Advies ASD Sociale basis in Nissewaard

Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard Postbus 25 3200 AA Spijkenisse E-mail : secretaris@asd-nissewaard.nl Website : www.asd-nissewaard.nl

Betreft

: Sociale basis in Nissewaard

Datum

: 28 november 2025

Van

: Nico Jaspers, Secretaris Adviesraad Sociaal Domein

1.

Inleiding

Aan de Adviesraad is het concept-document “Sociale basis in Nissewaard” voorgelegd dat richting geeft aan de sociale basis met heldere bouwstenen en keuzes voor de komende jaren. Tijdens een ASD-vergadering hebben beleidsadviseurs een uitgebreide toelichting gegeven op het gestelde in het document en zijn de vragen beantwoord. De Adviesraad is deze medewerkers daarvoor zeer erkentelijk. De afspraak daarbij is gemaakt dat de Adviesraad op korte termijn aanvullende onderwerpen kan inbrengen en bevindingen kan aangeven. In de onderhavige notitie zijn de bevindingen en het advies van de Adviesraad vastgelegd.

2.

Algemeen

Het document bevat een zeer uitgebreid overzicht van de voorgenomen activiteiten en gewenste ontwikkelingen tot versterking van de sociale basis. Het thema is zeer breed en divers en betreft vele beleidsterreinen en onderwerpen op alle niveaus zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie en invloedsferen. Het is daarom lastig om alle aspecten en activiteiten te benoemen en een eenduidig (detail-) niveau te bepalen die uiteindelijk moet leiden tot een versterking van de sociale basis. De activiteiten en ontwikkelingen zullen dynamisch zijn; er zullen telkens aspecten en activiteiten aan kunnen worden toegevoegd en de status van de activiteiten zal telkens wijzigen. De Adviesraad staat achter de ambitie dat mensen zo veel mogelijk zelf en samen met anderen hun leven kunnen vormgeven, waardoor zij met plezier en betekenis leven. Het versterken van de sociale basis moet gericht zijn op alle inwoners van Nissewaard; kind, jong(er) en oud(er), wonend thuis, in een (zorg)instelling of dakloos, met of zonder een (ernstige) beperking enz.. De Adviesraad kan zich ook vinden in de verkozen bouwstenen die moeten leiden tot een toekomstbestendige sociale basis die aansluit bij de behoeften van onze inwoners en inspeelt op de (demografische) ontwikkelingen.

De constateringen dat bestaanszekerheid en inclusie belangrijke randvoorwaarden zijn voor een sterke sociale basis en dat de voorzieningen laagdrempelig en voor iedereen bereikbaar moeten zijn, worden gedeeld door de Adviesraad. Indien deze randvoorwaarden voor een inwoner niet adequaat worden ingevuld zal deze mentaal niet of minder ontvankelijk zijn voor invloeden van buitenaf en zal geen gebruik worden gemaakt van het aanbod ter versterking van zijn of haar eigen sociale basis . Het voldoen aan de randvoorwaarden moet dus voortdurend de aandacht hebben en waar mogelijk dienen extra maatregelen te worden getroffen om deze in te vullen.

1

3.

Ondersteunen van vrijwilligers en mantelzorgers

In het onderhavige document wordt ruim aandacht besteed aan de ondersteuning van vrijwilligers en mantelzorgers. De vele vrijwilligers en mantelzorgers binnen de gemeente verdienen grote waardering. Zij zorgen voor een belangrijk deel voor het draaiende houden en versterken van de samenleving, alsmede het betrekken van mensen daarbij. De (belangen)organisaties van vrijwilligers en mantelzorgers dienen tijdig inspraak te worden gegund bij de voorgenomen activiteiten en ontwikkelingen. De dreigende bezuinigingen op de subsidies en bijdragen vormen een bedreiging voor de participatie van deze organisaties in het versterken van de sociale basis. De rol van de kerken wordt in het document naar de mening van de Adviesraad onderbelicht, omdat deze veel (dagelijkse) uitvoering geven aan de sociale basis. Het omzien naar elkaar is juist in kerkelijke gemeenschappen groot, zonder enige tussenkomst van de gemeente. Geconstateerd kan worden dat informele zorg steeds meer opgedrongen wordt. Daar zijn grenzen aan en vrijwilligers(-organisaties) en mantelzorgers dienen zeker adequaat ondersteund en ontzorgd te worden. Er dient rekening mee te worden gehouden dat de omvang van de inzet van vrijwilligers en mantelzorgers de komende jaren waarschijnlijk zal afnemen.

Dit omdat de vrijwilligers en mantelzorgers ouder worden en daardoor op enig moment (moeten) stoppen dan wel minder belast kunnen worden. Gezien vorenstaande en het lage percentage actieve vrijwilligers in Nissewaard in vergelijking tot andere gemeenten, wordt geadviseerd in samenwerking met de partners meer actief vrijwilligers te werven.

4.

Organiseren, samenwerken en regisseren

Alle activiteiten dienen te worden geïnitieerd en georganiseerd en vrijwel altijd zijn daarbij meerdere partijen bij betrokken. Samenwerken vanuit ieders rol is derhalve noodzakelijk en deze samenwerking dient gestimuleerd, gefaciliteerd en ondersteund te worden. Daarbij is het essentieel dat ieders rol en bijdrage helder en bij eenieder bekend is. Vooral voor het initiëren van samenwerkings-verbanden is het zinvol een (schematisch) overzicht voorhanden te hebben van de sociale structuren in de gemeente Nissewaard die de sociale cohesie van de inwoners bevorderen. De website van Thuis in Nissewaard geeft informatie over veel organisaties, maar is minder geschikt voor dit doel. De Adviesraad is verheugd dat geïnvesteerd wordt in het versterken van samenwerking, het delen van kennis, het opbouwen van duurzame netwerken en het opzetten van een lokaal team Thuis in Nissewaard, zijnde een team van professionals dat zichtbaar is en kijkt naar wat een gezin of huishouden écht nodig heeft. In en voor elke wijk dient een dergelijk team werkzaam te zijn, waarbij de participatie door inwoners van de wijk geregeld is. Essentieel bij de samenwerking is dat het eigenaarschap en de regierol bij de activiteiten duidelijk belegd en door alle partijen onderkend en aanvaard is.

2

In het voorgelegde document is voor wat betreft de rol van de gemeente vastgelegd: “Wij zien onze rol als gemeente vooral als ondersteuner, stimulator en richtinggevend. We creëren ruimte voor wat inwoners en organisaties zelf kunnen en willen doen, we zorgen voor duidelijke kaders en ondersteuning, en we nemen verantwoordelijkheid om de sociale basis in Nissewaard blijvend te versterken. Zo werken we samen aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen, zich thuis voelt en de steun vindt die nodig is. Want hoewel de sociale basis niet door de gemeente wordt gemaakt, hebben wij wel een duidelijke taak: ondersteunen waar het kan, richting geven waar dat helpt, organiseren als dat nodig is en verbinden zodat de samenwerking sterker wordt.” Naar de mening van de Adviesraad zou de gemeente ook meer initiatief moeten nemen, zeker waar anderen dit niet doen, en de overkoepelende regisseur moeten zijn die tevens de samenhang en ontwikkelingen in de tijd bewaakt.

5.

Wijze van benaderen inwoners

De activiteiten en ontwikkelingen gericht op het versterken van de sociale basis inclusie dienen voor het gevoel van de inwoners niet dwingend te worden opgelegd dan wel aangeboden. Dit kan op weerstand stuiten en daardoor averechts werken. Er wordt aangegeven dat wordt ingezet op aanbod in groepen in plaats van individuele hulp. Alleen als groepsaanbod niet passend is wordt naar een andere oplossing gezocht. De Adviesraad is van mening dat primair uitgegaan moet worden van hetgeen voor de inwoner het meest passend is, dat kán een passend groepstraject zijn. De Adviesraad ondersteunt het gestelde in het voorliggende document dat het gaat om het echte ontmoeten en dat mensen zich welkom, gehoord en betrokken moeten voelen, alsmede dat er in elke wijk en kern een toegankelijke ontmoetingsplek is waar inwoners terechtkunnen voor activiteiten en ondersteuning. Het zou ook mogelijk moeten zijn om elkaar in de buitenruimte te ontmoeten. Daarvoor dient er voldoende (in omvang en spreiding) buitenmeubilair aanwezig te zijn. De inwoners dienen gestimuleerd, verleid, gefaciliteerd en ondersteund te worden om te participeren in de activiteiten en ontwikkelingen dan wel gebruik te maken van de beschikbaar komende mogelijkheden om hun positie en hun gevoel van welzijn te verbeteren.

Voor het creëren van een sociale basis is het essentieel dat inwoners gevonden worden die nog niet “in beeld” zijn. De kans is klein dat deze inwoners het initiatief nemen om gebruik te maken van het aanbod. Voor het kunnen betrekken van deze inwoners bij de activiteiten dienen signalen afgegeven te worden door andere inwoners, instanties en vanuit informele en formele circuits. Geadviseerd wordt in te zetten op een structuur voor het afgeven en verwerken van signalen. Daarnaast moeten inwoners soms voor hun gevoel een drempel over om deel te nemen aan activiteiten. Bezien zou moeten worden op welke wijze(n) deze drempel weggenomen kan worden. Voor het creëren van een sociale basis is het essentieel dat de voorlichting en berichtgeving vanuit de gemeente en de partners van de gemeente afdoende, afgestemd en begrijpelijk is, zeker in relatie tot de inwoners die de Nederlandse taal (nog) niet voldoende beheersen. De communicatie mag niet uitsluitend digitaal zijn, maar zeker ook op schrift beschikbaar en effectief verspreid te worden. Ook cursussen en trainingen dienen te kunnen worden gevolgd door inwoners die niet beschikken over een elektronisch communicatie middel.

2

In het voorliggende document wordt aangegeven dat er gewerkt wordt aan een communicatieplan gericht op de inwoners. Tevens wordt gemeld dat in 2026 wordt gestart met een campagne onder de vlag ‘Maak het jouw Nissewaard’ waar waardevolle initiatieven in de gemeente een podium wordt gegeven en helpt om krachten en talenten meer te laten zien en het gevoel van waardering en betrokkenheid te vergroten. De Adviesraad verzoekt te worden betrokken bij beide initiatieven.

6.

Integraal Beleidskader Sociaal Domein Nissewaard 2022

In het onderhavige document wordt aangegeven dat dit een vervolg is op het in 2022 vastgestelde Integraal Beleidskader Sociaal Domein. In het document Sociale basis in Nissewaard is vermeld: “We zien de druk ontstaan op onze voorzieningen die we nu hebben. Daarom moeten we anders gaan denken over hoe we inwoners ondersteunen. We kunnen niet blijven vertrouwen op dure en zware vormen van hulp.” Voor de inwoners die niet zonder deze hulp kunnen dient altijd voldoende voorzieningen en ondersteuning beschikbaar te zijn door of onder regie van de gemeente. De Adviesraad kan zich dan ook geheel vinden in hetgeen vastgelegd is in het Integraal Beleidskader Sociaal Domein: “De gemeente is ervoor verantwoordelijk dát de juiste voorzieningen en ondersteuning, in voldoende mate, doeltreffend en in samenhang, ingezet wordt voor haar inwoners. Daarop voert de gemeente in de volle breedte de regie.” en: “We kijken naar de specifieke inwoner en kijken ‘op maat’ naar welke moeilijkheden deze inwoner ervaart en wat de beste oplossing is voor deze inwoner om (weer of naar vermogen) te kunnen participeren in de samenleving.”

7.

Relatie met andere ontwikkelingen

Onlangs is de Inventarisatielijst Inclusie en het Uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie Nissewaard aan de Adviesraad voorgelegd. Daarnaast zijn er Wijkcentra, Kernpunten, High-Five straten en bestaan wijk-impulsen en is er Thuis in Nissewaard en gebiedsgericht werken. Geconstateerd wordt dat er daarin nogal wat overlappende onderwerpen, activiteiten en ontwikkelingen zijn, zowel onderling als met het nu voorliggende document over de sociale basis. De relatie en samenhang is onvoldoende duidelijk, hetgeen ook geldt voor de wijze waarop de activiteiten en ontwikkelingen op elkaar afgestemd worden en regievoering plaatsvindt. Dit kan leiden tot inefficiënt en ineffectief werken, verwarring bij de betrokken partijen en inwoners, alsmede resultaten die minder aansluiten op de gestelde doelen dan wel niet in harmonie zijn. Vanuit organisatorisch oogpunt kunnen diverse initiatieven voor ontmoetingsplaatsen zinvol en beter werkbaar zijn, maar voor de inwoners dient het duidelijk te zijn waar men waarvoor terecht kan en met welk doel.

8.

Planning en voortgang

Het document “Sociale basis in Nissewaard” geeft inhoudelijk richting aan de activiteiten en ontwikkelingen, maar geeft geen termijnen waarbinnen resultaten behaald dienen te worden. Geadviseerd wordt voor ieder gegeven doel van een bouwsteen een globale planning op te stellen waardoor meer zicht ontstaat op wat wanneer bereikt moet zijn. Overwogen kan worden om prioriteiten te stellen waardoor mogelijk per periode meer focus ontstaat bij de activiteiten en ontwikkelingen en deze daardoor meer succesvol zijn en sneller gerealiseerd worden.

2

Om de voortgang inhoudelijk en in de tijd te kunnen volgen en bewaken zal een proces ingericht moeten worden. Door meer zicht op de voortgang kunnen maatregelen worden getroffen om waar nodig de activiteiten en ontwikkelingen bij te stellen teneinde de gestelde doelen tijdig te kunnen realiseren. De resultaten en effecten van de activiteiten en ontwikkelingen behoren periodiek te worden geëvalueerd teneinde vast te kunnen stellen in welke mate de gestelde doelen worden verwezenlijkt.

9.

Financiële middelen

Voor de uitvoering van de activiteiten en ontwikkelingen die zijn benoemd ter versterking van de sociale basis zullen voldoende gelden vrijgemaakt moeten worden. De Adviesraad is van mening dat geld het versterken van de sociale basis niet in de weg mag staan.

10. Tekstueel In paragraaf 1.2 (Urgentie) is vermeld: “In bijlage 2 is een samenvatting terug te vinden van relevante data voor de sociale basis”. Deze data zijn echter opgenomen in bijlage 3.

11. Tenslotte De intentie om de sociale basis te versterken en alle voorgenomen activiteiten en ontwikkelingen vormen een prima basis voor het vervolg. Het belangrijkste echter is de wijze waarop dit wordt ingevuld en de uiteindelijke resultaten die worden bereikt. Daarbij gaat het vooral om de ervaring en de beleving van de inwoners.

12. Vervolg De Adviesraad vertrouwt er op een schriftelijke reactie te ontvangen. De Adviesraad verzoekt onderhavige notitie, eventueel met een reactie, ter kennisname te brengen aan het College van B&W. De Adviesraad verzoekt tevens te worden geïnformeerd over de planning, voortgang en resultaten van de verdere ontwikkelingen en activiteiten.

2