Aanbiedingsbrief ontwikkelagenda

Aanbiedingsbrief Ontwikkelagenda sociaal domein 2022-2026 In het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Samen bouwen op Nissewaard’ staat opgenomen wat we de komende periode willen bereiken in Nissewaard. Ook staan daarin de belangrijkste opgaven benoemd. In de Ontwikkelagenda Sociaal Domein 2022-2026 zijn ambities en opgaven geconcretiseerd voor het sociaal domein, naar doelen (deel 1) en inspanningen (deel 2). Deze aanbiedingsbrief geeft informatie over de opbouw van de Ontwikkelagenda en de wijze waarop we hier in de praktijk mee willen werken.

1. Inhoud van de Ontwikkelagenda De Ontwikkelagenda is opgebouwd uit twee delen. Deze zijn tot stand gekomen op basis van het coalitieakkoord, landelijke en regionale ontwikkelingen en noodzakelijke inspanningen, zoals aanbestedingen. De visie op het sociaal domein, zoals opgenomen in het beleidskader dat gelijktijdig ter besluitvorming wordt aangeboden, is reeds in deze Ontwikkelagenda meegenomen als inhoudelijke basis. Hieronder wordt toegelicht op welke wijze de Ontwikkelagenda is opgebouwd. Ontwikkelagenda deel 1 In de Ontwikkelagenda sociaal domein is in deel 1 opgenomen welke doelen worden gesteld voor het sociaal domein in deze collegeperiode. De doelen zijn onderverdeeld in strategische doelen en operationele doelen. Strategische doelen geven de richting aan waarin we willen ontwikkelen. Deze zijn soms meetbaar, maar soms ook alleen beschrijvend van aard. Strategische doelen schetsen vaak een toekomstbeeld, dat niet altijd binnen bereik van één collegeperiode ligt. Onder de strategische doelen hangen operationele doelen. Deze doelen zijn altijd meetbaar en het streven is deze daadwerkelijk te bereiken binnen deze collegeperiode. De operationele doelen geven de focus aan voor deze collegeperiode. Vaak kunnen vele invalshoeken en thema’s bijdragen aan het dichterbij brengen van het strategische doel.

De operationele doelen geven aan voor welke invalshoeken en thema’s het college in deze periode kiest. De operationele doelen zijn tevens te bereiken resultaten voor deze collegeperiode. De doelen geven de richting waarbinnen het college de komende jaren werkt binnen het sociaal domein. Dit behoort tot de kaderstellende rol van de raad en daarom is het een bevoegdheid van de raad deze doelen vast te stellen. Ontwikkelagenda deel 2 In het tweede deel van de Ontwikkelagenda Sociaal Domein is opgenomen wat we gaan doen om de doelen te bereiken. Dat zijn onze inspanningen. Inspanningen zijn zaken die we anders, meer of minder gaan doen. Alle reguliere taken waarin niets of maar weinig verandert, staan hier niet in, ook al dragen onze reguliere taken veelal bij aan het realiseren van de doelen. Het grootste deel van onze tijd bestaat uit het uitvoeren van reguliere taken, zoals verstrekken van voorzieningen voor bijvoorbeeld de Participatiewet, Wmo of Jeugdwet, het begeleiden bij de aanpak van schulden, het verlenen van subsidies, het ondersteunen van verenigingen, het begeleiden van inburgeringsplichtigen of het handhaven van de leerplicht. Alle inspanningen zijn gekoppeld aan tenminste één operationeel doel uit deel 1 en er zijn geen inspanningen zonder doel. Samen vormen ze onze agenda voor de komende jaren.

De inspanningen gaan over ‘uitvoering’, namelijk wat we gaan doen en zijn daarom een bevoegdheid van het college. Inspanningen zijn vaak nog vrij veelomvattend en niet altijd binnen een jaar te realiseren. Per jaar worden de inspanningen daarom door vertaald in concrete acties, die in een jaarplan worden

Aanbiedingsbrief Ontwikkelagenda sociaal domein 2022-2026 gebundeld. Het jaarplan is uitwerking (het ‘hoe’) en zal met de desbetreffende portefeuillehouders worden besproken, maar niet bestuurlijk worden vastgesteld.

2. Sturing op realisatie van de Ontwikkelagenda De ontwikkelagenda realiseert zich niet vanzelf. Dit vergt veel werk vanuit de gemeentelijke organisatie en vanuit samenwerkingspartners in het sociaal domein en zelfs daarbuiten. Verkokering in wetgeving, uitvoeringspraktijk en de grote diversiteit aan organisaties, maken dit een ingewikkeld proces. Om te zorgen dat we allemaal aan de juiste dingen werken en op de juiste manier, is sturing en regievoering nodig. Allereerst inhoudelijke sturing, door een integraal beleidskader voor het sociaal domein. Het integraal beleidskader geeft aan vanuit welke visie we de gestelde doelen willen bereiken. Hiermee hebben we een eenduidige visie op het sociaal domein, waarin de inwoner met diens behoefte en mogelijkheden centraal staat en niet de wetgeving en het bijbehorende aanbod. Dit geeft ons als gemeente en onze samenwerkingspartners richting bij ons denken en handelen. Het beleidskader wordt naast deze Ontwikkelagenda ter vaststelling aan de raad aangeboden. Ten tweede procesmatige sturing. Verandering gaat niet vanzelf en gaat niet vanzelf de juiste richting op. Daarom wordt aan alle inspanningen een opdrachtgever en –nemer gekoppeld en vindt regievoering plaats op het doelbereik. Dit laatste houdt in dat bekeken wordt in hoeverre de inspanningen gezamenlijk ook de doelen bereiken en of dit bijsturing vergt.

De werkwijze zoals beschreven in de ‘Herijking programmaplan Toekomstbestendig Sociaal Domein 2022-2026’ wordt door het college vastgesteld. Om te bezien of we op weg zijn om onze doelen ook daadwerkelijk te realiseren, doen we jaarlijks verslag in het bestuursverslag Sociaal Domein. De opzet van het bestuursverslag wordt hiertoe iets aangepast zodat het beter aansluit bij de Ontwikkelagenda. Met het bestuursverslag over 2021 is hiermee al een begin gemaakt. Het bestuursverslag, maar ook alle meer gedetailleerde en realtime vormen van monitoring van data en activiteiten, helpen ons bijsturen waar dit noodzakelijk is. Het sociaal domein is zodanig dynamisch dat niet op dit moment de gehele collegeperiode kan worden overzien. Nieuwe regelgeving, ontwikkelingen in de samenleving, jurisprudentie of financiële ingrepen door het Rijk, zijn enkele voorbeelden die aanpassing van de Ontwikkelagenda noodzakelijk kunnen maken. Daarom wordt jaarlijks (vanaf eind 2023) bezien of aanpassingen in inspanningen, of zelfs doelen, noodzakelijk zijn.

3. Indeling in programmalijnen Omdat de Ontwikkelagenda het gehele sociaal domein omvat, delen we het in programmalijnen in. Iedere programmalijn omvat een bepaald samenhangend thema binnen het sociaal domein. Alle programmalijnen samen moeten er toe leiden dat de onderstaande visie wordt gerealiseerd. Iedereen kan meedoen en wie dit niet kan, ook niet met ondersteuning uit de omgeving, helpen we daarmee. Zodanig dat een ieder zich zo goed mogelijk redt, samen met diens omgeving. Ieder krijgt de hulp en ondersteuning die nodig is, en die aansluit op de behoefte en leefwereld van de inwoner. Deze is voor jong en oud laagdrempelig en dicht bij huis. Tegelijkertijd willen we de ondersteuning ook betaalbaar houden: goede hulp die binnen begroting kan worden uitgevoerd.

Aanbiedingsbrief Ontwikkelagenda sociaal domein 2022-2026 Hieronder volgen de vijf programmalijnen met een korte toelichting daarop. Gemeentelijke regierol: Om de visie zoals geformuleerd voor het programma toekomstbestendig sociaal domein te kunnen realiseren, is sturing en regie nodig vanuit de gemeente. In de overige programmalijnen ligt de sturing en regie op inhoudelijk en financieel gebied. Binnen de gemeentelijke regierol ligt de sturing op overkoepelend en randvoorwaardelijk gebied, bijvoorbeeld op gebied van visie, afstemming tussen beleidsvelden, kwaliteit en rechtmatig & doelmatig handelen. Niet in de laatste plaats met als doel om de uitgaven en inkomsten in het sociaal domein met elkaar in evenwicht te brengen en de financiële voorspelbaarheid te vergroten. Sterke samenleving: Een sterke samenleving bestaat uit gezonde verenigingen en netwerken, uit inwoners die zich voor andere mensen inzetten en uit organisaties die dit versterken en faciliteren. Er vinden veel activiteiten plaats die bijdragen aan het welbevinden en de ontwikkeling van inwoners, problemen worden samen opgelost en kwetsbare inwoners vinden ondersteuning bij zaken die voor hen lastig zijn. Het is een inclusieve samenleving, waarin iedereen een volwaardige plek heeft en naar vermogen kan meedoen, zonder onderscheid te maken tussen mensen.

Deze programmalijn gaat daarmee over een inclusieve samenleving, verenigingen, vrijwilligers, activiteiten en ontmoetingsmogelijkheden, mantelzorg en tegengaan van eenzaamheid. Bestaanszekerheid: Bestaanszekerheid is de zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen en betaalbare vaste lasten. Dit zijn noodzakelijke voorwaarden om je te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. We stimuleren door voorlichting en (armoede)voorzieningen dat zoveel mogelijk mensen in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien en een gezonde financiële huishouding hebben. Deze programmalijn gaat over het ondersteunen van uitkeringsgerechtigden en mensen met een arbeidsbeperking bij het verkrijgen van werk, het voorkomen en bestrijding van armoede en schulden, aanpak van laaggeletterdheid en inburgering. Opvoeden & opgroeien: Ouders zijn de eerstverantwoordelijke voor de opvoeding van hun kinderen. Ouders en (school)omgeving bieden het kind de mogelijkheden zich te ontwikkelen, talenten en voorkeuren te leren kennen en op te groeien tot zelfstandige volwassenen. We faciliteren en stimuleren de samenleving hiertoe en bieden ondersteuning als opvoed- en opgroeiproblemen ‘het normale’ overstijgen.

Binnen deze programmalijn vallen onderwerpen als preventie en vroegsignalering van problemen bij opvoeden en opgroeien en laagdrempelige aanpak hiervan, jeugdgezondheidszorg, jeugdhulp, voor- en vroegschoolse educatie, bestrijden van onderwijsachterstanden, aansluiting onderwijs en jeugdhulp, preventie en aanpak van voortijdig schoolverlaten en leerplicht. Kwetsbare volwassenen: Ook inwoners die een (ernstige) kwetsbaarheid hebben, moeten kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven, bijvoorbeeld zo zelfstandig mogelijk wonen en ontmoetings- en ontspanningsactiviteiten. Kwetsbaarheid kan ontstaan door een beperking, of doordat vanwege ouderdom of stapeling van problemen dagelijkse zaken niet meer vanzelfsprekend zijn. Kwetsbaarheid hoort bij het leven, maar mag geen reden zijn om niet te kunnen meedoen. Binnen deze programmalijn werken we eraan om volwassenen die hulp nodig hebben zo veel mogelijk regie te laten houden over hun eigen leven. Dit vloeit voort uit de wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Tevens is de aanpak van multiproblematiek onderdeel van deze programmalijn.