Memo college implementatie iRC-module

Memo aan

van

Het College van burgemeester & wethouders

Dirk Jan Spahr van der Hoek, Jan Anton Buis en Jason Schipper

datum

pagina

26 februari 2024

1 van 2

Implementatie IRC-module Aanleiding Deze memo informeert u, vooruitlopend op de normale besluitvormingsprocedure door de Raad, over het al dan niet implementeren van ondersteunende software bij internetonderzoek in open bronnen. Die ondersteunende software wordt door Digitale Opsporing aangeboden en heet de iRCmodule1. Op 5 maart 2024 vindt eveneens vooruitlopend op de normale besluitvormingsprocedure een themabijeenkomst plaats voor de Raad, waar drie specialisten toelichting zullen geven over de iRCmodule. Over de functionaliteiten zal de directeur van Digitale Opsporing en aanbieder van de iRCmodule toelichting geven. Over de juridische context zal een van de auteurs van de geldende VNGhandreiking ten aanzien van internetonderzoek in open bronnen toelichting geven. Verder zal onze Privacy Officer de DPIA toelichten en zijn ambtelijke vertegenwoordigers beschikbaar voor vragen. De iRC-module wordt inmiddels door ruim 150 gemeenten en overheidsorganisaties gebruikt ter vervanging van handmatig digitaal onderzoek. De module kan na positieve besluitvorming door de Raad in het kader van de Participatiewet, Jeugdwet, Wmo, Basis Registratie Personen, Bibob en Openbare Orde en Veiligheid worden geïmplementeerd.

Wat doet ondersteunende software bij onderzoek in open bronnen? De definitie van internet rechercheren is Open Source Intelligence (OSINT): het rechtmatig verzamelen van data en informatie uit open en voor het publiek beschikbare bronnen. Deze gegevens worden verzameld en op een begrijpelijke manier gepresenteerd, rekening houdend met de AVG. De iRC-module professionaliseert onderzoek onder meer door het inkaderen van zoekacties binnen de lijnen van privacyregelgeving, meer specifiek door het automatisch loggen van zoekacties, uniformeren van zoekacties op verschillende zoekmachines tegelijkertijd en werken vanuit een goed beveiligde omgeving. In het kader van de maatschappelijke discussie is het hier belangrijk om te weten dat deze module geen gebruik maakt van aliassen of algoritmes, noch van accounts of cookies. Bovendien heeft onderzoek in open bronnen niets te maken met de Systeem Risico Indicatie (SyRI), waar ongeoorloofd domein overstijgende informatie uit 17 verschillende werkvelden werd gekoppeld.

1

Internetrechercheren in de cloud.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

26 februari 2024

2 van 2

Implementatie IRC-module

Nut en noodzaak iRC-module In een groot deel van onderzoeken door gemeenten zit tegenwoordig een digitale component, omdat ons maatschappelijk leven zich in toenemende mate op het internet afspeelt. Inmiddels zijn fraude en misbruik van gemeentegelden soms slechts digitaal te achterhalen, bijvoorbeeld door het aanbieden van diensten in open bronnen. Ook de openbare orde is bijna vanzelfsprekend gebaat bij zorgvuldig, navolgbaar en transparant onderzoek in open bronnen, bijvoorbeeld bij oproepen tot verstoringen, geweld en het tegengaan van vestiging van criminele ondernemingen. Daarnaast worden in de DPIA ook de nadelen duidelijk bij voortzetting van het werken zonder ondersteuning. Traditioneel handmatig onderzoek kan volgens de AVG. Maar bij voortzetting van de huidige werkwijze wordt digitaal onderzoek niet door een applicatie automatisch ingekaderd, gelogd, geüniformeerd. Bij voortzetting van de huidige niet ondersteunde vorm van digitaal onderzoek is dat onderzoek minder effectief, minder goed beveiligd tegen bijvoorbeeld ransomware en kent het minder waarborgen tegen schending van de privacy. Proportionaliteit en subsidiariteit Digitaal onderzoek doen in open bronnen schept geen nieuwe risico-categorie.

De software die hierbij gebruikt kan worden ter ondersteuning is ook niet meer dan een instrument die ambtenaren helpen beter gedocumenteerd en op uniforme wijze in open bronnen te onderzoeken. Maar de software kan niet meer dan een natuurlijk persoon. De software beslist niet en doet geen voorstellen. Er ontstaat ook daarom geen bijzonder juridisch speelveld. Er moet voor digitaal en traditioneel onderzoek bijvoorbeeld altijd een rechtsgrond zijn. Vanzelfsprekend dat de gebruikelijke principes van proportionaliteit en subsidiariteit hier gelden. Als extra ondersteuning voor het werken volgens deze algemene principes zijn handreikingen van de AP, VNG en de Rijksoverheid verschenen ten aanzien van internetonderzoek in open bronnen voor wat betreft de Participatiewet, BRP en de openbare orde. Die handreikingen zullen bij positieve besluitvorming nadrukkelijk in de verschillende processen gevolgd worden. Daarnaast hoort een opleiding bij het implementatietraject. Ook in die opleiding wordt ingegaan op het juridisch juist gebruik van de module.