67.Memo Beantwoording toezegging Cie LO 11-01-2023 Stompaardsedijk; Beheerplan OVL 2021 2024 Nissewaard versie def april

2021 - 2024

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024 gemeente Nissewaard

Projectgroep bestaande uit: A. Bijl M. van Antwerpen N. van Kempen M. Phernambucq

gemeente Nissewaard gemeente Nissewaard gemeente Nissewaard / Adviseur NVK gemeente Nissewaard

Colofon Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024 Gemeente Nissewaard Eenheid Ruimtelijke Ontwikkeling Team Ruimtelijke Realisatie Postbus 25 3200 AA Spijkenisse

April 2021

Inhoud Leeswijzer ........................................................................................................................................................ 1 1

2

3

4

5

Inleiding ................................................................................................................................................... 2 1.1

Aanleiding .............................................................................................................................................. 2

1.2

Doel ........................................................................................................................................................ 2

1.3

Aanpak ................................................................................................................................................... 2

1.4

Afbakening ............................................................................................................................................. 2

Huidige situatie ........................................................................................................................................ 3 2.1

Areaalgegevens ..................................................................................................................................... 3

2.2

Beheersysteem ....................................................................................................................................... 3

2.3

Kwaliteit van de openbare verlichting ................................................................................................... 3

2.4

Areaal uitbreiding .................................................................................................................................. 4

2.5

Huidig beheer......................................................................................................................................... 4

2.6

LIOR........................................................................................................................................................ 5

2.7

Evaluatie uitvoering en inspectie ........................................................................................................... 5

2.8

Klachten en meldingen .......................................................................................................................... 5

2.9

Installatieverantwoordelijkheid ............................................................................................................. 6

Kaders openbare verlichting .................................................................................................................... 7 3.1

Het belang van openbare verlichting ..................................................................................................... 7

3.2

(Wettelijke) Kaders Openbare verlichting .............................................................................................. 7

3.3

Uitgangspunten ..................................................................................................................................... 8

Beheerstrategie ..................................................................................................................................... 11 4.1

Levenscyclus......................................................................................................................................... 11

4.2

Ambities ............................................................................................................................................... 11

4.3

Maatregelen ........................................................................................................................................ 11

4.4

Strategie .............................................................................................................................................. 13

4.5

Materiaalkeuze .................................................................................................................................... 14

4.6

Ontwikkelingen .................................................................................................................................... 14

Financiën en Personeel .......................................................................................................................... 16 5.1

Financiële middelen ............................................................................................................................. 16

5.2

Financiële doorrekening 2020 -2060 ................................................................................................... 16

5.3

Financiële strategie.............................................................................................................................. 17

5.4

Personele Strategie .............................................................................................................................. 18

6

Conclusies en aanbevelingen ................................................................................................................. 19

Bijlage 1: Storingsproces ................................................................................................................................ 20

Leeswijzer In hoofdstuk 1 wordt in het kort de aanleiding, het doel en de aanpak van dit beheerplan weergegeven. Het hoofdstuk geeft een blik op het heden, verleden en toekomst en geeft inzicht waarom dit beheerplan juist nu bestuurlijk en organisatorisch gewenst is. In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie beschreven. Het areaal, de kwaliteit van de openbare verlichting. Hoofdstuk 3 beschrijft de uitgangspunten van de openbare verlichting. In dit hoofdstuk wordt het belang van de openbare verlichting en de “beleidsuitgangspunten” toegelicht. Daarnaast worden ook de doelstellingen weergegeven. In hoofdstuk 4 wordt in grote lijnen beschreven hoe de ambities van de gemeente worden gerealiseerd: welke maatregelen zetten we in om het gewenste onderhoudsniveau te realiseren. Hier wordt ingegaan op het beheer en onderhoud, de ambitie en de maatregelen. In hoofdstuk 5 wordt het financiële kader weergegeven. Hierin wordt ingegaan op mogelijkheden ter verbetering van de toekomstige borging en inzetbaarheid van de beheergelden van Nissewaard. Tot slot worden in hoofdstuk 6 de conclusies en aanbevelingen benoemd.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

1

1 1.1

Inleiding Aanleiding

Direct na de samenvoeging van de gemeenten Bernisse en Spijkenisse is het beheerplan OVL 2016 2019 opgesteld. Het is tijd voor een actualisatie van het beheerplan Openbare Verlichting. De ontwikkeling in de openbare verlichting is met name doorgegaan in het verbeteren van de LED lampen en zijn de mogelijkheden voor technologische ontwikkelingen zoals Smart City in volle gang. Daarnaast staan we nu, in de voormalige groeikern Spijkenisse, voor een grote vervangingsopgave. Verduurzaming en het toepassen van de technische ontwikkelingen van de openbare verlichting speelt een grote rol bij deze vervangingsopgave.

1.2

Doel “Het zo efficiënt, effectief en duurzaam beheren en onderhouden van de openbare verlichting in de gemeente Nissewaard”.

Het uitgangspunt is hierbij een doelmatige en veilige verlichting die voldoet aan de eisen en normen van deze tijd. Met dit beheerplan wordt inzicht gegeven in het beheerareaal, de beheerstrategie, kwaliteit en de daarvoor benodigde beheerfinanciën. Het doel is om een efficiëntere en effectievere inzet van het beschikbare budget te realiseren. Daarnaast Is dit beheerplan opgesteld als opmaat naar de benodigde programma’s die als onderligger dienen voor de nog op te stellen omgevingsplannen en omgevingsvisies.

1.3

Aanpak

De keten openbare verlichting heeft op basis van de huidige ontwikkelingen, normen en beschikbare informatie dit beheerplan opgesteld. Er is gekeken welke maatregelen noodzakelijk én mogelijk zijn om de openbare verlichting veilig, verantwoord en duurzaam te beheren en tegen welke kosten.

1.4

Afbakening

De openbare verlichting is alle buitenverlichting die zich in het openbaar gebied bevindt en waarvoor de gemeente Nissewaard verantwoordelijk is. In dit beheerplan wordt de openbare verlichting aangeduid met “OVL”. Reclameverlichting, sportveldverlichting en verlichting van derden die grenzen aan de openbare ruimte, vallen niet onder openbare verlichting en worden daarom als zodanig niet in dit beheerplan meegenomen. In dit beheerplan wordt deze verlichting aangeduid met “verlichting van derden”. Achterpad verlichting die is aangesloten op het openbare verlichtingsnet en in eigendom is van woningcorporaties vallen niet onder dit beheerplan. Hiervoor zijn/worden specifieke contractuele afspraken gemaakt met de betreffende coöperaties. In dit beheerplan wordt deze verlichting aangeduid met “achterpadverlichting”. De ondergrondse infrastructuur is in eigendom en de verantwoordelijkheid van Stedin en maakt geen onderdeel uit van dit beheerplan. In dit beheerplan wordt deze infrastructuur aangeduid met “het OVL-netwerk”. De inkoop van energie wordt in de gemeente Nissewaard centraal geregeld. Het is daarom geen onderdeel van het beheerplan.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

2

2 Huidige situatie 2.1

Areaalgegevens

Het huidige OVL-areaal van gemeente Nissewaard bestaat uit ongeveer 17.000 lichtmasten en 18.750 lampen. De openbare verlichting vertegenwoordigt een financiële waarde van 10,8 miljoen euro. De taak van de gemeente is om hier op een zorgvuldige manier mee om te gaan en kapitaalvernietiging te voorkomen. Inzicht in de kosten voor onderhoud en vervanging en een adequate financiële situatie is daartoe onontbeerlijk.

2.2

Beheersysteem

Eind 2018 hebben de vier gemeenten op Voorne Putten gezamenlijk het beheerprogramma MOON aangeschaft. Dit beheerpakket geeft de mogelijkheid om het gehele proces van storingsmelding en het dagelijks beheer en onderhoud tot aan facturatie en revisiebeheer in 1 systeem te doorlopen en te managen. Door het eenvoudige en overzichtelijke gebruik van het systeem is iedere fase van de melding en de afhandeling daarvan te volgen. Daarnaast wordt alles digitaal vastgelegd, zoals materiaal gebruik en de handelingen. Zo blijft de data up to date en wordt er gefactureerd op daadwerkelijke hoeveelheden en handelingen. In onderstaand overzicht wordt het proces binnen MOON getoond.

Melding ontvangen en registreren in MOON

2.3

Uitvoering aansturen

Technisch afhandelen

Controle en akkoord gemeente

Bijwerken gegevens

Facturatie en financieel afhandelen

Kwaliteit van de openbare verlichting

Vervanging en verduurzaming Voor de voormalige groeikern Spijkenisse geldt dat er, ook voor de OVL, een grote vervangingsopgave aankomt. Voor deze vervangingsopgave is het uitvoeringsplan OVL 2021 – 2024 opgesteld. In 2019 is gestart met de verledding binnen het bestaande budget. Voor de komende 4 jaar is krediet toegekend aan de verleddingprojecten.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

3

Uitgangspunten voor dit uitvoeringsplan zijn: Vervangen van alle (energie onzuinige) SOX lampen (herkenbaar aan het oranje licht); Alle masten ouder dan 40 jaar en armaturen ouder dan 20 jaar; Alle armaturen ouder dan 20 jaar; Cyclische vervanging einde levensduur. Waar mogelijk wordt integraal aangesloten bij herstraatwerken of reconstructies. Verder zal de vervanging per buurt/wijk worden uitgevoerd. Met het vervangen van de SOX verlichting wordt een groot deel van de wijk- en ontsluitingswegen voorzien van LED verlichting. Bij het toepassen van de nieuwe LED armaturen zullen deze gelijk voorzien worden van een systeem “CityTouch” (alleen bij 6, 8 en 10 meter masten) dat automatisch doorgeeft dat de lamp in storing staat. Daarnaast geeft het de mogelijkheid om in de toekomst andere meet- en detectiesystemen te kunnen toevoegen.

2.4

Areaal uitbreiding

In de diverse kernen van Nissewaard vindt nog woninguitbreiding plaats. Met de aanleg van straten wordt ook het areaal van de openbare verlichting ieder jaar nog wat groter. In de afgelopen vier jaar is het areaal met ruim 700 lichtmasten toegenomen. Bij oplevering van de nieuwbouwprojecten worden de aangeleverde revisie-/aanleggegevens verwerkt in MOON. Bij sommige wijken zoals Het Land of het Centrum wordt bij de realisatie een luxere uitvoering van masten en armaturen geplaatst (gepoedercoate mast een afwijkend armatuur). Met deze werkwijze wordt afgeweken van het standaardiseren van het areaal zoals dit in het LIOR (Leidraad Inrichting Openbare Ruimte) is beschreven. Daarnaast zullen de beheer- en onderhoudskosten toenemen.

2.5

Huidig beheer

Het totale beheer en onderhoud van de openbare verlichting op Voorne Putten is gezamenlijk breed Europees aanbesteed. Per 1 oktober 2018 is een nieuwe overeenkomst afgesloten met CityTec. De overeenkomst is aangegaan voor een periode van 2 jaar met een mogelijke optie tot verlenging van twee keer 1 jaar. In 2020 is de eerste verlenging van 1 jaar gestart. De doorlooptijd van storingen is afhankelijk van de prioriteit. Storingen zonder prioriteit worden binnen 5 dagen opgelost. Het veiligstellen van schadegevallen wordt binnen 2 uur uitgevoerd. De doorlooptijd bij het verzorgen van de definitieve oplossing is afhankelijk van beschikbaarheid van materiaal. Door uniformering van het materiaal kan een snellere hersteltijd gerealiseerd worden. In het geval dat het ontbreken van verlichting onacceptabel is, worden noodmaatregelen genomen. Omdat dit dubbele kosten met zich meebrengt wordt hier spaarzaam mee omgegaan. Het herstellen van storingen en schades aan de ondergrondse infrastructuur wordt door netwerkbedrijf Stedin uitgevoerd. Stedin heeft de concessie in gemeente Nissewaard en is daarmee automatisch een partner.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

4

Storingen aan het kabelnetwerk hebben een doorlooptijd van 10 werkdagen, maar in extreme gevallen kan dit doorlopen tot circa 4 – 6 maanden. Dit komt onder andere door verplichte bodemonderzoeken die Stedin noodzakelijk acht voordat er grondwerk mag worden uitgevoerd.

2.6

LIOR

In het laatste kwartaal 2019 is de leidraad Openbare Ruimte door de gemeenteraad vastgesteld. In dit LIOR wordt per keten aangegeven welke materialen en uitgangspunten gehanteerd kunnen worden bij vervangingen en reconstructies. Zo zijn ook voor de keten OVL de uitgangspunten en standaard materiaalsoorten beschreven voor de toe te passen masten, armaturen en lampen. Het LIOR is, zoals de naam al aangeeft, een leidraad. Ontwikkelingen en andere materiaalsoorten kunnen geopteerd worden, Stadsbeheer zal dan toetsend optreden. De keten dient zelf zorg te dragen voor het up-to-date houden van de informatie in het LIOR. Twee keer per jaar is het mogelijk om veranderingen door te voeren. Eind 2020 heeft een nieuwe update plaatsgevonden van OVL. Vanaf 1 februari 2021 is de update “live”

2.7

Evaluatie uitvoering en inspectie

Binnen de onderhoudsovereenkomst met CityTec zijn twee schouwronden opgenomen. In deze schouwronden worden de masten, armaturen en lampen gecontroleerd op onder andere de volgende onderdelen; scheefstand, het branden van de lamp, nummering van de lichtmast, e.d. Aan de hand van de schouwresultaten wordt het benodigde onderhoud met kosten raming opgesteld waarna, via een gespecificeerde deelopdracht, tot uitvoering wordt overgagaan. De schouwronden worden medio maart en oktober uitgevoerd. Een echte inspectie wordt niet uitgevoerd. Wat wel tot de mogelijkheden behoort is dat voor het einde van de technische levensduur van de mast, circa 50 jaar, een trekproef wordt uitgevoerd waaruit blijkt of de mast nog 5-10 jaar mee kan. Met het toepassen van huidige LED verlichting hebben de armatuur en de LED een bijna gelijke levensduur. Na 25 jaar worden de armaturen vervangen. Uitzonderingen zijn hierop de grondspots, gewone spots en oudere generatie LED armaturen. Ontwikkelingen, verbeteringen op OVL gebied worden gevolgd en toegepast, de gemeente zal hierin geen koplopers positie innemen maar volgend zijn.

2.8

Klachten en meldingen

Klachten en meldingen worden verwerkt en behandeld via het MOR registratiesysteem (Melding Openbare Ruimte). Vanuit dit systeem worden de meldingen verwerkt in het beheersysteem MOON, van de openbare verlichting. Vanuit dit systeem wordt de melding direct doorgezet aan de onderhoudsaannemer.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

5

2.9

Installatieverantwoordelijkheid

De gemeente is verantwoordelijk voor de Openbare Verlichting en heeft dan ook een onderhoudsplicht aan deze Openbare Verlichting. De gemeente heeft het onderhoud uitbesteed aan een onderhoudspartij. Tot 1 oktober 2022 betreft dit CityTec. De gemeente is niet verantwoordelijk voor het netwerk (ondergrondse kabel), hiervoor is Stedin verantwoordelijk. Voor alle werkzaamheden die de gemeente wil laten uitvoeren aan het kabelnetwerk van Stedin dienen zij, bij Stedin, een aanvraag van de OVL aansluiting te doen. Deze aanvraagprocedure duurt momenteel minimaal 8 – 18 weken. Op grond van artikel 16c van de Elektriciteitsnet 1998 kan de gemeente bij de netbeheerder toestemming vragen om een eigen onderhoudsaannemer, in opdracht van de gemeente, aan het netwerk van Stedin te laten werken. De gemeente wordt dan direct opdrachtgever aan de onderhoudsaannemer. De onderhoudsaannemer betreft CityTec. Een voordeel van het 16C contract is het zelf in de hand hebben van de doorlooptijden. Aan het 16C contract zijn een aantal voorwaarden verbonden. Een belangrijke voorwaarde van de Openbare Verlichting is het aanstellen van een installatieverantwoord persoon. Dit kan zowel intern als extern worden geformaliseerd.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

6

3 Kaders openbare verlichting 3.1

Het belang van openbare verlichting

Openbare verlichting speelt een belangrijke rol in onze maatschappij. Velen zijn zich er nauwelijks van bewust dat deze verlichting de helft van onze tijd zorgt voor veiligheid en leefbaarheid. Er zijn drie doelen van openbare verlichting te onderscheiden, waarvan verkeersveiligheid het hoofddoel is.  Sociale veiligheid: De verlichting draagt bij aan een positief veiligheidsgevoel van de mensen. De verlichting zorgt dat de omgeving en andere personen goed en tijdig waarneembaar zijn;  Verkeersveiligheid: De verlichting draagt bij aan het verhogen van de verkeersveiligheid. Het biedt ondersteuning bij de rijtaak omdat het zorgt voor een goede waarneming van medeweggebruikers, obstakels op het wegdek en het verloop van de weg;  Leefbaarheid: Verlichting bevordert de herkenbaarheid, geeft sfeer en benadrukt zo nodig het specifieke karakter van de openbare ruimte. Vooral in winkel- en uitgaansgebieden speelt dit doel van de openbare verlichting tijdens de avonduren een belangrijke rol. Het aanlichten van markante punten en gebieden draagt ook bij aan de aantrekkelijkheid van de gemeente. Overigens valt het aanlichten van dergelijke objecten niet altijd onder de verantwoording van OVL.

Doel van de openbare verlichting

Sociale veiligheid

Waarneembaarheid

Verkeersveiligheid

-

Vlotte en veilige afwikkeling van het verkeer

Leefbaarheid/esthetica

-

Sfeer Identiteit Oriëntatie Samenhang

Kwaliteit van de openbare verlichting

3.2

(Wettelijke) Kaders Openbare verlichting

Nederlandse Richtlijn Openbare Verlichting Voor de openbare verlichting in Nissewaard maken wij gebruik van de Nederlandse Praktijkrichtlijn voor de kwaliteitscriteria openbare verlichting NPR 13201-1 2017 + A1 2018. Deze richtlijn is tot stand gekomen in samenwerking met de NEN. Deze richtlijn helpt bij het maken van keuzes om al dan niet te gaan verlichten en geeft vervolgens een aanwijzing voor de benodigde lichtkwaliteit. De richtlijn is als norm opgenomen in het LIOR. Aan de hand van de richtlijn wordt de verlichtingskwaliteit bepaald. Hierbij wordt rekening gehouden met de inrichting van het wegprofiel, de snelheid, de toegestane gebruikers, de gebruiksintensiteit

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

7

en een aantal andere parameters. De gemeente conformeert zich aan de meest recente richtlijn. Bij een herinrichting of nieuwbouw moet het ontwerp voldoen aan de richtlijn. In bestaande situaties waarbij de mastposities gehandhaafd moeten worden maar de armaturen worden uitgewisseld, zal getracht worden om zo veel als mogelijk aan de richtlijn te voldoen. Wanneer er halverwege de levenscyclus (na 25 jaar) van een weg/straat een herstraat plaats vindt wordt ook gekeken of de OVL aan de richtlijn voldoet. Uitbreiding kan nodig zijn om de kwaliteit op het niveau van de richtlijn te krijgen. Met het toepassen van de huidige LED verlichting is de levensduur van een armatuur gelijk aan de LED lamp, bij ons gesteld op 25 jaar (=100.000 branduren). Aan het einde van de levenscyclus, circa 50 jaar, van de masten worden deze en de armaturen vervangen en kan ook een nieuwe in-verdeling van de masten gedaan worden. Regelen van het verlichtingsniveau De Nederlandse Richtlijn Openbare Verlichting laat ruimte om afhankelijk van de (verkeers)drukte het lichtniveau te regelen (oftewel te dimmen). Er is vastgesteld dat de verlichting te allen tijde moet voldoen aan deze richtlijn. Dat betekent dat dimmen alleen is toegestaan, op het moment dat dit binnen de richtlijn past. Voor Nissewaard hebben wij in het LIOR per weg categorisatie een dimregiems vastgelegd.

Openbaar groen Bij het ontwerp van de buitenruimte dient er een integrale afstemming te zijn en dient er rekening gehouden te worden met de toekomstige kroonprojectie van de bomen en de te plaatsen lichtmast. Daarnaast dient er bij het inrichten van het groen rekening gehouden te worden met de aanwezige ondergrondse infrastructuur zoals riolering, kabels en leidingen. In bestaande situaties waar het groen de verlichting dusdanig beperkt dat er gevaarlijke situaties kunnen ontstaan worden er maatregelen aan het groen getroffen.

3.3

Uitgangspunten

Voor de openbare verlichting zijn enkele landelijke en gemeentelijke richtlijnen/voorschriften van toepassing. In dit hoofdstuk worden ze toegelicht. Zonder hier uitgebreid op in te gaan, bestaat dit uit de volgende aandachtsgebieden:  Wettelijke verplichtingen: Er is geen indirecte wettelijke verplichting om te verlichten. Echter heeft de verlichting vaak een functie in het kader van de verkeersveiligheid. De gemeente is wegbeheerder van de wegen die zij in eigendom heeft en daardoor verantwoordelijk voor het veilig gebruik van die wegen. De gemeente is dus aansprakelijk voor de schade als zij daarbij tekort schiet. Dat is geregeld in de Wegenwet en in het Burgerlijk wetboek. Hieruit vloeit niet direct een wettelijke verplichting tot het aanbrengen van openbare verlichting voort, maar het niet verlichten kan leiden tot aansprakelijkheid van de gemeente als daardoor een veilig gebruik van de weg in het gedrang komt.  Nederlandse Richtlijnen OVL: Er zijn geen wettelijke eisen aan verlichtingskwaliteit. In Nederland zijn de kwaliteitseisen voor openbare verlichting beschreven in de Nederlandse Praktijkrichtlijn voor de kwaliteitscriteria openbare verlichting NPR 13201-1 2017 + A1 2018, uitgegeven door de

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

8









NSVV (Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde). Het geeft volgens een bepaalde systematiek aan welke kwaliteit nodig is bij de gegeven omstandigheden; Energieakkoord duurzame groei: Vanuit de Sociaal Economische Raad (verder genoemd SER) is het ‘Energieakkoord voor Duurzame Groei’ gepresenteerd aan de gemeenten. In dit akkoord zijn de volgende items opgenomen:  20% energiebesparing bij openbare verlichting in 2020 ten opzichte van 2013;  50% energiebesparing bij openbare verlichting in 2030 ten opzichte van 2013;  40% van de openbare verlichting is voorzien van slim energiemanagement (bv dimmen) in 2020;  40% van de openbare verlichting is energiezuinig in 2020. Participatie: Bij het inrichten en beheren van de openbare ruimte worden burgers en andere belanghebbende betrokken. Als dagelijks gebruiker van de openbare ruimte kunnen burgers goed aangeven wat de sterke en minder sterke punten in hun omgeving zijn. Door in een vroeg stadium de ervaringen van de burgers te verzamelen en te toetsen kan de openbare ruimte optimaal (her)ingericht worden. Binnen de gemeente Nissewaard is het wijk- en kerngericht werken een nieuwe ontwikkeling. Door een optimale samenwerking krijgen we in de toekomst eerder en betere afstemming aangaande ontwikkelingen in de wijk en kern.

De noodzakelijke maatregelen vanuit de weginspectie zijn echter wel leidend, waarbij door goede afstemming win-win situaties kunnen ontstaan bij particuliere initiatieven. Duurzaamheid: Binnen de gemeente Nissewaard wordt duurzaamheid nagestreefd. Zo geldt in het algemeen dat bij aan-/uitbesteding via het EMVI-criterium (Economisch meest voordelige aanbieding) aan de inschrijving duurzaamheidscriteria worden gesteld. Op het gebied van duurzaam inkopen gelden de (minimale) duurzaamheidseisen (Pianoo) voor de gemeente. Waar mogelijk wordt materiaal toegepast dat duurzaam vervaardigd is en/of qua levenscyclus lang mee gaat. Daarnaast wordt geprobeerd zoveel mogelijk materiaal, aan het einde van hun levensduur, te recyclen en te hergebruiken. Het toepassen van duurzaamheid binnen het beheer en onderhoud van de wegen is enerzijds wenselijk, maar kan ook nadelige gevolgen hebben op het beschikbaar budget. In de praktijk is gebleken dat duurzaamheid een extra financiële inspanning vereist om de doelstellingen te kunnen behalen. De verwachting is echter dat nieuwe ontwikkelingen op termijn rendabel zullen zijn en dat daarmee mogelijkerwijs duurzaamheid kostendekkend worden. Wegen buiten de bebouwde kom: De OVL buiten de bebouwde kom is in het beheer en onderhoud van het Waterschap Hollandse Delta en langs de provinciale wegen bij de provincie Zuid Holland.

De gemeenten op Voorne Putten hebben regelmatig overleg met het waterschap over het beheer en onderhoud. Uitgangspunt hierbij is dat het onderhoud van de OVL ten behoeve van de verkeersveiligheid voor rekening van het waterschap komt en de OVL voor sociale veiligheid voor de gemeente is. Het beleid is om buiten de bebouwde kom beperkt om te gaan met het realiseren van OVL.

Gemeentelijk beleid 

Achterpaden verlichting De gemeente is niet verantwoordelijk voor het beheer van verlichting in achterpaden.



Verlichting in parken, speelplaatsen en groengebieden

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

9

Voor parken, speelplaatsen en groengebieden wordt een terughoudend beleid gevoerd ten aanzien van het plaatsen van lichtobjecten.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

10

4 Beheerstrategie 4.1

Levenscyclus

De openbare verlichting heeft een theoretische levensduur. De huidige levensduur is gesteld op 40 jaar. Om integraal te kunnen werken geldt voor het toekomstige beheer dat de levensduur van de armaturen en masten gelijklopen met de levenscyclus van wegen. Dit houdt in dat de armaturen na 25 jaar vervangen worden en de masten na 50 jaar. Waarbij na deze 50 jaar weer een nieuwe levenscyclus opgestart wordt. De volgende levenscyclus wordt aangehouden: Masten 50 jaar Armaturen 25 jaar Led verlichting 25 jaar De materialen die in het verleden zijn toegepast halen deze levensduur nog niet. Hierdoor is in het uitvoeringsplan nog de vervangingscyclus van 40 jaar voor masten en 20 jaar voor de armaturen aangehouden.

4.2

Ambities

Als beheerder streeft de gemeente naar een openbare ruimte die schoon, heel en veilig is. Voor Nissewaard houdt dit in een minimum kwaliteitsniveau “B”, wat zich vertaalt in: sober en doelmatig. Dit geldt uiteraard ook voor de openbare verlichting. Daarbij dient de verlichting aan haar functies te voldoen. Door middel van beheer en onderhoud garanderen we de instandhouding en het functioneren, dragen we zorg voor de optimale levensduur van de openbare verlichting, spelen we in op ontwikkelingen en zorgen we ervoor dat de openbare verlichting aan het einde van de levensduur wordt vervangen. Dit kunnen we realiseren door de juiste maatregel op het juiste tijdstip uit te voeren, gekoppeld aan de daarbij benodigde financiële middelen. Hiermee beperken we de jaarlijkse kwaliteitsvermindering en voldoen we aan de zorgplicht en het integraal aanpakken van de buitenruimte. Het beheer en onderhoud is erop gericht om de beoogde levensduur te halen waarbij uitval en storingen zoveel mogelijk voorkomen wordt. Om dit te realiseren hanteren we de volgende uitgangspunten (tevens opgenomen in de LIOR): - Alle armaturen worden de komende jaren voorzien van LED verlichting; - Toepassen van dimfunctionaliteiten, waardoor energiebesparing en een langere levensduur wordt bereikt; - Toepassen van CityTouch, een systeem dat registreert of de lamp in storing is of niet.

4.3

Maatregelen

Met het onderhouden van de OVL willen we de optimale levensduur van OVL realiseren. Om dit te realiseren worden tijdens de levenscyclus verschillende onderhoudsmaatregelen uitgevoerd. De onderhoudsmaatregelen zijn in verschillende groepen onderverdeeld en hieronder toegelicht. correctief CalamiteitenHet betreft hier hoofdzakelijk kleinschalige onderhoud storingsonderhoud reparatiewerkzaamheden, zoals bij kabelstoringen, het voortijdig uitvallen van een lamp of condensator. Vaak

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

11

Preventief planmatig onderhoud

Kleinschalig onderhoud (KO)

Grootschalig onderhoud (GO)

Reconstructie (REC)

Revitalisatie (REV)

worden deze maatregelen aangestuurd door klachten. Storingsonderhoud is slecht voorspelbaar en dus niet (cyclisch) in te plannen. Klein (cyclisch) onderhoud, hieronder wordt verstaan het uitvoeren van de remplace en schouw, dit ter voorkoming van grootschalige uitval. De werkzaamheden vloeien voort uit een inspectie/schouw/nulmeting en worden planmatig uitgevoerd. Voor KO wordt gebruik gemaakt van aanbestede (RAW) bestekken en raamovereenkomsten. Hieraan wordt invulling gegeven door grootschaligere werkzaamheden, zoals halverwege de levenscyclus het vervangen van de lamp en armatuur. Groot onderhoud is gericht op het opheffen van schades en daarmee de en levensduur te verlengen. Rond het 50ste jaar na aanleg, aan het einde van haar levenscyclus, is het element/object wel “op” en aan vervanging toe. Dit houdt in dat de openbare ruimte van gevel tot gevel volledig vervangen kan worden en ook de fundering van de weg aangepast kan worden. Hier komt bij dat ook de inrichting van de openbare ruimte aangepast kan worden als dit gewenst is. Eisen en wensen waar de openbare ruimte aan moet voldoen veranderen door de jaren heen. Een reconstructie is dan ook hét moment om de inrichting, van de verharding, groen, OVL, speelplaatsen ed., op het gewenst gebruik aan te passen. REC worden op basis van RAW bestekken, Design en construct aanbesteed.

Hierbij wordt wijk/gebiedsgericht gekeken naar de sociale en fysieke leefomgeving en waarbij ook externe partners (woningcorporaties, netbeheerders, scholen ed.)betrokken worden. Onderdelen als energietransitie, duurzaamheid, klimaatadaptatie worden afgewogen en meegenomen binnen de (nieuwe)ontwikkeling. Heldere communicatie en afstemming tussen de belanghebbende partijen is essentieel.

Onderstaande onderhoudsmaatregelen dragen bij om de beoogde levensduur te realiseren: Groepsremplace Groepsremplace is het groepsgewijs vervangen van lampen voor het moment waarop ze massaal kapot gaan. Het vervangingsmoment is gebaseerd op de plaatsingsdatum, levensduur van de lamp en de daadwerkelijke branduren per jaar. Met het plaatsen van LED verlichting zal deze maatregel steeds minder nodig zijn.

Schilderwerk Het schilderwerk in de gemeente is zeer beperkt. In principe worden de masten niet geschilderd met uitzondering van de historische lichtmasten in de verschillende oude dorpskernen en een klein percentage aan stalen masten. Er is voor een vast schilderinterval gekozen van 7 jaar. In het vervangingsplan is opgenomen dat de stalen masten vervangen worden door aluminium masten waardoor het schilderwerk verder afneemt.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

12

Schouw Bij deze onderhoudsmaatregel wordt ter plaatse gekeken of de lamp brandt, de paal recht staat, of het mastluikje dicht en aanwezig is en of er verdere visuele afwijkingen zichtbaar zijn. Afwijkingen worden opgeschreven en na opdracht van de gemeente wordt het betreffende onderdeel hersteld/gerepareerd.

4.4

Strategie

In het IBOR is de ambitie voor de openbare verlichting als volgt beschreven: Gemeente Nissewaard heeft een bij de omgeving passend verlichtingsplan dat voldoet aan de laatste technische ontwikkelingen. Vanuit bovenstaande ambitie komt de volgende strategie:  Bij (grootschalige) vervanging en nieuwe aanleg duurzame verlichting toepassen;  Waar mogelijk het aantal benodigde lichtmasten verminderen;  Toepassen van uniform materiaal per vergelijkbaar gebied;  Beheergegevens verwerken in het gemeentelijk beheersysteem MOON;  Bij nieuwe aanleg en vervanging uitgangspunten van het LIOR aanhouden. Beheerbewust (her)ontwerpen  Bij aanleg of herinrichting van de buitenruimte dient gekeken te worden naar een integrale afstemming voor de komende levenscyclus. Lichtadviezen en lichtplannen worden opgesteld door een externe partij. Deze worden door de gemeente getoetst of de adviezen en plannen conform de richtlijnen zijn opgesteld en getoetst aan de LIOR.  Bij ontwikkelingen biedt een beheerparagraaf inzicht in toekomstig beheer en onderhoud en de daarbij behorende verwachte beheergelden.  Met het LIOR van de gemeente Nissewaard worden kader stellende eisen vastgelegd die als uitgangspunt dienen bij intern en extern opgestelde herinrichtingsplannen.

Levensduur armaturen 25 jaar en masten 50 jaar Voor LED armaturen geldt, dat de LED units veelal voor 100.000 branduren worden gegarandeerd. Bij 4.189 branduren per jaar (nacht-branders) is een levensduur van 25 jaar theoretisch haalbaar. Verlichting dimmen Sinds 2011 biedt de richtlijn ROVL2011, nu NPR 13201-1 2017 + A1 2018, de mogelijkheid om het lichtniveau aan te passen aan de afname van het verkeer. In het gemeentelijke LIOR zijn enkele standaard dimprofielen beschreven. Armaturen vervangen voor led De mogelijkheden en kwaliteit van LED verlichting is in de afgelopen jaren sterk verbeterd en de levensduur van de lampen is 25 jaar. Om die redenen passen we momenteel alleen nog armaturen met LED toe. Door LED verlichting toe te passen wordt significant energie bespaard en draagt deze maatregelen in hoge mate bij aan het halen van de milieudoelstellingen van het energieakkoord.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

13

4.5

Materiaalkeuze

Vervanging lichtmasten Bij het vervangen van lichtmasten zijn twee aspecten belangrijk: wanneer wordt een mast vervangen en welke type mast wordt vervolgens toegepast. Gestreefd moet worden naar zoveel mogelijk uniformiteit. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden in gebieden, winkelcentra en oude dorpskernen. De meest toegepaste masten staan beschreven in het LIOR. Bij het aanschaffen van nieuwe lichtmasten wordt het aspect duurzaamheid en circulariteit meegenomen. Oude masten worden door de aannemer verwerkt door een gecertificeerd bedrijf. Mastvorm Uniformiteit van lichtmasten stelt de gemeente in staat om tegen lagere aanschafkosten (standaard masten) een hogere servicekwaliteit te bieden (bv een snellere schadeafhandeling). Daarnaast helpt de vormgeving van lichtmasten om de herkenbaarheid van het gebied te benadrukken. Bij vormgeving zijn de belangrijkste parameters: lichtmasthoogte, met of zonder uithouder en conisch of cilindrisch. De standaarden zijn in het LIOR opgenomen. Vervanging Armaturen Het standaard vervangingsmoment van een armatuur wordt op basis van de levensduur bepaald. Hierbij wordt rekening gehouden met de vervangingscyclus van lichtmasten. Aangezien de levensduur van de masten wordt gesteld op 50 jaar, wordt de armatuurcyclus gesteld op 25 jaar.

In uitzonderlijke gevallen worden armaturen eerder verwisseld als daardoor doelstellingen eerder bereikt kunnen worden. Om efficiënter en effectiever te kunnen beheren hebben we gekozen voor het verder standaardiseren van ons areaal. Op basis van een vijftal armaturen, waarbij we verschillende optieken gebruiken, kunnen we alle straatprofielen van een voldoende lichtniveau voorzien.

4.6

Ontwikkelingen

Het 5G netwerk gaat het huidige 4G netwerk opvolgen. Het netwerk wordt aangeboden door aanbieders van mobiel telefoon- en dataverkeer. ‘5G’ is de term voor de volgende, vijfde generatie mobiele communicatietechnologie. Van 5G wordt veel verwacht: het heeft de potentie om de mobiele communicatienetwerken te versterken en flexibeler gebruik mogelijk te maken. Daardoor kan het een belangrijke bijdrage leveren aan het opvangen van het groeiende dataverkeer en het mogelijk maken van allerlei nieuwe toepassingen. 4G is vooral de technologie om smartphones en hun apps van connectiviteit te voorzien. 5G omvat veel meer: van autonoom rijden en smart cities, tot zorg op afstand. 5G is daarmee noodzakelijk voor een digitaliserende economie en maatschappij. Wat deze ontwikkeling voor impact heeft op onze openbare verlichting is momenteel nog niet inzichtelijk. Met de wetenschap dat 5G dichter op het straatniveau moet zijn en hiervoor diverse antennes nodig zijn is de verwachting dat de providers vanaf medio 2023 de gemeenten gaan benaderen voor het plaatsen van hun antennes op gemeentelijke objecten/assets zoals lichtmasten en abri’s.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

14

De gemeente heeft bij de uitrol een faciliterende taak/rol, maar kan via vastgesteld (antenne) beleid en een visie wel sturing en voorwaarden geven. De gemeente werkt op dit gebied regionaal samen via de MRDH, waar de gemeente Nissewaard volgend zal zijn aan de koplopende gemeenten.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

15

5

Financiën en Personeel

Om invulling en uitvoering te geven aan dit beheerplan, hebben we financiële middelen nodig. In dit hoofdstuk gaan we in op de benodigde en beschikbare middelen. Hierbij wordt direct rekening gehouden met de maatregelen die horen bij “Verantwoord Beheer”. Tevens vindt een financiële doorkijk plaats over de periode 2021 – 2024 en wordt de financiële strategie voor de komende jaren beschreven.

5.1

Financiële middelen

Beschikbaar budget Het budget in 2021 voor het onderhouden en beheren van de openbare verlichting in de gemeente Nissewaard bedraagt € 755.572. Huidig Budget OVL 2021 Activiteit Dagelijks onderhoud en beheer Elektriciteit Groot onderhoud TOTAAL

Bedrag € 258.334,00 € 323.922,00 € 173.316,00 € 755.572,00

Het beschikbare budget is toereikend om het areaal te kunnen onderhouden, maar niet de vervangingen tijdig uit te voeren.

5.2

Financiële doorrekening 2020 -2060

Op basis van de beschreven maatregelen en strategie, zoals aangegeven in hoofdstuk 4. Is een financiële doorrekening gemaakt voor de komende 40 jaar. Overzicht/grafiek maken van financiële consequenties komende 40 jaar

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

16

Vervangingspiek Op basis van de huidige werkwijze en gehanteerde levensduurverwachting is er een forse achterstand in het vervangen van masten en armaturen. Dit levert de volgende risico’s op:  De achterstanden lopen steeds verder op;  De klachten zullen toenemen omdat het oude materiaal vaker defecten zal vertonen;  Er is minder sociale veiligheid en verkeersveiligheid omdat de lichtkwaliteit van de oude materialen afneemt en de kans op afbreken en omvallen van lichtmasten toeneemt;  Er wordt niet voldaan aan landelijke richtlijnen, wet- en regelgeving. Volgens het Burgerlijk Wetboek moet de installatie systematisch en naar behoren worden onderhouden. Voor het uitvoeren van de vervangingen in de komende 4 jaar (2021-2024) is een budget vastgesteld van € 3.000.000. In de perspectiefnota is het budget vervanging OVL opgenomen en vastgesteld door de Raad op 11 november 2020. Met deze strategie wordt in de komende periode van 4 jaar:  Alle SOX en SON verlichting vervangen;  De vervanging van masten en armaturen op basis van levenscyclus uitgevoerd;  Duurzaam omgegaan met materiaal (verantwoord uitstel van vervangingen, masten na 40 jaar en armaturen na 20 jaar);  Bij vervanging wordt dimbare LED verlichting toegepast;  Een besparing op energieverbruik gerealiseerd, na 25 jaar, van ca. 33% (op basis van de huidige technische mogelijkheden).

Budget voor de periode 2021 – 2024 Activiteit Dagelijks onderhoud en beheer Elektriciteit Groot onderhoud Vervanging TOTAAL

5.3

Bedrag € 258.334,00 € 323.922,00 € 173.316,00 € 750.000,00 € 1.505.572,00

Financiële strategie

In de vorige paragraaf is een financiële doorrekening gemaakt voor de planperiode 2021-2024. Gebleken is dat er onvoldoende middelen beschikbaar zijn. De daadwerkelijke financiële consequenties zijn bij de Perspectiefnota 2020 inzichtelijk gemaakt en in bovenstaande tabellen meegenomen. Voor de komende jaren wordt voorgesteld om de budgetten voor onderhoud en beheer, groot onderhoud en energieverbruik structureel op te nemen in de begroting en de vervangingen te baseren op inspecties. Via de inspecties wordt de daadwerkelijke onderhouds- en vervangingsbehoefte vastgesteld en vastgelegd in een uitvoeringsplan. Tevens kan afstemming plaatsvinden met het uitvoeringsplan van de discipline verhardingen.

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

17

5.4

Personele Strategie

Voor het beheren van de openbare verlichting is vakkundigheid en capaciteit noodzakelijk. Er dient toezicht gehouden te worden op het dagelijks beheer en onderhoud, meldingen dienen te worden geregistreerd en er dienen zaken als beleid, inzicht in vervangingen, financiën en onderhoudsbestekken opgesteld te worden. Voor deze benodigde inzet van Fte zijn landelijke richtlijnen opgesteld. Afhankelijk van het te beheren areaal wordt een aanbeveling gegeven. Voor de gemeente Nissewaard houdt dit in dat zij voor het beheren en onderhouden van het huidige areaal, 17.000 lichtobjecten, de volgende capaciteit nodig hebben: Functie Toezichthouder Administratie

Taak Toezicht en aansturing op het dagelijks beheer en onderhoud Administratie en verwerken van meldingen en storingen opstellen beheerplan, uitvoeringsplan, bestek en Beleidsmedewerker deelopdrachten Objectbeheerder Controleren en verwerken data Advies en toezicht Advies, toezicht en aansturing CityTec

Het huidige beheer van OVL is als volgt opgesteld Functie Taak Toezichthouder Toezicht en aansturing op het dagelijks beheer en onderhoud Administratie Administratie en verwerken van meldingen en storingen opstellen beheerplan, uitvoeringsplan, bestek en Beleidsmedewerker deelopdrachten Objectbeheerder Controleren en verwerken data (extern) Advies en toezicht Advies, toezicht en aansturing CityTec

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

Fte 1 0,3 0,5 0,2 0,4

Fte 0,5 0,1 0,3 0,2 0,4

18

6

Conclusies en aanbevelingen

Conclusies:  De huidige werkwijze en bijbehorend budget zijn verwerkt in de Perspectiefnota 2020 en zijn voor de komende 4 jaar toereikend voor het in stand houden van de Openbare Verlichting;  Voor het wegwerken van achterstand, het toepassen van LED armaturen bij reguliere vervanging en het toepassen van dim-functionaliteit is gedurende de komende periode (2021-2024) een jaarlijks budget vastgesteld van € 750.000. Aanbevelingen  De financiële besparing op energiekosten beschikbaar stellen om nieuwe LED armaturen aan te schaffen;  Om de mogelijkheden tot integrale aanpak te bevorderen, wordt geadviseerd om in het vervolg een integrale onderhoudskaart op te zetten;  Met dit beheerplan is een nieuwe basis gelegd voor het beheer en onderhoud van de openbare verlichting voor de komende vier jaar. Voorgesteld wordt om de vier jaar het beheerplan te actualiseren. Aandachtspunten Onderstaand een aantal aandachtspunten vanuit de keten OVL om over na te denken en hierover een adviserende rol te pakken.  16C contract o Op grond van artikel 16c van de Elektriciteitsnet 1998 kan de gemeente bij de netbeheerder toestemming vragen om een eigen onderhoudsaannemer, in opdracht van de gemeente, aan het netwerk van Stedin te laten werken. De gemeente wordt dan direct opdrachtgever aan de onderhoudsaannemer.

 Eigen netwerk o Het beheren van een eigen netwerk en niet meer afhankelijk te zijn van een externe netwerkbeheerder (Stedin)  Installatieverantwoordelijke o Het inrichten van een verantwoordelijkheidsproces voor de openbare verlichting o Studiemogelijkheden personeel VOP  Verbetering integrale aanpak o Binnen het beheren van de openbare ruimte een betere aanpak assetmanagement  Onderhoud OVL Voorne-Putten brede aanpak o Contractvorming onderhoud Openbare Verlichting gezamenlijke aanpak omliggende gemeenten van Voorne-Putten (Westvoorne, Brielle en Hellevoetsluis) o Het opstellen van een gezamenlijke missie en visie Openbare Verlichting

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

19

Bijlage 1: Storingsproces

Actie na melding burger

Response tijden

Gemeente meld de storing aan bij aannemer (behandeling van KCC in MOR - intern handeling)

Binnen 2 werkdagen

Aannemer bezoekt storing normale prioriteit

Binnen 5 werkdagen

Aannemer bezoekt storing met gevaar (voor veiligstelling bij aanrijding of direct gevaar)

Binnen 2 uur

Storing, dan neemt de aannemer de melding in onderhoud (normale prioriteit) Storing ondergronds (bv. Netwerkstoring), dan meld de aannemer dit direct door aan Stedin Gemelde storing aan Stedin wordt opgepakt, Stedin bezoekt storing

Storing ondergronds (netwerkstoring), dan neemt Stedin de melding in onderhoud

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

Storing in onderhoud nemen

Binnen 5 werkdagen Op dezelfde dag van bezoek Binnen 5 werkdagen niet urgent en geen wettelijke verplichting, tenzij gehele wijk zonder stroom zit, of huisaansluiting geen stroom

20

Beheerplan Openbare verlichting 2021 - 2024

21