Integraal Huisvesting Plan onderwijs 2023-2042; raadsvoorstel

Burgemeester en Wethouders

Aan de Raad Aan de Raad datum 10 mei 2023

casenummer 23.R.00060

bijlagen 1

eenheid Ontwikkeling

betreft

Integraal Huisvesting Plan onderwijs 2023-2042

Samenvatting : Er ligt een plan voor de grote vervangingsopgave van de schoolgebouwen primair onderwijs binnen de gemeente Nissewaard, voor de komende 20 jaar. Het plan is in samenwerking met de vijf schoolbesturen opgesteld, onder deskundige begeleiding van een hierop gespecialiseerd bureau. Het Integraal Huisvesting Programma primair onderwijs vormt het beleidskader voor de komende jaren, wat elke 4 jaar herijkt zal worden. De komende periode richten we ons op de uitvoering van het plan. Betekent dat we het IHP gaan uitwerken tot een werkend uitvoeringsprogramma, met daarbij de focus op de komende 10 jaar. Gevraagd Raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. In te stemmen met de inhoud van het Integraal Huisvesting Plan 2023-2042 primair onderwijs (IHP 2023-2042 PO) onder de voorwaarde dat de uitvoering past binnen de door de gemeenteraad hiervoor beschikbaar gestelde budgetten. 2. Jaarlijks, bij de perspectiefnota, op basis van integrale afweging en de beschikbaarheid van financiële middelen, te bepalen of de meerjarige planning zoals opgenomen in het IHP 2023 2042 herzien moet worden.

1. Inleiding Aanleiding Bij het vaststellen van de meerjarenbegroting d.d. 9 november 2022 is door de raad € 25 mln beschikbaar gesteld om in de huidige raadsperiode (2022-2026) de grote vervangingsopgave van onderwijshuisvesting een extra impuls te geven. Met bijgaand Integraal Huisvesting Plan primair onderwijs (hierna IHP) geven we hier vorm en inhoud aan. Bestuurlijk belang Het is de taak van gemeente te voorzien in voldoende en kwalitatief goede huisvesting voor (primair en voortgezet) onderwijs. Nissewaard is één van de 10 New Towns in Nederland; kleine kernen die door de rijksoverheid in de jaren ’70 werden aangewezen als groeikern. In korte tijd is in de toenmalige gemeente Spijkenisse veel ontwikkeld, waardoor veel gebouwen en woningen van ongeveer dezelfde leeftijd zijn. Dit geldt ook voor een aanzienlijk deel van de schoolgebouwen. Deze

datum

casenummer

pagina

10 mei 2023

23.R.00060

2 van 6

gebouwen zijn ouder dan 40 jaar en daardoor aan vervanging of renovatie toe. Gemeente en schoolbesturen zien het als hun verantwoordelijkheid om goede, frisse schoolgebouwen voor de leerlingen op te leveren. Centrale vraag Kan de raad akkoord gaan met de aanpak zoals beschreven in het IHP 2023-2042 primair onderwijs met als randvoorwaarde dat uitvoering hiervan past binnen de door de raad hiervoor beschikbaar te stellen middelen?

2. Beoogd maatschappelijk resultaat Met het plan beogen we voor alle leerlingen in het primair onderwijs, binnen afzienbare tijd, een kwalitatief goed schoolgebouw; goed geventileerd, aardgasvrij en (bijna) energieneutraal . Zie hiervoor ook hoofdstuk 3 van het IHP, paragraaf 3.2 Beleidsambities gemeente Nissewaard. In het IHP pakken we, op basis van een geobjectiveerde volgorde, samen met de vijf schoolbesturen (Edumare, LEV-WN, Montessori, Nissewijs en RVKO), de gebouwen aan. De gezamenlijke ambitie is om per wijk of kern zoveel mogelijk een 0-12 voorziening (Integraal Kind Centrum) te realiseren, met een centrale functie in de wijk. Dit betekent dat in de realisatie van het plan de samenwerking met kinderopvang organisaties en andere maatschappelijke partners in de wijk nadrukkelijk opgezocht wordt. Tevens houden we rekening met de ruimtelijke vraagstukken in de verschillende wijken en kernen. Met onze aanpak streven we met de schoolgebouwen naar versterking van de leefbaarheid in de wijken en kernen. En is het schoolgebouw daarmee niet alleen een gebouw voor onderwijs, maar ook een maatschappelijke voorziening in de wijk, ook buiten schooltijd. Met de in het IHP geambieerde kwaliteit van de gebouwen dragen we bij aan onze gemeentelijke ambitie om in 2050 zo goed als klimaatneutraal te zijn.

3. Kader • Wet Primair Onderwijs: in de wet wordt onder aangegeven wie waarvoor verantwoordelijk is voor realisatie en onderhoud van de schoolgebouwen. • Verordening huisvesting 2015: Hierin wordt de werkwijze vastgelegd die gemeente en schoolbesturen hebben afgesproken met betrekking tot de uitvoering van de huisvesting van het onderwijs. • Beleidskader onderwijs huisvesting : beleidsambities onderwijs huisvesting • Programmaplan Duurzaamheid: ambitie gemeente Nissewaard om in 2050 energieneutraal, aardgasvrij, circulair, klimaatbestendig en water robuust te zijn. Anticiperen op te verwachten wetswijziging Zoals in het IHP aangegeven (hoofdstuk 3, paragraaf 3.1.8) wordt er een wetswijziging verwacht op gebied van onderwijshuisvesting. Het doel van deze wetswijziging is de verdeling van de verantwoordelijkheid tussen gemeenten en schoolbesturen te verhelderen en de samenwerking te verbeteren. Met dit IHP anticiperen we op de verwachte inhoudelijke wijzigingen, zoals de wettelijke termijn van tenminste 16 jaar van het IHP, het verruimen van de mogelijkheden tot renoveren en het verdwijnen van het investeringsverbod in vastgoed voor primair onderwijs. 4. Argumentatie Tijdens de twee sessies van 15 februari 2022 en 5 oktober 2022 hebben wij de raad zorgvuldig meegenomen in de ontwikkeling van het IHP.

Zoals in de laatste themasessie over het IHP aangegeven, presenteren wij hiermee een plan voor de komende jaren, waarop we samen met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties kunnen voortbouwen.

Intensief en zorgvuldig proces

datum

casenummer

pagina

10 mei 2023

23.R.00060

3 van 6

Vanaf september 2021 zijn vele stappen gezet om een gezamenlijk plan op te stellen voor de huisvesting van het primair onderwijs binnen de gemeente Nissewaard. Dit geldt voor de komende 20 jaar, met de nadruk op de eerstkomende 10 jaar. In dit proces zijn vrijwel alle schoolgebouwen geïnventariseerd en geanalyseerd. En is met schoolbesturen en -directies gesproken over de kwaliteit en omgeving van de schoolgebouwen, om zodoende een goed beeld van eisen en wensen te krijgen. Daarnaast is met de verschillende beleidsvelden van de gemeente afgestemd om de huisvesting van onderwijs zo integraal mogelijk in te steken. Doelstelling was om daardoor wijkgerichte, toekomstbestendige, frisse schoolgebouwen te realiseren die een verrijking zijn voor de leerlingen en overige bewoners in de wijken. Memo maart 2022 Met de memo Integraal Huisvestingsplan 2023-2042 van maart 2022 is de route en financiële impact in beeld gebracht. Op basis van deze memo heeft de raad voor de komende 4 jaar in totaal een ‘nieuw’ budget van €1,1 mln beschikbaar gesteld met daar bovenop extra middelen (€250.000) voor de uitvoering ervan (VAT-kosten). De beschikbaarheid van deze extra middelen heeft daarmee een financieel kader stellende functie.

Gebouwmaatregelen Met de budgettaire kaders zijn we in verschillende sessies met schoolbesturen op zoek gegaan naar de geschikte gebouwmaatregelen om met het beschikbare budget een zo groot mogelijk effect te behalen. Naast nieuwbouw en renovatie, kennen we daarmee ook de kleine en grote aanpassingen (vooral gericht op levensduur verlenging, energiebesparing en verbetering van luchtkwaliteit van de schoolgebouwen). Scenario-ontwikkeling Met de schoolbesturen is middels verschillende integrale sessies per wijk of kern besproken hoe de situatie met de schoolgebouwen is en welke ontwikkelingen te verwachten zijn. Hiermee is per deelgebied een foto gemaakt van de verwachte bezetting van de schoolgebouwen tot 2035, verkend waar de knelpunten liggen qua onderwijsruimte en gebouwkwaliteit en welke ambities de gemeente en schoolbesturen in de wijk of kern hebben. Wat tenslotte heeft geresulteerd in gezamenlijke afspraken voor de ontwikkeling in het deelgebied. Voor meer informatie zie hoofdstuk 5 Scenario ontwikkeling. Programmering schoolgebouw Meest tastbare resultaat van de scenario-ontwikkeling is de programmering; welke gebouwmaatregelen worden wanneer uitgevoerd en opgeleverd. Voor de eerste raadsperiode 20232026 passen de gebouwmaatregelen binnen het beschikbaar gestelde budget. Gedetailleerde programmering kunt u lezen in paragraaf 5.2 van het IHP.

Ook voor de twee komende raadsperiodes (2027-2030 en 2031-2034) is een programmering opgesteld. Daarbij dient te worden opgemerkt dat voor de komende raadsperiodes nog geen financiële dekking is. Herijking van de programmering zal aan het einde van elke raadsperiode plaatsvinden, om enerzijds de ingezette ambitie te actualiseren en anderzijds de bijgestelde ambitie van het IHP en financiële dekkingsmogelijkheden op elkaar af te stemmen. Bijdrage aan leefbaarheid gemeente Nissewaard Middels dit IHP draagt de gemeente samen met de schoolbesturen bij aan een leefomgeving die sociaal, leefbaar, duurzaam, gezond en klimaatbestendig is. Het IHP bevat de kaders waarbinnen de gemeente Nissewaard, samen met de schoolbesturen, investeert in de onderwijshuisvesting. Het IHP vormt het beleidskader voor onderwijshuisvesting voor de periode 2023-2042. Het plan wordt zoals eerder gezegd iedere 4 jaar, door het college en de gemeenteraad, herijkt. In het jaarlijks vast te stellen uitvoeringsprogramma worden projecten opgestart en gemonitord.

datum

casenummer

pagina

10 mei 2023

23.R.00060

4 van 6

5. Maatschappelijk draagvlak Het IHP is een coproductie van schoolbesturen en gemeente, onder deskundige begeleiding van een bureau dat gespecialiseerd is op het ontwikkelen van dergelijke grote opgaves. Kinderopvang organisaties zijn in de plannen actief betrokken; enerzijds vanuit de ambitie om 0-12 voorzieningen te realiseren (IKC’s), anderzijds om de wachtlijsten voor kinderopvang te verkorten. Ook de visie van de leerlingen is meegenomen in het plan. De kindergemeenteraad is gevraagd om advies. Resultaat is een door de kindergemeenteraad opgestelde checklist, wat wordt meegenomen in de vorming van het uitvoeringsplan. Tijdens de schoolbezoeken van de portefeuillehouder onderwijs zijn de schooldirecteuren en aanwezige leerkrachten van de verschillende scholen meegenomen in de ontwikkeling van het IHP. Het IHP is vooral een strategisch plan voor de komende 20 jaar. Vervolg is een uitvoeringsplan waarin aandacht is voor de aanpak per wijk. De ambitie is dat de schoolgebouwen een verrijking zijn voor de omgeving. In de uitwerking per wijk (en schoolgebouw) nemen we de omgeving dan ook actief mee. Dit geldt voor zowel omwonenden als de ruimtelijke elementen, zoals verkeer, groen en veiligheid. 6. Financiële consequenties Met de mix van gebouwmaatregelen is gestreefd naar een gelijkmatige verdeling van de vervangingsopgave over een periode van 10 jaar.

Zoals opgenomen in de meerjarenbegroting zal de kapitaallast voor de vervangingsopgave oplopen tot circa € 1mln Euro in 2026: • Vanaf 2024 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor het nieuwe Integraal Huisvesting Plan van € 250.000 in 2024 oplopend naar € 1.000.000 in 2026. • Vanaf 2024 zijn tevens extra middelen beschikbaar gesteld voor de VAT-kosten (voorbereiding, administratie en toezicht) van de nieuwe investeringen in onderwijshuisvesting. Voor 2024 is dit bedrag € 60.000 oplopend naar € 250.000 in 2026. Zoals het rapport Integraal Huisvesting Plan 2023-2042 laat zien zal de uitdaging na 2026 van vergelijkbare orde zijn. Bij de jaarlijks op te stellen perspectiefnota zal op basis van integrale afweging en de beschikbaarheid van financiële middelen bepaald worden hoeveel budget er voor de onderwijshuisvesting beschikbaar zal worden gesteld. Daarbij zal tevens gekeken worden naar de indexatie-ontwikkelingen van de lopende en geplande investeringen en de renteontwikkelingen. Het IHP 2023-2042 primair onderwijs is doorgerekend op het geambieerde IHP-kwaliteitsniveau, zoals energie neutraal en goede ventilatie. Afgesproken is dat de scholen bijdragen in de investering om dit kwaliteitsniveau waar te kunnen maken. In dit verband wordt nog gewezen op de openstaande taakstelling welke bij het vorige IHP in de begroting is opgenomen.

Hierbij wordt uitgegaan van een totale bijdrage van schoolbesturen (primair en voortgezet onderwijs) ad € 250.000 per jaar aan de jaarlijkse kapitaallast in onderwijshuisvesting. 7. Communicatie van het besluit Na akkoord in de raadsvergadering van woensdag 17 mei a.s. zal een formele vaststelling van het IHP plaatsvinden middels het gezamenlijk ondertekenen van het bestuurlijk akkoord onderwijshuisvesting primair onderwijs. Het uitvoeringsprogramma van het IHP (zie ook punt 8) zal naar verwachting medio 2023 opgeleverd worden. Gestreefd wordt hieraan aandacht te schenken tijdens de officiële opening van het nieuwe schoolgebouw in Sterrenkwartier (begin schooljaar 2023/2024). 8. Realisatie van het besluit Met de goedkeuring van het IHP zal gestart worden met het opstellen van een uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma bevat de volgende onderdelen: • Planning welke gebouwmaatregel wanneer gestart (en opgeleverd) wordt • Inzet van middelen (financiën en menskracht) • Opzet organisatie om plannen uit te voeren (inzet VAT-middelen)

datum

casenummer

pagina

10 mei 2023

23.R.00060

5 van 6

9. Bijlagen Rapport IHP 10. Advies Commissie Tijdens de behandeling in de commissie Sociaal Domein van 20 april 2023 behield de fractie van GroenLinks de mening voor. De overige aanwezige fracties adviseerden positief.

de secretaris,

de burgemeester,

M.L.M. Weerts

F. van Oosten

datum

casenummer

pagina

10 mei 2023

23.R.00060

6 van 6