Controleprotocol 2019-2020

Controleprotocol Gemeente Nissewaard 2019-2020 1. Algemeen 1.1 Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole op de jaarrekening moet de gemeenteraad een aantal zaken nader regelen, hetgeen op hoofdlijnen plaatsvindt in dit controleprotocol. Door de gemeenteraad wordt aan de accountant de opdracht verstrekt de accountantscontrole als bedoeld in artikel 213 GW voor de gemeente Nissewaard uit te voeren voor een betreffend boekjaar. Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole heeft u eerder het controleprotocol 2017-2018 vastgesteld. Dit protocol dient te worden geactualiseerd. Object van controle is de jaarrekening inclusief SiSa (single information single audit) bijlage en het financieel beheer over het jaar van de jaarrekening, zoals uitgeoefend door of namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nissewaard. Dit protocol is van toepassing op de controle van de jaarrekening 2019 tot en met de jaarrekening 2020 van de gemeente Nissewaard. 1.2 Doelstelling Dit controleprotocol heeft als doel nadere aanwijzingen te geven aan de accountant over de reikwijdte van de accountantscontrole, de daarvoor geldende normstellingen en de daarbij verder te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties voor de controle van de jaarrekeningen 2019 en 2020 van de gemeente Nissewaard.

1.3 Wettelijk kader De Gemeentewet (GW), artikel 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst als bedoeld in artikel 393 eerste lid Boek 2 Burgerlijk Wetboek voor de controle van de in artikel 197 GW bedoelde jaarrekening en het daarbij verstrekken van een controleverklaring en het uitbrengen van een verslag van bevindingen. In het kader van de opdrachtverstrekking aan de accountant kan de gemeenteraad nadere aanwijzingen geven voor te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties. De raad kan de accountant alleen nadere aanwijzingen geven voor zover dit uitgaat boven de wettelijke minimumeisen. Tevens zal in de opdrachtverstrekking duidelijk aangegeven moeten worden welke wet- en regelgeving in het kader van het financieel beheer onderwerp van rechtmatigheidscontrole zal zijn. De voor de toetsing door de accountant relevante regelgeving 2019 (normenkader) is bijgevoegd bij dit controleprotocol (bijlage 2). Jaarlijks wordt dit normenkader geactualiseerd door het college van B&W en ter kennisgeving voorgelegd aan de raad. 2.

Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) De in artikel 213 Gemeentewet voorgeschreven accountantscontrole van de jaarrekening richt zich op het afgeven van een oordeel over:  de getrouwe weergave van de in de jaarrekening gepresenteerde baten en lasten en activa en passiva;  het rechtmatig tot stand komen van de baten en lasten en balansmutaties;  het in overeenstemming zijn van de door het college opgestelde jaarrekening met de bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te stellen regels bedoeld in artikel 186 Gemeentewet (Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten); 1 van 9

Controleprotocol Gemeente Nissewaard 2019-2020  

de verenigbaarheid van het jaarverslag met de jaarrekening; de bijlage bij de jaarrekening met verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen, bedoeld in artikel 58a van het BBV.

3. Te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties De accountant accepteert in de controle bepaalde toleranties en richt de controle daarop in. De accountant controleert niet ieder document of iedere financiële handeling, maar richt de controle zodanig in dat voldoende zekerheid wordt verkregen over het getrouwe beeld van de jaarrekening en de rechtmatigheid van de verantwoorde baten en lasten en balansmutaties en financiële beheershandelingen met een belang groter dan de vastgestelde goedkeuringstolerantie 1. De accountant richt de controle in op het ontdekken van belangrijke fouten en baseert zich daarbij op risicoanalyse, vastgestelde toleranties en statische deelwaarnemingen en extrapolaties. 3.1 Goedkeuringstoleranties De goedkeuringstolerantie is het bedrag dat de som van fouten in de jaarrekening of onzekerheden in de controle aangeeft, die in een jaarrekening maximaal mogen voorkomen, zonder dat de bruikbaarheid van de jaarrekening voor de oordeelsvorming door de gebruikers kan worden beïnvloed. De goedkeuringstolerantie is bepalend voor de oordeelsvorming, de strekking van de af te geven controleverklaring. In het hierna opgenomen schema zijn de goedkeuringstoleranties opgenomen zoals door de gemeenteraad vast te stellen voor de te controleren jaren. Deze komen overeen met het wettelijk minimum.

De goedkeuringstolerantie wordt berekend als een percentage van de totale lasten van de gemeente. De toleranties gelden voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid samen. Er is daarom sprake van één oordeel over twee aspecten. Strekking controleverklaring: Goedkeuringstolerantie Goedkeurend Fouten in de jaar1% rekening (% lasten) Onzekerheden in de 3% controle (% lasten)

Beperking >1%<3% >3%<10%

1

Oordeelonthouding Afkeurend 3% 10%

-

Door de toepassing van een risicoanalyse kan het zo zijn dat niet alle transacties die groter zijn dan de vastgestelde goedkeuringstolerantie individueel worden gecontroleerd. Ook kunnen andere gegevensgerichte werkzaamheden dan deelwaarnemingen worden toegepast. Vooral door toepassing van cijferanalyse (verbandscontroles) kan het aantal deelwaarnemingen worden beperkt.

2 van 9

Controleprotocol Gemeente Nissewaard 2019-2020 Voorbeeld: Op basis van de begroting 2019 (omvangsbasis=lasten inclusief de toevoegingen aan reserves) van de gemeente betekenen bovengenoemde percentages dat een totaalbedrag aan fouten in de Jaarrekening tot ir a € .830.000 en een totaal van onzekerheden tot ir a € 8.490.000 de goedkeurende strekking van de controleverklaring niet zullen aantasten. 3.2 Rapporteringstolerantie De rapporteringtolerantie(s) is een bedrag dat gelijk is aan of lager is dan de bedragen voortvloeiend uit de goedkeuringstolerantie. Bij overschrijding van dit bedrag vindt rapportering plaats in het verslag van bevindingen. Een lagere rapporteringstolerantie leidt in beginsel niet tot aanvullende controlewerkzaamheden, maar wel tot een uitgebreidere rapportage van bevindingen. De rapporteringstolerantie wordt door de gemeenteraad vastgesteld, met inachtneming van bovengenoemde minimumeisen. De accountant richt de controle in rekening houdend met de rapporteringtolerantie om te kunnen waarborgen dat alle gesignaleerde onrechtmatigheden die dit bedrag overschrijden ook daadwerkelijk in het verslag van bevindingen worden opgenomen. Voor de rapporteringstoleranties stelt de raad als maatstaf dat de accountant elke fout of onzekerheid gelijk aan, da el groter da € 300.000 rapporteert (=10% van de goedkeuringstolerantie, afgerond).

In afwijking van het bovenstaande, wordt in het verslag van bevindingen van de accountant per in de SiSa bijlage opgenomen specifieke uitkering, gerapporteerd volgens de in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) voorgeschreven rapporteringstolerantie, in alle gevallen met een ondergrens van te melden bevindingen van:   

€

.5 i die de laste klei er da of gelijk aa € 5. zijn; % i die de laste groter da € 5. e klei er da of gelijk aa € . € 5. i die de laste groter da € . . .

.

zij ;

4 Begrip rechtmatigheid en de te controleren rechtmatigheidscriteria 4.1 Algemeen Onder rechtmatigheid wordt begrepen de definitie volgens het Bado dat in de rekening verantwoorde lasten, baten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen, dat wil zeggen in overeenstemming zijn met de begroting en met de van toepassing zijnde wettelijke regelingen. Het begrip rechtmatigheid in kader van de accountantscontrole betreft vooral de aandacht voor die handelingen waaruit financiële gevolgen voortkomen die als baten, lasten en/of balansmutaties in de jaarrekening dienen te worden verantwoord. Met andere woorden: het gaat om de financiële beheershandelingen. Handelingen en beslissingen van niet-financiële aard dienen wel in algemene zin te worden betrokken bij de inschatting van het algemene risicobeleid en –beheer.

3 van 9

Controleprotocol Gemeente Nissewaard 2019-2020 4.2 De rechtmatigheidscriteria In het kader van de rechtmatigheidscontrole kunnen 9 rechtmatigheidscriteria worden onderkend. Voor de accountantscontrole zijn drie criteria van belang: 1. het begrotingscriterium; 2. het voorwaardencriterium; 3. het misbruik en oneigenlijk gebruikscriterium; In de Kadernota Rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV is een uitvoerige toelichting opgenomen over de verschillende rechtmatigheidscriteria. 4.3 Het begrotingscriterium Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV. Begrotingswijzigingen moeten volgens de Gemeentewet tijdens het jaar zelf nog aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Indien een wijziging niet meer in het jaar zelf is voorgelegd zijn bestedingen boven het begrotingsbedrag strikt genomen onrechtmatig. Begrotingsoverschrijdingen worden door de accountant echter niet altijd in de overweging om al of niet een goedkeurende verklaring te geven meegenomen. Voor de afsluitende oordeelsvorming is van belang in hoeverre de begrotingsoverschrijding past binnen het door de gemeenteraad geformuleerde beleid en/of wordt gecompenseerd door aan de lasten gerelateerde hogere inkomsten. Het bepalen òf respectievelijk welke begrotingsoverschrijdingen al dan niet verwijtbaar zijn, is voorbehouden aan de raad.

Voor de bepaling hiervan is in bijlage 1 het kader voor de begrotingsrechtmatigheid 2019 opgenomen. Hierbij is aangesloten bij de voorgeschreven kader uit de kadernota rechtmatigheid 2018 zoals is opgesteld door de commissie BBV. 4.4 Misbruik en oneigenlijk gebruik – criterium (M&O-criterium) Gemeenten zullen een beleid ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik moeten hebben. Indien een gemeente geen toereikend M&O-beleid voert kan dit gevolgen hebben voor het accountantsoordeel. Indien bij een toereikend M&O-beleid dat in voldoende mate is uitgevoerd toch een belangrijke (materiële) onzekerheid - die inherent is aan de regeling - blijft bestaan met betrekking tot de rechtmatigheid van de uitgaven of ontvangsten en deze niet verder kan worden gereduceerd, dient de accountant te beoordelen of deze onzekerheid in de toelichting bij de jaarrekening adequaat wordt weergegeven. 4.4.1 Misbruik Onder misbruik wordt verstaan het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of uitkeringen te verkrijgen of niet of dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Misbruik van overheidsgelden kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude om zich onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen.

4.4.2 Oneigenlijk gebruik Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Misbruik is onrechtmatig, oneigenlijk gebruik niet. Het gaat er dus om hoe we kunnen bereiken dat onze middelen alleen worden aangewend voor degenen die daar recht op hebben.

4 van 9

Controleprotocol Gemeente Nissewaard 2019-2020 4.5 Het voorwaardencriterium Het voorwaardecriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse interne en externe regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. De precieze invulling verschilt per wet respectievelijk regeling respectievelijk verordening. Voor alle geldstromen dient ondubbelzinnig vast te staan welke voorwaarden er op van toepassing zijn. De door hogere overheden gestelde voorwaarden liggen volledig vast. Dit geldt echter niet voorde voorwaarden in de gemeentelijke regelgeving. Door de raad zijn in verschillende verordeningen en besluiten voorwaarden opgenomen. Al deze wettelijke en regionale regels worden door de accountant betrokken bij zijn rechtmatigheidsoordeel. Aangezien de hoeveelheid wet- en regelgeving te groot is om een volledige controle op de naleving hiervan door de accountant mogelijk te maken, stelt de gemeenteraad kaders ten aanzien van de omvang en invulling van de controleopdracht aan de

accountant. 5. Reikwijdte van de accountantscontrole bij de rechtmatigheidstoetsing De accountantscontrole op rechtmatigheid is limitatief gericht op:  de ale i g a ettelijke kaders, zoals die i de ta el etge i g exter a het normenkader gemeente Nissewaard is opgenomen. Dit uitsluitend voor zover deze directe financiële beheershandelingen betreffen of kunnen betreffen;  de ale i g a de i ter e kaders, zoals deze i de ta el regelge i g i ter a het normenkader 2019 van de gemeente Nissewaard is opgenomen. Dit laatste voor zover van toepassing en uitsluitend voor zover deze directe financiële beheershandelingen betreffen of kunnen betreffen. Ten aanzien van het voorwaardencriterium vindt, conform de Kadernota van de commissie BBV, uitsluitend een toets plaats naar recht, hoogte en duur van de financiële beheershandeling. Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole betreft de inventarisatie van de voor de accountantscontrole relevante regelgeving van hogere overheden en van de gemeente zelf. Het gaat hierbij om verordeningen en raadsbesluiten die bepalingen bevatten over financiële beheershandelingen. Het normenkader dient ieder jaar te worden geactualiseerd en te worden vastgesteld door het college van B & W. Het college verstuurt het vastgestelde normenkader minimaal ter kennisneming door naar de raad. Het normenkader 2019 is bijgevoegd bij dit controleprotocol (bijlage 2).

5 van 9

Controleprotocol Gemeente Nissewaard 2019-2020 BIJLAGE 1 Toereikende begrotingsbedragen Met etrekki g tot het aspe t Toereike dheid egroti gs edrag ku soorte egroti gso ers hrijdi ge orde o derke d: Bij de toetsing van begrotingsafwijkingen kunnen tenminste de volgende soorten begrotingsafwijkingen worden onderkend : Budgetoverschrijdingen betreffende activiteiten die niet passen binnen het bestaande beleid en waarvoor men geen voorstel tot begrotingsaanpassing heeft ingediend. Bijvoorbeeld de doelgroep c.q. de activiteiten zijn in de praktijk aantoonbaar ruimer geïnterpreteerd dan in regelgeving (subsidieregeling, -verordening) was gedefinieerd. Budgetoverschrijdingen die passen binnen het bestaande beleid, maar waarbij de accountant ondubbelzinnig vaststelt dat die ten onrechte niet tijdig zijn geautoriseerd. Bijvoorbeeld: de verwachte kostenoverschrijding op jaarbasis was via tussentijdse informatie al wel bekend, maar men heeft geen voorstel tot begrotingsaanpassing ingediend en dit is in strijd met de budgetregels zoals afgesproken met de raad. Budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten, bijvoorbeeld via subsidies of kostendekkende omzet. Budgetoverschrijdingen bij open einde (subsidie)regelingen.

Vaak blijkt vanwege dit open karakter in het kader van het opmaken van de jaarrekening een (niet eerder geconstateerde)overschrijding. Budgetoverschrijdingen die worden gecompenseerd door extra inkomsten die niet direct gerelateerd zijn. Over de aanwending van deze extra inkomsten heeft de raad nog geen besluit genomen Budgetoverschrijdingen betreffende activiteiten welke achteraf als onrechtmatig moeten worden beschouwd omdat dit bijvoorbeeld bij nader onderzoek van de subsidieverstrekker, belastingdienst of een toezichthouder blijkt (bijvoorbeeld een belastingnaheffing). Het zal hier in de praktijk vaak gaan om interpretatieverschillen bij de uitleg van wet- en regelgeving die na het verantwoordingsjaar aan het licht komen. Er zijn dan geen rechtmatigheidsgevolgen voor dat verantwoordingsjaar. Wel zal de gemeente er voor moeten zorgen dat de overschrijdingen getrouw in de jaarrekening worden weergegeven. Ook kunnen er gevolgen zijn voor het lopende jaar. - geconstateerd tijdens verantwoordingsjaar

e te

i ste de olge de

Onrechtmatig, maar telt niet mee voor het oordeel

X

x

x

X

X

- geconstateerd na verantwoordingsjaar Budgetoverschrijdingen op activeerbare activiteiten (investeringen of geautoriseerd budget) waarvan de gevolgen voornamelijk zichtbaar worden via hogere afschrijvings- en financieringslasten in het jaar zelf of pas in de volgende jaren. - jaar van investeren

X

- afschrijvings- en financieringslasten in latere jaren

X

6 van 9

Onrechtmatig en telt wel mee voor het oordeel X

X

Controleprotocol Gemeente Nissewaard 2019-2020 Bijlage 2 : Wetgeving extern

NORMENKADER RECHTMATIGHEID 2019 , d.d.15 november 2019 Wetgeving intern Diverse terreinen

         

Europese regelgeving met betrekking tot staatssteun Europese regelgeving over aanbesteding Gids proportionaliteit Aanbestedingsreglement werken (ARW) Europese richtlijn E factureren (2014/55/EU) Wet Markt en Overheid Besluit regeling voor de vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten Mededingingswet Bekendmakingswet Uitvoeringswet Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) EU/2016/679)

 

Aanwijzingsbesluiten Diensten Algemeen Economische belang (DAEB) GR Streekarchief Voorne- Putten

Bestuur & organisatie             

Gemeentewet Ambtenarenwet Fiscale, sociale verzekerings- en pensioenwetgeving Werkkostenregeling Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers Regeling rechtspositie politieke ambtsdragers Reisregeling binnenland/buitenland Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers Wet gemeenschappelijke regelingen Wet normering topinkomens (WNT) Uitvoeringsbesluit WNT Uitvoeringsregeling WNT Wet op de Vennootschapsbelasting

    

Verordening rechtspositie raads- en commissieleden GR Syntrophos Delegatiebesluit Nota Misbruik en Oneigenlijk gebruik Controleprotocol

Financiën      

Besluit begroting en verantwoording en bijbehorende ministeriële regelingen. Besluit accountantscontrole decentrale overheden (bado) Wet financiering decentrale overheden (fido) Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden (ufdo) Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (ruddo) Besluit leningvoorwaarden decentrale overheden

7 van 9

    

  

Begroting, incl. wijzigingen/ jaarrekening Controleverordening Financiële verordening Nota reserves en voorzieningen (+ financiële spelregels sociaal domein) Nota activabeleid, in aanvulling met het beheerplan verkeersregelinstallaties en met bestuurlijk akkoord huisvesting onderwijs. (afwijkingen op nota activabeleid) Nota rentebeleid Nota treasurybeleid Nota risicomanagement en weerstandsvermogen

Controleprotocol Gemeente Nissewaard 2019-2020 Wetgeving extern

Regelgeving intern Belastingen

           

           

Wet WOZ (incl. circulaires waarderingskamer) Wet rechten burgerlijke stand Legesbesluit akten burgerlijke stand Besluit gemeentelijke parkeerbelasting Besluit optie- en naturalisatiegelden 2002 Speelautomatenregeling Wet op de lijkbezorging Invorderingswet Kostenwet invordering rijksbelastingen Uitvoeringsregeling Invorderingswet Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschapsbelastingen Wet op de bedrijveninvesteringszones

   

Verordening marktgelden en promotiegeld Verordening leges ; tarieventabel Verordening lijkbezorgingsrechten Verordening hondenbelasting Verordening onroerende zaakbelasting Verordening rioolheffing Verordening afvalstoffenheffing. Verordening toeristenbelasting Verordening forensenbelasting Verordening precariobelasting Verordening haven-,kade-, en opslaggeld Parkeer- en parkeerbelastingverordening + besluit vaststelling kosten naheffingstoeslag Wegsleepverordening Verordening bedrijven investeringszone centrum Spijkenisse Verordening bedrijveninvesteringszone HalfwegMolenwatering Verordening Bedrijveninvesteringszone BIZ Winkelcentrum Akkerhof

Ruimtelijke ordening, openbare orde en veiligheid            

    

Wet ruimtelijke ordening Besluit ruimtelijke ordening Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (WABO) Besluit omgevingsrecht Bouwbesluit Huisvestingswet Woningwet Regeling Plankosten Exploitatieplan Onteigeningswet Wet milieubeheer Besluit bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte Telecommunicatiewet

8 van 9

Nota grondbeleid GR Metropoolregio Rotterdam Den Haag GR DCMR GR recreatieschap Voorne- Putten GR Veiligheidsregio Rotterdam - Rijnmond

Controleprotocol Gemeente Nissewaard 2019-2020 Wetgeving extern

Regelgeving intern Welzijn, werk en bijstand

               

 

Wet Publieke Gezondheid Besluit Publieke Gezondheid Wet Maatschappelijke Ondersteuning Uitvoeringsbesluit + uitvoeringsregeling Wmo Participatiewet Wet IOAZ, IOAW, BBZ Regeling participatiewet IOAW/IOAZ Regeling gehandicaptenparkeerkaart Wet kinderopvang Besluit kinderopvangtoeslag Wet inburgering Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Jeugdwet Regeling jeugdwet Wet langdurige zorg Zorgverzekeringswet



Verordening maatschappelijke ondersteuning Verordening handhaving en maatregelen en boeten (afstemmingsverordening) Participatieverordening Verordening jeugdhulp Verordening individuele minima toeslag Verordening individuele studietoeslag in de participatiewet Algemene subsidieverordening Verordening starterslening GR. Openbare Gezondheidszorg Rotterdam-Rijnmond (valt onder GGD R.R.) GR Jeugdhulp Rijnmond

 

Verordening leerlingenvervoer Verordening voorziening huisvesting onderwijs

      

Onderwijs  

Wet op het primair onderwijs Wet op het voortgezet onderwijs

9 van 9