Eindrapport Rekenkamer onderzoek naar Datagedreven beleidsvorming; raadsvoorstel

Griffie

Aan de Raad Aan de Raad datum 9 april 2025

zaaknummer 4452086

bijlagen

eenheid Griffie

betreft

Eindrapport Rekenkamer onderzoek naar Datagedreven beleidsvorming

Samenvatting: De rekenkamer heeft een eigen bevoegdheid in het opstellen van een onderzoeksprogramma en heeft een onderzoek uitgevoerd naar de mate waarin de gemeente Nissewaard werkt met datagedreven beleidsvorming. In dit onderzoek heeft de rekenkamer een aantal conclusies getrokken en op basis hiervan aanbevelingen geformuleerd voor het college van B&W en de gemeenteraad. De gemeenteraad wordt hierbij het rapport “Datagedreven beleidsvorming” aangeboden. Gevraagd Raadsbesluit: De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. Kennis te nemen van de inhoud, conclusies en aanbevelingen van het onderzoeksrapport van de rekenkamer “Datagedreven beleidsvorming” en de integraal opgenomen reactie van het college; 2. Het college te verzoeken om datagedreven werken integraal in de organisatie te beleggen en ambassadeurs aan te stellen binnen de vakafdelingen om datagedreven werken systemisch in te bedden. 3. Het college te verzoeken om te investeren: a. in het ontwikkelen van werkwijzers om datagedreven werken gestructureerd in te zetten met aandacht voor de soort beleidsvraag, het inventariseren van de databehoefte, dataverzameling, data-analyse, datapresentatie en risico’s. b.

in de data-infrastructuur zodat beschikbaar materiaal op een overzichtelijke en uniforme manier bijeen wordt gebracht en het trainen van medewerkers in het gebruik ervan zodat datagebruik uniformer en minder persoonsafhankelijk wordt. 4. Het college te verzoeken om een kaderstellend gesprek met de raad voor te bereiden en te voeren over het gebruik, de inzet en het verzamelen van data bij beleidsvorming en evaluatie.

1. Inleiding Aanleiding

Tijdens de raadsworkshop met de raadsleden in december 2022 bleek een wens vanuit de raadsleden dat de rekenkamerfunctie een rekenkameronderzoek naar datagedreven beleidsvorming uit zou voeren. De rekenkamerfunctie heeft op basis van deze wens van de raad een onderzoek naar dit thema opgezet. Met ingang van 1 januari 2024 is de rekenkamerfunctie omgezet in de huidige rekenkamer. De huidige rekenkamer heeft het rekenkameronderzoek voortgezet. Dit onderzoek

datum

9 april 2025

zaaknummer

4452086

pagina

2 van 3

kende een grotere doorlooptijd dan wenselijk en gebruikelijk. Reden hiervoor was beschikbaarheid van onderzoekers met benodigde expertise en beschikbaarheid van ambtelijk contactpersonen. De rekenkamer biedt de raad het rapport “Datagedreven beleidsvorming” aan en stelt een aantal aanbevelingen voor. Bestuurlijk belang Het onderzoek beoogt de raad te informeren over de stand van zaken betreffende de implementatie van datagedreven beleidsvorming binnen de gemeente Nissewaard en geeft aanbevelingen om dit te verbeteren. Het versterken van datagedreven beleidsvorming is een wens van de gemeenteraad. Centrale vraag De centrale vraag die de rekenkamer in haar onderzoek stelt is “Hoe wordt data binnen de gemeente Nissewaard gebruikt (door beleidsmakers en bestuurders) bij het opstellen en evalueren van beleid?” Deze centrale vraag is opgedeeld in deelvragen die in het onderzoeksrapport worden uitgewerkt. Het onderzoeksrapport levert enkele conclusies een aanbevelingen, waarvan gebruik kan worden gemaakt. 2. Beoogd maatschappelijk resultaat In het onderzoeksrapport komt de rekenkamer tot een aantal conclusies en aanbevelingen, die in het rapport worden onderbouwd. De conclusies 1. Gemeente Nissewaard benut data in de beleidsvorming en -evaluatie, maar van systematisch datagedreven werken is nog geen sprake. 2.

Data worden voornamelijk benut voor het meten van doelbereik en in mindere mate voor het signaleren van maatschappelijke problemen. Data worden weinig ingezet om tot een afweging van zinvolle middelen en interventies te komen. Hier is wel een ontwikkeling in waarneembaar. 3. De wijze waarop data worden benut in beleidsvorming en -evaluatie is domein- en persoonsafhankelijk. 4. Het inrichten van de randvoorwaarden voor datagedreven werken is nog een lopend proces waarin gemeente Nissewaard nog enkele stappen heeft te zetten. De aanbevelingen 1. Beleg datagedreven werken integraal in de organisatie en stel ambassadeurs binnen de vakafdelingen aan om datagedreven werken systemisch in te bedden. 2. Investeer in het ontwikkelen van werkwijzers om datagedreven werken gestructureerd in te zetten met aandacht voor de soort beleidsvraag, het inventariseren van de databehoefte, dataverzameling, data-analyse, datapresentatie en risico’s. 3. Investeer in de data-infrastructuur zodat beschikbaar materiaal op een overzichtelijke en uniforme manier bijeen wordt gebracht en train medewerkers in het gebruik ervan zodat datagebruik uniformer en minder persoonsafhankelijk wordt. 4. Vraag om kaderstellende uitspraken van de gemeenteraad over het gebruik, de inzet en het verzamelen van data bij beleidsvorming en evaluatie. 3.

Kader De rekenkamer is een onafhankelijk orgaan, welke tot doel heeft om de kaderstellende en controlerende rol van de raad te versterken door middel van het uitvoeren van onderzoeken en daar conclusies en aanbevelingen uit te trekken. De rekenkamer werkt volgens het ‘onderzoeksprotocol rekenkamer Nissewaard’ waaruit het onderzoeksprogramma volgt. De raad is bij het proces om tot een onderzoeksprogramma te komen betrokken. De rekenkamer heeft een eigen bevoegdheid in het opstellen van een onderzoeksprogramma, maar tracht een breed draagvlak onder de raadsleden te bewerkstelligen. Na een raadsworkshop op 22 december 2022, is er een consultatie geweest over de onderzoeksopzetten. Per aanbiedingsbrief van de rekenkamerfunctie van 4 april 2023 werd aan de

datum

9 april 2025

zaaknummer

pagina

4452086

3 van 3

raad voorgesteld om één van de onderzoeken te richten op “datagedreven beleidsvorming”. De rekenkamer heeft het onderzoek van de rekenkamerfunctie voortgezet. De rekenkamer heeft bij het onderzoek de centrale vraag opgedeeld in deelvragen. Deze zijn verwoord bij de onderzoeksverantwoording. Bij de uitwerking van het onderzoek is gebruik gemaakt van documentanalyses, literatuurstudie en verschillende interviews met verschillende functionarissen binnen de gemeente. Er is een casusonderzoek uitgevoerd aan de hand van een vooraf vastgesteld normenkader. 4. Argumentatie Op basis van de nota van bevindingen trekt de rekenkamer vier conclusies en doet vier aanbevelingen. In de bestuurlijke reactie geeft het college aan zich te herkennen in de conclusies die naar aanleiding van het onderzoek zijn opgesteld. Het college onderschrijft de aanbevelingen en het belang van verdere ontwikkeling op het gebied van datagedreven beleidsvorming. De aanbevelingen worden meegenomen in het verder ontwikkelen van beleid. 5. Maatschappelijk draagvlak Niet van toepassing. 6. Financiële consequenties Niet van toepassing. 7. Communicatie van het besluit De eindrapportage wordt op de gebruikelijke wijze bekend gemaakt. 8. Realisatie van het besluit In overleg met college/raad nader te bepalen. 9. Bijlagen Onderzoeksrapport van de rekenkamer, “Datagedreven beleidsvorming”. 10.

Advies Commissie In de commissie Bestuur van 1 april 2025 maken de fracties van VVD en CDA een voorbehoud, de overige aanwezige fracties adviseren positief. (De fractie van PVV Nissewaard en Lijst Spanjersberg zijn niet aanwezig). de griffier,

S. Mackaij

de burgemeester,

F. van Oosten