Begroting 2025 en meerjarenraming 2026

Voor de komende drie jaar is door de raad extra budget beschikbaar gesteld om een goede start te kunnen maken aan deze grote opgave. Dit extra budget is bedoeld voor de investeringen t/m 2026, conform de programmering genoemd in het door de raad vastgestelde IHP. Voor het voortgezet onderwijs lopen twee concrete nieuwbouwprojecten (MY college en de Penta mavo) vanuit het huidige IHP voortgezet onderwijs (2018). Een herijking van dit IHP is onlangs opgestart met de drie schoolbesturen Galilei, CVO en Yulius Onderwijs. Voor de nog te realiseren grotere nieuwbouw- en renovatieprojecten van schoolgebouwen (zowel primair als voortgezet onderwijs) is integraliteit in relatie tot (geplande) gebiedsontwikkelingen in de verschillende wijken het uitgangspunt. Hierbij wordt met name de verbinding gezocht met andere maatschappelijke partners in de wijk en met het programma Nissewaard naar 2040. Onder andere hiervoor zijn extra middelen beschikbaar gesteld door de raad. Zo zijn er plannen ontwikkeld voor herinrichting van het gebied rondom de Heijwegenlaan, Sterrenkwartier en Elementen-Schenkel, waar huisvesting onderwijs een onderdeel van uitmaakt. Dezelfde integrale insteek geldt ook voor de 18

nieuwbouw- en renovatieprojecten van het nieuwe IHP PO 2023-2042. Denk hierbij met name aan de wijken Noord, Centrum, Akkers en Waterland. Armoedebeleid Bestaande zorgen zoals groeiende armoede en een stijgende inflatie zien wij niet op korte termijn verminderen. De focus ligt daarom op voldoende inkomen, voorkomen van schulden en het actief kunnen meedoen in de samenleving ongeacht het inkomen. We zetten onze aanpak op preventie van schulden en armoede, energiearmoede en kansenongelijkheid door. Hiervoor gaan we onder andere langs bij en werken we in ieder geval samen met scholen, wijkcentra en ouderenzorg. We blijven dus investeren in de samenwerking met onze (keten)partners. De verwachting is dat door de hoge inflatie meer inwoners onder de armoedegrens komen en er een groter beroep wordt gedaan op de schuldhulpverlening. Dit houden we nauwlettend in de gaten en indien nodig passen we ons beleid hierop aan. We blijven inzetten op het behalen van een groot bereik onder zowel jongeren als volwassenen waarbij rekening wordt gehouden met het verschil in doelgroep en wijze van benaderen. We plegen inzet op het versimpelen van onze werkwijze. Zo verstrekken wij, waar mogelijk, de Individuele Inkomenstoeslag ambtshalve. Tevens blijven we de gedupeerde gezinnen die in de problemen zijn gekomen door de toeslagenaffaire ondersteunen.

Werk en inkomen De Participatiewet is in beweging! Er zijn 7 verschillende wetsvoorstellen in routing die ervoor moeten zorgen dat de menselijke maat de boventoon voert. Hier zullen wij als gemeente uitvoering aan moeten gaan geven. Ons doel blijf echter gelijk, de juiste ondersteuning voor onze inwoner. We willen dat iedereen op een gelijke manier kan meedoen. Bestaanszekerheid is cruciaal voor het welbevinden van mensen. Wij vinden het dan ook belangrijk dat mensen door middel van duurzaam betaald werk voor hun eigen inkomen kunnen zorgen. Niet voor iedereen is dat echter (meteen) mogelijk. In die situaties zetten wij middelen in ten bate van toeleiding naar (betaald) werk of perspectief op werk onder andere door (arbeids)ontwikkeling. Waar ook dit perspectief er (nog) niet is bieden wij ondersteuning ter bevordering van de situatie van inwoners. Concreet zetten we in op het beperken van de instroom, onder andere door waar mogelijk in te zetten op preventie, en het vergroten van uitstroom. De ondersteuning aan jongeren intensiveren wij door de doorontwikkeling van het jongerenpunt. We zijn er trots op dat wij hoge uitstroomcijfers van uitkeringsgerechtigden hebben. Deze lijn willen wij doorzetten in het belang van onze inwoners, werkgevers en gemeentefinanciën.

Acute zorg Het Integraal Zorgakkoord (IZA) biedt ons richtlijnen voor het beter organiseren van (acute) zorg en het stimuleren van preventieve maatregelen om de gezondheid van onze inwoners te bevorderen. Hiervoor zoeken wij samenwerking met zorgaanbieders, zorgverzekeraars en het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ). We werken nauw samen met de gemeenten Voorne aan Zee en GoereeOverflakkee om toegankelijke acute zorg te garanderen, mede ondersteund door het Spijkenisse Medisch Centrum (SMC). Deze samenwerking stelt ons in staat om gezamenlijk effectieve oplossingen te realiseren en de zorg toegankelijk, passend en kwalitatief te houden.

19

Financiële samenvatting In de programma's zijn de inhoudelijke ambities vertaald in concrete doelstellingen. In deze samenvatting worden de financiën op hoofdlijnen toegelicht. Het gaat daarbij om wijzigingen die verwerkt zijn ten opzichte van de vorige begroting en de Perspectiefnota 2025. Dit wordt afgerond met een voorstel voor een sluitende begroting 2025 - 2028. Het financieel perspectief wordt vervolgens gecompleteerd met de verwachte ontwikkeling van de financiële positie. Daarbij wordt aandacht besteed aan het beschikbare weerstandsvermogen en de benodigde weerstandscapaciteit, het verloop van de Algemene reserve, het verloop van bezittingen (activa) en schulden (passiva) en de belangrijkste financiële ratio's.

Financieel perspectief Naar aanleiding van de Perspectiefnota 2025 en de meicirculaire 2024 resteerde voor 2025 nog een voordelig saldo bij de Algemene Dienst van € 3,2 miljoen aflopend tot € 2,2 miljoen in 2028. Met het afronden van de begroting 2025 – 2028 zijn daarnaast nog enkele analyseverschillen / nagekomen knelpunten naar boven gekomen welke per saldo een voordelig effect hebben. Het saldo van de Algemene Dienst komt daarmee op € 4,4 miljoen voordelig in 2025 aflopend tot € 2,4 miljoen voordelig in 2028. Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Begrotingssaldo Algemene Dienst Saldo Perspectiefnota 2025 (A) Meicirculaire 2024 (B) Diverse mutaties Subtotaal (A+B) Analyseverschillen Saldo begroting Algemene Dienst

2025 -1.228

2026 1.138

2027 3.088

2028 3.054

4.427 3.199 1.232 4.431

1.772 2.910 368 3.277

94 3.182 46 3.228

-880 2.174 205 2.379

Analyseverschillen Onderstaand wordt een nadere uiteenzetting gegeven van de analyseverschillen. Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Analyseverschillen Formatielasten Kapitaallasten- afschrijving Kapitaallasten - rente Meerjareninvesteringsschema Correctie knelpunt Beschoeiing Saldo Afval Saldo Riool BTW Afval en Riool Onderwijshuisv. - indexatie stelpost Onderwijshuisv. - tijdelijke huisv. Onderwijshuisv. - stelpost Algemene uitkering - techn. corr. Reserve Frictiekosten Algemene reserve Belastingen - OZB Stelpost Areaalmutaties

2025 554 -70 1 -52 -14 -2 90 -37 -537 537

2026 515 63 -170 58 -52 -27 -62 123 -34 -376 376

2027 551 -119 3 114 -52 -25 -55 120 -35

2028 551 -10 89 114 -52 -27 -131 24 -35

103 -1.000 1.000 46 -46 20

94 -94

143 -143

242 -242

Treasury - rente Treasury - dividend Vennootschapsbelasting Stelpost Loon- en prijsontwikk. Niet indexeren begrotingssaldo AD Overige Totaal analyseverschillen

158 267 -40 401 51 -73 1.232

422 -324 -40

-215 -129 -40

-354 44 -40

-63 -42 368

-31 -41 46

-31 -41 205

Toelichting Formatielasten Jaarlijks wordt de personeelsbegroting opgemaakt op basis van het huidig personeel (stand 2e kwartaal 2024) met daarbij een reële inschatting van de periodieken, de cao-stijging en de wijziging in de werkgeverslasten. Vacatures worden geraamd op het midden van de bijbehorende salarisschaal. Het begroten op persoonsniveau (op basis van wekelijke lasten) zorgt ervoor dat er jaarlijks, door mutaties in het personeelsbestand, analyseverschillen ontstaan. Kapitaallasten - afschrijving Dit betreft de actualisatie van de staat van activa (investeringen). Kapitaallasten - rente Dit betreft de actualisatie van de staat van activa (investeringen). Meerjareninvesteringsschema Dit betreft de actualisatie van het meerjareninvesteringsschema. Correctie knelpunt beschoeiing Het knelpunt beschoeiing uit de Perspectiefnota 2025 is per abuis opgenomen als € 26.000 positief, in plaats van € 26.000 negatief. Saldo Afval Dit betreft een technisch verschil. Saldo Riool Dit betreft een technisch verschil. BTW Afval en Riool Bij de tariefberekening van de afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt rekening gehouden met BTW over de betreffende kosten. Dit hangt samen met de introductie van het BTW-compensatiefonds in het verleden en de uitname die daarvoor is gedaan uit het Gemeentefonds. In z’n algemeenheid werkt dit als volgt.

Meer kosten, betekent ook meer BTW, dit is per saldo voordelig voor de begroting omdat deze BTW gedekt wordt via de afval- dan wel rioolheffing. Andersom, minder kosten, betekent minder BTW dat gedekt wordt via deze heffingen, wat een nadelig effect geeft op de begroting. Met het opstellen van de begroting 2025 - 2028 is geconstateerd dat sprake is van meer (investerings)kosten waardoor er ook meer BTW is toegerekend. Voor de begroting is dit een voordelig effect. Onderwijshuisv. - indexatie stelpost De stelpost Onderwijshuisvesting hoort geïndexeerd te worden. Dit was bij de het opstellen van de technische begroting nog niet gebeurd.

21

Onderwijshuisv. - tijdelijke huisvesting / Onderwijshuisv. - stelpost Dit betreft de kosten van het realiseren van tijdelijke huisvesting. Dit wordt gedekt via de stelpost Onderwijshuisvesting. Algemene uitkering - techn. corr. Omdat begrotingsjaar 2028 in eerste instantie een kopie is van 2027 stond de Integratie-uitkering Participatie te hoog opgenomen. Dit wordt bij deze gecorrigeerd. Reserve Frictiekosten / Algemene reserve Bij aanvang van het bezuinigingsproces is eerder besproken dat de implementatie van deze voorstellen waarschijnlijk incidentele kosten met zich meebrengen, zogenaamde frictiekosten. Nu het implementatieproces gaat starten wordt voorgesteld om een reserve Frictiekosten in te stellen van € 1 miljoen ten laste van de Algemene reserve. Hierbij is het voorstel om dit te typeren als een systeemreserve. Dit houdt in dat mee- dan wel tegenvallers op het gebied van Frictiekosten automatisch met de reserve verrekend worden. Belastingen - OZB Dit betreft de actualisatie (toename areaal) van de raming van de OZB-baten. Stelpost Areaalmutaties De areaaltoename van de OZB-baten wordt geparkeerd op de stelpost Areaalmutaties zodat daaruit voortvloeiende lasten, bijvoorbeeld beheer van de openbare ruimte, uit gedekt kunnen worden.

Treasury - rente Dit analyseverschil hangt samen met de laatste actualisaties van de treasuryramingen (financieringsbehoefte) in relatie tot de rentelasten voortvloeiende uit de staat van activa en het meerjareninvesteringsschema. Treasury - dividend Dit betreft vooral een actualisatie van het verwachte dividend vanuit Stedin. Vennootschapsbelasting Er is een gerechtelijke uitspraak geweest dat het geven van gelegenheid tot het doen van reclameuitingen een bedrijfsmatige activiteit is. Over de inkomsten dient dan ook vennootschapsbelasting betaald te worden. Deze kosten worden geschat op circa € 40.000 per jaar. Stelpost LPO Hier stond voor 2025 nog een bedrag. Dit kan vrijvallen. Niet indexeren begr.saldo AD In de technische begroting 2025 - 2028 is het begrotingssaldo Algemene Dienst ook geïndexeerd. Dit is niet de bedoeling. Overige Dit betreft een verzamelpost van diverse kleinere/technische analyseverschillen. Sociaal Domein Stelpost Sociaal Domein Bijgaand de ontwikkelingen in het Sociaal Domein voor het financieel perspectief. In de Perspectiefnota 2025 is de stand van de stelpost Sociaal Domein aangegeven. In de onderstaande 22

tabellen is terug te vinden welke mutaties zijn verwerkt in de begroting 2025 - 2028 en wat de stand is van de stelpost Sociaal Domein in de begroting. Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Saldo stelpost SD Saldo stelpost na PPN 2025 Effecten meicirculaire 2024 Begroting 2025 mutatie specialistische jeugdhulp Stelpost Sociaal Domein begroting 2025

2025 -5.516 683

2026 -3.475 2.217

2027 -3.569 971

2028 -3.599 662

-327 -5.161

-348 -1.606

-372 -2.969

-399 -3.336

Toelichting Effecten meicirculaire 2024 Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het advies over de meicirculaire 2024. Begroting 2025 mutatie specialistische jeugdhulp (GRJR) In april 2024 heeft het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) de Ontwerpbegroting GRJR 2025 vastgesteld. Deze is verwerkt in de Perspectiefnota 2025 Nissewaard. Daarna zijn de definitieve indexpercentages 2025 voor de zorg bekend geworden, deze zijn hoger dan de voorlopige indexpercentages zoals verwerkt in de Ontwerpbegroting GRJR 2025. De definitieve indexpercentages zijn verwerkt in de Begroting GRJR 2025/meerjarenraming. Dit geeft een structureel nadeel van - € 327.000 in 2025 oplopend naar - € 399.000 in 2028. Reserve Sociaal Domein Naast de structurele stelpost Sociaal Domein in de begroting is er een reserve Sociaal Domein. Het verloop hiervan is als volgt: Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) 2024 14.333

2025 5.460

2026 4.234

2027 3.773

2028 3.692

Saldo 1 januari Reeds besloten onttrekkingen begr 24-2028 -1.663 -726 -461 -80 Onttrekking flexibele schil WI&I -600 Dotatie Reserve Centrummiddelen (comp. Voorfinanciering res SD) 1.874 Overheveling Hoogwerfsingel 2024/2025 500 -500 Overheveling energietoeslag 2023 -105 Subsidie verbouwing inloop/activeringscentrum -180 Overhevelingsvoorstel 2023/2024 -4.257 Saldo PPN 2025 -4.442 Saldo 31 december* 5.460 4.234 3.773 3.692 3.692 *Uit de tabel blijkt een saldo van de reserve sociaal domein van € 3,7 miljoen in 2028. De raad heeft op 18 sept. 2024 echter besloten tot een onttrekking uit de reserve SD van in totaal € 1,2 miljoen. Dit maakt dat nog een saldo in de reserve sociaal domein resteert van € 2,5 miljoen. Deze € 2,5 miljoen moet wel bezien worden in relatie tot de hierboven genoemde negatieve stelpost Sociaal Domein.

23

Sluitende begroting 2025 - 2028 De begroting sluit met een nadelig saldo van - € 0,7 miljoen in 2025 aflopend tot - € 1 miljoen nadelig in 2028. Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig) Begrotingssaldo Saldo Algemene Dienst Saldo Stelpost Sociaal Domein Subtotaal (A+B) Vrijval stelpost Onderwijshuisv. Storting reserve Onderwijshuisv. Onttrekking Algemene reserve Onttrekking Algemene reserve - inzet 10% surplus Saldo begroting

2025 4.431 -5.161 -730 1.250 -1.250 1.250

2026 3.277 -1.606 1.671

2027 3.228 -2.969 259

2028 2.379 -3.336 -957

1.671

259

-957

3.000 3.520

Om te komen tot een "structureel en reëel" sluitende begroting 2025 (zie ook de paragraaf Structureel en reëel begrotingsevenwicht) wordt voorgesteld om de stelpost Onderwijshuisvesting voor € 1.250.000 vrij te laten vallen ten gunste van het begrotingssaldo. Om dit te compenseren wordt € 1.250.000 toegevoegd aan de reserve Onderwijshuisvesting ten laste van de Algemene reserve. Daarnaast wordt voorgesteld om voor 2025 10% van het surplus van de Algemene reserve in te zetten als dekkingsmiddel. Dit wordt als volgt berekent: Algemene reserve € 56 miljoen - af te dekken risico's € 25,6 miljoen (zie paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer) = € 30,4 miljoen aan surplus Algemene reserve. Hiervan mag 10% ingezet worden als dekkingsmiddel. Voor 2028 resteert nog een nadelig saldo van - € 957.000. Hier zal bij de Perspectiefnota 2026 nader over geadviseerd worden. In dit verband is ook goed om te realiseren dat er naar aanleiding van de meicirculaire 2024 nog een stelpost Hoeveelheidsverschillen is opgenomen van € 1,6 miljoen in 2026 oplopend tot € 4,1 miljoen in 2028. Er zal bij het opstellen van de begroting 2026 - 2029 nader bekeken moeten worden in hoeverre deze middelen benodigd zijn voor lasten als gevolg van 'areaaluitbreidingen' op diverse terreinen, dan wel dat dit gedeeltelijk ingezet kan worden als algemeen dekkingsmiddel.

Structureel en reëel begrotingsevenwicht Het begrotingsevenwicht wordt door onze toezichthouder de provincie Zuid-Holland niet alleen beoordeeld op het gegeven of de lasten en baten op € 0 sluiten. Daarvoor wordt naast het begrotingssaldo ook gekeken naar de incidentele lasten en baten en de openstaande bezuinigingstaakstellingen. Begrotingsevenwicht Wanneer in dit verband gesproken wordt over begrotingsevenwicht gaat het naast het 'reguliere' begrotingssaldo ook om de stelposten die min of meer 'vrij' besteedbaar zijn. Zo gaat het bijvoorbeeld ook over de stelposten Concernoverhead, Hoeveelheidsverschillen en Areaalmutaties. Deze posten tellen voor 2025 op tot € 0,5 miljoen voordelig oplopend tot € 4,4 miljoen voordelig.

24

Bedragen x € 1.000 2025 3.520 432

Begrotingssaldo Stelpost Concernoverhead Stelpost Hoeveelheidsverschillen Stelpost Areaalmutaties Saldo t.b.v. begrotingsevenwicht

46 3.998

2026 1.671 94 1.625 94 3.484

2027 259 30 2.737 143 3.169

2028 -957 30 4.130 242 3.445

Incidentele lasten en baten Het is zoals gezegd ook van belang om te weten of de structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Anders gezegd, de structurele baten dienen hoger (of gelijk) te zijn dan (aan) de structurele lasten dan wel de incidentele lasten dienen hoger te zijn dan de incidentele baten. Om dat te bepalen wordt in de begroting een overzicht van de incidentele lasten en baten opgenomen. Deze is terug te vinden in het onderdeel Financiële begroting. Samengevat ziet deze er als volgt uit. Bedragen x € 1.000 2025 400 2.941 3.341 3.226 -6.563 -3.337 4

Incidentele lasten (exclusief reservemutaties) Incidentele lasten – stortingen in reserves Subtotaal incidentele lasten (A) Incidentele baten (exclusief reservemutaties) Incidentele baten – onttrekkingen reserves Subtotaal incidentele baten (B) Saldo incidenteel (A + B)

2026 145 210 355

2027 145 97 242

2028 145 97 242

-2.034 -2.034 -1.679

-1.506 -1.506 -1.264

-80 -80 162

Uit dit overzicht blijkt dat voor 2025 en 2028 de incidentele lasten hoger zijn dan de incidentele baten (incl. incidentele reservemutaties). Dit betekent dat de structurele baten in de begroting voor die jaren hoger zijn dan de structurele lasten. Voor 2026 en 2027 is dit andersom. Voor dat jaar zijn de structurele baten juist lager dan de structurele lasten. Voor een nadere uiteenzetting wordt verwezen naar het onderdeel Incidentele lasten en baten in het hoofdstuk Financiële begroting. Resumerend ziet het structureel en reëel begrotingssaldo er daarmee als volgt uit. Bedragen x € 1.000 2025 2026 2027 2028 Saldo t.b.v. begrotingsevenwicht (A) 3.998 3.484 3.169 3.445 Incidentele lasten en baten (B) 4 -1.679 -1.264 162 Bezuinigingen (C)* -1.727 -10.601 -12.471 -15.106 Structureel begrotingsevenwicht (A + B + C) 2.275 -8.796 -10.566 -11.499 *Dit betreft de bezuinigingsvoorstellen waarvan de provincie Zuid-Holland vanuit haar toezichthoudende rol heeft aangegeven dat deze nog een verdere toelichting/uitwerking behoeven. In de bijlage Bezuinigingen staat aangegeven welke bezuinigingen dit betreft. Wanneer de saldi t.b.v.

het bepalen van het begrotingsevenwicht van € 4 miljoen in 2025 aflopend tot € 3,4 miljoen in 2028 gecorrigeerd wordt voor de geïnventariseerde incidentele lasten en baten en de openstaande bezuinigingen, dan resteert voor 2025 een positief structureel begrotingssaldo. De begroting is daarmee dus voor 2025 niet alleen sluitend, maar ook reëel sluitend. De jaren 2026 en verder is het zaak om de opgenomen bezuinigingsvoorstellen verder uit te werken en te

25

implementeren zodat ook voor die jaren sprake zal zijn van een positief structureel en reëel begrotingsevenwicht. Openstaande bezuinigingen 2025 - 2028 Bij de Perspectiefnota 2025 zijn diverse bezuinigingsvoorstellen gedaan. Daarvan is een deel reeds bij deze begroting ingevuld.Voor een totaaloverzicht van de bezuinigingen (reeds verwerkt en nog te realiseren) wordt verwezen naar de bijlage Bezuinigingen in deze begroting. Verwerking moties Perspectiefnota 2025 Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2025 in de raadsvergadering van 10 juli 2024 is een aantal moties aangenomen. Onderstaand is per motie aangegeven hoe hier mee omgegaan is in deze programmabegroting. M5 Niet bezuinigen op budget individuele inkomenstoeslag voor kinderen van minima Is verwerkt. Zie in dit verband ook het advies over de meicirculaire 2024. Hiermee wordt afgezien van de voorgenomen bezuiniging binnen het persoonlijk minimabudget voor kinderen (van 4 tot 18 jaar). M7 Uitvoering WMO vergelijken Hierover wordt nog nader geadviseerd. M9 Door de bomen het bos weer zien Het college streeft naar een meerjarig sluitende begroting. Het huidige meerjarige begrotingssaldo biedt op dit moment geen structurele ruimte om de bezuiniging op het beheer van de openbare ruimte geheel of gedeeltelijk terug te draaien.

Mocht er op enig moment wel weer structurele financiële ruimte ontstaan, dan zal de bestemming daarvan vanuit het perspectief van integrale afweging plaatsvinden. De motie wordt daarmee als afgedaan beschouwd. M10 Licht na de duisternis Het begrotingsjaar 2025 is sluitend. In deze begroting is geen gebruik gemaakt van het inzetten van een kapitaallastenreserve om tot een sluitende begroting te komen. M12 Duurzamer met give aways Hierover wordt nog nader geadviseerd. M15 Bezuinigen bij en versterken maatschappelijke organisaties Hierover wordt nog nader geadviseerd. M16 Niet bezuinigen op onderhoud begraafplaatsen Is verwerkt. Zie in dit verband ook het advies over de meicirculaire 2024. M17 Breng sport (en vereniging) naar jeugdzorgtrajecten Hierover wordt nog nader geadviseerd. Ontwikkelingen en doorkijkje naar 2028 Gemeentelijke financiën Het ziet er steeds meer naar uit dat het Rijk de gemeenten financieel in de kou laat staan. Een afdoende oplossing voor het financieel ravijn blijft nog steeds uit en de tekorten in de jeugdhulp lopen verder op. Dit heeft er toe geleid dat Nissewaard net als bijna alle gemeenten in Nederland gedwongen wordt om te bezuinigen. Dit proces is voorafgaand aan de Perspectiefnota 2025 opgestart en kent in deze begroting z'n beslag. De komende jaren zal dit de nodige tijd en inspanning vergen om de diverse maatregelen gerealiseerd te krijgen. 26

Vanuit de herverdeling van het Gemeentefonds is eerder gebleken dat zogenaamde New Towns (voormalige groeikernen), zoals Nissewaard, er nadelig uitspringen op de maatstaf Centrumfunctie. Hierop zijn samen met andere New Towns inmiddels diverse acties richting Den Haag ontplooid. Dit heeft er onder andere toe geleid dat we als New Towns aan tafel zitten voor de onderhoudsagenda van de verdeling van het Gemeentefonds. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen of hier inderdaad sprake is van een systeemfout in de verdeling en of herstel daarvan leidt tot, in ieder geval, een vermindering van het herverdeelnadeel. Het is de verwachting dat hier komend jaar meer duidelijkheid over zal komen. Nissewaard naar 2040 (Nn2040) Hoewel het financieel perspectief voor de nodige uitdagingen zorgt, blijft er ook de komende jaren geïnvesteerd worden in de stad en onze inwoners. Het programma Nissewaard naar 2040 (Nn2040) is daar een belangrijk voorbeeld van. Nissewaard heeft als voormalige groeikern te maken met een aantal grote opgaven van sociaal economische, maatschappelijke en ruimtelijke aard: een omvangrijke herstructurering van de verouderde woningvoorraad, een onbalans in het woningaanbod en bevolkingssamenstelling. Verder zullen de komende jaren ook zaken als onderwijshuisvesting, bereikbaarheid, duurzaamheid en klimaatadaptatie belangrijke (ruimtelijke) aandachtsgebieden zijn.

De beschikbaarheid dan wel het ontbreken van voldoende gelden hiervoor in relatie tot het financieel ravijn in 2026 en verder zal sterk van invloed zijn om de mate waarin deze zaken opgepakt kunnen worden. Tegelijkertijd zijn er ook kansen, zoals de grote woningbouwopgave in heel Zuid-Holland die wellicht voor een deel in Nissewaard zou kunnen landen, de onderzoeken naar een robuuste ontsluiting op het grote wegennet voor Nissewaard en heel Voorne-Putten en de zoektocht naar strategische oplossingen voor de retailopgave in het centrum van Nissewaard, duurzaamheid en nieuwe economie. Om deze opgaven het hoofd te bieden is het programma Nissewaard naar 2040 in het leven geroepen met als doel om te zorgen voor een aantrekkelijke, vitale, toekomstbestendige woon-/werkgemeente in 2040.

27

Financiële positie Structurele begrotingsruimte Rekeninghoudende met de bij het Financieel perspectief aangegeven mutaties, sluit de begroting 2025 - 2028 voor de eerste drie jaren met een positief saldo van € 3,5 miljoen in 2025 aflopend tot € 0,3 miljoen in 2027. Het jaar 2028 laat nog een nadelig saldo zien van - € 1 miljoen. Hierover zal bij de Perspectiefnota 2026 en het opstellen van de begroting 2026 - 2029 nader geadviseerd worden. Voorgesteld wordt om deze bedragen voor de jaren 2025 - 2028 vooralsnog aan te houden als begrotingssaldo. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2025 3.520 3.520 0

Saldi 2025 – 2028 Parkeren op stelpost Begrotingssaldo Saldo

2026 1.671 1.671 0

2027 259 259 0

2028 -957 -957 0

Weerstandsvermogen en risico's Uit de risico-inventarisatie blijkt dat de gemeente voor een totaalbedrag van € 88 miljoen aan risico's loopt. Uitgaande van de toegepaste risicosimulatie (hoe groot is de kans dat de risico's zich voordoen en wat is dan de financiële impact) bedraagt het benodigde weerstandsvermogen € 25,6 miljoen. Het beschikbare weerstandsvermogen bedraagt € 68,2 miljoen. Uitgaande van een beschikbaar weerstandsvermogen van € 68,2 miljoen en een benodigd weerstandsvermogen van € 25,6 miljoen bedraagt de weerstandsratio 2,66 (uitstekend). In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer is een nadere uiteenzetting van het gemeentelijke risicoprofiel terug te vinden.

Eigen vermogen en schuldpositie Algemene reserve De belangrijkste component van het eigen vermogen betreft de Algemene reserve. De stand van de Algemene reserve in deze begroting 2025 - 2028 is per 1 januari 2025 geraamd op € 56 miljoen.

Samenvatting geprognosticeerde balans per 1-1-2025 De balans geeft het overzicht weer van de bezittingen van de gemeente (activa) en de wijze waarop deze betaald/gefinancierd (passiva) zijn. In de onderstaande tabellen is weergegeven hoe deze in hoofdlijnen naar verwachting per 1 januari 2025 zijn opgebouwd.

28

Activa € 488 miljoen (bezittingen) Bedragen x € 1.000

Uitgezette geldleningen: Materiële vast activa: Vlottende activa:

gelden die de gemeente heeft uitgeleend investeringen die de gemeente gedaan heeft, bijvoorbeeld gebouwen, wegen, rioolstelsel, e.d. dit betreft voornamelijk voorraden gronden m.b.t. de grondexploitaties.

Passiva € 488 miljoen (‘financiering’ bezittingen) Bedragen x € 1.000

Algemene reserve en Bestemmingsreserves: het eigen vermogen van de gemeente Voorzieningen: Schulden:

dit zijn apart gezette gelden voor verwachte uitgaven, bijvoorbeeld voor riolering door de gemeente afgesloten leningen (vreemd vermogen) 29

Financieringstekort:

het bedrag waarvoor de gemeente verwacht nog leningen af te moeten sluiten leningen

De activa (gemeentelijke bezittingen) zijn voor het grootste gedeelte gefinancierd met vreemd vermogen (schulden). De gemeente financiert volgens de integrale methode; de opgenomen gelden zijn niet één op één gerelateerd aan bepaalde activa. Wel zijn sommige leningen gekoppeld aan bepaalde uitgezette gelden, dit is echter zeer beperkt. In de grafiek passiva is te zien dat de gemeente haar bezit voor het overgrote deel financiert met aangetrokken leningen (schulden). Op zich is dit gebruikelijk; wanneer je een huis (bezit) koopt financier je dit vaak ook via een hypotheek (schuld). Het is wel van belang om in de gaten te blijven houden wat de omvang van de schulden zijn in relatie tot het eigen vermogen (de reserves).

Ratio's De hoeveelheid schuld in verhouding tot het eigen vermogen mag niet te ver oplopen omdat dat (op termijn) zou kunnen leiden tot problemen met de rentebetalingen en aflossingen. Een indicator daarvoor is de solvabiliteitsratio. Dit is de verhouding tussen het eigen vermogen (reserves) en de overige financieringsmiddelen. In de onderstaande tabel wordt weergegeven hoe deze ratio zich de komende jaren naar verwachting zal ontwikkelen.

Solvabiliteitsratio

De prognose voor 2025 en verder is dat de solvabiliteit de komende jaren schommelt rond de 20%. Hiermee zit Nissewaard op de norm volgens de landelijke signaleringswaarde van 20%. Nissewaard bevindt zich hiermee in categorie B Middel risico. In dit verband is het interessant om te bekijken hoe de schulden zich de komende jaren ontwikkelen. Dit is in de onderstaande tabel weergegeven.

30

Schuldontwikkeling

In de grafiek is de netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle (doorgeleende) leningen) te lezen. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de eigen gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Uit de bovenstaande grafiek blijkt dat de schulden ruim onder de 130% blijven. Met een meerjarige schuldquote van ca 70% blijft Nissewaard ruim onder het maximum (plafond) schuldquote van 130%. Nissewaard valt daarmee in categorie A Laag risico.

Begroting in één oogopslag Begroting 2023 in één oogopslag.

31

College van B&W Burgemeester Van Oosten Burgemeester Van Oosten is verantwoordelijk voor de wettelijke taken openbare orde en veiligheid, bestuurlijke organisatie, externe oriëntatie, personeel en organisatie, communicatie en representatie.

Wethouder Hamerslag Martijn Hamerslag (ONS Nissewaard) is verantwoordelijk voor financiën, grondzaken, overheidsbedrijven, economie stadscentrum en parkeren, accommodaties, toerisme en recreatie en agrarische zaken. Wethouder Hamerslag is eerste locoburgemeester.

Wethouder Stengs-Nijhof Wethouder Hanneke Stengs-Nijhof (PVDA) is verantwoordelijk voor werk en inkomen, jeugd, onderwijs, armoedebeleid, emancipatie en volksgezondheid. Wethouder Stengs-Nijhof is tweede locoburgemeester.

Wethouder Hottentot Chris Hottentot (Nissewaard Lokaal) is verantwoordelijk voor ruimtelijke ontwikkeling, verkeer en vervoer, dierenwelzijn, dienstverlening, digitale zaken en informatiemanagement, duurzaamheid en evenementen. Wethouder Hottentot is derde locoburgemeester.

Wethouder Mijnans Wethouder Jan Willem Mijnans (ONS Nissewaard) is verantwoordelijk voor beheer openbare ruimte, Nn2040, wonen, economische zaken en. Wethouder Mijnans is vierde locoburgemeester.

Wethouder Postma Jeroen Postma (ONS Nissewaard) is verantwoordelijk voor sport, wijk- en kerngerichte aanpak, zorg, welzijn en cultuur. Wethouder Postma is vijfde locoburgemeester.

32

Programma's

33

Bestuur en dienstverlening Kernboodschap Bestuur en dienstverlening Nissewaard blijft in beweging. Samen met onze inwoners en partners brengen wij de gemeente een stap verder. De Nissewaarders staan daarbij centraal. Zij moeten zich thuis (kunnen) voelen in de gemeente. Dat geldt voor de inwoners van nu en die van de toekomst. Over 20 jaar moet Nissewaard nog steeds een fijne plek zijn om te wonen en leven. Als gemeente hebben we verschillende rollen ten opzichte van onze inwoners: soms een regelgevende en handhavende, een andere keer is de inwoner klant. En natuurlijk werken we samen, of dat nu vanuit overheids- of burgerparticipatie is. Actief burgerschap, betrokkenheid en meedoen Maak het jouw Nissewaard! - zorgt voor de ruggengraat van de samenleving. We vragen inwoners met ons mee te denken, staan open voor initiatieven en maken deze mogelijk. Onze inwoners moeten niet alleen betrokken worden, maar zich ook gehoord voelen. Onze dienstverlening is snel, transparant en goed en sluit aan bij de behoeften van onze inwoners. Wat digitaal kan, doen we digitaal. Maar er is ook oog voor de mens: persoonlijk geholpen worden, blijft altijd mogelijk. Wij doen wat we beloven in onze servicenormen, We zijn ons ervan bewust dat we werken met gevoelige gegevens en zorgen ervoor dat we deze gegevens beschermen. We doen wat we zeggen en zeggen wat we doen. Wij staan voor transparantie.

Wat mag het programma kosten? Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

6.561

6.658

6.577

6.688

6.650

6.537

Baten

-1.326

-1.827

-1.820

-2.036

-2.174

-2.029

Saldo lasten en baten

5.235

4.830

4.757

4.652

4.475

4.509

Mutaties reserves

-112

0

0

0

0

0

Totaal programma

5.123

4.830

4.757

4.652

4.475

4.509

Bestuur Wij willen samen met onze inwoners en partners de gemeente Nissewaard verder vormen en ontwikkelen. Wij vinden het belangrijk dat onze inwoners weten dat ze op ons kunnen bouwen en vertrouwen. Transparantie en openbaarheid staan bij ons hoog in het vaandel. Wij werken niet alleen voor onze inwoners, maar ook met onze inwoners.

Wat willen we bereiken? • • • • •

We maken zo veel mogelijk overheidsinformatie actief openbaar. Onze informatiehuishouding is duurzaam toegankelijk, vindbaar, juist, volledig en betrouwbaar. We stimuleren betrokkenheid van de inwoners bij de toekomst van onze gemeente. We gebruiken de kracht van (regionale) samenwerking, om lokaal meerwaarde te creëren. Met ‘Maak het jouw Nissewaard’ dragen we bij aan een nieuw imago en een verbrede naamsbekendheid van Nissewaard bij bewoners, bedrijven, bezoekers en partners Onze ICT is efficiënt en stelt de organisatie in staat onze inwoners de dienstverlening te bieden die wij beloven. 34

Beleidsindicatoren Bij dit thema zijn geen beleidsindicatoren van toepassing.

Wat gaan we daarvoor doen? •

• •

•

•

Onze informatiehuishouding is duurzaam toegankelijk, vindbaar, juist, volledig en betrouwbaar. Dit doen we door het juist en tijdig toepassen van nieuwe landelijke regelgeving en steeds meer databewust te zijn in onze processen. Deze brengen wij in kaart en voorzien wij van risico's en dataclassificatie. We gebruiken de wijze van participatie die het meest passend is. We maken daarvoor gebruik van nieuwe participatievormen. Met “maak het jouw Nissewaard” roepen wij onze inwoners op om actief mee te denken over de toekomst van onze gemeente. We spelen een actieve rol binnen samenwerkingsverbanden zoals de MRDH, de regio Rotterdam Rijnmond en de Zuid Hollandse Eilanden. Daarnaast werken we bijvoorbeeld samen met andere Newtowns om kansen te creëren om de uitdagingen het hoofd te kunnen bieden en de kansen die er zijn te benutten. We zetten met elkaar het merk Nissewaard neer door te bouwen aan een goede naamsbekendheid en een positief imago Nissewaard. Het ontwikkelen en beklijven hiervan is een proces van de lange adem. Het is integraal bouwen aan naamsbekendheid en imago. De implementatie van het merk Nissewaard zal bestaan uit verschillende met elkaar samenhangende activiteiten waaraan we met elkaar de komende jaren gaan werken.

We blijven aansluiten bij passende technologische ontwikkelingen en kansen, zodat maximale ondersteuning en meerwaarde gerealiseerd wordt voor ons als gemeente. Dit doen we door het aanscherpen van de balans tussen ambities en inzet van mensen en middelen, in te zetten op de doorontwikkeling van de digitale dienstverlening en het verder vormgeven van het werken met data.

Wat mag het thema kosten?

Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

3.537

3.690

3.751

3.613

3.466

3.466

Baten

-169

0

0

0

0

0

Totaal saldo van baten en lasten (excl. mutaties reserves)

3.368

3.690

3.751

3.613

3.466

3.466

-32

0

0

0

0

0

3.336

3.690

3.751

3.613

3.466

3.466

Mutaties reserves Totaal thema

Financiële toelichting Naast de loon- en prijsstijging 2025 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen op dit thema toe. • Gezien de omvang van de bezuinigingen waar Nissewaard (en andere gemeenten) zich voor gesteld zien, ligt het in de lijn dat ook de Gemeenschappelijke regelingen hier een bijdrage aan leveren. Voor de MRDH is vanaf 2026 een taakstelling opgenomen van € 9.000. • De pensioenopbouw van (ex-) bestuurders en de gemeentelijke organisatie vindt volledig in eigen beheer plaats. Hierdoor hoeven er geen premies meer afgedragen te worden voor 35

•

pensioenopbouw via een kapitaalverzekering. Dit voordeel ad. € 172.000 is al in de Perspectiefnota 2025 verwerkt. Daarnaast is in het kader van de bezuinigingen het budget met betrekking tot het samenwerkingsverband VP vanaf 2026 met € 129.000 verlaagd.

Portefeuillehouder(s) Burgemeester Van Oosten Burgemeester Van Oosten

Commissie Commissie Bestuur

Verbonden partijen Streekarchief Voorne-Putten Relevante documenten op themaniveau Uitvoeringsprogramma Placebranding https://nissewaard.raadsinformatie.nl/document/12436786/2#search=%22placebranding%22 Inspraak en Participatieverordening https://nissewaard.raadsinformatie.nl/document/8296143/1#search=%22inspraak%20en%20partici patieverordening%22

Burgerzaken De inwoners van Nissewaard kunnen bij Burgerzaken terecht voor veel producten, zoals het vernieuwen van reisdocumenten en rijbewijzen, uittreksels aanvragen, een geboorte aangeven of een nieuw adres doorgeven. Jaarlijks gaat het om tienduizenden klantcontacten. Steeds meer producten kunnen via het digitale loket worden aangevraagd. Persoonlijk contact met de gemeente blijft echter mogelijk of is zelfs noodzakelijk als voor een aanvraag de identiteit van de aanvrager dient te worden vastgesteld. Daarnaast zetten we in op het continu verbeteren van de basisregistratie personen (BRP), een primaire taak van de gemeente als beheerder van de BRP. Binnen die taak valt ook het opsporen en voorkomen van identiteits- en adresfraude. Een integrale aanpak van de adresonderzoeken met ketenpartners is hierbij het uitgangspunt. We bouwen aan vertrouwen en transparantie omdat we het belangrijk vinden dat onze inwoners en ondernemers weten dat ze op ons kunnen bouwen en ons kunnen vertrouwen. • We zijn open en toegankelijk voor alle inwoners en ondernemers. • Informatie is beschikbaar, toegankelijk en veilig. • We doen wat we zeggen en zeggen wat we doen: zo worden servicenormen nageleefd. • We doen het samen door maatwerk toe te passen bij het onderwerp en de doelgroep.

Wat willen we bereiken? • •

Verbetering adreskwaliteit BRP Doorontwikkeling digitale dienstverlening Burgerzaken.

36

Beleidsindicatoren Indicator Toelichting Waardering dienstverlening Burgerzaken

Bron

Betreft de fysieke balies in de centrale hal van het stadhuis Zelfevaluatie Jaarlijkse audit BRP op uitvoering werkprocessen en Zelfevaluatie (informatie)be Reisdocumenten veiliging Score >90%= voldoende Score >95%= goed

Realisatie 2023

Begroting Streefwaar 2024 de 2025

Diverse bronnen

n.v.t.

8,6

8,6

Rijksdienst voor Identiteitsg egevens

99.99%

100%

100%

100%

100%

100%

Wat gaan we daarvoor doen? Verbetering kwaliteit basisregistratie personen (correcte registratie inwoners Nissewaard) • Deugdelijke adresonderzoeken naar de juiste woonadressen van inwoners op basis van signalen en indicatoren. • Huisbezoeken ter ondersteuning van het administratief adresonderzoek. • Onderzoek naar effectieve controle van de lijst met administratief leegstaande woningen. • Gedegen document- en identiteitscontrole bij baliecontacten. • Integrale samenwerking met ketenpartners, zowel intern als extern.

Wat mag het thema kosten?

Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

2.968

2.898

2.636

2.961

3.071

2.958

Baten

-1.157

-1.827

-1.820

-2.036

-2.174

-2.029

Totaal saldo van baten en lasten (excl. mutaties reserves)

1.811

1.071

816

926

896

929

-80

0

0

0

0

0

1.731

1.071

816

926

896

929

Mutaties reserves Totaal thema

Financiële toelichting Naast de loon- en prijsstijging 2025 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen toe. • De cijfers van de omzet documenten (reisdocumenten en rijbewijzen) zijn aangepast op basis van de meest recente prognoses. Dat geldt zowel voor de gemeentelijke leges (baten) als de 37

afdracht van de Rijksleges (lasten). In 2024 is sprake zijn van een toename van het aantal aanvragen voor reisdocumenten. Vanaf 2024 worden er voor een periode van vijf jaren veel aanvragen verwacht als gevolg van de verlenging van de geldigheidsduur naar 10 jaar in 2014. De hogere inkomsten zijn deels nodig om de extra personele lasten te dekken om alle aanvragen tijdig te kunnen afhandelen. •

•

In de begroting 2025-2028 wordt per jaar rekening gehouden met de te verwachten verkiezingen die door de gemeente worden georganiseerd. In het jaar 2025 wordt geen verkiezing verwacht, in dit jaar is dan ook geen budget geraamd. In de jaren 2026 t/m 2028 is budget voor jaarlijks één verkiezing. De vergoeding voor het organiseren van de Waterschapsverkiezingen wordt jaarlijks (25%) uitgekeerd via het Gemeentefonds. In de perspectiefnota 2025 zijn de volgende bezuinigingen ingeboekt. Verhoging leges huwelijk en partnerschap De leges voor huwelijk en partnerschap worden vanaf 2025 verhoogd met € 100. De leges burgerlijke stand zijn in de begroting vanaf 2025 € 21.000 verhoogd. Verhoging leges uittreksel/inlichten uit de Basisregistratie Personen De leges voor uittreksels/inlichtingen uit de BRP worden vanaf 2025 verhoogd. De leges bevolkingsadministratie zijn in de begroting vanaf met € 23.000 verhoogd.

•

In het thema Burgerzaken zijn de volgende taakstellingen opgenomen.

Bedragen x € 1.000 Taakstellingen SD Thema Burgerzaken 1.Automatische uitgifte documenten 2.Online verlengen documenten 3.Wet basisregistratie personen Totaal taakstellingen Burgerzaken

2025

2026

2027

2028

0

60 60 50 170

60 60 50 170

60 60 50 170

50 50

1. Automatische uitgifte documenten De leverancier van de Burgerzakenapplicatie ontwikkelt een selfservice afhaalsysteem voor aangevraagde reisdocumenten. Hierdoor is er minder capaciteit benodigd voor deze taak. 2. Online verlengen documenten Het online vernieuwen van documenten zal geleidelijk gemeengoed worden, zowel bij rijbewijzen als bij de reisdocumenten. Eén bezoek aan het stadhuis volstaat dan. Hierdoor is er minder capaciteit benodigd voor deze taak. 3. Wet Basisregistratie Personen - geen huisbezoeken meer Sedert 1 oktober 2021 loopt er een pilot adreskwaliteit, waarbij wordt ingezet op adresonderzoek met huisbezoek. Hier kan mee gestopt worden, zij het dat het inmiddels als verplichting is opgenomen in de wet Basisregistratie personen.

Portefeuillehouder(s) Burgemeester Van Oosten Burgemeester Van Oosten 38

Commissie Commissie Bestuur

Verbonden partijen Syntrophos Relevante documenten op themaniveau Verordening BRP Reglement burgerlijke stand

Dienstverlening Wij bieden onze inwoners moderne, snelle en klantvriendelijke dienstverlening. Door te monitoren wat onze inwoners willen, verbeteren en vernieuwen we onze dienstverlening. We bieden onze dienstverlening het liefst zoveel mogelijk digitaal aan, maar persoonlijk contact voor wie dat nodig heeft blijft uiteraard mogelijk.

Wat willen we bereiken? • • • •

Inwoners kunnen meer zaken digitaal met de gemeente regelen en de voortgang van een aanvraag volgen. De kwaliteit van onze dienstverlening is hoog en afgestemd op de behoeften van onze inwoners. Vragen worden zoveel mogelijk in het eerste contact afgehandeld. Producten worden snel geleverd.

Beleidsindicatoren In 2022 zijn de servicenormen bestuurlijk vastgesteld met de volgende indicatoren:

39

Klanttevredenheid Als beleidsindicator voor de klanttevredenheid over de algehele dienstverlening wordt een 7, toewerkend naar een 8 gehanteerd. De uitkomsten van de Nissewaard Peiling 2024 zijn bepalend voor de verdere doorontwikkeling in 2025.

Wat gaan we daarvoor doen? We werken continu aan verbetering van onze dienstverlening volgens de vijf pijlers van de visie Dienstverlening: a. b. c. d. e.

onze dienstverlening draait om mensen; digitaal waar het kan; met ons is het eenvoudig zaken doen; onze dienstverlening is snel en goed; we werken als één organisatie.

De komende jaren werken wij verder aan de opgave digitale toegankelijkheid. De wetgeving wordt hierbij steeds bepalender voor de inrichtingsvereisten van de digitale dienstverlening. Dit komt onder andere door de komst van de Wet digitale overheid (Wdo) en verschillende Europese richtlijnen. De wettelijke inrichtingseisen voor de digitale dienstverlening worden in (verbeter)processen meegenomen en geborgd. In 2025 ontwikkelen we de hoofdwebsite Nissewaard.nl verder volgens de uitgangspunten van de contentwijzer. Er worden alternatieven gezocht voor pdf’s, kaartmateriaal etc. Daarnaast worden de plannen van aanpak uitgevoerd voor diverse websites waar de gemeente volledig voor verantwoordelijk is. Ook applicaties en mobiele apps worden geprioriteerd en gefaseerd aangepakt volgens de toegankelijkheidseisen. Wij bieden meer online en offline communicatiemiddelen in duidelijke taal aan, volgens de vastgestelde schrijfwijzer. De lokale inclusie agenda 2024-2025 wordt uitgevoerd, waarbij inclusieve dienstverlening integraal geborgd wordt in projecten, processen en werkwijzen. Daarnaast zetten wij de adviesrol van de Adviesraad Sociaal Domein steeds vaker in om de gebruiker centraal te stellen.

Wat mag het thema kosten?

Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

55

70

190

113

113

113

Totaal saldo van baten en lasten (excl. mutaties reserves)

55

70

190

113

113

113

Mutaties reserves

0

0

0

0

0

0

Totaal thema

55

70

190

113

113

113

Financiële toelichting Naast de loon- en prijsstijging 2025 en de vastgestelde begrotingswijzigingen zijn in dit thema geen bijzonderheden te melden.

40

Portefeuillehouder(s) Wethouder Hottentot Wethouder Hottentot

Commissie Commissie Bestuur

Verbonden partijen Niet van toepassing.

Relevante documenten op themaniveau De visie Dienstverlening 2021-2024 is vastgesteld, wordt in 2025 geactualiseerd en naar verwachting verlengd tot 2026.

41

Schoon, heel en veilig Kernboodschap Schoon, heel en veilig We willen dat onze inwoners zich thuis voelen in onze gemeente. Nissewaard is een plek waar je lekker kunt wonen, werken en leven. Aan de basis hiervan staat een prettige leefomgeving. Een leefomgeving waar je veilig bent op straat en in de gebouwen. Een plek waar het opgeruimd is en waar het er groen en netjes uitziet. Kortom, Nissewaard is een plek waar je je thuis voelt.

Wat mag het programma kosten? Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

81.118

93.777

89.978

87.942

87.414

86.360

Baten

-33.616

-35.771

-33.570

-33.651

-34.041

-34.053

Saldo lasten en baten

47.501

58.006

56.408

54.290

53.373

52.307

Mutaties reserves

-646

-5.352

-2.861

-1.442

-1.315

-107

Totaal programma

46.855

52.654

53.547

52.849

52.058

52.200

Openbare orde & veiligheid In een veilige gemeente woon je fijn en prettig. Nissewaard is een veilige gemeente en het veiligheidsniveau is de afgelopen jaren toegenomen. Toch komt criminaliteit en overlast voor wat voor een onveilig gevoel kan zorgen. Echter bij misstanden treden wij krachtig op en zetten samen met onze partners bestuursrechtelijke of strafrechtelijke middelen in. Samen met onze vaste veiligheidspartners wordt er aan een veiliger Nissewaard gewerkt, waarbij ook aan preventie wordt gedaan. Het vastgestelde Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 bevat de basis voor de komende jaren waarin de gemeente zich inzet voor een veilige woon- en leefomgeving. Jaarlijks vloeien uit dit Integraal Veiligheidsplan diverse uitvoeringsplannen met een dynamisch karakter wat inhoud dat deze kunnen worden bijgesteld als omstandigheden daartoe aanleiding geven.

Wat willen we bereiken? • • • • • • • • •

Uitvoering geven aan het Uitvoeringsplan Veiligheid 2024-2025. Integrale samenwerking met partners, waaronder het sociaal domein, om vroegtijdig jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit te signaleren en aan te pakken. Aanpak van georganiseerde criminaliteit. De medewerkers van de gemeente zijn getraind om georganiseerde criminaliteit te herkennen. Het instrument Bibob in combinatie met nieuwe beleidsregels Bibob verder implementeren in de organisatie. Veiliger uitgaan in en rondom de avond en nacht horeca; Veilige woon- en leefomgeving waarbij woonoverlast situaties worden aangepakt. Passende maatregelen treffen bij ernstige verstoring of vrees van ernstige verstoring van de openbare orde & veiligheid. Een crisisorganisatie die flexibel is, voorbereid is op incidenten en langdurige inzet aankan.

42

Beleidsindicatoren Indicator

Toelichting

Bron

Verwijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren van 12 17 jaar

Winkeldiefstallen Diefstallen uit woningen Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte Geweldsmisdrijven Overvallen en straatroven Openbare orde en veiligheid

Openbare orde en veiligheid Openbare orde en veiligheid

Realisati e 2023

Begroting 2024

Streefwaarde 2025

Bureau Halt

11,8

< 10

< 13

Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Politiedata

3,4

<2

< 3,0

Politiedata

1,3

<2

< 1,5

Politiedata

3,7

<4

<4

Per 1.000 inwoners In Nissewaard

Politiedata

3,4

<5

<4

Politiedata

30

< 20

< 20

Percentage dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen buurt Rapportcijfer veiligheidsgevoel

Nissewaard Peiling

14,8%

< 20%

< 15%

Nissewaard Peiling

7,4

7,5

7,5

Meldingen van bewoners over overlast jeugd

politiedata

312

< 400

< 350

Zie voor meer op data.politie.nl (link)

Wat gaan we daarvoor doen? • • •

• • •

Wij voeren onze reguliere (wettelijke) taken uit op het gebied van handhaving van de openbare orde en veiligheid. Op basis van het Integraal Veiligheidsplan worden de uitvoeringsplannen herijkt binnen de organisatie en met externe partners; Met het sociaal domein wordt ingezet op vroegsignalering van overlast van jongeren of jongeren die afglijden naar de criminaliteit. Hiervoor zoeken wij integrale samenwerking met externe partners zoals jongerenwerk, politie, Halt etc. Vooral gekeken naar bewezen methodieken die een positieve invloed hebben op de jongeren; Wij nemen actief deel aan de veiligheidsregio waarbij we ervoor zorgen dat onze crisisorganisatie wordt getraind en er kan worden geoefend om onze gemeentelijke taken uit te voeren bij rampen en crisis. Wij voeren een lik-op-stuk-beleid en pakken ondermijning en georganiseerde criminaliteit aan. Dit doen we samen met onze ketenpartners, zoals politie, het RIEC en woningbouwcorporaties. De focus bij High Impact Crimes blijft onverminderd in samenwerking met onder andere buurtpreventie, BOA's en politie. 43

• • •

Wij ondersteunen ouderen bij het zich weerbaar maken in hun omgeving. Dit doen wij in samenwerking met onze partners, zoals brandweer en politie (veilige woning) en zorgpartners (sociale en fysieke weerbaarheid); Wij zetten horecastewards (SUS-team) in op vrijdag- en zaterdagnacht in het centrum van Spijkenisse om de veiligheid en het veiligheidsgevoel te vergroten. Met de aanpak jeugdoverlast is de jeugd binnen de gemeente Nissewaard meer in beeld gebracht. Door de lokale samenwerking en de doorontwikkeling van het JOO (Jongeren Overlast Overleg) ontstaan nauwere samenwerkingsverbanden.

Wat mag het thema kosten?

Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

10.198

11.073

11.487

11.383

11.307

11.307

Baten

-360

-53

-54

-54

-54

-54

Totaal saldo van baten en lasten (excl. mutaties reserves)

9.837

11.020

11.433

11.329

11.253

11.253

Mutaties reserves

-417

0

0

0

0

0

Totaal thema

9.421

11.020

11.433

11.329

11.253

11.253

Financiële toelichting Naast de loon- en prijsstijging 2025 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen op dit thema toe. • In 2025 is ten opzichte van 2024 een toename te zien van € 682.000 en vanaf 2026 e.v. een toename van € 878.000 in de bijdrage van de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR). Dit wordt veroorzaakt door toepassing van de 3e/4e tranche van de ontwikkelagenda en daarnaast is de indexering van gemeenschappelijke regeling toegepast (6,8%). In de ontwikkelagenda zijn voorstellen gedaan om knelpunten binnen de VRR op te lossen en de organisatie gereed te maken voor de ontwikkelingen in de toekomst. • Tegenover de stijging van de bijdrage staat een bezuinigingstaakstelling vanaf 2026 van € 161.000 voor de VRR. Gezien de omvang van de bezuinigingen waar Nissewaard (en andere gemeenten) zich voor gesteld zien, ligt het in de lijn dat ook de Gemeenschappelijke regelingen hier een bijdrage aan leveren. • Daling van de lasten in 2027 met € 75.000 ten opzichte van 2024 wordt veroorzaakt door een vermindering van de inzet horeca stewards als onderdeel van de bezuinigingen besloten in de PPN2025. • In het kader van de bezuinigingen is vanaf 2025 een bedrag van € 30.000 en vanaf 2026 van € 50.000 bezuinigd op ondermijning. Daarnaast vanaf 2025 € 25.000 meldpunt gevaarlijke honden.

Portefeuillehouder(s) Burgemeester Van Oosten Burgemeester Van Oosten

Wethouder Mijnans Wethouder Mijnans

44

Wethouder Postma Wethouder Postma

Commissie Commissie Bestuur

Verbonden partijen Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond Relevante documenten op themaniveau Crisisbeheersing Beleidsplan VRR 2023-2027 Regionaal Risicoprofiel VRR 2020-2024 Regionaal Crisisplan VRR 2020-2024 Openbare orde en veiligheid Integraal Handhavingsbeleid Fysieke Leefomgeving Algemeen Plaatselijke Verordening Nissewaard 13b Beleidsregels Opiumwet Nissewaard Veilig 2023-2026

Beheer openbare ruimte De openbare ruimte is het visitekaartje van Nissewaard. Ze vormt de publieke verblijfs- en ontmoetingsplek, bepaalt de leef- en werkomgeving en draagt bij aan de algemene gezondheid en sociale veiligheid. Nissewaard is een voormalige groeikern die de komende jaren blijft investeren in de grote vervangingsopgave van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte.

Wat willen we bereiken? • • • • •

Op basis van beheer- en uitvoeringsplannen juiste keuzes maken voor onderhoud en vervanging van onze kapitaalgoederen. De focus ligt hierbij op een schoon, heel, veilig en klimaatadaptieve buurt. Inwoners, ondernemers en overige partners in de kernen en wijken van Nissewaard vroegtijdig en actief betrekken bij werken in de openbare ruimte. Doorgaan met het verbeteren van afvalscheiding om hergebruik van schaarse grondstoffen mogelijk te maken en verbranden van afval te minimaliseren. Versterken van het gebruik van kleur in de openbare ruimte. Meer regie op de werkzaamheden van kabels & leidingen.

Beleidsindicatoren Indicator Toelichting Omvang huishoudelijk restafval

Kg per inwoner

Bron

Realisatie 2023

Begroting 2024

Streefwaarde 2025

CBS

200

175

<175

Betreft niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

45

Wat gaan we daarvoor doen? • • •

• • • • • •

De laatste werken en projecten van het uitvoeringsplan beheer openbare ruimte 2020-204 integraal uitvoeren. Het voorbereiden van de werken van groot onderhoud en vervangingen van het uitvoeringsplan 2025 – 2034 die in 2024 is opgesteld. Bij werken en projecten van groot onderhoud en vervanging maatregelen in het kader van klimaatadaptatie, energietransitie en circulaire economie indien mogelijk toepassen.  De vervanging van de openbare verlichting vindt plaats met LED; Meer inzetten van (social) media met heldere uitleg wat we doen en waarom we dit doen. Verder ontwikkelen van digitale mogelijkheden voor het betrekken van bewoners bij inloopavonden. Zorgen voor het verder verbeteren en verfijnen van het meldingensysteem. De mogelijkheden voor meer kleur in de openbare ruimte opnemen en uitvoeren in lopende projecten. De werkzaamheden op het gebied van kabels & leidingen verbeteren door te blijven inzetten op een betere samenwerking met de nutsbedrijven. Doorgaan met het omgekeerd inzamelen van afval.

Wat mag het thema kosten?

Bedragen x € 1.000 "-" = voordeel

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

46.070

56.141

50.791

49.681

49.640

48.838

Baten

-23.509

-26.208

-24.335

-24.417

-24.507

-24.519

Totaal saldo van baten en lasten (excl. mutaties reserves)

22.560

29.933

26.457

25.264

25.132

24.319

Mutaties reserves

1.960

-5.382

-1.738

-1.365

-1.238

-30

Totaal thema

24.520

24.551

24.718

23.899

23.894

24.288

Financiële toelichting Naast de loon- en prijsstijging 2025 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen op dit thema toe. • In 2024 zijn incidenteel budgetten opgenomen die zijn overgeheveld uit 2023, waaronder € 124.000 voor meer groen en bomen in het centrum. • Vanaf 2025 is er in het kader van de bezuinigingen € 25.000 minder budget opgenomen voor de gedragscampagnes Voorne-Putten. • In 2024 is er op de lasten en baten incidenteel budget van € 181.000 opgenomen voor veilige schoolomgevingen. • In het kader van het Uitvoeringsplan spelen € 708.000, vervanging groen bij het uitvoeringsplan spelen € 191.000, de parkenvisie € 523.000, het uitvoeringsplan CTK € 96.000 en het groot onderhoud van de begraafplaats € 88.000 zijn er budgetten overgeheveld van 2023 naar 2024 vanuit de reserve Beheer en de reserve Groot Onderhoud beheer. • Vanaf 2025 is er € 96.000 oplopend naar € 180.000 in 2028 extra opgenomen voor de kapitaallasten van de vervanging van verkeerslichtinstallaties. Deze extra middelen zijn ten laste gekomen van de stelpost Beheer. 46

• •

• • •

• • • • • • • •

•

• •

•

In 2024 is incidenteel een bedrag van € 400.000 opgenomen voor schadeherstel aan verharding door nutsbedrijven. Dit bedrag is onttrokken uit de reserve Beheer. In het kader van de bezuinigingen is er vanaf 2025 een taakstelling opgenomen op het onderhoud groen. In 1e instantie wordt ingezet op het beter aanbesteden van eenmalige opdrachten en jaarcontracten. Vervolgens betekent het verlagen van de frequentie van onderhoud en het voeren van diversiteitsbeleid. Vanaf 2025 zijn de indexeringen van de contracten van het onderhoud van de openbare ruimte hoger dan onze gemeentelijke indexering waarvoor het budget is opgehoogd met € 263.000. In het kader van de bezuinigingen is er vanaf 2025 € 18.000 minder budget opgenomen voor Bijspijkeren. In 2024 is incidenteel vanuit de reserve beheer € 250.000 beschikbaar gesteld voor onderhoud groenvoorzieningen en € 900.000 voor extra (herstraat) werkzaamheden aan de oprit van de Spijkenissebrug, aanpassingen de Shared Space Eikenlaan en voor de voorbereidingswerkzaamheden voor het groot onderhoud 2025. In 2024 is incidenteel € 214.000 vanuit de stelpost Beheer beschikbaar gesteld ten behoeve van de verhardingen voor speeltuinrenovaties. In 2025 is een bedrag van € 500.000 opgenomen voor de parkenvisie. Dit bedrag wordt onttrokken aan de reserve Beheer.

In 2024 is € 285.000 extra budget beschikbaar gesteld in het kader van onderhoud van bossen en parken. Vanaf 2025 is dit extra budget € 80.000. Voor 2024 wordt dit budget onttrokken aan de reserve Beheer. In 2024 is incidenteel € 72.000 opgenomen voor de vervanging van de verzinkbare palen in het stadscentrum ten laste van de reserve Onderhoud. Dit budget wordt ingezet voor het plaatsen van kentekencamera's. In 2024 is incidenteel een bedrag van € 2.500.000 opgenomen binnen het Watertakenplan voor het groot onderhoud van het gemaal Braband. Dit bedrag komt ten laste van de voorziening Riolering en is overgeheveld uit 2023. Vanaf 2025 is extra budget opgenomen voor baggeren en onderhoud beschoeiingen van € 70.000 in 2024 oplopen naar € 485.000 vanaf 2026. Een derde van deze kosten komt ten laste van de rioolheffing. In 2024 is incidenteel een bedrag van € 726.000 opgenomen voor wijkaanpak. Dit bedrag komt uit de reserve Herstructurering Wijken en is overgeheveld uit 2023. In het kader van de bezuinigingen is er vanaf 2025 een taakstelling van € 300.000 opgenomen met betrekking tot de niet-DVO taken van Reinis. Naast het binnenhalen van een subsidie voor het beheren en legen van prullenbakken wordt de bezuiniging ingevuld door de frequentie op een aantal schoontaken te verminderen.

In het kader van de bezuinigingen is er vanaf 2026 een taakstelling van € 125.000 opgenomen met betrekking tot de Kwaliteitsimpuls openbare ruimte. Vanuit het Rijk wordt een structurele subsidie verstrekt voor het verminderen van wegwerpplastic in het zwerfafval. Deze subsidie was nog niet in de begroting opgenomen. In het kader van de bezuiniging is er voor de bedrijfsmiddelen buitenruimte vanaf 2025 € 50.000 minder budget opgenomen. In het kader van de bezuinigingen is het budget van de wijkuitvoeringsplannen van € 172.000 komen te vervallen. In verband met de beschikbaar gestelde middelen voor kwaliteitsimpulsen voor de wijken De Hoek, De Akkers en Waterland wordt het structurele beheerbudget voor wijkaanpak bezuinigd. In het kader van de bezuinigingen wordt vanaf 2025 de reiniging en het ophalen van afval bij evenementen doorberekend aan het evenement. Hiervoor is een bedrag van € 20.000 opgenomen.