. De verhouding wonen en werken binnen de gemeente Nissewaard staat onder druk.De ambitie is werkgelegenheid binnen de gemeente te behouden en waar mogelijk toe te voegen. Hiermee wordt de gemeente economi(gezondheidswinst voor de samenleving is gezondheidswinst voor de mens en andersom). Daarnaast wordt bij de ontwikkeling en inrichting van het centrum ontmoeten gestimuleerd en gefaciliteerd. Dit met als ambitie ‘Het centrum als huiskamer van de stad’.

Stedenbouw/ Ruimtelijke ontwikkeling Bij de ontwikkeling en inrichting van de stad wordt er actief ingezet op het benutten van de openbare ruimte als kans voor de inwoner om te werken aan hun sociaal leven (ontmoeten en verblijven) en gezondheid (sporten en bewegen, ruimte, licht en lucht). Deze plekken zijn prettig om in te verblijven en uitnodigend voor spontaan meer actief gebruik.

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

Evenementen Preventieve gezondheidsmaatregelen maken onderdeel uit van de toetsingsvoorwaarden bij vergunningverlening waarbij we deze maatregelen zoveel mogelijk stimuleren en faciliteren waar mogelijk. De hierboven genoemde ambities worden als uitgangspunten meegenomen bij het opstellen van de omgevingsvisie voor Nissewaard.

21

NOTA GEZONDHEIDSBELEID NISSEWAARD 2022-2026

4.

Monitoring, financiën, vervolgproces

De nota Gezondheidsbeleid Nissewaard 2022-2026 “Gezonde mens en samenleving” is een samenhang van interventies en activiteiten die uitgevoerd worden vanuit verschillende gemeentelijke beleidsvelden, waaronder de Wmo, jeugd, minimabeleid ,sportbeleid en het ruimtelijk beleid. De uitvoering gebeurd binnen de bestaande formatie. Naast de formatie zijn er in de begroting materiele budgetten opgenomen in het thema volksgezondheid. Het betreft de onderstaande budgetten in de begroting:

Omschrijving

2022

Gezondheidszorg algemeen

€ 544.947

GIDS

€ 99.733

GIDS – Kansrijke start

€ 7.444

Preventieakkoord Gezonde voeding Creëren Rookvrije generatie

22

€ 50.000 n.v.t.

Onder gezondheidszorg algemeen vallen de wettelijke taken en maatwerktaken uitgevoerd door de GGD en de Jeugdgezondheidszorg. Deze middelen zijn structureel in de begroting geraamd. Daarnaast zijn incidentele middelen geraamd voor programma’s vanuit het Rijk. Het gaat hierbij om de middelen Gezond in de stad (GIDS), Kansrijke Start, Preventieakkoord en Rookvrije generatie. Deze middelen geven een impuls aan de in de nota genoemde interventies en activiteiten. Externe oriëntatie Jaarlijks worden er landelijk verschillende subsidies beschikbaar gesteld om gezondheid te bevorderen en te beschermen. Vanaf 2022 benutten we capaciteit om hier op in te spelen zodat de mogelijkheden om te werken aan gezondheid worden vergroot. Vervolg De uitvoering van dit gezondheidsbeleid kan naar verwachting worden gerealiseerd binnen de budgetten die hiervoor zijn begroot. In een uitvoeringsplan zullen concrete maatregelen beschreven worden. Dit programma wordt opgesteld in nauwe samenwerking met partners zowel in het fysiek als sociale domein zoals het onderwijs, welzijnswerk, jeugdzorg, gezondheidszorg, vrijwilligersorganisaties en andere (zorg) aanbieders. Twee jaarlijks zullen de uitvoeringsplannen worden geëvalueerd en bijgesteld. De evaluatie wordt twee jaarlijks aan de gemeenteraad en de adviesraad sociaal domein aangeboden.

’Gezonde mens en maatschappij’ Nota Gezondheidsbeleid Nissewaard 2022-2026 Tekst: Rachella Sahtoe, maatschappelijke ontwikkeling Vormgeving: Christine de Vos, team Communicatieadvies december 2021