Meicirculaire 2022 gemeentefonds; Memo Contourennota

Memo aan

van

Gemeenteraad Nissewaard

Financiën

datum

pagina

16 augustus 2022

1 van 3

Oplegmemo Contourennota Hierbij ontvangt u de eerder door het Rijk aangekondigde Contourennota. De verwachting was dat het Rijk via deze nota (voldoende) duidelijkheid zou verschaffen over hoe het financieel ravijn in 2026 opgelost gaat worden. Dit blijkt helaas niet het geval. De hoofdpunten van de Contourennota zijn onderstaand (beknopt) weergegeven. Het kabinet heeft besloten om een onderzoek in te stellen naar de financieringssystematiek tussen Rijk en mede-overheden. Dat blijkt uit de notulen van de ministerraad van 22 april jl. Het Rijk wil samen met medeoverheden werken aan een nieuwe stabiele financieringssystematiek voor gemeenten en provincies vanaf 2026. Er ligt een voorstel vanuit het kabinet voor een gezamenlijk proces met de VNG, IPO en Unie van Waterschappen om te komen tot een nieuwe financieringssystematiek vanuit het kader van het coalitieakkoord van het Rijk. In dat coalitieakkoord was deze nieuwe financieringssystematiek al aangekondigd. Daarbij zal op korte termijn eerst gekeken worden naar het financieel meerjarenbeeld voor medeoverheden en de gevolgen hiervan voor hun begroting. Voor het proces is een extern begeleider aangetrokken. Die externe procesbegeleider /relatiebemiddelaar is Jose Lazeroms. In haar Contourennota, die deels gebaseerd is op het verslag J. Lazeroms, schrijft minister H.G.J. Bruins Slot van BZK het volgende.

“Het regeerakkoord en de meicirculaire 2022 leiden tot een sterk verbeterde financiële positie van de gemeenten en een goede financiële basis in de periode tot en met 2025. Dit biedt mogelijk ook ruimte voor gemeenten om een tijdelijke financiële buffer op te bouwen, die verlichting kan bieden voor 2026.” De knip tussen de periode 2022 – 2025 en 2026 en verder (het ‘ravijn’), wordt hier al gemaakt. Het huidige financiële beeld voor deze perioden is het volgende.  2022 tot en met 2025 Het cumulatief accres in 2022 tot en met 2025 is volgens de meicirculaire ongeveer € 13 miljard hoger dan volgens de septembercirculaire 2021. Het Rijk en de gemeenten zijn het erover eens dat de accressen uit de meicirculaire 2022 voor de gemeenten een goede financiële basis zijn tot en met 2025.  2026 en verder In 2026 is het accres € 1.377 miljoen negatief, opgebouwd uit € 2.233 miljoen negatief volumeaccres en +€ 856 miljoen LPO-accres (compensatie voor loon- en prijsstijging). Ook wordt vanaf 2026 het restant van de opschalingskorting van € 675 miljoen weer opgelegd. De VNG beschrijft deze

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

16 augustus 2022

2 van 3

Contourennota

volumekorting van ruim € 2,9 miljard als ‘ravijn’, de minister beschrijft dit als: “Hierdoor dreigt minder financiële ruimte in 2026 te zijn dan in 2025.” Vanaf 2027 stijgt het accres mee met de inflatie. Maar de minister erkent nu: “Het blijkt dat de uitgaven van de gemeenten jaarlijks met meer toenemen dan enkel de inflatie, onder andere door bevolkingsgroei en vergrijzing.” De minister biedt geen oplossing voor de financiële positie van de gemeenten vanaf 2026. Pas in september 2022 komt “de richting van de oplossing” daarvoor. Eerst wil ze drie oplossingsrichtingen parallel nader verkennen: 1. Een weging van de mate waarin de gestelde ambities nog passen bij de daarvoor beschikbaar gestelde middelen en de beschikbare capaciteit bij de gemeenten. 2. De mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied. 3. De accressen uit de meicirculaire 2022 bieden ruimte voor gemeenten om een tijdelijke financiële buffer op te bouwen, die verlichting kan bieden voor 2026. Daarbij is het Rijk zich er wel van bewust dat de maatschappelijke opgaven structurele investeringen vergen, ook na 2026. In haar rapport doet J. Lazeroms zes aanbevelingen: 1. Het Rijk moet de gevolgen benoemen van het vastgeklikte (volume-)accres vanaf 2026, namelijk dat de uitgaven van de gemeenten meer zullen stijgen dan het accres. 2.

Het Rijk en de gemeenten moeten gezamenlijk zo snel mogelijk vastleggen welke financiële ruimte de gemeenten vanaf 2026 hebben. Daarbij ziet ze twee mogelijkheden: - Het vastzetten van het accres 2026 en verder is nooit bedoeld als een bezuiniging voor de gemeenten. Het financiële gat dat nu zichtbaar wordt in 2026, zal gedicht worden in overleg tussen het Rijk en de gemeenten. - Het vastzetten van het accres 2026 en verder is wel bedoeld als bezuiniging en staat niet ter discussie. Het Rijk en de gemeenten zullen dan afspraken moeten maken over bijgestelde beleidsambities die passen bij deze financiële ruimte. 3. Maak (dit jaar) heldere afspraken over de verruiming van het belastinggebied in 2026 en over de uitwerking daarvan. 4. Zorg op tijd voor een alternatief als de verruiming van het belastinggebied niet slaagt of vertraagt. 5. Kijk wat nu al gedaan kan worden in de financiering van gezamenlijke maatschappelijke opgaven, zodat er tussen Rijk en gemeenten vertrouwen ontstaat om een start te maken. Hieronder vallen: - Zekerheid op een passend bestuurlijk financieel arrangement. - Zekerheid over een passende vergoeding van incidentele en structurele nieuwe kosten, zoals de Financiële-verhoudingswet (artikel 2) voorschrijft.

- Zorg voor de samenhang tussen bestuurlijke opgave, verantwoordingslast en uitkeringsvorm, en op de vrees dat er weer veel specifieke uitkeringen komen, die integraal werken bij de gemeenten belemmeren en hoge verantwoordingslasten hebben. - De mogelijkheid dat het Rijk eenmalige uitgaven doet die gemeenten meerjarig moeten afschrijven.

datum

pagina

betreft

16 augustus 2022

3 van 3

Contourennota

-

Voorkomen dat gemeenten onderling te veel gaan concurreren op de (schaarse) arbeidsmarkt. 6. Zorg voor een meerjarige planning voor de interbestuurlijke trajecten. Zoals hiervoor al gesteld, is het nu wachten op september. Dan komt “de richting van de oplossing” voor de financiële positie van gemeenten.