Intitatiefvoorstel (juridische reactie)

Bijlage 2. Voorgestelde artikelen van het initiatiefvoorstel ‘Aanpak zorgfraude’ van Jong Nissewaard. Voorgestelde artikel; Artikel 9.1. Toezichthouders 1. Het college wijst toezichthoudende ambtenaren aan die belast zijn met: a. de bevoegdheid om inlichtingen te vorderen; b. de bevoegdheid om de (cliënten)administratie te vorderen bij de zorgverlener; c. de bevoegdheid om de administratie te vorderen van de pgb-beheerder; d. vorderen van identificatie; e. inzage van documenten en toegang tot gegevens; f. het betreden van plaatsen (met uitzondering van woningen); g. controleren of de zorgverlener de verplichtingen uit de toekenningsbeschikking of de raamovereenkomst met het college naleeft; h. ondersteuningsinhoudelijk controleren van de overeenkomsten die de pgb-beheerder heeft gesloten: voldoen deze aan bij de aanvraag geleverde gegevens en informatie; 2. Eenieder is verplicht om mee te werken aan het onderzoek van de toezichthouder. Reactie Artikel 9.1 bevat grotendeels een herhaling van de toezichtbevoegdheden zoals opgenomen in hoofdstuk 5 van de Algemene wet bestuursrecht. Tegelijkertijd lijkt het artikel deze bevoegdheden op onderdelen te beperken ten opzichte van de Awb, bijvoorbeeld door de vorderingsbevoegdheid te beperken tot uitsluitend de (cliënten)administratie. Een dergelijke beperking is juridisch niet zonder risico en kan tot interpretatieproblemen leiden.

Daarnaast is niet uitgesloten dat artikel 9.1 op onderdelen in strijd is met hogere regelgeving. Zo wordt in artikel 9.2, tweede lid, van de Jeugdwet een specifieke regeling gegeven voor het betreden van woningen door toezichthouders. Deze wettelijke beperking is niet expliciet in de verordening overgenomen. Ook kan spanning bestaan met het Besluit Jeugdwet en de Regeling Jeugdwet, waarin nadere bepalingen zijn opgenomen over formele en materiële controle, met name voor zover deze controles samenhangen met het verwerken en inzien van (bijzondere) persoonsgegevens. Tot slot geldt dat de controle op de naleving van de raamovereenkomst met zorgaanbieders (zoals genoemd in onderdeel g) geen onderwerp is dat in de verordening thuishoort. De rechten en verplichtingen die voortvloeien uit de raamovereenkomst zijn privaatrechtelijk van aard en worden geregeld in de overeenkomst zelf, niet in de verordening. Voorgestelde artikel; Artikel 9.2 Onderzoek naar recht- en doelmatigheid individuele voorzieningen en pgb’s en aanwijzing toezichthouder 1. Het college onderzoekt periodiek, al dan niet steekproefsgewijs, het gebruik van individuele voorzieningen en pgb’s met het oog op de beoordeling van de recht- en doelmatigheid daarvan. 2.

Het college stelt nadere regels met betrekking tot het uitvoeren van onderzoek door het Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

vaststellen van een algemeen controleplan; 3. Het college kan nadere regels stellen over welk type onderzoeken in beginsel aangekondigd dan wel onaangekondigd plaatsvinden. Daarbij geldt dat onderzoek onaangekondigd plaatsvindt als de belangen van het onderzoek zich verzetten tegen het aankondigen van een onderzoek. Reactie Artikel 9.2 legt aan het college een onderzoeksplicht op met betrekking tot het gebruik van individuele voorzieningen en pgb’s. Deze verplichting is juridisch gezien grotendeels duplicaat: het college beschikt op grond van de Jeugdwet en de Algemene wet bestuursrecht al over een wettelijke bevoegdheid en verantwoordelijkheid om recht- en doelmatigheid te controleren. Het opnemen hiervan in de verordening is daarom vooral een herhaling van bestaande wettelijke kaders. Het tweede lid, dat het stelt dat er een controleplan opgesteld moet worden door het college, is inmiddels vastgesteld. Op 10 maart 2026 heeft het college het materieel controleplan jeugd vastgesteld. Het derde lid, dat onaangekondigde onderzoeken regelt, roept juridische vragen op. Onaangekondigde toegang kan in bepaalde gevallen een inbreuk vormen op het recht op huis- en bedrijfsvrede (artikel 8 EVRM en artikel 12 Grondwet).

De jurisprudentie benadrukt dat een onbeperkte bevoegdheid tot onaangekondigde bezoeken niet is toegestaan; beperkingen en waarborgen zijn vereist, zoals proportionaliteit en subsidiariteit. Voorgestelde artikel; Artikel 9.3. Voorkoming en bestrijding ten onrechte ontvangen individuele voorzieningen en pgb’s en misbruik of oneigenlijk gebruik van de Jeugdwet 1. Onverminderd het bepaalde in artikel 8.1.2 van de Jeugdwet doet een jeugdige of ouders aan het college op verzoek of onverwijld uit eigen beweging mededeling van alle feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat deze aanleiding kunnen zijn tot heroverweging van een beslissing over een individuele voorziening of pgb. 2. In geval van terugvordering stuurt het college een factuur naar de pgb-aanbieder, die binnen vier weken moet worden voldaan. 3. De hoogte van de terugvordering is de gehele of de gedeeltelijke geldwaarde van het pgb dat in afwijking van de beschikking is besteed. Reactie Artikel 9.3 bevat belangrijke bepalingen voor het voorkomen en terugvorderen van onterecht verstrekte individuele voorzieningen en pgb’s, maar de huidige formulering laat juridische en praktische vragen open.

Met name de reikwijdte van de inlichtingenplicht, de procedure voor terugvordering en de verdeling van aansprakelijkheid tussen pgb-ontvanger en aanbieder verdienen nadere uitwerking om juridische uitvoerbaarheid en rechtszekerheid te waarborgen.

Voorgestelde artikel; Artikel 9.4. Bestuurlijke Handhavingsmaatregelen Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

1. Het college kan naar aanleiding van de bevindingen van de toezichthouder aan de jeugdhulpaanbieder de volgende sancties opleggen: a. Een schriftelijke aanwijzing; b. Een last onder bestuursdwang; c. Een last onder dwangsom; d. De jeugdhulpaanbieder verbieden de levering van maatschappelijke ondersteuning voort te zetten, zolang hij een bevel of aanwijzing niet opvolgt. Reactie Artikel 9.4 regelt bestuursrechtelijke handhavingsmaatregelen die het college kan opleggen aan jeugdhulpaanbieders. Juridisch gezien is dit artikel overbodig: de Algemene wet bestuursrecht (Awb) bevat reeds een volledig en samenhangend stelsel van handhavingsinstrumenten, waaronder schriftelijke aanwijzingen, last onder bestuursdwang en last onder dwangsom. De formulering van artikel 9.4 leidt bovendien tot verwarring: de onderdelen a (schriftelijke aanwijzing) en d (verbod voortzetting levering) zijn in feite voorbeelden of concrete uitwerkingen van de bevoegdheden die al in b (last onder bestuursdwang) en c (last onder dwangsom) besloten liggen, of volgen uit de algemene bevoegdheid van het college om een besluit op te schorten, te herzien of anderszins af te dwingen. Het opnemen hiervan in de verordening voegt geen nieuwe rechtsgrondslag toe, maar kan juist tot onduidelijkheid leiden over de reikwijdte van de bevoegdheden van het college. Voorgestelde artikel; Artikel 9.5.

Privaatrechtelijke maatregelen en opschorten betaling jeugdhulpaanbieder 1. De sanctiemogelijkheden op grond van deze verordening kunnen gepaard gaan met de inzet van privaatrechtelijke maatregelen op grond van de (contractuele) afspraken die tussen het college en de jeugdhulpaanbieder zijn gemaakt. 2. Indien een jeugdhulpaanbieder na de eerste hersteltermijn niet voldoet aan de opgelegde verbeteringen, kan het college besluiten om naast de bestuursrechtelijke maatregelen de jeugdhulpaanbieder privaatrechtelijk schriftelijk in gebreke te stellen. 3. Indien de (contractuele) afspraken tussen het college en jeugdhulpaanbieder na het verstrijken van de termijn van de ingebrekestelling nog niet (volledig) zijn nagekomen, kan het college de overeenkomst ontbinden. 4. De sanctiemogelijkheden op grond van deze verordening kunnen eveneens gepaard gaan met een verzoek van het college aan de Sociale Verzekeringsbank tot geheel of gedeeltelijke beëindiging, weigering of opschorting van een betaling uit het pgb als bedoeld in artikel 2b, zesde lid, van de Uitvoeringsregeling Wmo 2015. Reactie Artikel 9.5 mengt privaatrechtelijke maatregelen met bestuursrechtelijke handhavingsmogelijkheden, waardoor de scheiding van rechtsdomeinen onduidelijk wordt.

Lid 1 t/m 3: Het college kan op basis van contractuele afspraken met de jeugdhulpaanbieder privaatrechtelijke maatregelen nemen, zoals ingebrekestelling of ontbinding van de overeenkomst. Dit is op zichzelf correct, maar de verordening voegt hier juridisch niets nieuws aan toe; de bevoegdheid tot het treffen van privaatrechtelijke maatregelen vloeit rechtstreeks voort uit het contract en het algemene privaatrecht. Het risico is dat door opname in de verordening verwarring Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

ontstaat over de verhouding tussen bestuursrechtelijke sancties (artikel 9.4) en contractuele maatregelen. Lid 4: De verwijzing naar artikel 2b, zesde lid, van de Uitvoeringsregeling Wmo 2015 is juridisch opmerkelijk. De verordening over jeugd en pgb’s valt onder de Jeugdwet, niet onder de Wmo. Het is onduidelijk waarom een regeling uit het domein Wmo hier wordt aangehaald. Dit kan leiden tot onjuiste toepassing van procedures en bevoegdheden, omdat het pgb voor jeugdige zorg en ondersteuning niet via dezelfde uitvoeringseenheid en regels verloopt als bij de Wmo. Voorgestelde artikel; Artikel 9.6. Fraudepreventie 1. Het college zet in op fraudepreventie, dat in ieder geval omvat: a. Het voorlichting geven aan inwoners van de gemeente en in het bijzonder aan inwoners aan wie een individuele voorziening is toegekend b. Het informeren van inwoners over de rechten en plichten die zijn verbonden aan het ontvangen van een individuele voorziening en over de gevolgen van misbruik en oneigenlijk gebruik c. Het vroegtijdige opsporen van misbruik of oneigenlijk gebruik. d. Het hebben van een meldpunt waar signalen over oneigenlijk gebruik en fraude kunnen worden gemeld in het kader van uitvoering van de wet e. Het bijhouden en publiceren van een register waarin gecontracteerde jeugdhulpaanbieders zijn opgenomen f.

Het vermelden van een cliëntenstop in het register, indien dit op een jeugdhulpaanbieder is ingesteld. Reactie; Artikel 9.6 regelt fraudepreventie door het college, waaronder voorlichting, signalering van misbruik en het bijhouden van een register van jeugdhulpaanbieders. Juridisch gezien is dit artikel niet op zijn plaats in de verordening: de kaders voor fraudepreventie behoren tot het beleidsmatige domein van het college of de raad (bijvoorbeeld in een plan van aanpak of beleidsnota) en zijn formeel geregeld in verschillende wettelijke voorschriften, zoals de Jeugdwet en de Algemene wet bestuursrecht. Het opnemen hiervan in de verordening voegt geen nieuwe bevoegdheden toe en kan de scheiding tussen beleids- en regelgeving vervagen.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl