Jaarstukken gemeente Nissewaard 2022, definitief

-819

4.204

4.211

4.205

7

(bedragen x € 1.000)

Mutaties reserves Totaal Thema

Toelichting noemenswaardige afwijkingen 93

•

Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) (SD) (incidenteel voordeel op de lasten ad € 1,6 miljoen; incidenteel voordeel op de baten ad € 1,3 miljoen) Vanuit de rijksoverheid ontvangt de gemeente Nissewaard de specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Het betreft een geoormerkt budget voor onderwijsachterstanden in een cyclus van 4 jaar. Deze OAB-cyclus loopt van 2019 t/m 2022. Er is een incidenteel voordeel op de lasten van € 1,6 miljoen. Dit wordt met name verklaard doordat vanuit 2021 € 2 miljoen is overgeheveld naar 2022 en dat deze middelen nog niet volledig zijn besteed. Daarnaast heeft er een correctie op een deel van de JOZ middelen 2021 plaatsgevonden en is de stand van de reserve per 31-12-2021 herzien, hierdoor komt een bedrag ad 219.000 in de exploitatie van 2022. Het jaar 2022 is het laatste jaar van de OAB-cyclus die eindigt per 31 december 2022. Per die datum vordert de rijksoverheid de opgebouwde OAB-reserve, ontstaan uit de tijdens de looptijd ontvangen OAB-middelen, terug met uitzondering van een bedrag ter hoogte van de helft van de door de gemeente ontvangen OAB-middelen in 2022. Dit bedrag kan binnen de wettelijke doelstellingen worden besteed in het volgende tijdvak van vier kalenderjaren. Voor de gemeente Nissewaard betekent dit dat alle resterende middelen 2022 ad € 1,3 miljoen van 2022 naar 2023 kunnen worden overgeheveld.

Deze post maakt aldus voor € 1,3 miljoen onderdeel uit van de overheveling 2022 – 2023. Aangezien het een doeluitkering betreft, staat tegenover het incidentele voordeel op de lasten ad € 1,3 miljoen een incidenteel nadeel op de baten ad € 1,3 miljoen. •

VSV/RMC/Kwalificatieplicht (SD) (incidenteel voordeel op de lasten ad € 0,9 miljoen; incidenteel voordeel op de baten ad € 0,9 miljoen) Overheid, scholen en gemeenten willen voorkomen dat jongeren zonder startkwalificatie school verlaten. Jongeren die het onderwijs verlaten met een startkwalificatie hebben een betere uitgangspositie in de samenleving. Gemeenten hebben hierin een wettelijke opdracht die is vastgelegd in de RMC wetgeving. Gemeenten zijn verplicht in regionaal verband samen te werken en hebben hier afspraken over gemaakt. Vanuit de rijksoverheid ontvangt de gemeente Nissewaard, via de gemeente Rotterdam, middelen voor VSV, RMC en kwalificatiemiddelen. Deze middelen worden ingezet voor de subregio ZHE en dienen achteraf verantwoord te worden. Het gaat hierbij om specifieke middelen. In totaal is er een incidenteel voordeel op de lasten van VSV, RMC en Kwalificatieplicht ad € 0,9 miljoen. Dit wordt met name verklaard doordat deze middelen over 2022 nog grotendeels verdeeld moeten worden over de verschillende gemeenten. Hierover volgt besluitvorming in 2023. Aangezien het een specifieke uitkering betreft maakt deze post onderdeel uit van de overheveling 2022 - 2023. Aangezien het een doeluitkering betreft is deze post per saldo neutraal in de jaarstukken 2022 opgenomen.

Tegenover het incidentele voordeel op de lasten ad € 0,9 miljoen staat een even groot incidenteel nadeel op de baten ad € 0,9 miljoen. •

Nationaal Programma Onderwijs (SD) (incidenteel voordeel op de lasten ad € 1 miljoen; incidenteel voordeel op de baten ad € 1 miljoen) Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is een onderwijs breed steunprogramma gericht op herstel en ontwikkeling van het onderwijs en op het inhalen/compenseren van vertragingen ontstaan 94

door de gevolgen van het coronavirus. Vanuit de rijksoverheid ontvangt de gemeente Nissewaard inzake het NPO voor de bestedingsperiode augustus 2021 tot en met juli 2025 (periode is met 2 jaar verlengd) een bedrag ad € 1.535.976. Het betreffen specifieke middelen. In samenwerking met scholen en lokale partijen kan ondersteuning worden ingezet en maatregelen worden getroffen om onderwijsvertragingen in te halen. Hierbij gaat het om ondersteuning op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak. Het gaat om een aanvulling op de interventies die scholen reeds nemen. Aangezien het een specifieke uitkering betreft, wordt het restant aan middelen in 2022 ad € 1 miljoen overgeheveld. Aangezien het een doeluitkering betreft is deze post per saldo neutraal in de jaarstukken 2022 opgenomen. Tegenover het incidentele voordeel op de lasten ad € 1 miljoen staat een even groot incidenteel nadeel op de baten ad € 1 miljoen. • Wet Kinderopvang (SD) (incidenteel voordeel op de lasten ad € 98.000) Het budget Wet Kinderopvang kent een structureel voordeel op de lasten ad € 98.000. Dit voordeel wordt verklaard doordat de prognose voor sociaal medische indicatie (SMI) kinderopvang was gebaseerd op de realisatie van de eerste maanden van 2022. De realisatie van SMI is echter in de laatste maanden van 2022 gedaald.

In de begroting 2023/ meerjarenraming 2024-2026 van Nissewaard is een taakstelling op SMI opgenomen. De kinderen worden waar nodig en mogelijk actief doorgeleid naar andere voorzieningen en alternatieven zoals voorschoolse en vroegschoolse educatie (VVE). •

Peuterspeelzaalwerk (SD) (structureel voordeel op de lasten, in 2022 is het voordeel € 331.000; incidenteel voordeel op de baten ad € 128.000) Het budget Peuterspeelzaalwerk kent een structureel voordeel op de lasten. Het voordeel op de lasten bedraagt € 331.000. Dit hangt samen met de middelen voor onderwijsachterstandenbeleid (OAB) die voor de periode 2019 t/m 2022 op een nieuwe manier over de gemeenten zijn verdeeld. Door deze herverdeling ontvangt de gemeente Nissewaard vanaf 2019 meer OAB-middelen. In combinatie met een meer integrale beleidsmatige benadering, wordt er financieel ook meer integraal naar de budgetten gekeken. Gezien de behoeften van onze jeugdpopulatie en het daarmee gepaard gaande grote belang op inzet op onderwijsachterstandenbeleid, vindt op deze manier uitnutting van het OAB-budget plaats. Over het structurele voordeel op peuterspeelzaalwerk wordt in de perspectiefnota 2024 nader ingegaan. Het budget Peuterspeelzaalwerk kent een incidenteel voordeel op de baten ad € 128.000. Dit voordeel wordt verklaard door terugvorderingen over voorgaand boekjaar. • Reserve sociaal domein: Het saldo op de budgetten van het sociaal domein binnen het thema Onderwijs wordt, volgens vastgesteld beleid, gestort c.q. onttrokken in/aan de reserve Sociaal Domein.

Portefeuillehouder(s) Wethouder Struijk Wethouder Struijk

Commissie Commissie Sociaal Domein 95

Verbonden partijen Niet van toepassing

Relevante documenten op themaniveau - Bestuurlijk akkoord onderwijshuisvesting primair onderwijs 2018-2022 bestuurlijk akkoord onderwijshuisvesting primair onderwijs - Bestuurlijk akkoord onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs Bestuurlijk akkoord onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs - Verordening voorziening huisvesting onderwijs Nissewaard 2015 verordening onderwijshuisvesting - Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs beleidsregel bewegingsonderwijs - Verordening leerlingenvervoer gemeente Nissewaard: leerlingenvervoer - Startnotitie doelgroepenvervoer en harmonisatie doelgroepenvervoer op Voorne Putten doelgroepenvervoer - Onderwijskansenbeleid Onderwijskansenbeleid - VVE beleid VVE-beleid - Afwegingskader Wko Beleidsregels inclusief afwegingskader gemeentelijke taken uitvoering Wet Kinderopvang (Wko) Nissewaard 2020 - Ambtsinstructie leerplicht Nissewaard 2018: ambtsinstructie leerplicht - Visie en Missie leerplicht Nissewaard: Visie en Missie leerplicht Nissewaard

Thuis in de wijk Met decentralisaties in het sociaal domein heeft het Rijk ingezet op de omvorming van de verzorgingsstaat naar de participatiesamenleving. Er wordt een groter beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners en hun sociale omgeving. Nissewaard zit midden in die omvorming. De samenleving vergrijst in rap tempo. Onze inwoners blijven ook langer thuis wonen. En ouders zitten soms met lastige vragen over de opvoeding van hun kinderen of de schulden die zij hebben opgelopen. Daarmee doen zij een beroep op de lokale dienstverlening in het sociaal domein. We verwachten dat dit de komende jaren verder zal stijgen. Uiteindelijk willen we voor alle inwoners adequate ondersteuning bieden. En dat met minder kosten. Dit sluit aan bij de thema's, die het Interbestuurlijk Programma (IBP) heeft geselecteerd om het sociaal domein merkbaar te verbeteren. Om op de lange termijn hierin te slagen, bepalen we lokaal binnen Thuis in de Wijk onze koers. Dat doen we door de uitvoeringspraktijk, samen met onze sociale partners, anders te organiseren. Met Thuis in de Wijk maken we de dienstverlening in het sociaal domein laagdrempelig, doelgericht en dichtbij de inwoners van Nissewaard. Dit doen we niet alleen door te sturen op samenwerking en samenhang in het aanbod van de sociale partners, maar ook door beter te sturen op instroom en uitstroom en door efficiënter te werken.

We zetten meer in op het versterken van het eigen oplossend vermogen van inwoners, op preventie, op vroegtijdige signalering en we ondersteunen bijvoorbeeld vrijwilligers(-organisaties) en mantelzorgers. Zo houden we de ondersteuning van inwoners betaalbaar en versterken we de kwaliteit van dienstverlening in het sociaal domein.

96

Wat wilden we bereiken? • • • • •

• •

We willen dat iedereen, jong en oud, kan meedoen in onze lokale samenleving en daarbij zichzelf kan zijn. Wij willen de eigen kracht en het zelfoplossend vermogen van inwoners en van de wijk waarin ze wonen benutten en versterken en daarmee het samenoplossend vermogen. Wij willen dat ondersteuning in de wijken en kernen beter aansluit bij de behoeften van inwoners van 0 tot 100. Daarbij bouwen we voort op wat er al is aan formeel en informeel ondersteuningsaanbod. Wij willen dat het ondersteuningsaanbod een samenhangend geheel is van bewonersinitiatieven, zelforganisaties, welzijnsactiviteiten en het professionele ondersteuningsaanbod. We willen dat de inwoners op de hoogte zijn van de verschillende voorzieningen ter ondersteuning, zoals bijvoorbeeld op gebied van armoede. In het bijzonder voor jeugdigen willen we dat armoede geen belemmering mag zijn met betrekking tot maatschappelijk meedoen en voor het succesvol doorlopen van hun schoolloopbaan. Wij willen problemen zo veel mogelijk voorkomen en waar ze ontstaan sneller aanpakken. Dit, op een manier die bij de inwoners past. Wij willen de omslag maken van (geïndiceerde) persoonsgebonden ondersteuning naar meer algemeen toegankelijke ondersteuning in de eigen leefwereld van inwoners, zodat goede lokale ondersteuning wordt geboden tegen lagere kosten.

Beleidsindicatoren Indicator Toelichting

Bron

Streefwaar de 2022

Participatie en zelfredzaamheid

Realisatie 2022

Streefwaarde 2023

Percentage Nissewaard > 35%* 34% (2020) inwoners dat Peiling vrijwilligerswerk verricht. Participatie en Percentage Nissewaard > 21% 20% (2020) zelfredzaamheid inwoners dat Peiling mantelzorg geeft. Participatie en Percentage Nissewaard > 67% 65% (2020) zelfredzaamheid inwoners dat Peiling informele hulp geeft. * Deze waarde is gebaseerd op een andere meet- en onderzoeksmethode dan die we tot nu toe hanteerden. De nieuwe methode sluit beter aan bij landelijke methodes waardoor ook landelijke vergelijking beter mogelijk is.

> 35%

> 21%

> 67%

Wat hebben we daarvoor gedaan? •

•

We voerden onze wettelijke taken uit om mensen die een ondersteuningsbehoefte hebben of (zwaar) belaste mantelzorger zijn te ondersteunen, zodat zij zo zelfredzaam mogelijk konden functioneren en sociaal mee konden doen. Dat deden we voor een klein deel zelf als gemeente. Voor het andere deel verleenden we daartoe subsidies aan organisaties die welzijnswerk en algemene hulpverlening bieden en kochten we bij diverse aanbieders specifieke ondersteuning, diensten en gespecialiseerde begeleiding in (en voor jeugdigen ook behandeling), gekoppeld aan een indicatie voor een individuele inwoner. De meeste ingekochte ondersteuning valt onder de thema's maatwerk jeugd en maatwerk volwassenen. Er werd ingezet op bij elkaar betrokken inwoners die elkaar ondersteunen waar mogelijk. Daartoe faciliteerden we activiteiten vanuit vrijwilligersorganisaties en bewonersinitiatieven die het mogelijk maakten. Ook werden actieve inwoners, vrijwilligers en 97

•

•

• •

•

•

•

vrijwilligersorganisaties gefaciliteerd door middel van kennisoverdracht, vaardigheidstrainingen. Daarnaast werden zij eventueel begeleid, onder andere via de Vrijwilligers Academie Nissewaard en werden inspanningen gedaan om hen vitaal te houden. Om de vitaliteit van verenigingen te versterken werd de vitaliteitsscan ingezet zodat deze op maat ondersteund konden worden. Met ingang van 2021 wordt jaarlijks een dag georganiseerd voor actieve inwoners om elkaar te leren kennen, om waardering jegens hen tot uitdrukking te brengen en om van hun ervaringen te leren ten behoeve van het continue verbeteren. Dat gebeurde ook in 2022. In de aanpak om eenzaamheid te verminderen waren er in 2022 weer veel mogelijkheden tot activiteiten, ontmoeting en meedoen vóór de inwoners, dóór veel verschillende maatschappelijke (vrijwillige) organisaties. Het al dan niet ervaren van eenzaamheid heeft blijvende aandacht van maatschappelijke partners die betrokken zijn bij inwoners. Deze maatschappelijke partners zijn actief geweest in het signaleren en in het helpen van eenzame inwoners. Daarbij zochten de verschillende organisaties elkaar op rondom de eenzaamheidsproblematiek; dit netwerk is verstevigd in 2022. In 2022 is er ingezet op mantelzorgondersteuning door de partners, binnen de mogelijkheden die er door Corona waren.

Vanaf de zomer was er de mogelijkheid tot het fysiek ontmoeten van mantelzorgers onderling, iets waar behoefte aan was. Tevens is er ingezet op het beter en breder bereiken van mantelzorgers. Dat is ook onderwerp in het uitvoeringsplan waarmee we aanvang hebben gemaakt. Ook was het in 2022 mogelijk om als woningzoekende urgentie te krijgen op grond van mantelzorg. We hebben verder gewerkt aan een dementievriendelijke samenleving waarin kennis en begrip voor deze doelgroep en hun mantelzorgers en waarin passende voorzieningen nog steeds centraal stonden. We ontwikkelden het Thuis in de Wijk-concept verder door op basis van de vastgestelde visie en in lijn met het coalitieakkoord. Dat alles binnen het programma Toekomstbestendig Sociaal Domein. Daarbij lag in 2022 de nadruk op het versterken van de samenleving, op het ombuigen van specialistische (geïndiceerde) ondersteuning naar meer op de leefwereld van inwoners afgestemde algemene ondersteuning en ten slotte op het beter stroomlijnen van de ingang tot voorzieningen binnen het sociaal domein en de toegang tot het geïndiceerde aanbod binnen het sociaal domein. In lijn van de genoemde ontwikkelingen is een integraal beleidskader door het college vastgesteld eind 2022 en doorgezet naar besluitvorming in de raad. We werkten daarin weer nauw samen met onze sociale partners .

Om meer grip te krijgen op het gebruik en de effectiviteit van de voorzieningen en daarmee op de kosten ervan, is projectmatig gestart met de Ingang tot het basisaanbod en de Toegang tot het geïndiceerd aanbod. Het stroomlijnen van de Ingang en Toegang, schept de voorwaarden om ondersteuning te bieden ‘zo licht en kort als mogelijk en zo zwaar en lang als nodig’. De implementatie was eind december in de fase van proefdraaien. We hebben verder gewerkt aan een versterkte informatievoorzieningsfunctie, en het beter sturen op het vastleggen van relevante data, zodat monitoring en analyses beter mogelijk zijn ten behoeve van de sturing van het sociaal domein, sturing op anders werken en sturing op de betaalbaarheid. Dit deden we eveneens binnen het programma Toekomstbestendig Sociaal Domein. We hebben stappen gezet in het ontwikkelen van onze regisserende rol binnen het sociaal domein zodanig dat onze rol als opdrachtgever in het getransformeerde sociaal domein meer adequaat vervuld kan gaan worden en zodat effectiviteit, doelmatigheid en rechtmatigheid beter geborgd zijn. Dit heeft in 2022 concreet geresulteerd in een Ontwikkelagenda waarin doelen zijn benoemd en inspanningen, oftewel acties om de doelen te kunnen bereiken. De Ontwikkelagenda is in december 2022 vastgesteld door het college. De doelen liggen begin 2023 voor ter vaststelling bij de raad.

98

• •

•

•

Financieel hebben we onze regierol opgepakt door per 2023 enkele besparingen door te voeren, waardoor bijgedragen wordt aan een financieel toekomstbestendig sociaal domein. We het afgelopen jaar samengewerkt met Save the Children, JOZ en Penta de Oude Maas. Met elkaar organiseerden we een pilot ‘Speaking Minds MDT’. Tijdens dit project bedachten verschillende leerlingen van Penta de oude Maas ideeën en oplossingen m.b.t. het thema armoede. De pilot ‘young Nissewaard’ heeft nog geen doorstart doorgemaakt. Wel blijft het de wens om te kijken hoe we dit platform een rol kunnen geven bij inwoner- en specifiek jongerenparticipatie. We hebben samen met de jeugd ingezet op jeugd- en jongerenparticipatie d.m.v. de Kindergemeenteraad, het jongerenpanel en Speaking Minds MDT. De Kindergemeenteraad gaf de gemeente advies m.b.t. de thema’s Fijn opgroeien, Integraal onderwijs huisvesting en Duurzaamheid. Zo wordt met elkaar bijgedragen aan de doelstelling: kinderen gezond, kansrijk en veilig opgroeien, zodat ze hun plek vinden in de samenleving. Het jongerenpanel werd waar mogelijk betrokken bij het maken van (beleids)keuzes. Aan het einde van het jaar is de inzet van het Jongerenpanel geëvalueerd. We kijken in samenspraak en -werking met het Jongerenpanel hoe het panel de komende jaren een meer structurele rol krijgt binnen de gemeente.

Wat heeft het thema gekost? Begroting 2022

Begroting na wijziging

Rekening 2022

Verschil

Lasten

5.133

6.544

6.431

113

Baten

0

0

-605

605

Saldo

5.133

6.544

5.826

718

0

2.980

3.731

-752

5.133

9.524

9.558

-34

(bedragen x € 1.000)

Mutaties reserves Totaal Thema

Toelichting noemenswaardige afwijkingen •

Gedupeerden toeslagen affaire (SD) (incidenteel nadeel op de lasten ad € 807.000; incidenteel voordeel op de baten ad € 505.000) De afspraken over de compensatie van de kosten die gemeenten in het kader van de hersteloperatie maken, zijn opgenomen in specifieke uitkeringen. In 2022 is in dit kader een bedrag ad € 504.940 ontvangen. Deze baten waren nog niet in de begroting geraamd. De lasten in 2022 bedragen € 807.481. Per saldo ontstaat hierdoor een nadeel van € 302.540. De afrekening van de specifieke uitkering moet nog plaatsvinden. De kosten zullen via normbedragen en werkelijke kosten worden vergoed in de afrekening van de specifieke uitkering. • Ontwikkelbudget sociaal domein (SD) (incidenteel voordeel op de lasten ad € 100.000) Het voordeel op het ontwikkelbudget sociaal domein is incidenteel. Vanuit de niet bestede middelen in 2021 is een budget ad € 197.000 overgeheveld naar 2022. Met het ontwikkelbudget kunnen onder andere zaken en maatregelen gefinancierd worden die bijdragen aan de ombouw naar een financieel toekomstbestendig sociaal domein. In de jaarrekening is sprake van een onderbesteding van € 100.000. In 2022 zijn middelen gereserveerd voor de inzet van een Kwartiermaker Jeugd. Deze persoon is later gestart dan

99

gepland. De resterende middelen zijn om deze reden meegenomen in het overhevelingsvoorstel 2022-2023. • Toekomstbestendig sociaal domein (SD) (incidenteel voordeel op de lasten ad € 399.000) Het voordeel ad € 399.000 op het budget toekomstbestendig sociaal domein is incidenteel. Het betreft het voormalig projectbudget Thuis in de Wijk. Met dit budget kunnen enerzijds initiatieven worden gefinancierd die bijdragen aan de doorontwikkeling van de projecten die behoren tot het programma sociaal domein, zoals ingang/toegang en anderzijds aan maatregelen en projecten die moeten leiden tot een financieel toekomstbestendig Sociaal Domein, waarbij de beschikbare middelen voor het Sociaal Domein toereikend zijn voor de uitgaven. In 2022 is ruim € 284.000 daadwerkelijk besteed. De resterende middelen in de jaarrekening van het toekomstbestendig sociaal domein maken deel uit van het overhevelingsbesluit 2022-2023 (via de reserve sociaal domein). • Stelpost Sociaal domein (SD) (incidenteel voordeel op de lasten ad € 349.000) Op de stelpost sociaal domein was nog een budget beschikbaar van € 349.000. Dit saldo is om eventuele nadelen binnen het sociaal domein te kunnen dekken. Het betreft hier een voordelig saldo. • Reserve sociaal domein Het saldo op de budgetten van het sociaal domein binnen het thema Thuis in de Wijk wordt, volgens vastgesteld beleid, gestort c.q.

onttrokken in/aan de reserve Sociaal Domein.

Portefeuillehouder(s) Wethouder Postma Wethouder Postma

Wethouder Struijk Wethouder Struijk

Commissie Commissie Sociaal Domein

Verbonden partijen Niet van toepassing

Relevante documenten op themaniveau - Collegebesluit 16 mei 2017 en raadsbesluit 14 juni 2017 met betrekking tot visie Thuis in de Wijk Thuis in de Wijk 1 Thuis in de Wijk 2 - Nota sociaal cultureel werk "Samen in de Wijk" sociaal cultureel werk sociaal cultureel werk - Programmaplan Toekomstbestendig Sociaal Domein Programmaplan TSD

Maatwerk jeugd Met de meeste jeugdigen gaat het goed. Ze groeien veilig en gezond op en kunnen hun talenten ontwikkelen. Daar waar er vragen zijn over hun ontwikkeling of hun opvoeding, zijn ouders in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor het vinden van een oplossing. Zij kunnen hierbij gebruik maken van hun sociale netwerk. Dit kunnen familie zijn of vrienden, maar ook leerkrachten of 100