Initiatiefvoorstel aanpak jeugdzorgfraude

Samenvatting De raad wordt voorgesteld om hoofdstuk 9 van de Verordening Jeugdhulp Nissewaard 2026 uit te breiden. Met deze aanpassing wordt er meer (juridische) duidelijkheid verschaft over het toezicht op aanbieders van jeugdzorg.

Inleiding, aanleiding en context Fraude is nog altijd een groot probleem in de zorg. In 2022 werd geschat dat zo’n 10% van de jeugdzorgkosten fraude betreft.1 Dit gaat in Nederland over honderden miljoenen euro’s. Sinds 2022 zijn de kosten alleen maar opgelopen en er is dus geen reden om aan te nemen dat dit getal gedaald is. Nog altijd verschijnen berichten in de media over fraude.2 Om zorgcowboys aan te pakken wordt in meerdere gemeenten al gewerkt met een actieplan tegen zorgfraude. Ook regionaal wordt hier momenteel aan gewerkt. Verschillende gemeenten, zoals Capelle aan den IJssel, Voorne aan Zee en Lansingerland, ondernemen ook stappen om toezicht, handhaving en de aanpak zorgfraude te verankeren in hun jeugdhulp verordeningen. Nissewaard heeft per 1 januari 2026 een nieuwe jeugdhulpverordening die op een adequate wijze uitvoering geeft aan het inperken van de Reikwijdte van de jeugdhulp. Daarnaast kent het sterke passages aangaande het contact met gecertificeerde instellingen en de relatie tussen onderwijs en jeugdhulp. Het hoofdstuk over toezicht en handhaving is echter nog vrij mager. Nissewaard heeft dit onderdeel elders verankert in beleidsregels en uitvoeringsplannen.

Argumentatie -

1

Bij de decentralisatieopgave van 2015 kreeg het thema toezicht en handhaving onvoldoende aandacht. Dit zou op een later moment verder uitgewerkt worden.3 In de huidige verordening van Nissewaard dreigt dit wederom te gebeuren, terwijl fraude nog altijd een groot probleem is in de jeugdzorg, zoals hierboven aangegeven. Met dit initiatiefvoorstel geven we toezicht en handhaving meer vorm door in de verordening

https://open.overheid.nl/documenten/ronl-1fa0cae454c58cf073093e31508f5b5215cc5227/pdf https://www.ftm.nl/artikelen/het-was-dus-toch-fraude-gezinshuis-ouders-moeten-miljoenenterugbetalen?share=9LKVXSxlwjeJ1LPaPklC1K%2F9xfZmWnVgQS%2F19CSvR0q2sUBpJbq%2FjHBxWzr Qh1Q%3; https://www.ftm.nl/artikelen/wethouder-rotterdam-jaagt-blind-opzorgfraudeurs?share=Fu5aMzSFTjmpuGt87DjFrgwFc9ZrLfqDFkYblCx1yy%2BcXB%2F62Gh%2BeIWyiVkJ R%2F0%3D#popup-form 3 https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/jeugdzorg/waarom-veel-zorgfraudeurs-de-dans-ontspringen 2

-

-

concreet op te nemen wat de taken van toezichthouders zijn en hoe het college kan handhaven. Door expliciet de bestuurlijke en privaatrechtelijke maatregelen te benoemen, wordt de juridische basis in de aanpak tegen zorgcowboys versterkt. Bovendien is het een krachtig signaal richting zorgfraudeurs dat Nissewaard niet de gemeente is waar dergelijke constructies en operaties makkelijk uit te voeren zijn. Momenteel wordt er geen duidelijkheid verschaft over de specifieke bevoegdheden en taken van toezichthouders. Deze informatie verstoppen in nadere beleidsregels maakt het voor de gemeenteraad onduidelijk hoe zij kunnen controleren op het onderdeel toezicht en handhaving. Het in de verordening vaststellen dat het college de verplichting heeft om een controleplan op te stellen, is dan ook van belang.

Voorstel Stelt de raad voor de volgende tekst op te nemen in de jeugdhulpverordening van de gemeente Nissewaard: Artikel 9.1. Toezichthouders 1. Het college wijst toezichthoudende ambtenaren aan die belast zijn met: a. de bevoegdheid om inlichtingen te vorderen; b. de bevoegdheid om de (cliënten)administratie te vorderen bij de zorgverlener; c. de bevoegdheid om de administratie te vorderen van de pgb-beheerder; d. vorderen van identificatie; e. inzage van documenten en toegang tot gegevens; f. het betreden van plaatsen (met uitzondering van woningen); g. controleren of de zorgverlener de verplichtingen uit de toekenningsbeschikking of de raamovereenkomst met het college naleeft; h. ondersteuningsinhoudelijk controleren van de overeenkomsten die de pgb-beheerder heeft gesloten: voldoen deze aan bij de aanvraag geleverde gegevens en informatie; 2. Eenieder is verplicht om mee te werken aan het onderzoek van de toezichthouder. Artikel 9.2 Onderzoek naar recht- en doelmatigheid individuele voorzieningen en pgb’s en aanwijzing toezichthouder 1. Het college onderzoekt periodiek, al dan niet steekproefsgewijs, het gebruik van individuele voorzieningen en pgb’s met het oog op de beoordeling van de recht- en doelmatigheid daarvan. 2. Het college stelt nadere regels met betrekking tot het uitvoeren van onderzoek door het vaststellen van een algemeen controleplan; 3.

Het college kan nadere regels stellen over welk type onderzoeken in beginsel aangekondigd dan wel onaangekondigd plaatsvinden. Daarbij geldt dat onderzoek onaangekondigd plaatsvindt als de belangen van het onderzoek zich verzetten tegen het aankondigen van een onderzoek. Artikel 9.3. Voorkoming en bestrijding ten onrechte ontvangen individuele voorzieningen en pgb’s en misbruik of oneigenlijk gebruik van de Jeugdwet 1. Onverminderd het bepaalde in artikel 8.1.2 van de Jeugdwet doet een jeugdige of ouders aan het college op verzoek of onverwijld uit eigen beweging mededeling van alle feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat deze aanleiding kunnen zijn tot heroverweging van een beslissing over een individuele voorziening of pgb.

2. In geval van terugvordering stuurt het college een factuur naar de pgb-aanbieder, die binnen vier weken moet worden voldaan. 3. De hoogte van de terugvordering is de gehele of de gedeeltelijke geldwaarde van het pgb dat in afwijking van de beschikking is besteed. Artikel 9.4. Bestuurlijke Handhavingsmaatregelen 1. Het college kan naar aanleiding van de bevindingen van de toezichthouder aan de jeugdhulpaanbieder de volgende sancties opleggen: a. Een schriftelijke aanwijzing; b. Een last onder bestuursdwang; c. Een last onder dwangsom; d. De jeugdhulpaanbieder verbieden de levering van maatschappelijke ondersteuning voort te zetten, zolang hij een bevel of aanwijzing niet opvolgt. Artikel 9.5. Privaatrechtelijke maatregelen en opschorten betaling jeugdhulpaanbieder 1. De sanctiemogelijkheden op grond van deze verordening kunnen gepaard gaan met de inzet van privaatrechtelijke maatregelen op grond van de (contractuele) afspraken die tussen het college en de jeugdhulpaanbieder zijn gemaakt. 2. Indien een jeugdhulpaanbieder na de eerste hersteltermijn niet voldoet aan de opgelegde verbeteringen, kan het college besluiten om naast de bestuursrechtelijke maatregelen de jeugdhulpaanbieder privaatrechtelijk schriftelijk in gebreke te stellen. 3.

Indien de (contractuele) afspraken tussen het college en jeugdhulpaanbieder na het verstrijken van de termijn van de ingebrekestelling nog niet (volledig) zijn nagekomen, kan het college de overeenkomst ontbinden. 4. De sanctiemogelijkheden op grond van deze verordening kunnen eveneens gepaard gaan met een verzoek van het college aan de Sociale Verzekeringsbank tot geheel of gedeeltelijke beëindiging, weigering of opschorting van een betaling uit het pgb als bedoeld in artikel 2b, zesde lid, van de Uitvoeringsregeling Wmo 2015. Artikel 9.6. Fraudepreventie 1. Het college zet in op fraudepreventie, dat in ieder geval omvat: a. Het voorlichting geven aan inwoners van de gemeente en in het bijzonder aan inwoners aan wie een individuele voorziening is toegekend b. Het informeren van inwoners over de rechten en plichten die zijn verbonden aan het ontvangen van een individuele voorziening en over de gevolgen van misbruik en oneigenlijk gebruik c. Het vroegtijdige opsporen van misbruik of oneigenlijk gebruik. d. Het hebben van een meldpunt waar signalen over oneigenlijk gebruik en fraude kunnen worden gemeld in het kader van uitvoering van de wet e. Het bijhouden en publiceren van een register waarin gecontracteerde jeugdhulpaanbieders zijn opgenomen f. Het vermelden van een cliëntenstop in het register, indien dit op een jeugdhulpaanbieder is ingesteld.