Decembercirculaire 2021 gemeentefonds; Bijlage Toelichting financiele mutaties

Bijlage: Toelichting financiële mutaties decembercirculaire 2021 In deze toelichting wordt nader ingegaan op: a. Decembercirculaire 2021; b. Stelpost loon- en prijsontwikkelingen 2023 – 2025; c. Aandeel Sociaal domein onbestemde middelen conform voorstel “Hek”; d. Overige mededelingen decembercirculaire 2021. a. Decembercirculaire 2021 Na de verwerking van de decembercirculaire 2021 ontstaat ten opzichte van de septembercirculaire 2021 het volgende financiële beeld. "-" = nadeel Totaal lopende prijzen december 2021 Totaal lopende prijzen september 2021

2021

2022

2023

2024

2025

182.008.877 189.970.097 187.427.853 189.058.951 191.943.421 179.792.199 188.811.162 186.683.926 188.309.428 191.163.942

Resultaat decembercirculaire 2021

2.216.678

1.158.935

743.927

749.523

779.479

Het resultaat is onderverdeeld in verschillende categorieën: "-" = nadeel Onbestemde middelen Bestemde taakmutaties Bestemde DU's / IU's Compensatie corona Totaal

2021 91.141 662.557 132.393 1.330.587 2.216.678

2022 184.044 851.008 0 123.883 1.158.935

2023 0 743.927 0 0 743.927

2024 0 749.523 0 0 749.523

2025 0 779.479 0 0 779.479

Hieronder volgt de verdeling per categorie met een toelichting. Onbestemde middelen Accresontwikkeling / uitkeringsfactor Ontwikkeling uitkeringsbasis Totaal

2021 91.141 91.141

2022 92.022 92.022 184.044

Accresontwikkeling / uitkeringsfactor / ontwikkeling uitkeringsbasis De uitkeringsfactor 2021 wordt met 1 punt verhoogd naar 1,691 omdat de verdeelreserve niet is aangewend. Deze valt nu vrij. De uitkeringsfactor 2022 stijgt met 2 punten. Daarvan is 1 punt toe te rekenen aan de structurele doorwerking van het uitkeren van de verdeelreserve 2021 en 1 punt aan een kleine daling van de uitkeringsbasis. Bestemde Taakmutaties Jeugdhulp, liquiditeitssteun Robuust rechtsbeschermingssysteem Versterking ondersteuning wijkteams Impuls integraal werken Systeemleren

2021 102.985 116.148 230.131 182.999 23.517

2022

2023

2024

2025

120.742 238.994 31.197 24.621

132.280 240.440 17.114 24.948

133.864 243.336

136.692 248.472

25.231

25.769 1

Digitale voorzieningen (GDI, MijnOverheid, Digid en BSN Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht Bijstelling stelpost Extra middelen Jeugdhulp (arbitragecommissie, 75%) Salarislasten zorgdomein (Wmo) Salarislasten zorgdomein (Jeugd) Totaal

-33.211 39.988

662.557

216.833 218.621 851.008

-109.821 219.679 219.287 743.927

-99.410 224.513 221.989 749.523

-89.877 231.393 227.030 779.479

Jeugdhulp, liquiditeitssteun In mei 2019 hebben de VNG en het Rijk hiervoor afspraken gemaakt over de inrichting van een subsidieregeling. Op de begroting van het ministerie van VWS is toen € 20 miljoen beschikbaar gesteld. Via de subsidieregeling kunnen aanbieders van cruciale jeugdhulp tijdelijke liquiditeitssteun ontvangen indien dit noodzakelijk is om continuïteit van zorg te garanderen. Er is afgesproken dat de middelen aan het eind van 2021 worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Momenteel is nog € 18,9 miljoen beschikbaar in de subsidieregeling continuïteit cruciale jeugdzorg. Voor Nissewaard een voordeel van € 102.985. Het restant van € 1,1 miljoen wordt op een later moment toegevoegd. Robuust rechtsbeschermingssysteem Er is bij het ministerie van JenV een programma rechtsbijstand waarin met partners wordt gewerkt aan een stelselvernieuwing. Mede in opvolging van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) wordt gewerkt aan een robuust rechtsbeschermingsstelsel dicht bij de burger. Gemeenten zijn daarin belangrijke partners. Om gemeenten in staat te stellen om meer robuuste rechtsbescherming voor hun inwoners te organiseren, stelt het kabinet voor zowel 2021 als 2022 een bedrag van € 23 miljoen beschikbaar en voor 2023 tot en met 2027 een bedrag van € 25 miljoen per jaar beschikbaar.

Voor Nissewaard een plus van € 116.148 in 2021 oplopend tot € 136.692 in 2025. Versterking ondersteuning wijkteams Voor de versterking ondersteuning wijkteams heeft het kabinet voor de jaren 2021 tot en met 2025 € 45 miljoen per jaar en voor de jaren 2026 en 2027 een bedrag van € 50 miljoen per jaar beschikbaar gesteld ter compensatie van de extra uitgaven die gemaakt worden om de toegang van cliënten tot de gemeentelijke dienstverlening en ondersteuning te verbeteren. Voor de sociale wijkteams komt hierdoor extra uitvoeringscapaciteit beschikbaar voor de coördinatie tussen de verschillende soorten van hulpverlening in het Sociaal domein. Nissewaard ontvangt € 230.131 in 2021 oplopend tot € 248.472 in 2025. Voorgesteld wordt om deze middelen toe te voegen aan de stelpost Sociaal domein. Impuls integraal werken Als onderdeel van het versterken van de gemeentelijke dienstverlening stelt het kabinet € 36 miljoen in 2021, € 6 miljoen in 2022 en € 3 miljoen in 2023 beschikbaar. Gemeenten kunnen hiermee een impuls geven aan het ontwikkelen van een integrale dienstverlening. Voor de aanpak van meervoudige problematiek in het sociaal domein krijgen gemeenten incidenteel deze extra middelen om methoden voor integraal werken te ontwikkelen en geleerde lessen beter met elkaar te delen. Nissewaard ontvangt € 182.999 in 2021 aflopend naar € 17.114 in 2023.

Systeemleren Het is wenselijk dat in gemeenten ruimte is om het systeemleren in te richten. Deze capaciteit kan worden aangewend om aan te sluiten bij het kennis- en leernetwerk van het programma 2

Leefbaarheid en Veiligheid en de lessen uit dat programma te vertalen naar de eigen gemeente. Hiervoor stelt het kabinet voor 2021 tot en met 2027 € 5 miljoen per jaar beschikbaar. Een bescheiden plus voor Nissewaard van € 23.517 oplopend tot € 25.769 in 2025. Digitale voorzieningen (GDI, MijnOverheid, Digid en BSN In 2018 is afgesproken dat de doorbelasting van de niet-transactiegerichte voorzieningen in de Generieke Digitale Infrastructuur GDI) voor gemeenten via een uitname uit het gemeentefonds verloopt. De uitname bedraagt voor 2021 € 2,492 miljoen. Eind 2017 hebben de VNG en het ministerie van BZK afgesproken dat de doorbelasting van DigiD en MijnOverheid via het gemeentefonds verloopt. Voor 2021 is het een uitname van € 4,215 miljoen. In 2020 is met de VNG afgesproken dat vanaf 2020 het gemeentelijke gebruik voor de BSN wordt doorbelast via een uitname uit het gemeentefonds. De bijdrage bedraagt voor 2021 € 0,02 miljoen. Voor Nissewaard betekent dit een kostenpost in 2021 van -€ 33.211 Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht Op 1 juli 2022 treedt naar verwachting de nieuwe Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen in werking. De wet gaat gefaseerd in. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de meer complexere projecten.

De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Deze taken vervallen hiermee bij gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blijven houden. Tegelijkertijd wijzigen bepaalde taken en krijgen gemeenten er extra taken bij. Voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wkb ontvangen gemeenten in 2021 een initiële bijdrage van € 10 miljoen. Nissewaard ontvangt in 2021 € 39.988. Bijstelling stelpost Extra middelen Jeugdhulp (arbitragecommissie, 75%) Na het advies van de septembercirculaire 2021 is in de begroting van Nissewaard een negatieve stelpost opgenomen vanwege te hoog ingeschatte ‘Extra middelen Jeugdhulp’. Een financieel nadeel voor Nissewaard van -€ 109.821 in 2023 aflopend naar -€ 89.877 in 2025. Salarislasten zorgdomein (Wmo) / Salarislasten zorgdomein (Jeugd) De Tweede Kamer heeft op 16 september 2021 de motie Hijink/Bikker aangenomen over het vrijmaken van extra financiële middelen voor zorgsalarissen. Het kabinet stelt vanaf 2022 structureel € 94 miljoen beschikbaar aan gemeenten, opdat zij de financiële middelen hebben om de stijging van de zorgsalarissen in het sociaal domein mogelijk te kunnen maken. Een deel van € 80 miljoen wordt toegevoegd aan de algemene uitkering.

Het overige structurele bedrag van € 14 miljoen zullen gemeenten in het voorjaar bij de verwerking van de reguliere loon- en prijsbijstelling voor Beschermd Wonen ontvangen. Nissewaard ontvangt € 216.833 in 2022 oplopend naar € 231.393 in 2025 voor de salarissen Wmo en € 218.621 in 2022 oplopend naar € 227.030 in 2025 voor de salarissen Jeugd. In het besluit “Indexering Open House Jeugd en Wmo” is een taakstelling opgenomen van structureel € 420.000. De extra financiële middelen voor zorgsalarissen kunnen direct verrekend worden met deze taakstelling. Het restant van het saldo (€ 15.000 in 2022 oplopend naar € 38.000 vanaf 2025) is toegevoegd aan de stelpost SD. Bestemde Decentralisatie-uitkeringen / Integratie-uitkeringen Einde lening inburgeringsplicht (DU) Mantelzorgbeleid (DU) Versterken aanbod dementie (DU) Inburgering (IU) Totaal

2021 15.745 50.000 50.000 16.648 132.393

3

Einde lening inburgeringsplicht (DU) Via bestuurlijk overleg zijn afspraken gemaakt over het ondersteunen van de zogenaamde Einde lening inburgeringsplichtig (ELIPs). Dit zijn inburgeraars die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn. Gemeenten zullen inburgeraars die tot deze doelgroep behoren begeleiden. Gemeenten gaan zelf over de wijze van invulling van de begeleiding. Nissewaard ontvangt in 2021 € 15.745. Mantelzorgbeleid (DU) Voor het aanvragen van zorg en ondersteuning ervaren mantelzorgers problemen in de toegang ervan: er is grote onbekendheid bij hen over bestaande regelingen en zij ervaren administratieve rompslomp bij aanvragen. Vaak wordt door instanties die verantwoordelijk zijn voor een regeling (zoals de gemeente of de woningcorporatie) gevraagd om een bewijs van mantelzorg (“mantelzorgverklaring”). 80 gemeenten ontvangen financiële ondersteuning om de toegang tot lokale regelingen voor mantelzorgers te vereenvoudigen en de regellast voor mantelzorgers bij de aanvraag van deze voorzieningen te verminderen. Nissewaard ontvangt € 50.000 in 2021. Versterken aanbod dementie (DU) Versterken van aanbod voor thuiswonende mensen met dementie is een belangrijk onderdeel van de Nationale Dementiestrategie.

Via een decentralisatie-uitkering worden 34 gemeenten gefaciliteerd om het aanbod voor thuiswonende mensen met dementie lokaal te versterken. Nissewaard ontvangt € 50.000 in 2021. Inburgering (IU) Voor de informatievoorziening in voorbereiding op het nieuwe inburgeringsstelsel, wordt er in 2021 ruim € 6 miljoen toegevoegd aan de integratie-uitkering Inburgering. Voor Nissewaard een positieve mutatie van € 16.648. Het betreft een incidentele vergoeding voor ICT-voorzieningen zoals:  Inrichting ICT-landschap;  Opleiding medewerkers;  Aanpassing werkprocessen;  Aanpassing / aanschaf software. Compensatie corona Meerkosten Jeugd Meerkosten Wmo Lokaal cultuuraanbod Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) Beschermd wonen (IU) Vrouwenopvang (DU) Participatie (IU) Gemeenteraadsverkiezingen Totaal

2021 142.800 114.326 189.853 596.500 72.698 4.202 210.208 1.330.587

2022

123.883 123.883

Meerkosten Jeugd / Meerkosten Wmo De VNG en het Rijk hebben afgesproken dat meerkosten binnen het Sociaal domein (Jeugdwet en Wmo) als gevolg van de coronapandemie in 2021 door het Rijk worden gecompenseerd. De totale hoogte van de compensatie met betrekking tot de Jeugdwet en Wmo 2015 in het bestuurlijk overleg tussen VWS en VNG van 7 oktober jl. gezamenlijk vastgesteld op € 136,1 miljoen. Deze compensatie betreft een afrondende afspraak voor meerkosten over 2021. Een deel van het bedrag van € 26,2 miljoen is toegevoegd aan de algemene uitkering en wordt verdeeld via het cluster Jeugd.

4

Een ander deel van het bedrag van € 20,8 miljoen is toegevoegd aan de algemene uitkering en wordt verdeeld via het cluster Maatschappelijke ondersteuning. Voor de meerkosten Jeugd ontvangt Nissewaard in 2021 € 142.800 en voor de meerkosten Wmo € 114.326. Lokaal cultuuraanbod De gemeenten ontvangen € 41,6 miljoen voor het in stand houden van de lokale en regionale cultuur in 2021. De verdeling van deze middelen over de gemeenten is in deze circulaire verwerkt. Voor Nissewaard een financieel voordeel van € 189.853. Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) Door de perikelen rond covid-19 wordt er € 80,8 miljoen aan de DU Maatschappelijke opvang / OGGz toegevoegd. De maatstaf uitkeringsontvangers is eveneens geactualiseerd. Dit resulteert voor Nissewaard in 2021 in een plus van € 596.499. Voorgesteld wordt om deze middelen toe te voegen aan de reserve Centrumtaken. Beschermd wonen (IU) Vanwege de situatie rond covid-19 wordt aan de integratie-uitkering Beschermd wonen € 8 miljoen toegevoegd. Voor Nissewaard betekent dit een plus van € 72.698. Voorgesteld wordt om deze middelen toe te voegen aan de reserve Centrumtaken. Vrouwenopvang (DU) Aan de DU Vrouwenopvang wordt vanwege covid-19 in 2021 € 0,3 miljoen toegevoegd. Voor Nissewaard betekent dit een bescheiden plus van € 4.202. Voorgesteld wordt om deze middelen toe te voegen aan de reserve Centrumtaken.

Participatie (IU) Sociale werkbedrijven Voor de periode van 1 januari 2021 tot 1 oktober 2021 is de rijksbijdrage Wsw met € 45 miljoen verhoogd en beschikbaar gesteld via de IU Participatie voor het opvangen van exploitatietekorten bij de Sociale Werkbedrijven. In de septembercirculaire 2021 was € 35 miljoen aangekondigd. Daar is de gereserveerde € 10 miljoen aan toegevoegd. Nissewaard ontvangt € 210.208. Gemeenteraadsverkiezingen Het kabinet stelt € 30,38 miljoen voor 2022 beschikbaar om gemeenten te compenseren voor de extra kosten die zij moeten maken bij het organiseren van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 voor onder meer het huren van locaties en het inhuren van stembureauleden voor het vervroegd stemmen op de maandag en dinsdag. Het bedrag wordt verdeeld op basis van het aantal kiesgerechtigden per gemeente. Daarbij is een gedifferentieerd bedrag per kiesgerechtigde naar gemeenteomvang gehanteerd. Nissewaard ontvangt in 2022 € 123.883. Voorgesteld wordt om deze middelen toe te voegen aan het betreffende beleidsterrein. Zie hieronder het verloop en de stand van de bestemmingsreserve Corona na verwerking van de decembercirculaire 2021. Stand 1/1/2020 Uit algemene reserve Dotatie septembercirculaire 2020 juni brief Dotatie septembercirculaire 2020 Dotatie overig Onttrekking overig Stand 1/1/2021

0 3.000.000 2.177.098 984.043 139.486 -2.733.148 3.567.479 5

Dotatie decembercirculaire 2020 - 2020 Dotatie decembercirculaire 2020 - 2021 Dotatie septembercirculaire 2020 Corona maartbrief 2021 Geraamde onttrekking 2021 Dotatie septembercirculaire 2021 Mutaties 2e turap 2021 BIZ Precario Stand 1/1/2022 Dotatie septembercirculaire 2021 Dotatie decembercirculaire 2021 - 2021 Geraamde onttrekking 2022 Stand 1/1/2023

470.923 2.060.794 779.892 1.180.352 -6.015.525 1.143.000 369.154 -150.000 -20.000 3.386.069 536.000 657.187 -475.635 4.103.621

b. Stelpost loon- en prijsontwikkeling 2023 – 2025 Met ingang van 2019 wordt de algemene uitkering uit het gemeentefonds in Nissewaard inclusief meerjarige indexering voor lonen en prijzen geraamd. Dit wordt in ‘lopende prijzen ramen’ genoemd. Deze meerjarige indexering wordt geparkeerd op de stelpost Loon- en prijsontwikkeling (LPO). Bij de opstelling van de begroting van het desbetreffende jaar wordt het saldo van de stelpost LPO aangewend om de loon- en prijsontwikkeling op te vangen. Om te kunnen bepalen welke bedragen er meerjarig beschikbaar zijn voor de toekomstige indexeringen, wordt de algemene uitkering in ‘lopende prijzen’ afgezet tegen de algemene uitkering op het huidige prijspeil (constante prijzen). Dit leidt tot de volgende ontwikkeling van de stelpost LPO. "-"= nadeel 2021 2022 2023 2024 2025 Totaal lopende prijzen december 2021 182.008.877 189.970.097 187.427.853 189.058.951 191.943.421 Totaal constante prijzen december 2021 182.008.877 189.970.097 184.638.866 183.990.737 184.591.020 Loon- en prijs indexatie 2023 en 0 0 2.788.987 5.068.214 7.352.401 verder Huidige stand stelpost LPO 0 2.773.482 5.040.583 7.312.277 Dotatie aan stelpost LPO ten laste van de begrotingssaldi 0 0 -15.505 -27.631 -40.124 Uit de bovenstaande tabel blijkt dat er iets meer middelen nodig zijn voor de loon- en prijsontwikkeling 2023 – 2025 dan bij de septembercirculaire 2021.

De aanpassingen van de stelpost LPO komen ten laste van de saldi onbestemde middelen. "-"= nadeel Onbestemde middelen Dotatie aan stelpost LPO ten laste van de begrotingssaldi Effect decembercirculaire 2021 op resultaat 2021 / begrotingssaldi

2021 91.141

2022 184.044

2023 0

2024 0

2025 0

0

0

-15.505

-27.631

-40.124

91.141

184.044

-15.505

-27.631

-40.124

6

c. Aandeel Sociaal domein conform voorstel “Hek” In de Perspectiefnota 2021 is een voorstel gedaan hoe om te gaan met het hek rond het Sociaal domein. Met ingang van 2021 wordt 37% van de onbestemde middelen toegewezen aan het Sociaal domein. Dit leidt tot de volgende verdeling.

"-"= nadeel Effect decembercirculaire 2021 op begrotingssaldi Dotatie(-) / onttrekking aan stelpost Sociaal domein 37% Netto effect decembercirculaire 2021 op begrotingssaldi Stand begrotingssaldi Nissewaard Totaal begrotingssaldi

2021

2022

2023

2024

2025

91.141

184.044

-15.505

-27.631

-40.124

-33.722

-68.096

5.737

10.223

14.846

57.419 42.666 100.085

115.948 3.752.719 3.868.667

-9.768 2.123.282 2.113.514

-17.408 2.247.491 2.230.083

-25.278 2.917.757 2.892.479

Na verwerking van de decembercirculaire 2021 ziet het verloop van de taakstelling en de stelpost SD er als volgt uit. Taakstelling Sociaal domein (* € 1.000) Indexering Open House Jeugd en Wmo (B&W 7/12) Salarislasten zorgdomein Wmo en Jeugd (decembercirculaire 2021) Restant taakstelling na decembercirculaire 2021

2022

2023

2024

2025

-420

-420

-420

-420

420

420

420

420

0

0

0

0

Stelpost Sociaal domein (* € 1.000) Stand primitieve begroting 2022 - 2025 Mutaties septembercirculaire 2021 Mutaties 2de Turap 2021 Uittreden GR Leerplichtadministratie (B&W 16/11) Formatie accountman. & kwaliteitsmedewerker (B&W 14/12) CA Indexering hulpmiddelen (B&W 21/12) CA Lokale preventie Jeugd (B&W 21/12) Stand na besluit B&W 21/12/2021 Effecten decembercirculaire 2021: * Versterking ondersteuning wijkteams * Restant salarislasten zorgdomein Wmo & Jeugd * 37% afspraak Stand na decembercirculaire 2021

2022 221 1.152 -1.226

2023 177 953 -1.130

2024 178 930 -1.108

2025 57 1.055 -641

-144

-48

355

12

18

168

-25 67 400

-10

-10

-10

2

8

581

239

240

243

248

15 68 722

19 -6 255

27 -10 268

38 -15 852

d. Overige mededelingen decembercirculaire 2021 Herijking verdeling gemeentefonds 7

Op 19 oktober jl. heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) geadviseerd over de nieuwe verdeling van het gemeentefonds. De ROB constateert een verbetering ten opzichte van de huidige verdeling maar stelt dat de nieuwe verdeling niet ongeclausuleerd kan worden ingevoerd. De fondsbeheerders stellen daarop een stapsgewijze invoering voor en een maximum van het bedrag van de herverdeeleffecten. Ook onderzoek naar en monitoring van de herverdeeleffecten vindt steun bij de fondsbeheerders. Echter, tijdens de extra algemene ledenvergadering van de VNG op 13 januari jl. kreeg de resolutie van het bestuur van de VNG om van het ministerie BZK een ander verdeelmodel te eisen bijna 90 procent van de stemmen. Invoering van het nieuwe model kan pas als het in lijn is met het ROBadvies en ‘de koek is vergroot’, zo luidt de mening van de meerderheid. De bal ligt nu bij de fondsbeheerders. Stand van zaken evaluatie normeringssystematiek De normeringsmethodiek is meer bekend als ‘samen de trap op en samen de trap af’. Aan het eind van elke kabinetsperiode wordt de methodiek geëvalueerd. Hiervoor is een interdepartementale werkgroep ingesteld en tevens heeft de VNG zijn mening gegeven. Pijnpunt is vooral de stabiliteit van accressen, binnen een jaar, over de circulaires heen en tussen jaren. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) heeft in juni jl. een rapport gepubliceerd.

In het rapport is het volgende advies opgenomen: ▪ Eerst basis op orde, de middelen moeten toereikend zijn; ▪ Herstel van de bestuurlijke verhoudingen; ▪ Splitsing basisfonds (voor autonomie, beleidsvrijheid) en medebewindsfonds (ook sociaal domein); ▪ Basisfonds: brede koppeling aan meerjarig rijksuitgavenkader, inclusief Nationaal Groeifonds. De volumecomponent voor 4 jaar vast maar wel actualisatie in circulaires van inflatie; ▪ Medebewindsfonds met eigen volumeontwikkeling en indexatie; ▪ Gezamenlijke fondsen voor grote opgaven als energietransitie, klimaat, woningbouw.

8