Decembercirculaire 2022 gemeentefonds; Toelichting financiële mutaties decembercirculaire 2022

Bijlage: Toelichting financiële mutaties decembercirculaire 2022 In deze toelichting wordt nader ingegaan op: a. Decembercirculaire 2022; b. Stelpost Loon- en prijsontwikkelingen 2024 – 2026; c. Aandeel restant Sociaal domein onbestemde middelen; d. Geactualiseerd begrotingssaldo 2022 – 2026 en verloop stelpost Sociaal domein; e. Overige mededelingen decembercirculaire 2022. a. Decembercirculaire 2022 Na de verwerking van de decembercirculaire 2022 ontstaat ten opzichte van de septembercirculaire 2022 het volgende financiële beeld. 2022 2023 2024 2025 2026 Decembercirculaire 2022 210.162.716 206.162.789 217.465.562 221.684.139 214.078.717 Septembercirculaire 2022 206.219.523 205.983.544 217.423.571 221.639.295 214.036.130 Resultaat decembercirculaire 2022

3.943.193

179.245

41.991

44.844

42.587

Het resultaat onderverdeeld in de verschillende categorieën: 2022 2023 Resultaat decembercirculaire 2022 3.943.193 179.245

2024 41.991

2025 44.844

2026 42.587

Onbestemde middelen Bestemde taakmutaties Bestemde DU's / IU's Restant Sociaal domein

698.591 2.754.948 463.788 25.866

139.134 39.452 659 0

-241 41.572 660 0

759 43.425 660 0

-239 42.171 655 0

Totaal

3.943.193

179.245

41.991

44.844

42.587

2023 -1.115.005

2024 -1.078.082

2025 -1.081.598

2026 -1.088.853

1.114.763 139.376

1.077.841

1.082.357

1.088.614

139.134

-241

759

-239

Hieronder volgt de verdeling per categorie met een toelichting. Onbestemde middelen 2022

Onbestemde middelen Uitkeringsfactor -8 pt uf Vrijval stelpost korting 8 pt uf (septembercirculaire 2022) Uitkering verdeelreserve 1 pt Hoeveelheidsverschillen

698.591

Totaal onbestemde middelen

698.591

Onbestemde mutaties Korting en vrijval stelpost 8 punten uitkeringsfactor (UF) Door een fout van het ministerie van BZK zijn met de septembercirculaire 2022 8 punten uitkeringsfactor teveel verdeeld in het gemeentefonds. Nissewaard heeft daarop een stelpost

1

ingesteld. Hier zijn de teveel ontvangen middelen op geboekt waarmee nu de korting die in de decembercirculaire 2022 is opgenomen, wordt vereffend. Uitkering verdeelreserve De uitkeringsfactor wordt met 1 punt verhoogd omdat een gedeelte van de verdeelreserve 2023 uitgekeerd wordt (€ 20 miljoen van de totale € 40 miljoen). Nissewaard ontvangt € 139.376. Hoeveelheidsverschillen Naast de mutaties in de algemene uitkering die worden veroorzaakt door wijzigingen in de maatstafgewichten en de wegingsfactoren als gevolg van beleidsmatige maatregelen, wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door wijzigingen in de aantallen. In de jaren 2023 en verder heeft de herverdeling van het gemeentefonds grote invloed op de aantallen. Er zijn maatstaven verdwenen, gewijzigd en er zijn nieuwe maatstaven bijgekomen. Op deze jaren is er nog weinig zich op de aantallen bij m.n. nieuwe en gewijzigde maatstaven. Het bedrag van € 0,7 miljoen in 2022 is een saldo van zowel positieve als negatieve bedragen.

Hieronder de maatstaven met de grootste impact in 2022:  Lage inkomens  Minderheden  Klantenpotentieel lokaal en regionaal  Omgevingsadressendichtheid Bestemde taakmutaties Bestemde Taakmutaties Toegankelijkheidverkiezingen & software burgerlijke stand Energietoeslag Bijzondere bijstand Breed offensief Uitvoeringskosten Bijzondere bijstand zelfstandigen Jeugdzorg (restant hervormingsagenda) Compensatieregeling Voogdij/18+ Continuïteit van zorg (Corona) Wet goed Verhuurderschap Participatie IPS Regeling (corr. septembercirculaire 2022) Uitvoeringskosten SVB PGB Trekkingsrechten Jeugd (corr. septembercirculaire 2022) Uitvoeringskosten SVB PGB Trekkingsrechten Wmo (corr. septembercirculaire 2022) Totaal bestemde taakmutaties

2022

2023

2024

2025

2026

40.533

42.735

44.658

43.386

-398

-434

-464

-461

-207

-221

-233

-228

-476

-508

-536

-526

39.452

41.572

43.425

42.171

13.462 2.226.074 156.031 49.501 24.960 15.264 164.524 105.132

2.754.948

Toegankelijkheidverkiezingen & software burgerlijke stand Gemeenten ontvangen in 2022 een incidentele bijdrage van in totaal € 2,7 miljoen als stimulans voor het toegankelijker maken van verkiezingen. Daarnaast moeten voor de uitvoering van het wetsvoorstel "gezamenlijk gezag door erkenning" de systemen van burgerzaken aangepast worden. Nissewaard ontvangt hiervoor eenmalig een bedrag van € 13.462.

2

Energietoeslag Het kabinet heeft besloten om in 2023 nogmaals € 1.300 aan mensen met een laag inkomen uit te keren. Om huishoudens in 2022 nog beter te ondersteunen, biedt het kabinet gemeenten de mogelijkheid om € 500 hiervan al in 2022 uit te keren. Van de € 1,4 miljard uit 2023 is daarom € 500 miljoen naar 2022 overgeheveld. In de meicirculaire 2023 wordt de verdeling van de overige € 900 miljoen bekend gemaakt. Nissewaard ontvangt € 2.226.074. Bijzondere bijstand Gemeenten ontvangen in 2022 incidenteel € 35 miljoen om zowel via vroegsignalering als via de bijzondere bijstand gerichte hulp aan te bieden voor de hoge energiekosten. Nissewaard ontvangt € 156.031. Breed offensief Het wetsontwerp Breed offensief beoogt processen te stroomlijnen en te harmoniseren om meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. Het ministerie van SZW heeft voor de implementatie van de voorstellen incidenteel € 53 miljoen beschikbaar gesteld. Op basis van de voorstellen ontvangt Nissewaard in 2022 € 49.501 via de algemene uitkering voor de voorstellen die wetwijzigingen vereisen. Uitvoeringskosten Bijzondere bijstand zelfstandigen Er is vastgesteld dat er sprake was van een relatief hoge instroom in het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) in het eerste kwartaal van 2022 als gevolg van het stopzetten van de Tozo en de vereenvoudiging van de Bbz.

Daarom wordt eenmalig € 24.960 voor de extra uitvoeringskosten aan Nissewaard toegekend. Jeugdzorg (restant hervormingsagenda) Met de septembercirculaire 2021 zijn aanvullende middelen voor de uitvoering van de jeugdzorg aan gemeenten beschikbaar gesteld. Hiervan is € 9 miljoen overgeheveld naar het ministerie van VWS ten behoeve van de uitvoeringsagenda in 2022. De resterende middelen ad € 2,8 miljoen worden nu toegevoegd aan de algemene uitkering. Nissewaard ontvangt € 15.264. Compensatieregeling Voogdij/18+ Jaarlijks wordt € 30 miljoen gereserveerd ten behoeve van de compensatieregeling Voogdij/18+. Nadat het benodigde bedrag voor de compensatieregeling is vastgesteld, wordt het saldo verrekend met de algemene uitkering. De compensatieregeling 2022 kon niet tijdig worden vastgesteld. Daarom valt het hele budget van € 30 miljoen vrij ten gunste van de algemene uitkering. In de meicirculaire 2023 zal alsnog verrekening plaatsvinden. Nissewaard ontvangt nu € 164.524. Continuïteit van zorg: meerkosten jeugd en Wmo (Corona) De meerkosten binnen de Jeugdwet en Wmo 2015 als gevolg van Corona worden volgens afspraak door het Rijk gecompenseerd. De hoogte van de compensatie is vastgesteld op € 54,8 miljoen. Een deel van het bedrag € 19,1 miljoen is als volgt toegevoegd aan de algemene uitkering:  € 8,2 miljoen aan het cluster Jeugd.

Nissewaard ontvangt € 45.135;  € 10,9 miljoen aan het cluster Maatschappelijke ondersteuning. Nissewaard ontvangt € 59.997. Het resterende deel van de middelen ad € 35,7 miljoen wordt verdeeld via de DU MO/OGGz, DU Vrouwenopvang en de IU Beschermd wonen. Zie onder bestemde decentralisatie-uitkeringen en restant Sociaal domein.

3

Wet goed Verhuurderschap In het Coalitieakkoord is afgesproken dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om malafide Verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Het wetsvoorstel goed Verhuurderschap is hieruit voortgekomen en de wet zal naar verwachting in juli 2023 in werking treden. De financiering bestaat uit eenmalige en structurele middelen. De eenmalige middelen zullen via een decentralisatie-uitkering uitgekeerd worden. De verdeling hiervan wordt in de komende meicirculaire 2023 verwerkt. De structurele middelen worden met deze decembercirculaire 2022 verdeeld via de algemene uitkering. Voor Nissewaard een structurele plus van € 41.000 tot € 45.000. Hieronder volgt de toelichting op 3 zeer kleine correcties in 2023 en verder op de septembercirculaire 2022: Participatie IPS Regeling (correctie septembercirculaire 2022) In de septembercirculaire 2022 zijn middelen voor de IPS-regeling uitgenomen. Op 7 oktober 2022 heeft het ministerie een correctie doorgevoerd, omdat per abuis de verdeling over gemeenten op basis van verkeerde gewichten was verdeeld. Deze correctie was nodig in verband met de aanpassing van de uitkeringsfactor als gevolg van de te hoge raming van de WOZ-waarden.

Uitvoeringskosten SVB PGB Trekkingsrechten Jeugd en Wmo (correctie septembercirculaire 2022) Op 7 oktober 2022 heeft het ministerie een correctie doorgevoerd met betrekking tot SVB-PGB trekkingsrechten, omdat per abuis de verdeling over gemeenten op basis van verkeerde gewichten was verdeeld. Deze correctie was nodig in verband met de aanpassing van de uitkeringsfactor als gevolg van de te hoge raming van de WOZ-waarden. Bestemde decentralisatie-uitkeringen (DU’s) Decentralisatie-uitkeringen MO/OGGz (DU) Vrouwenopvang (DU) Wet kwaliteitsborging bouw (DU) Versterken sociale basis (DU) Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) Meerkosten Oekraïne Sociaal domein (DU) Gezond in de stad (DU) Totaal bestemde Decentralisatieuitkeringen

2022 242.023 -1.086

2023

2024

2025

2026

659

660

660

655

659

660

660

655

55.907 45.268 81.273 40.403

463.788

DU MO/OGGz (continuïteit van zorg, Corona) De meerkosten binnen de Jeugdwet en Wmo 2015 als gevolg van Corona worden volgens afspraak door het Rijk gecompenseerd. De hoogte van de compensatie is vastgesteld op € 54,8 miljoen. Een deel van het bedrag ad € 35,7 miljoen wordt verdeel via de DU MO/OGGz (€ 32,5 miljoen), de DU Vrouwenopvang (€ 0,4 miljoen) en de IU Beschermd wonen (€ 2,8 miljoen). De DU MO/OGGz wordt in 2022 incidenteel verhoogd met € 242.023. DU Vrouwenopvang (continuïteit van zorg) Naast de verhoging van € 0,4 miljoen is er ook een uitname van € 477.000 bij de DU Vrouwenopvang zoals aangekondigd in de septembercirculaire 2022. Het genoemde bedrag wordt overgeboekt naar de begroting van het ministerie van VWS. Het bedrag wordt gebruikt voor het ophogen van de specifieke uitkering Specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling in 2022 voor een drietal onderdelen: • Hulp aan slachtoffers eer gerelateerd geweld seksuele uitbuiting; 4

• Het Landelijk Centrum Seksueel Geweld; • Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating. Per saldo een incidentele minpost in 2022 van -€ 1.086. Wet kwaliteitsborging bouw (DU) De wet Kwaliteitsborging voor het bouwen treedt naar verwachting gefaseerd in per 1 januari 2023. Doel is om de bouwkwaliteit en -toezicht via private kwaliteitsborgers te verbeteren. Deze zullen zorgdragen voor het voldoen aan de bouwtechnische regels. Deze taken vervallen bij de gemeenten die wel het bevoegd gezag blijven houden. Extra wettelijke taken zoals registratie en beoordeling van Wkb-meldingen komen met deze wet bij gemeenten te liggen. Voor de voorbereidingen die getroffen moeten worden, ontvangt Nissewaard in 2022 € 97.191. Van 2023 tot en met 2026 ontvangt Nissewaard jaarlijks plm. € 39.500 voor de uitvoering van de Wkbtaken. Versterken sociale basis (DU) Het ministerie van VWS werkt in het kader van het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen samen met partijen aan een samenleving waar ouderen waardig oud kunnen worden, zelf de regie hebben en met hun netwerk hun leven kunnen leiden. Gemeenten hebben hier een belangrijke rol. Ze kunnen het ‘omzien naar elkaar in de wijk’ faciliteren door een breed, laagdrempelig en vindbaar aanbod van activiteiten en ondersteuning in de eigen buurt of wijk.

Met de DU Versterken sociale basis kunnen gemeenten inzetten op de versterking van de sociale basis. Nissewaard ontvangt in 2022 € 55.907. Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) Medio september 2022 zijn er meer dan 78.000 vluchtelingen uit de Oekraïne, onder wie 20.000 kinderen en jongeren naar Nederland gekomen en ingeschreven in de basisregistratie personen. Scholen en gemeenten spannen zich in deze groep onderwijs te bieden. Het leerlingenvervoer aan Oekraïense leerlingen is de verantwoordelijkheid van gemeenten. De DU Leerlingenvervoer Oekraïne is een tegemoetkoming voor de kosten over de periode vanaf de start van het schooljaar 2022 – 2023 tot de start van de kerstvakantie 2022. Het aantal geregistreerde kinderen uit Oekraïne op peildatum 5-9-2022 bepaalt de hoogte van de uitkering. Nissewaard ontvangt in 2022 € 45.268. Meerkosten Oekraïne sociaal domein (DU) De verantwoordelijkheid voor de zorg en ondersteuning vanuit de Wmo 2015 en de Jeugdwet, en de uitvoering van het basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg, het Rijksvaccinatieprogramma en het prenataal huisbezoek uit de Wet publieke gezondheid ligt óók voor Oekraïense ontheemden bij gemeenten. Het kabinet heeft op 25 mei 2022 jl. besloten om gemeenten te compenseren voor de extra kosten in het jaar 2022 die zij door bovengenoemde taken maken.

De compensatie is vastgesteld op basis van (een raming) van daadwerkelijke aantallen opgevangen Oekraïense ontheemden. Er is voor het jaar 2022 een macrobedrag van € 25,5 miljoen gereserveerd dat uitgekeerd wordt via deze decentralisatie uitkering. Nissewaard ontvangt in 2022 € 81.273. Gezond in de stad (DU) In het kader van het programma Kansrijke start is een aanvullend budget van € 8,3 miljoen beschikbaar gesteld. In deze decembercirculaire 2022 is de verdeling ervan bekend gemaakt. Nissewaard ontvangt in 2022 € 40.403. Restant Sociaal domein Restant Sociaal domein

2022

2023

2024

2025

2026 5

Beschermd wonen (IU)

25.866

Totaal restant Sociaal domein

25.866

0

0

0

0

IU Beschermd wonen (continuïteit van zorg) De meerkosten binnen de Jeugdwet en Wmo 2015 als gevolg van Corona worden volgens afspraak door het Rijk gecompenseerd. De hoogte van de compensatie is vastgesteld op € 54,8 miljoen. Een deel van het bedrag ad € 35,7 miljoen wordt verdeeld via de DU MO/OGGz (€ 32,5 miljoen), de DU Vrouwenopvang (€ 0,4 miljoen) en de IU Beschermd wonen (€ 2,8 miljoen). De IU Beschermd wonen wordt in 2022 verhoogd met € 25.866. b. Stelpost Loon- en prijsontwikkeling 2024 – 2026 Met ingang van 2019 wordt de algemene uitkering uit het gemeentefonds in Nissewaard inclusief meerjarige indexering voor lonen en prijzen geraamd. Dit wordt in ‘lopende prijzen ramen’ genoemd. Deze meerjarige indexering wordt geparkeerd op de stelpost Loon- en prijsontwikkeling. Bij de opstelling van de begroting van het desbetreffende jaar wordt het saldo van de stelpost LPO aangewend om de loon- en prijsontwikkeling op te vangen. Om te kunnen bepalen welke bedragen er meerjarig beschikbaar zijn voor de toekomstige indexeringen, wordt de algemene uitkering in ‘lopende prijzen’ afgezet tegen de algemene uitkering op het huidige prijspeil (constante prijzen). Dit leidt tot de volgende ontwikkeling van de stelpost LPO.

Decembercirculaire 2022 (lopend) Decembercirculaire 2022 (constant) Loon- en prijs indexatie 2024 en verder

Loon- en prijs indexatie 2024 en verder Huidige stand stelpost LPO Vrijval stelpost LPO ten gunste van de begrotingssaldi

2022 2023 2024 2025 2026 209.912.716 206.162.789 217.465.562 221.684.139 214.078.717 209.912.716 206.162.789 211.536.106 210.192.153 197.882.026 0

0

2022 0 0

2023 0 0

0

0

5.929.456

11.491.986

16.196.691

2024 2025 2026 5.929.456 11.491.986 16.196.691 6.538.667 12.599.550 18.738.664 0

0

0

Diverse ontwikkelingen leiden tot het advies om in de jaren 2024 – 2026 geen middelen LPO te laten vrijvallen. Zo zijn er kostenstijgingen met betrekking tot onder andere onderhoudscontracten, energie alsook de stijging van de kosten van projecten zoals bij de onderwijshuisvesting. Daarnaast lijkt de CAO voor gemeentepersoneel met ingang van 2023 hoger te gaan uitvallen dan waarmee rekening is gehouden. Tenslotte blijft de financiële beheersbaarheid van het Sociaal domein een punt van aandacht en zorg. c.

Aandeel Sociaal domein

Onbestemde middelen Vrijval stelpost LPO ten gunste van de begrotingssaldi Effect decembercirculaire 2022 op begrotingssaldi

2022 698.591

2023 139.134

2024 -241

2025 759

2026 -239

0

0

0

0

0

698.591

139.134

-241

759

-239

6

Aandeel Sociaal domein Effect decembercirculaire 2022 op begrotingssaldi Aandeel Sociaal domein 37% Netto effect decembercirculaire 2022 op begrotingssaldi d.

2022

2023

2024

2025

2026

698.591 258.479

139.134 51.480

-241 -89

759 281

-239 -88

440.112

87.654

-152

478

-151

Geactualiseerd begrotingssaldo 2022 – 2026 en verloop stelpost Sociaal domein

Netto effect decembercirculaire 2022 op begrotingssaldi Huidige stand begrotingssaldi Totaal actuele stand begrotingssaldi

2022

2023

2024

2025

2026

440.112 0 440.112

87.654 547.977 635.631

-152 4.607.399 4.607.247

478 5.511.342 5.511.820

-151 -1.526.767 -1.526.918

Sociaal Domein De volgende mutaties in 2022 met betrekking tot het sociaal domein zullen worden meegenomen in de jaarrekening 2022. Een groot deel hiervan zal worden meegenomen in de overheveling 2022/2023: 2022 Bestemde taakmutaties: Energietoeslag Bijzondere bijstand Breed offensief Uitvoeringskosten Bijzondere bijstand zelfstandigen Jeugdzorg (restant hervormingsagenda) Compensatieregeling Voogdij/18+ Continuïteit van zorg (Corona) Bestemde decentralisatie-uitkeringen: MO/OGGz en Vrouwenopvang (DU) Centrumtaken Versterken sociale basis (DU) Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) Meerkosten Oekraïne sociaal domein (DU) Gezond in de stad (DU) Restant Sociaal domein: Beschermd Wonen (IU) Centrumtaken Aandeel sociaal domein 37% Totaal

2.226.074 156.031 49.501 24.960 15.264 164.524 105.132

240.937 55.907 45.268 81.273 40.403 25.866 258.479 3.489.619

De mutaties in de decembercirculaire 2022 die ten laste of ten gunste komen van de stelpost Sociaal domein tellen als volgt op:

7

Part. IPS Regeling (corr. sept. circulaire 2022) Uitv.kn SVB PGB Trekkingsrechten Jeugd (corr. sept. circulaire 2022) Uitv.kn SVB PGB Trekkingsrechten Wmo (corr. sept. circulaire 2022) Aandeel Sociaal domein 37% Totaal ten gunste van stelpost SD

2023 -398

2024 -434

2025 -464

2026 -461

-207

-221

-233

-228

-476 51.480 50.399

-508 -89 -1.252

-536 281 -85

-526 -88 -1.303

Rekening houdend met de mutaties uit de decembercirculaire 2022 ziet het verloop van de stelpost Sociaal domein er als volgt uit: Stelpost SD (bedragen * € 1.000) Stand begroting 2023-2026 Correctie aandeel SD meicirculaire 2022 Effecten septembercirculaire 2022 Aanvullende uitwerking coalitieakkoord Mutaties 2e tussenrapportage 2022-2026 Beëindiging DVO Brielle Decembercirculaire 2022 Stelpost SD na decembercirculaire 2022

2023 3.592 220 616 -435 -2.768 -234 50 1.041

2024 3.811 1.721 830 -260 -2.422 -234 -1 3.444

2025 3.762 2.133 921 -100 -2.418 -234 -1 4.062

2026 -2.313 452 2.650 0 -2.406 -234 -1 -1.853

e. Overige mededelingen Extra middelen verkiezingen De nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen kan kosten met zich meebrengen voor gemeenten. Daarom is in de Ontwerpbegroting 2023 van het ministerie van BZK structureel € 3,3 miljoen beschikbaar om gemeenten jaarlijks voor deze kosten te compenseren. Indien de Ontwerpbegroting op dit punt ongewijzigd wordt vastgesteld zullen deze middelen bij komende Voorjaarsnota naar het Gemeentefonds worden overgeheveld en worden toegevoegd aan de algemene uitkering. Verdeling van de middelen zal dan in de meicirculaire 2023 geschieden. Vooraankondiging extra prijsbijstelling over 2022 Het kabinet heeft in de Najaarsnota 2022 aangekondigd een extra prijsbijstelling over 2022 uit te keren in verband met de uitzonderlijke prijsstijgingen voor 2022. Het gaat om circa € 300 miljoen per jaar tot en met 2025 en circa € 400 miljoen vanaf 2026. De definitieve bedragen volgen bij de Voorjaarsnota 2023 en de verdeling wordt in de meicirculaire 2023 bekend gemaakt. Met deze middelen hebben gemeenten en provincies de mogelijkheid om voorzieningen met een maatschappelijke functie extra te ondersteunen als dat nodig is. Denk bijvoorbeeld aan buurt- en dorpshuizen die te maken hebben gekregen met hoge energiekosten. Het is aan gemeenten en provincies aan welke maatschappelijke voorzieningen ze dit geld willen besteden.

Voor Nissewaard zijn de financiële gevolgen in onderstaande tabel opgenomen. Extra compensatie prijzen 2022 Gemeentefonds x € 1 miljoen Nissewaard (bij benadering)

2023 2024 2025 2026 291 290 290 321 1.398.566 1.347.600 1.352.000 1.506.564

8