45.Memo Voortgangsrapportage 2023 en herzien Plan van aanpak RES

Memo aan

van

De gemeenteraad

Het college van burgemeester en wethouders

datum

pagina

21 maart 2023

1 van 4

Herzien Plan van aanpak 2022-2026 en Voortgangsrapportage 2023 Regionale Energiestrategie (RES) Rotterdam – Den Haag Inleiding In 2021 heeft de energieregio Rotterdam – Den Haag, waar gemeente Nissewaard deel van uitmaakt, na een intensief proces een belangrijke stap gezet in de energietransitie. De Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 is vastgesteld. Ter uitvoering van de RES 1.0 is vorig jaar een Herijkingsnotitie, Uitgangspuntennotitie en een Plan van Aanpak vastgesteld door het college en ter informatie met uw raad gedeeld. Diverse ontwikkelingen hebben nu geleid tot een herzien Plan van Aanpak 2023 – 2026 (bijlage 1). Naast dit document krijgt uw raad tevens inzicht in de voortgang van de RES door middel van een Voortgangsrapportage 2023 (bijlage 2). Herzien Plan van Aanpak RES 2023 – 2026 Het herzien Plan van Aanpak RES 2023 - 2026 biedt inzicht in de voorziene activiteiten van de RESregio Rotterdam – Den Haag. Het gaat nader in op de focus, bijbehorende werkzaamheden en het samenspel tussen regiopartijen onderling en met de RES-organisatie. Het is vooral gericht op de huidige (gemeentelijke) bestuursperiode en met name de jaren 2023 - 2024, inclusief een doorkijk naar de periode erna. De voorziene activiteiten worden aangevuld door gerichte regionale ondersteuning vanuit de RES-organisatie.

Denk hierbij voor de Uitvoeringslijn Elektriciteit aan bovenlokale projecten zoals Opwek Energie op Rijksgronden (OER), kennis- en informatiedeling en het kick-starten van projecten op specifieke thema’s ten behoeve van regionale opschaling, zoals zon op parkeerterreinen en waterbassins. Voor Warmte wordt de ontwikkeling van de Regionale Structuur Warmte (RSW) met de sleutelprogramma’s gericht gefaciliteerd. Er zijn verschillende aanleidingen voor de herziening van het Plan van aanpak RES 2022-2026: ▪ Door landelijke ontwikkelingen wordt het RES-proces anders ingericht Verschillende ontwikkelingen op landelijk niveau, onder andere ten aanzien van de positie van de RES, inspraak en uit te voeren beoordelingen op bijv. milieueffecten hebben ertoe geleid dat het RES-proces anders wordt ingericht. Deze ontwikkelingen zijn mede ingegeven door de aanstaande invoering van de Omgevingswet. In het RES-proces wordt voortaan onderscheid gemaakt in twee documenten: 1. Een voortgangsrapportage die tweejaarlijks door alle RES-regio’s wordt aangeboden aan Nationaal Programma RES (NPRES) en Planbureau voor de Leefomgeving (PBL),

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

21 maart 2023

2 van 4

Herziening PvA 2022-2026 en Voortgangsrapportage 2023 RES Rotterdam – Den Haag

waarvan de eerstvolgende uiterlijk 1 juli 2023 dient te worden aangeboden. Dit document heeft geen kaderstellend karakter en is daarom niet plan-MER-plichtig; 2. De RES Herijking 2.0, de RES Herijking 3.0 etc. De RES Herijking heeft geen vaste ritmiek omdat het om regionaal maatwerk gaat. Dit document is in veel gevallen wel plan-MER-plichtig. Concreet is – anders dan eerder verwacht - in de komende periode geen Herijking RES 2.0 voorzien. De RES 1.0 is nog steeds actueel en de focus ligt op de uitvoering hiervan. Wanneer blijkt dat een herziening van de RES 1.0 nodig is, wordt dit proces parallel aan de uitvoering opgestart. Kanttekening: met het voorlopige uitstel van de herijking RES 2.0 vervalt ook de planMER als direct voortvloeisel hiervan. Tegelijkertijd kan een plan-MER ondersteunend werken aan de uitvoering van de ambities uit de RES 1.0. Op bestuurlijk niveau vinden er momenteel nog gesprekken plaats over de manier waarop een plan-MER onderdeel is van de concretisering en uitvoering van de ambities uit de RES. In het herzien Plan van aanpak is nog niet geanticipeerd op de uitkomst hiervan. De PlanMER is daarom geen onderdeel van het Plan van Aanpak. ▪

Toevoegingen en behoeften leiden tot (nieuwe/extra) aandachtspunten in RES-proces De afgelopen periode zijn zowel bestuurlijk, als ambtelijk bij de regiopartijen toevoegingen en behoeften verzameld. Uitkomst hiervan is dat er verdere aandacht wordt gevraagd in het RES-proces voor de (mogelijke) problemen rondom netcongestie, innovatie en andere vormen van opwek (zoals kernenergie), de impact van de verdere elektrificatie en het organiseren en ‘kickstarten’ met capaciteit en expertise ten behoeve van de vergroting van de uitvoeringskracht. Deze thema’s worden onderzocht en dit vindt parallel plaats aan de uitvoering van de RES 1.0. Op basis van de onderzoeken wordt gedurende 2023 in bestuurlijk overleg bepaald of, en hoe deze onderzoeken leiden tot aanpassing of aanvullingen van de (scope van de) RES. Mogelijk, en na expliciete bestuurlijke instemming in het Bestuurlijk Netwerk Energie MRDH (BNE MRDH), kunnen deze worden uitgewerkt tot onderdelen van de Herijking RES 2.0.

▪

Realisatie van de RES 1.0 vraagt om een gerichte en planmatige aanpak en bijbehorende coördinatie, organisatie en middelen De RES vormt een langjarige regionale samenwerking om tot ambities en invulling daarvan te komen. Hoewel veel activiteiten die bijdragen aan de doelstellingen van de RES plaatsvinden op (boven)lokaal niveau, vraagt dit regionaal om afstemming en ondersteuning. Om gericht en effectief te werk te kunnen gaan, om van elkaar te leren, waar mogelijk schaalvoordelen te benutten en bovenlokale activiteiten te coördineren. Daarbij laat de voortgang in de uitvoering zien dat het niet eenvoudig is om de ambities van de RES 1.0 te realiseren. Er wordt hard gewerkt en resultaten worden geboekt, tegelijkertijd is versnelling en opschaling nodig om de ambities waar te maken, en zo een passende regionale bijdrage te leveren aan de afspraken uit het Klimaatakkoord. Het herzien plan van aanpak biedt hiervoor handvatten.

datum

pagina

betreft

21 maart 2023

3 van 4

Herziening PvA 2022-2026 en Voortgangsrapportage 2023 RES Rotterdam – Den Haag

Voortgangsrapportage 2023 In navolging op de vastgestelde RES 1.0 wordt tweejaarlijks een Voortgangsrapportage opgesteld, conform de landelijke lijn. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat, om goed zicht te houden op het doelbereik van alle RES-regio’s, de voortgang systematisch elke twee jaar in beeld wordt gebracht en vastgelegd. De Voortgangsrapportage 2023 is daarvan de eerste. De Voortgangsrapportage 2023 beschrijft en verantwoordt de stappen die tussen juli 2021 en juli 2023 zijn gezet in de realisatie van de ambities zoals die zijn opgenomen in de RES 1.0. Door gestructureerd informatie te bundelen ontstaat er een regionaal beeld van wat er al bereikt is en wat er nog gedaan moet worden om de ambities in te vullen. Het biedt op die manier niet alleen inzicht in de vorderingen en wat werkt, bijvoorbeeld als basis voor onderlinge uitwisseling. Ook vergroot het de grip op de opgave, aangezien het een basis kan bieden voor het regionale bestuurlijke gesprek over mogelijk aanvullende of andersoortige activiteiten om de doelen te bereiken. De voortgangsrapportage is beleidsarm en kent geen (nieuwe) voorgenomen besluiten. De voortgangsrapportage is constaterend van aard en beschrijft de vorderingen in de realisatie van ambitie. Het bevat of verwoordt geen nieuwe keuzes of ambities.

Van een eventuele ‘RES 2.0’ is pas sprake bij aanpassing van kaders en ambities ten opzichte van de RES 1.0. Hiervan is vooralsnog geen sprake, de focus van de activiteiten in de RES-regio ligt vol op het invulling geven van de gestelde ambities. Door dit niet-kaderstellend karakter is het ook niet plan-MER plichtig. De voortgangsrapportage wordt aangeboden aan het Nationaal Programma RES (NP RES) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Zij analyseren en beoordelen de 30 voortgangsrapportages. Zo ontstaat er een landelijk beeld of de beoogde ambities van de regio’s waargemaakt worden en dus of de landelijke doelen worden behaald. Stand van zaken voortgang RES-proces Ondanks inspanningen mét resultaten ligt de RES-regio Rotterdam – Den Haag nog niet op koers. Om de gestelde ambities in 2030 te realiseren zijn fikse uitdagingen te overwinnen. De stand van zaken ten aanzien van de duurzame opwek van energie is: ▪ Op het moment van peilen (februari 2023) is er 1,04 Terawattuur (TWh) gerealiseerd in de regio. De ambitie is 2,8 – 3,2 TWh. Dit betekent dat er in de periode tot aan 2030 nog 1,76 TWh gerealiseerd moet worden, om de onderkant van de bandbreedte van de ambitie te bereiken. ▪ Veel van de mogelijke locaties voor realisatie zon en wind vallen af vanwege bestuurlijk/politieke redenen.

Dit verkleint de kans op het realiseren van de gezamenlijke ambities aanzienlijk en verlegt de realisatiedruk naar andere gebieden binnen de regio. ▪ De ‘pijplijn’ droogt op. Er is weinig vooruitgang van ambitie naar de start van uitvoering (de pijplijn). ▪ Inpassing verdient de aandacht met het oog op netcongestie. Ook de voortgang voor de regionale structuur warmte (RSW) is opgenomen, waarbij de focus ligt op de optimale inzet van regionaal beschikbare bronnen. ▪ De regionale structuur warmte laat voortgang zien en heeft tegelijkertijd nog een lange weg te gaan. De capaciteit en het bereik van de huidige warmtetransportleidingen en gebruikte bronnen zijn onvoldoende voor het bereiken van ambities in de hele regio. Er is afstemming

datum

pagina

betreft

21 maart 2023

4 van 4

Herziening PvA 2022-2026 en Voortgangsrapportage 2023 RES Rotterdam – Den Haag

▪

nodig tussen verschillende projecten om te voorkomen dat projecten onnodig met elkaar concurreren. De huidige lokale aanpakken en de regionale ontwikkelingen moeten hierbij beter op elkaar worden afgestemd. Er is vraag naar bovenlokale coördinatie en regie. Tegelijkertijd zijn de huidige wet- & regelgeving en financiële instrumenten onvoldoende om de warmtetransitie met voldoende vaart en omvang te realiseren.

De benodigde intensivering wordt reeds ondersteund door de beschikbaar gekomen rijksmiddelen. Aangevuld met de bijbehorende bestuurlijke actiebereidheid en benodigde transparantie, biedt dit goede handvatten om de regionale ambitie waar te maken. Bijlagen: 1. Herzien Plan van aanpak RES 2022-2026 2. Voortgangsrapportage RES 2023