Meicirculaire 2023; raadsvoorstel

Burgemeester en Wethouders

Aan de Raad

datum 06 september 2023

casenummer 23.R.00113

bijlagen 1

eenheid Financien

betreft

Meicirculaire gemeentefonds 2023

Samenvatting : De tweede versie van de meicirculaire 2023 over de ontwikkelingen met betrekking tot het gemeentefonds is op 8 juni jl. gepubliceerd. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid. Met de brief van 30 juni jl. bent u op hoofdlijnen geïnformeerd over de financiële effecten uit de meicirculaire 2023 voor de gemeente Nissewaard. Deze financiële effecten zijn met dit advies niet veranderd. In dit raadsvoorstel worden de financiële consequenties van de meicirculaire 2023 nader toegelicht. 2023 2.214.276

2024 2.432.911

2025 5.462.209

2026 3.173.515

2027 6.542.642

Onbestemde middelen Bestemde taakmutaties Bestemde DU's / IU's Restant Sociaal domein Stelposten

-242.215 626.346 123.569 1.706.576

2.526.560 7.442.891 -439.162 1.689.194 -8.786.572

3.861.055 5.632.455 -439.162 1.672.858 -5.264.997

3.466.662 -50.092 -438.908 1.634.227 -1.438.374

7.597.583 -48.784 -477.014 1.264.750 -1.793.893

Totaal

2.214.276

2.432.911

5.462.209

3.173.515

6.542.642

Resultaat meicirculaire 2023

Effect meicirculaire 2023 op stelpost Sociaal Domein en begrotingssaldo Hoewel de meicirculaire 2023 op basis van de bovenstaande tabel positieve cijfers laat zien, pakt deze voor de stelpost Sociaal Domein en het begrotingssaldo toch nadelig uit. De belangrijkste oorzaken zijn: - De verwachte extra loon- en prijscompensatie vanuit het Rijk zoals aangegeven in de Voorjaarsnota 2023 blijkt bij de meicirculaire 2023 lager uit te pakken, € 127 miljoen in plaats van € 300 miljoen. - De nadelige effecten van de maatstaf WOZ-waarden (minpost op de algemene uitkering) als gevolg van de waardestijgingen, - € 1,55 miljoen structureel. - Actualisatie herverdeeleffect, - € 1,23 miljoen structureel. - Correctie op verwachte extra middelen (baten) jeugdzorg, - € 1,5 miljoen structureel. - Correctie op verwachte lagere lasten jeugdzorg, - € 1 miljoen structureel.

C2308.001004/09/202316:57:24

datum

casenummer

pagina

6 september 2023

23.R.00113

2 van 7

Voor een nadere uiteenzetting wordt verwezen naar de bijlage Toelichting financiële mutaties. Ondanks het per saldo nadelige effect van de meicirculaire 2023 op het begrotingssaldo, zal de lijn van het college voor de begroting 2024 – 2027 niet veranderen: 2024 en 2025 moeten sluitend zijn, de nadelige saldi voor 2026 en verder worden vooralsnog zo gelaten. Dit, tegen de achtergrond, die ook door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt verkondigd en geadviseerd, dat het Rijk met een oplossing dient te komen voor het financieel ravijn. Dit neemt niet weg dat het college wel zal verkennen welke maatregelen genomen zouden kunnen worden om te komen tot een meerjarig sluitende begroting. Hierover zal nog nader geadviseerd worden. Gevraagd Raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. Kennis te nemen van de meicirculaire 2023; 2. Kennis te nemen van de toelichting op de financiële mutaties (bijlage); 3. De financiële consequenties met betrekking tot bestemde middelen, taakmutaties, decentralisatie-en integratie-uitkeringen restant Sociaal domein en stelposten 2023 t/m 2027 (zie tabel Resultaat meicirculaire 2023) toe te voegen / te onttrekken aan de betreffende beleidsterreinen; 4.

De extra loon- en prijsontwikkeling voor de jaren 2025 en verder (€ 2.547.112 in 2025 oplopend tot € 8.646.103 in 2027) toe te voegen aan de stelpost LPO ten laste van de onbestemde middelen; 5. Van het nadelig saldo onbestemde middelen 37% te verrekenen met de stelpost Sociaal Domein (€ 522.520 in 2023 oplopend tot € 1.551.728 in 2027); 6. Het resterende nadelig saldo onbestemde middelen te verrekenen met het begrotingssaldo (- € 889.695 in 2023 oplopend tot - € 2.642.132 in 2027); 7. De financiële consequenties voor 2023 te verwerken via begrotingswijziging 2023R5007 in de begroting 2023 en voor de jaren 2024 en verder deze te verwerken in de Programmabegroting 2024 – 2027.

1. Inleiding De uitkeringen uit het gemeentefonds vormen de omvangrijkste inkomsten van Nissewaard. Voor de besluitvorming is het daarom van groot belang dat zowel het college in het kader van beleidsvorming en uitvoering als de raad (kaderstelling en budgetrecht) geïnformeerd is over de actuele ontwikkelingen in het gemeentefonds. Het ministerie van BZK informeert gemeenten hierover met behulp van circulaires. Het is gebruikelijk dat er drie circulaires per jaar verschijnen. In mei verschijnt de meicirculaire. Deze geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van het rijk. De septembercirculaire geeft de gevolgen weer van de Miljoenennota en de decembercirculaire geeft een vertaling van de Najaarsnota van de rijksoverheid en handelt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De tweede versie van de meicirculaire 2023 is op 8 juni jl. gepubliceerd. Met dit raadsvoorstel wordt u geïnformeerd over de financiële consequenties die de meicirculaire 2023 heeft voor Nissewaard en geadviseerd over de allocatie van de financiële middelen. 2. Beoogd maatschappelijk resultaat Pas na bestuurlijke besluitvorming wordt duidelijk tot welke maatschappelijke resultaten de financiële consequenties uit de meicirculaire 2023 leiden. 3. Kader Gemeentewet 1992 Financiële-verhoudingswet 1996

datum

casenummer

pagina

6 september 2023

23.R.00113

3 van 7

4. Argumentatie Alle middelen uit het gemeentefonds zijn vrij besteedbaar. Het college van B&W adviseert de gemeenteraad hoe deze middelen in te zetten. De raad neemt daar vervolgens een besluit over. Dit uit hoofde van het budgetrecht. 5. Maatschappelijk draagvlak Hier is geen onderzoek naar gedaan. 6. Financiële consequenties De tweede versie van de meicirculaire 2023 over de ontwikkelingen met betrekking tot het gemeentefonds is op 8 juni jl. gepubliceerd. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid. Met de brief van 30 juni jl. bent u op hoofdlijnen geïnformeerd over de financiële effecten uit de meicirculaire 2023 voor de gemeente Nissewaard. Deze financiële effecten zijn met dit advies niet veranderd. In dit raadsvoorstel worden de financiële consequenties van de meicirculaire 2023 nader toegelicht. De belangrijkste onderwerpen zijn:  Een bijstelling accres 2022: extra prijsbijstelling 2022 van € 127 miljoen vanaf 2023.  De accressen voor de loon- en prijsontwikkeling (LPO-accres) zijn van 2023 tot en met 2027 bijgewerkt.  Een negatieve afrekening BTW-Compensatiefonds (BCF) 2022 van € 2,9 miljoen eenmalig in 2023.  Een structurele rijksbijdrage van € 1 miljard vanaf 2027, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek.

 Eénentwintig taakmutaties, waaronder een omvangrijke taakmutatie voor de tekorten Jeugdzorg van € 1.363 miljoen in 2024 en € 859 miljoen in 2025.  Vijf nieuwe decentralisatie-uitkeringen, de grootste mutatie betreft de decentralisatieuitkering Nationaal Actieplan Dakloosheid met € 55 miljoen in 2023.  De loon- en prijscompensatie (LPO) 2023 voor de volgende taken: - IU Participatie: loon- en prijsbijstelling vanaf 2023 € 114,9 miljoen  IU Beschermd wonen: loon- en prijsbijstelling vanaf 2023 € 108,6 miljoen  Vaststellen definitieve compensatie inkomstenderving 2021 voor 35 gemeenten van € 132,5 miljoen.  In dertien bestaande decentralisatie-uitkeringen zijn wijzigingen aangebracht in het macrobudget.  De verdeling van de bedragen per gemeenten wijzigt bij zeven decentralisatie-uitkeringen ten opzichte van de septembercirculaire 2022. De omvang van deze decentralisatieuitkeringen wijzigt niet. In de bijlage Toelichting financiële mutaties vindt u gedetailleerde informatie over de mutaties. In de tabellen hierna ziet u de effecten van de meicirculaire 2023 op hoofdlijnen. 2023 2.214.276

2024 2.432.911

2025 5.462.209

2026 3.173.515

2027 6.542.642

Onbestemde middelen Bestemde taakmutaties Bestemde DU's / IU's Restant Sociaal domein Stelposten

-242.215 626.346 123.569 1.706.576

2.526.560 7.442.891 -439.162 1.689.194 -8.786.572

3.861.055 5.632.455 -439.162 1.672.858 -5.264.997

3.466.662 -50.092 -438.908 1.634.227 -1.438.374

7.597.583 -48.784 -477.014 1.264.750 -1.793.893

Totaal

2.214.276

2.432.911

5.462.209

3.173.515

6.542.642

Resultaat meicirculaire 2023

datum

casenummer

pagina

6 september 2023

23.R.00113

4 van 7

Stelpost Loon- en prijsontwikkeling Met ingang van 2019 wordt de algemene uitkering uit het gemeentefonds in Nissewaard inclusief meerjarige indexering voor lonen en prijzen geraamd. Dit wordt in ‘lopende prijzen ramen’ genoemd. Deze meerjarige indexering wordt geparkeerd op de stelpost Loon- en prijsontwikkeling (LPO). Bij de opstelling van de begroting van het desbetreffende jaar wordt het saldo van de stelpost LPO aangewend om de loon- en prijsontwikkeling op te vangen. Om te kunnen bepalen welke bedragen er meerjarig beschikbaar zijn voor de toekomstige indexeringen, wordt de algemene uitkering in ‘lopende prijzen’ afgezet tegen de algemene uitkering op het huidige prijspeil (constante prijzen). Dit leidt tot de volgende ontwikkeling van de stelpost LPO.

Meicirculaire 2023 (lopend) Meicirculaire 2023 (constant) Loon- en prijs indexatie 2025 en verder Huidige stand stelpost LPO Dotatie aan stelpost LPO

2023 2024 2025 2026 2027 208.377.065 219.898.473 227.146.348 217.252.232 220.256.100 208.377.065 219.898.473 219.646.353 203.997.050 201.952.000 0 0 0

0 0 0

7.499.995 4.952.883 2.547.112

13.255.182 9.657.997 3.597.185

18.304.100 9.657.997 8.646.103

Op basis van de opgenomen loon- en prijsontwikkeling in de meicirculaire 2023 wordt aan de stelpost LPO in 2025 € 2,5 miljoen, in 2026 € 3,6 miljoen en in 2027 € 8,6 miljoen gedoteerd. Diverse ontwikkelingen maken echter dat het advies om deze gelden daar te laten staan. Deze forse dotaties zijn met name het gevolg van de hoge inflatie. En niet uitgesloten is dat op meerdere terreinen zich nog steeds flinke prijsstijgingen gaan voordoen. Effect meicirculaire 2023 op stelpost Sociaal Domein en begrotingssaldo Hoewel de meicirculaire 2023 op basis van de bovenstaande tabel positieve cijfers laat zien, pakt deze voor de stelpost Sociaal Domein en het begrotingssaldo toch nadelig uit. De belangrijkste oorzaken zijn: - De verwachte extra loon- en prijscompensatie vanuit het Rijk zoals aangegeven in de Voorjaarsnota 2023 blijkt bij de meicirculaire 2023 lager uit te pakken, € 127 miljoen in plaats van € 300 miljoen. - De nadelige effecten van de maatstaf WOZ-waarden (minpost op de algemene uitkering) als gevolg van de waardestijgingen, - € 1,55 miljoen structureel. - Actualisatie herverdeeleffect, - € 1,23 miljoen structureel. - Correctie op verwachte extra middelen (baten) jeugdzorg, - € 1,5 miljoen structureel. - Correctie op verwachte lagere lasten jeugdzorg, - € 1 miljoen structureel. Voor een nadere uiteenzetting wordt verwezen naar de bijlage Toelichting financiële mutaties.

Aandeel Sociaal domein (37%) in algemene mutaties Conform de afspraken met betrekking tot het ‘hek’ rondom het Sociaal Domein, wordt 37% van de algemene mutaties verrekend met het Sociaal Domein. Dit ziet er als volgt uit.

datum

casenummer

pagina

6 september 2023

23.R.00113

5 van 7

Onbestemde middelen Dotatie aan stelpost LPO Reeds geraamde LPO (onderdeel accres) PPN 2024 Vervallen stelpost LPO IU Participatie Saldo onbestemde middelen Aandeel Sociaal domein 37% Netto effect meicirculaire 2023 op begrotingssaldo

2023 -242.215 0

2024 2025 2.526.560 3.861.055 0 -2.547.112

2026 2027 3.466.662 7.597.583 -3.597.185 -8.646.103

-1.170.000

-2.873.000 -2.873.000

-2.873.000 -2.873.000

-346.440 -1.559.057 128.183 576.851

-272.340 -272.340 -3.275.863 -4.193.860 1.212.069 1.551.728

-218.257

-2.063.794 -2.642.132

-1.412.215 522.520 -889.695

-982.206

Rekening houdend met de mutaties uit de meicirculaire 2023, de correctie van de jeugdmiddelen uit de meicirculaire 2022 en de gevolgen voor de taakstellingen “lagere lasten Jeugd” en “herinvoering eigen bijdrage”, ziet het verloop van de stelpost Sociaal domein er als volgt uit: Verloop stelpost Sociaal domein Stand stelpost Sociaal domein PPN 2024 Correctie effect 37 procent voorjaarsnota in de PPN 2024 Correctie extra middelen Jeugdzorg meicirculaire 2022 (1) Correctie baten extra middelen Jeugdzorg - meicirculaire 2023 (2) Correctie taakstelling lagere lasten Jeugdzorg - meicirculaire 2023 (3) Eigen bijdrage huishoudelijke hulp Correctie taakstelling eigen bijdrage huishoudelijke hulp (4) Extra middelen Re-integratie (IU) (5) Overige bestemde taakmutaties ten gunste van de stelpost SD (6) Stand stelpost Sociaal domein na meicirculaire 2023

2023

2024

2025

2026

2027

642.000

1.364.000

2.504.000

-3.230.000

-2.876.000

-522.520

-128.183

-576.851

-1.212.069

-1.551.728

-2.062.192

-1.081.565

-1.166034

-1.521.553

-700.000

-1.100.000 424.685

-1.100.000 413.120

-1.000.000 410.927

-588.687 24.069

-588.687 53.576

-2.041.943

18.966

20.657

-571.361 22.353

-140.309

407.347

720.373

471.175

469.749

-2.043.806

-1.098.371

341.634

-6.388.427

-6.603.716

(1) Gebleken is dat er met de meicirculaire 2022 uitgegaan is van een onjuiste (te hoge) berekeningsgrondslag voor de middelen Jeugdzorg. Dit heeft tot gevolg dat in het jaar 2023 een correctie plaatsvindt van € 2.041.943 ten laste van het sociaal domein en ten gunste van het begrotingssaldo. Deze correctie heeft betrekking op de meicirculaire 2022. (2) Voor 2024 en 2025 zijn in de meicirculaire 2023 extra middelen toegekend voor 2024 en 2025. De hiervoor als stelpost geraamde baten zijn lager (dit is mede het gevolg van de onjuiste berekeningsgrondslag). Per saldo betekent dit voor de stelpost sociaal domein een nadeel van € 2 miljoen in 2024, circa € 1 miljoen in 2025 en 2026 en € 1,5 miljoen in 2027. (3) Naast de geraamde baten voor extra middelen jeugdzorg zijn ook lagere lasten als taakstelling in de huidige begroting opgenomen van € 700.000 in 2024 en € 3.500.000 vanaf 2025. Ook deze taakstelling wordt op basis van de informatie uit de meicirculaire 2023 en het voorschrift van de provincie naar beneden bijgesteld. (4) Het huidige wetsvoorstel voor invoering van de passende eigen bijdrage huishoudelijke hulp waarvan de inwerkingtreding per 2025 werd voorzien, wordt ingetrokken. Hierdoor verdwijnt ook de eerder geraamde taakstelling hiervoor in de begroting. Anders dan beoogd in het Coalitieakkoord verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke

datum

casenummer

pagina

6 september 2023

23.R.00113

6 van 7

hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een nieuw te vormen taakstelling opgenomen in de begroting. (5) De mutatie voor de Integratie uitkering Participatie bestaat voor een deel uit middelen voor de WSW (wet sociale werkvoorziening) en voor een deel uit extra middelen re-integratie. Alleen de re-integratiemiddelen komen rechtstreeks ten gunste van de stelpost sociaal domein. (6) De overige bestemde taakmutaties die ten gunste komen van de stelpost sociaal domein zijn:  Integraal zorgakkoord (Wmo abonnementstarief)  AP Jeugdhulp LPO2023  Valpreventie ouderen  Compensatieregeling Voogdij/18+  Overgangsrecht Levenslang  Voorschoolse educatie De resterende taakstellingen Sociaal Domein in de begroting 2024 - 2027 (Lagere lasten Jeugd en Herinvoering eigen bijdrage) zijn aangepast. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in taakstellingen waar Nissewaard zelf verantwoordelijk voor is en taakstellingen die qua invulling onder de verantwoordelijkheid van het Rijk vallen. Taakstellingen Nissewaard Dagbesteding als algemene voorziening Integrale ingang en toegang Minder zware jeugdhulp met verblijf Totaal

2024 PM

PM

Taakstellingen Rijk Lagere lasten jeugd Herinvoering Eigen bijdrage Wmo Verdere uitwerking doelen en inspanningen Totaal

2025 PM 100.000 50.000 150.000

2026 PM 100.000 100.000 200.000

2027 PM 100.000 100.000 200.000

2.400.000

2.400.000 2.500.000 961.529 956.426 PM PM PM 2.400.000 3.361.529 3.456.426

Begrotingssaldo Nissewaard Het bovenstaande leidt tot de volgende actuele stand van het begrotingssaldo van Nissewaard.

Begrotingssaldo Netto effect meicirculaire 2023 op begrotingssaldo Stand begrotingssaldo PPN 2024 Saldo correctie extra middelen Jeugdzorg - meicirculaire 2022 Totaal actuele stand begrotingssaldo

2023

2024

2025

2026

2027

-889.695 0

-218.257 1.401.000

-982.206 3.044.000

-2.063.794 -1.858.000

-2.642.132 -1.586.000

2.041.943 1.152.248

1.182.743

2.061.794

-3.921.794

-4.228.132

Ondanks het per saldo nadelige effect van de meicirculaire 2023 op het begrotingssaldo, zal de lijn van het college voor de begroting 2024 – 2027 niet veranderen: 2024 en 2025 moeten sluitend zijn, de nadelige saldi voor 2026 en verder worden vooralsnog zo gelaten. Dit, tegen de achtergrond, die ook door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt verkondigd en geadviseerd, dat het Rijk met een oplossing dient te komen voor het financieel ravijn. Dit neemt niet weg dat het college wel zal verkennen welke maatregelen genomen zouden kunnen worden om te komen tot een meerjarig sluitende begroting. Hierover zal nog nader geadviseerd worden.

datum

casenummer

pagina

6 september 2023

23.R.00113

7 van 7

7. Communicatie van het besluit Het besluit wordt op de gebruikelijke wijze gepubliceerd in het gemeenteblad. 8. Realisatie van het besluit Na besluit door de gemeenteraad worden de financiële effecten van de meicirculaire 2023 zichtbaar bij de beleidsterreinen 2023 – 2027 (bestemde middelen) en bij de begrotingssaldi 2023 – 2027 (onbestemde middelen). 9. Bijlagen Meicirculaire gemeentefonds 2023 Toelichting financiële mutaties meicirculaire 2023 Raadsbesluit 10. Advies Commissie In de commissie Bestuur van 29 augustus 2023 adviseerden de aanwezige fracties unaniem positief. de secretaris,

S. Elseman

de burgemeester,

F. van Oosten