Herindelingsontwerp Fusie
Tekst van het document
nadere motivatie van deze aanbevelingen wordt verwezen naar de inhoud van de scan.
1. Waarborg het financieel belang van de nieuwe gemeente In onderstaande tabel ook in beeld gebracht voor de riool- en afvalstoffenheffingen.
De belangen van de nieuwe gemeente zijn het beste gewaarborgd als er afspraken worden gemaakt over de wijze waarop voorstellen met financiële gevolgen in de periode tot de formele herindeling worden afgestemd.
Tabel - Woonlastendruk voor woningen in 2020 Gemeente
OZB opbrengst Tarief
Tarief
Totale
Verschil t.o.v.
2. Inrichting nieuwe organisatie
woningen
Afvalstoffen-
Rioolheffing
woonlasten
fusie- gemeente
€ 250.000
heffing
eigenaar/
Bij de inrichting van de organisatie na de herindeling verdient het aanbeveling om de maatschappelijke opgaven voor de nieuwe gemeente leidend te laten zijn bij de inrichting van de nieuwe organisatie qua structuur en invulling van de formatie.
gebruiker Brielle
290
172
224
686
+ 0,3 %
Hellevoetsluis
230
252
156
638
-
Westvoorne
244
268
353
865
+ 20,9 %
Nieuwe gemeente
248
232
204
684
7,2 %
Westvoorne heeft de hoogste lastendruk, vooral door een hoog tarief rioolheffing. Hellevoetsluis de laagste. De inwoners in Westvoorne gaan dus (fors) minder betalen in de nieuwe gemeente, voor de inwoners in Brielle blijft het vrijwel gelijk. De inwoners in Hellevoetsluis gaan meer betalen.
4.3
3. Harmonisering financieel beleid Bereid in de periode tot aan de feitelijke herindelingsdatum de harmonisering van het financiële beleid voor. Dit bevordert de onderlinge vergelijkbaarheid van de herindelingspartners en vergemakkelijkt de opstelling van zowel de eerste begroting als de beginbalans van de nieuwe gemeente.
4. Harmonisering belastingverordeningen Bereidt de harmonisatie van de belastingenverordeningen voorafgaand aan de he rindeling voor. Analyseer welke verschillen er ten grondslag liggen aan het verschil in tarieven tussen de herindelingspartners.
Conclusies 5. Raming en beheersing frictiebudget
De verschillen tussen de woonlasten van de fusiegemeente zijn substantieel. ■ De woonlasten (uitgaande van meerpersoonshuishouden met een koopwoning van € 250.000) in Hellevoetsluis stijgt met 7,2%. De woonlasten in Westvoorne voor dezelfde woonsituatie daalt met 20,9%. Bij de gemeente Brielle zal de herindeling nauwelijks effecten hebben op de woonlasten. ■ Westvoorne boekt de hoogste baten uit de overige heffingen, vooral door de forse inkomsten uit toeristenbelasting; ■ 70% van de overige baten komt uit burgerzaken, omgevingsvergunningen en toeristenbelasting. Met name de toeristenbelasting (30%) is goed beïnvloedbaar, aangezien de gemeente vrij is om de tarieven aan te passen. ■
68
Raam de frictiekosten zowel voor de periode voorafgaand als na de herindelingsdatum, benoem een budgetverantwoordelijke en confronteer de raming met de opbrengst van de tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling.
6. Actualisatie beheerplannen Zorg dat de beheerplannen zo veel mogelijk op orde zijn, zodat in de toekomstige fusiegemeente gestart kan worden met actuele beheerplannen. Rekening houdend met de onderhoudssituatie kan beleid worden opgesteld.
7. Actualisatie verbonden partijen In de voorbereiding op de herindeling verdient het aanbeveling om te onderzoeken bij welke gemeenschappelijke regelingen of andere verbonden partijen uittreding of aanpassing van de gemaakte afspraken noodzakelijk is.
8. Financieel gezond fuseren Iedere gemeente dient zich maximaal in te spannen om financieel gezond te blijven ten behoeve van een goede start van de nieuwe gemeente.
16 Terug naar inhoud
17 Terug naar inhoud
Bijlagen Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
6 Preventief financieel Arhi-toezicht
7 Begrotingsscans
6.1
Het financiële belang van de nieuwe gemeente
Het financieel Arhi-toezicht voorafgaand de herindeling dat door de provincie Zuid-Holland op grond van artikel 21 van de Wet Arhi (Algemene regels herindeling) zal worden ingesteld op de betrokken gemeenten geldt vanaf de datum van de vaststelling van een herindelingsontwerp. Het financieel Arhi-toezicht, is erop gericht het belang van de nieuwe gemeente te beschermen. De provincie toetst via dit specifieke financieel Arhi-toezicht financiële besluiten van de herindelingspartners preventief. De provincie zal voorafgaande aan de besluitvorming over een herindelingsontwerp met de bestuurders van de betrokken gemeenten afspraken maken over de wijze waarop het preventief Arhi-toezicht in praktische zin wordt ingevuld vanaf de datum van de formele vaststelling van het herindelingsontwerp. De provincie toetst of financiële besluiten van de fusiegemeenten niet strijdig zijn met het financiële belang van de nieuwe gemeente.
In dit hoofdstuk worden de belangrijkste bevindingen uit de begrotingsscans van de drie gemeenten weergegeven. Het doel van de begrotingsscans is om meer inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente en daarmee bij te dragen aan bestuurlijke afwegingen en goede besluitvorming. De begrotingsscans zijn gebaseerd op de gegevens van de begroting 2020 en vergelijken de netto lasten (kosten verminderd met inkomsten) per taakveld tussen de gemeente en een vooraf geselecteerde groep referentiegemeenten. Deze referentiegemeenten hebben dezelfde kenmerken zoals: sociale structuur, wel/geen centrumfunctie, bodemgesteldheid, woonkernen en het aantal inwoners. Hierdoor zijn de netto lasten vergelijkbaar. De volledige rapporten van de begrotingsscans zijn bijgevoegd als bijlagen.
7.1 6.2
Belangrijkste bevindingen
Inrichting preventief financieel Arhi-toezicht
Onderdeel van het preventieve Arhi-toezicht is dat de financiële besluiten die ter goedkeuring aan de provincie moeten worden voorgelegd, vooraf ook door de partnergemeenten ter instemming aan elkaar worden voorgelegd. Voor het aangaan van het financieel Arhi-toezicht worden afspraken gemaakt (zogenaamd Arhi-protocol) tussen de betrokken gemeenten en de provincie. De afspraken in dit protocol zijn bindend en hebben o.a. betrekking op de wijze waarop de gemeenten elkaar informeren c.q. betrekken bij de besluitvormingsprocessen met (financiële) consequenties die relevant kunnen zijn voor de nieuwe gemeente Voorne. Het protocol bevat onder andere: ■ welke (financiële) besluiten instemming behoeven van de fusiepartners voordat zij ter kennisneming of goedkeuring aan Gedeputeerde Staten worden voorgelegd; ■ drempelbedragen waarvoor instemming van de fusiepartner vereist is; ■ mandatering van de portefeuillehouders Financiën van de betrokken gemeenten voor tekenen van het instemmingsformulier. De kansen op een goede financiële start nemen toe als de drie afzonderlijke gemeenten besluiten: ■ open naar elkaar te zijn over de eigen situatie; ■ investeringen en grote uitgaven met elkaar af te stemmen; ■ financiële zaken alvast te bekijken met de blik op de nieuw te vormen gemeente; ■ naar elkaar toegroeien op het gebied van belastingtarieven.
De begrotingsscans geven (richtinggevend) antwoord op de volgende vragen: 1. Wat kan aan de hand van de begroting 2020 over de financiële positie van de gemeenten worden gezegd? 2. Op welke taakvelden kan de gemeente de lasten verlagen? 3. Welke mogelijkheden heeft de gemeente om de inkomsten te verhogen? De begrotingsscan beperkt zich tot de hoofdlijnen. Het is voor de opstellers niet mogelijk om alle vragen die hij oproept te beantwoorden. Daarvoor is nader onderzoek en meer specifieke kennis kader van de gemeente nodig. Wel kan de scan ertoe bijdragen dat de juiste vragen worden gesteld. Kijkend naar de afzonderlijke begrotingsscans is het volgende op te merken:
Brielle Referentiegemeenten: Alblasserdam, Beek (L), Elburg, Montfoort, Waterland en Weesp. De gemeente Brielle heeft een hoge reserve per inwoner in vergelijking met de referentiegemeenten en de solvabiliteit ligt ook hoger. Dit mede omdat Brielle een lage schuldquote heeft. De gemeente Brielle lijkt mogelijkheden te hebben om de lasten te verminderen op Sociale uitkeringen (BUIG). In vergelijking met de referentiegemeenten geeft de gemeente Brielle veel meer uit aan hoofdtaakveld 2.1 verkeer en vervoer, hoofdtaakveld 4 onderwijs en hoofdtaakveld 5 sport, cultuur en recreatie. Het is aan te bevelen om de mogelijkheden te onderzoeken hoe de gemeente de lasten kan verlagen. Bij de hoofdtaakvelden 4 en 5 zijn de (niet beïnvloedbare) kapitaallasten een belangrijke factor in de (hogere) kostenstructuur. De woonlasten in Brielle zijn de laagste in vergelijking met de referentiegemeenten. Omdat er sprake is van onttrekking/beschikking uit de voorziening afval en riool, kan de gemeente Brielle het beleid wijzigen en de kosten volledig dekken uit de opbrengsten van de betreffende heffingen. Daarnaast kan de gemeente ook het OZB-tarief verhogen om extra inkomsten te genereren.
18 Terug naar inhoud
19 Terug naar inhoud
69
Herindelingsontwerp Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Hellevoetsluis Referentiegemeenten: Geldrop-Mierlo, Heemskerk, Oldenzaal, Valkenswaard en Wageningen. De gemeente Hellevoetsluis heeft een (zeer) lage solvabiliteit veroorzaakt door een (zeer) lage reservepositie. Dit hangt samen met een laag weerstandsvermogen. Door de verkoop van de Eneco-aandelen is het weerstandsvermogen gestegen en de weerstandsratio op voldoende niveau. In vergelijking met de referentiegemeenten heeft Hellevoetsluis hogere lasten op taakveld 0.4 Overhead en taakveld 2.1. Verkeer en Vervoer. Het is aan te bevelen om de mogelijkheden te onderzoeken hoe de gemeente de lasten kan verlagen. De gemeente heeft een relatief lage belastingcapaciteit waarmee zij de inkomsten kan verhogen. De gemeente heeft een laag OZB-tarief.
Westvoorne Referentiegemeenten: Haaren, Landerd, Mill en St. Hubert, Montfoort, Opmeer, St. Anthonis. Hoewel de reserve per inwoner relatief hoog is, heeft Westvoorne een lage solvabiliteit. Dit is te verklaren door de hoge schuldpositie als gevolg van het woningbedrijf. Tegenover de kapitaal/onderhoudslasten van het woonbedrijf staan huurinkomsten die deze lasten dekken. In vergelijking met de referentiegemeenten heeft Westvoorne hogere lasten op de volgende taakvelden: taakveld 0.4 Overhead, taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid en hoofdtaakveld 5 Sport, cultuur en recreatie. Het is aan te bevelen om de mogelijkheden te onderzoeken hoe de gemeente de lasten kan verlagen. Ondanks de hoge belastingcapaciteit heeft Westvoorne in theorie nog ruimte voor verhoging van het OZB-tarief.
70
Colofon Dit rapport is een uitgave van: Provincie Zuid-Holland Bureau Bestuurlijke Zaken en Toezicht Postbus 90602 2509 LP Den Haag www.zuid-holland.nl Oktober 2020 Samenstellers: R. Mukhlis C. Badoux R. van Groeningen A. van den Berg Deze scan is tot stand gekomen op basis van informatie die ons is verstrekt door de drie gemeenten
20 Terug naar inhoud
21 Terug naar inhoud
Bijlagen
Overzicht formele samenwerkingsverbanden
Brielle
Hellevoetsluis
Westvoorne
GR Metropoolregio Rotterdam/Den Haag
GR Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR)
GR Streekarchief Voorne-Putten
GR Syntrophos Shared Service Center
GR Samenwerkingsverband vastgoedinformatie, heffing en waardebepaling (SVHW) GR Recreatieschap Voorne-Putten
GR Dienst centraal milieubeheer Rijnmond (DCMR)
GR Voorne-Putten werkt (Wsw)
GR Voorne-Putten werkt (Participatiewet)
Leerplichtadministratie (tot 23 jaar) Brielle, Hellevoetsluis, Nissewaard en Westvoorne GR Openbare Gezondheidszorg Rotterdam (OGZRR)
GR Jeugdhulp Rotterdam-Rijnmond
Gemeenschappelijke regelingen
Lichte gemeenschappelijke regeling archeologie Hellevoetsluis
Overzicht formele samenwerkingsverbanden
71
Vennootschappen en coöperaties N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)
N.V. Stedin Holding
B.V Gemeenschappelijk Bezit Evides
Stichtingen en verenigingen Raad voor het Publiek Belang (St. CJG Rijnmond) (als onderdeel van de OGZRR)
Bijlage 6
Herindelingsontwerp
Eén gemeente op
op 1 januari 2023
www.naar1gemeenteopvoorne.nl