Integraal gemeentelijk waterplan Nissewaard 2026-2030; raadsvoorstel

Burgemeester en Wethouders

Aan de Raad Aan de Raad datum 3 december 2025

zaaknummer 4666767

bijlagen 1

eenheid Assetmanagement

betreft

Integraal Gemeentelijk WaterPlan 2026 - 2030

Samenvatting: Het huidige Watertakenplan 2021–2025 loopt af. Om het waterbeheer toekomstbestendig te maken en beter in te spelen op uitdagingen als klimaatverandering, bodemdaling en verstedelijking, stelt de gemeente Nissewaard het Integraal Gemeentelijk Waterplan (IGWP) 2026–2030 vast. Het plan bundelt beleid voor de waterketen, het watersysteem en klimaatadaptatie, en vervangt het voormalige Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) onder de Omgevingswet. Het IGWP vormt het beleids- en uitvoeringskader voor gemeentelijk waterbeheer en heeft drie hoofddoelen: • onderbouwing van de inkomsten uit de rioolheffing; • richting geven aan rioolvervangingen en investeringen in de openbare ruimte; • bieden van een toetskader voor het waterbelang bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het plan beoogt een gezonde, veilige en klimaatbestendige leefomgeving, waarin water, bodem en ruimte in samenhang worden beheerd. Goed functionerende voorzieningen en een goede waterkwaliteit zijn cruciaal voor volksgezondheid, milieu, leefbaarheid en het beperken van klimaateffecten. Het IGWP draagt bij aan een weerbare gemeente die wateroverlast, droogte en hittestress kan opvangen, en waar schoon water, biodiversiteit en leefkwaliteit centraal staan. De uitvoering wordt gedekt via een kostendekkende rioolheffing, waarvan de ontwikkeling is doorgerekend tot 2059.

De gemeenteraad wordt gevraagd in te stemmen met het IGWP 2026–2030 en de daarin opgenomen beleidskeuzes, investeringen en financiële onderbouwing. Gevraagd Raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. 2. 3.

het Integraal Gemeentelijk WaterPlan Nissewaard 2025-2030 vast te stellen; in te stemmen met de voorgestelde kostendekking voor het begrotingsjaar 2026 om de rioolheffing te verhogen naar € 200,20 voor woningen en € 400,40 voor niet– woningen; de financiële consequenties uit het Integraal Gemeentelijk WaterPlan Nissewaard 2026-2030 te verwerken in de begroting met begrotingswijziging 2026R4001.

datum

3 december 2025

zaaknummer

4666767

pagina

2 van 6

1.Inleiding Aanleiding Het huidige Watertakenplan 2021–2025 loopt af. Om het gemeentelijk waterbeheer toekomstbestendig voort te zetten en beter af te stemmen op de actuele uitdagingen, heeft de gemeente Nissewaard een nieuw Integraal Gemeentelijk Waterplan (IGWP) opgesteld. Ontwikkelingen zoals klimaatverandering, bodemdaling, strengere eisen aan waterveiligheid en de toenemende verstedelijking vragen om een samenhangende aanpak. Daarnaast is er behoefte aan een integrale benadering van de waterketen, het watersysteem en klimaatadaptatie, zodat Nissewaard voorbereid is op extremere weersomstandigheden en kan blijven werken aan een duurzame, veilige en leefbare omgeving. In de voorbereiding op dit IGWP zijn verschillende scenario’s bekeken, van voortbouwen op hoe het nu gaat tot een scenario waarbij Nissewaard in 2050 klimaatvitaal en het watersysteem geoptimaliseerd is. Gekozen is voor een mix van vitaliteit en realiteit. We willen zoveel mogelijk werk-met-werk maken en werkzaamheden in de openbare ruimte op elkaar afstemmen. Dat geeft de minste overlast en betekent een efficiënte inzet van middelen, zowel financieel als personeel. Dat brengt met zich mee dat Nissewaard de komende decennia hard aan de slag gaat met maatregelen om klimaatadaptief te worden en dat de afronding van die werkzaamheden in 2075 zal zijn gerealiseerd.

Voor het watersysteem gaan we waar zinvol en mogelijk inzetten op natuurvriendelijke oevers, voldoende waterkwaliteit en goede inpassing in de omgeving Bestuurlijk belang Het waterbeheer is van groot belang voor de volksgezondheid, de bescherming van het milieu, de leefbaarheid en de veiligheid van de inwoners. Goed waterbeheer voorkomt wateroverlast, bodemdaling, verzilting en schade aan infrastructuur en gebouwen. Het is tevens essentieel voor het behoud van natuur en biodiversiteit en voor de toekomstbestendigheid van de gemeente. Het plan ondersteunt de samenwerking tussen verschillende overheden en partijen en zorgt dat de gemeente haar wettelijke en maatschappelijke verantwoordelijkheden kan nemen, vooral in het licht van klimaatverandering en de toenemende noodzaak voor duurzame en veerkrachtige wateroplossingen. Centrale vraag Hoe kan de gemeente Nissewaard haar waterketen, watersysteem en klimaatadaptatie zo effectief, duurzaam en toekomstbestendig organiseren en inzetten, zodat zij droge voeten, een goede waterkwaliteit en een leefbare, veerkrachtige omgeving garandeert, rekening houdend met de maatschappelijke, ecologische en economische ontwikkelingen? De raad wordt gevraagd in te stemmen met het Integraal Gemeentelijk WaterPlan 2026-2030 en de daarin gemaakte keuzes, voorgestelde investeringen en financiële dekking.

2.Beoogd maatschappelijk resultaat Als gevolg van diverse veranderingen, zoals klimaatverandering, omgevingswet, participatie, etc. is er al veel veranderd en zal er de komende jaren nog meer veranderen op het gebied van water en riolering. Om binnen deze veranderingen het beleidsveld van water en riolering goed te positioneren is een actueel beleidsplan noodzakelijk. Het IGWP van Nissewaard voorziet hierin voor de periode 2026-2030. 3.Kader Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is het niet langer verplicht om een afzonderlijk Gemeentelijk Riolerings- of Watertakenplan vast te stellen. Op basis van artikel 3.14 van deze wet kan het college van burgemeester en wethouders ter uitvoering van de gemeentelijke watertaken een plan vaststellen om de riolerings- en waterzaken te regelen. Omdat deze taken breder zijn dan alleen riolering, kiest Nissewaard voor het Integraal Gemeentelijk Waterplan (IGWP) met een looptijd van vijf jaar.

datum

3 december 2025

zaaknummer

4666767

pagina

3 van 6

Het IGWP vormt het beleids- en uitvoeringskader voor het gemeentelijk waterbeheer in de periode 2026–2030. De doelen zijn: • onderbouwing van de inkomsten uit de rioolheffing; • een beleidsmatig kader voor rioolvervangingen en investeringen in de openbare ruimte; • een toetskader voor het waterbelang bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het plan biedt duidelijkheid over hoe de gemeente omgaat met afval-, hemel- en grondwater en hoe deze systemen samen bijdragen aan een gezonde, klimaatbestendige leefomgeving. Goed functionerende voorzieningen en een goede waterkwaliteit zijn essentieel voor de bescherming van volksgezondheid, milieu en openbare ruimte, en voor het beperken van de effecten van klimaatverandering. In het nieuwe IGWP zijn de resultaten van de voorgaande planperiode geëvalueerd met een korte terugblik. 4.Argumentatie Een goed functionerend riool- en watersysteem is essentieel voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het voorkomen van wateroverlast. De gemeente Nissewaard heeft hierin wettelijke taken: de inzameling en het transport van afvalwater, het doelmatig afvoeren van hemelwater en het beperken van structurele nadelige gevolgen van de grondwaterstand. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024 zijn deze zorgplichten geïntegreerd tot de gemeentelijke watertaken (artikel 3.14).

Daarmee is het vroegere Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) vervangen door een breder beleidskader: het Integraal Gemeentelijk Waterplan (IGWP). Het IGWP geeft invulling aan deze watertaken en legt vast hoe de gemeente zorgt voor een robuust, duurzaam en toekomstbestendig water- en rioleringsbeheer. Het plan ondersteunt de uitvoering van wettelijke verantwoordelijkheden, borgt de financiële onderbouwing via de rioolheffing en vormt de basis voor samenwerking met andere partijen in het waterbeheer. Daarmee biedt het IGWP niet alleen een praktische uitwerking van de gemeentelijke taken, maar ook een strategische koers richting een klimaatbestendige, veilige en leefbare gemeente Nissewaard. 5.Maatschappelijk draagvlak Op basis van landelijke enquêtes over de rioleringszorg kan algemeen worden gesteld dat er bij burgers en bedrijven een breed besef is dat voor goed beheer van riolering en stedelijk water inspanningen nodig zijn. De verwachting is dan ook dat het nieuwe IGWP kan rekenen op een breed draagvlak. Het Integraal Gemeentelijk Waterplan (IGWP) 2026–2030 draagt bij aan een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor inwoners, bedrijven en bezoekers van Nissewaard.

Het beoogde maatschappelijke resultaat is een gemeente die: • Weerbaar is tegen klimaatverandering, met minder risico op wateroverlast, droogte, hittestress en bodemdaling; • Beschermd is tegen schade aan infrastructuur en eigendommen, door robuust en toekomstbestendig water- en rioleringsbeheer; • Schoon en gezond water beschikbaar houdt voor mens en natuur, met ruimte voor biodiversiteit en ecologisch waardevolle gebieden; • Leefkwaliteit en woongenot vergroot, door blauw-groene structuren die zorgen voor verkoeling, recreatie en natuurbeleving in de stad en dorpen; • Efficiënt en duurzaam omgaat met middelen, door slimme inzet van data, samenwerking en innovatie in het waterbeheer; • Bewust en verantwoord ruimtegebruik stimuleert, waarbij water en bodem sturend zijn voor ruimtelijke ontwikkeling.

datum

3 december 2025

zaaknummer

4666767

pagina

4 van 6

6.Financiële consequenties In onderstaande tabel zijn de totale uitgaven voor de planperiode en voor de totale beschouwde termijn aangegeven. In de bijlagen zijn de onderbouwingen en uitgebreide financiële tabellen opgenomen.

Om deze lasten te dekken, mogen wij rioolheffing innen. De rioolheffing mag niet meer dan 100% kostendekkend zijn. Ook voor de ontwikkeling van de rioolheffing is een doorrekening van 80 jaar gemaakt. Deze kostendekkingsberekening heeft als basis de begroting 2025. Deze paragraaf toont de benodigde kostendekking voor de korte termijn, in het licht van de lange termijn (2026-2085). Aanleg van riolering voor nieuwe bestemmingsplannen wordt bekostigd uit de exploitatieopzet van die plannen en zijn verdisconteerd in de grondverkoopprijs. De kosten van beheer van riolering worden gedekt uit de rioolheffing, net als 33% van de kosten van het waterbeheer (incl baggeren), een deel van de straatveegkosten en de kosten voor het tegengaan van wateroverlast (klimaatadaptatie). Uitgaande van de in dit IGWP opgenomen uitgaven en inkomsten, is het direct kostendekkende basistarief voor de rioolheffing berekend op € 320 per heffingseenheid per jaar. In dit tarief is de compensabele BTW opgenomen, de na 2085 doorlopende kapitaallasten zijn buiten beschouwing gelaten.

datum

3 december 2025

zaaknummer

4666767

pagina

5 van 6

De huidige heffing van € 192,70 (woningen) is niet voldoende om alle uitgaven op langere termijn te bekostigen. Er zijn vele mogelijkheden om naar een kostendekkend niveau te groeien. In wezen is het een vraagstuk van verdeling in de tijd: hoe langzamer we naar een kostendekkend niveau groeien, hoe hoger we uiteindelijk uitkomen. Hierna is een mogelijke ontwikkeling van de rioolheffing weergegeven met de daarbij behorende stand van de voorziening. In het IGWP heeft een herijking plaatsgevonden van alle exploitatielasten en investeringen. Hieruit is een nieuw benodigde rioolheffing berekend. De rioolheffing voor 2026 wordt dan: • € 200,20 voor woningen; • € 400,40 voor niet woningen. Voorstel is om de rioolheffing in de planperiode 2026-2030 jaarlijks te laten stijgen met € 7,50 (exclusief inflatiecorrectie). Na de planperiode is tot en met 2042 moet de jaarlijkse stijging van € 7,50 (aangevuld met inflatiecorrectie) worden doorgezet om een negatieve voorziening te voorkomen. Het verloop van de rioolheffing voor de komende jaren is als volgt:

In onderstaande grafiek wordt de kostenontwikkeling , de ontwikkeling van het tarief en de voorziening en het vergelijk met 6 gemeenten weergegeven.

Figuur: Getrapte invoering kostendekkend tarief

datum

3 december 2025

zaaknummer

4666767

pagina

6 van 6

Het gemiddelde tarief in 2025 voor meerpersoonshuishoudens bedroeg € 235 (COELO Atlas van de lokale lasten 2025). De voorziening is bedoeld om schommelingen in de uitgaven, vooral als gevolg van schommelingen in de vervangingsinvesteringen, op te vangen. Deze zijn in bovenstaand plaatje gebaseerd op de prognose van nu. Dat zal er bij het volgende IGWP anders uit kunnen zien. De voorziening neemt in de planperiode af van € 9,6 miljoen naar € 1,4 miljoen eind 2030. 7.Communicatie van het besluit Na vaststelling door de raad zal het GRP gedurende vier weken ter inzage worden gelegd. De bekendmaking van het besluit zal plaatsvinden via de reguliere kanalen. 8.Realisatie van het besluit Het IGWP wordt uitgewerkt in concrete jaarplannen voor de uitvoering van projecten en onderzoeken in het kader van riolering en water. De ambities, doelen en opgaven komen terug in één van de beleidsinstrumenten van de omgevingswet (visie-programma-plan). Op welke wijze wordt de komende tijd uitgewerkt. Uiterlijk in 2030 zal het huidige IGWP in de nieuwe vorm worden geactualiseerd. 9.Bijlagen 1. Integraal Gemeentelijk WaterPlan 2026 – 2030 2. Raadsvoorstel en -besluit 10.Advies Commissie In de commissie Leefomgeving van 26 november 2026 behield de fracties van Jong Nissewaard de mening voor. De overige aanwezige fracties adviseren positief.

(De fracties van Lijst Verweij, Lijst Spanjersberg en PVV Nissewaard zijn niet vertegenwoordigd).

de secretaris,

M. Visscher

de burgemeester,

C.H.J. Lamers