45.Memo update Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond Q1 2024

Memo aan

van

Raad

Wethouder Stengs

datum

pagina

19 december 2023

1 van 6

Update Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) In deze memo brengen wij op de hoogte van de laatste stand van zaken omtrent ontwikkelingen GRJR. Deze memo betreft informatie over de kostenbeheersing specialistische jeugdhulp en Kadernota 2025, JeugdhulpPlus waaronder de ontwikkelingen afbouw Jeugdhulp+ en actualisatie Bovenregionaal Plan en als laatste over de Jeugdbescherming en-reclassering. Onderaan deze memo vindt u de planning en proces van de informatie die u tegemoet gaat komen in het eerste half jaar 2024. Eerder bent u al geïnformeerd over deze onderwerpen via een brief van de GRJR en tijdens de commissievergadering van 23 november 2023. 1. Kostenbeheersing specialistische jeugdhulp GRJR en Kadernota 2025 De financiële ontwikkelingen en maatregelen naar aanleiding van de tweede bestuursrapportage GRJR zijn al eerder aan bod gekomen in de commissievergadering van 23 november 2023. De GRJR werkt aan het samenstellen van een maatregelenpakket voor de kostenbeheersing. Dit pakket bevat maatregelen waarvoor verschillende partijen in de keten aan de lat staan. Er zijn maatregelen die door de GRJR Uitvoeringsorganisatie zelf worden opgepakt, maatregelen in het gemeentelijk domein die door gemeenten zelf al dan niet in onderlinge afstemming worden opgepakt, en maatregelen die aanbieders moeten oppakken.

Er wordt hard gewerkt om deze maatregelen met alle betrokken partijen door te nemen. Ook vindt afstemming plaats over de sturing en monitoring van het pakket door middel van een regionale bestuursopdracht. De vaststelling van een regionale bestuursopdracht met dit maatregelenpakket is gepland voor het AB van 16 februari 2024. Ondertussen neemt de GRJR al die maatregelen die geen besluitvorming vergen. Maatregelen waar u aan moet denken is inzetten van kort cyclisch werken (beschikkingen met een bepaalde duur, meer en eerdere evaluaties), inzetten op huisartsenroute regionaal naar ambulante GGZ zorg afschalen naar lokaal etc. In de concept Kadernota 2025 wordt uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling en beheersing van de jeugdhulpuitgaven. Ook is de trendmatige kostenontwikkeling regionaal doorgerekend. Ondanks alle inzet en voortvarendheid waarmee kostenbeheersingsmaatregelen worden ingezet, is de verwachting niet dat de uitgaven hiermee heel snel met grote klappen kunnen worden verlaagd. De Kadernota bevat de uitgangspunten voor de GRJR-begroting 2025. Het belangrijkste uitgangspunt is dat de GRJR – in lijn met de oproep van raden in eerdere zienswijzen bij de begroting 2024 – zo

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

19 december 2023

2 van 6

update GRJR

realistisch mogelijk begroot en daarbij rekening houdt met trendmatige ontwikkelingen. De effectiviteit van maatregelen voor kostenbeheersing is nog niet bekend en kan dus nog niet worden opgenomen worden bij de kaders voor de begroting 2025. De provincie ziet er straks bij de begrotingsuitwerking ook op toe dat er niet te lichtvaardig besparingen worden ingeboekt. De Kadernota 2025 zelf wordt met een aparte brief aan uw aangeboden inclusief de mogelijkheid tot Een zienswijze. 2. JeugdhulpPlus Afbouw JeugdhulpPlus JeugdhulpPlus (ook wel gesloten jeugdhulp genoemd) is een jeugdhulpvorm voor jeugdigen die voor zichzelf en/of hun omgeving een gevaar vormen. Deze jeugdigen kampen met ernstige psychische problemen en/of een licht verstandelijke beperking en vertonen bijvoorbeeld agressief gedrag richting anderen, zijn suïcidaal of slachtoffer van een loverboy. Als lichtere vormen van jeugdhulp geen oplossing meer bieden, kan de kinderrechter een machtiging gesloten jeugdhulp afgeven. •

De overheid stuurt aan op afbouw van gesloten jeugdhulp. Dit is een opdracht die al langer loopt, echter de ambities die gesteld waren liepen over een langere periode. In de afgelopen jaren daalde het aantal jeugdigen dat gebruik maakte van JeugdhulpPlus sterker dan de ambitie die opgelegd was. Deze daling is positief, maar heeft ook een keerzijde. De afbouw van JeugdhulpPlus gaat in zo’n rap tempo dat de twee aanbieders in onze regio financiële problemen hebben. In onze regio gaat dit om de aanbieders iHub en Schakenbosch. Mede doordat de afbouw sneller ging dan de opgelegde ambities en er daardoor onvoldoende tijd aanwezig was voldoende en effectieve alternatieven te ontwikkelen. Daardoor worden vaak zeer (zorg)intensieve trajecten in de open jeugdhulp ingezet. Een voorbeeld hiervan is 1-op-1-begeleiding, waarbij een jeugdige gedurende zijn 24-uurs verblijf in een open setting continue individuele begeleiding krijgt. Deze veel duurdere open trajecten zorgen voor een enorme kostenstijging en zijn in sommige gevallen niet beter voor het kind.

•

Opbouw alternatieven. Het ontwikkelen van alternatieve hulp voor JeugdhulpPlus is een opgave voor de zeven systeemaanbieders van Jeugdhulp Rijnmond. Zij hebben in het bestaande contract opdracht gekregen om te zorgen voor een dekkend zorglandschap. Er lopen vier actielijnen: 1. Bovenregionaal expertisenetwerk: Aan de hand van een analyse over ontbrekend zorgaanbod voor jongeren met een intensieve zorgvraag door de gecertificeerde instellingen in het landsdeel Zuidwest, worden diverse voorzieningen in het landsdeel ontwikkeld. 2. Een analyse van zorgvragen van jongeren in JeugdhulpPlus: voor iedere soort zorgvraag moet een passend open zorgaanbod worden ontwikkeld. Momenteel wordt voor meerdere doelgroepen gewerkt aan een eerste opzet van alternatieve ondersteuning. 3. De systeemaanbieders ontwikkelen individueel en gezamenlijk alternatief aanbod. 4. Diverse andere acties, zoals: - Jeugdhulpprofessionals structureel zicht geven op het zorgaanbod in de regio.

datum

pagina

betreft

19 december 2023

3 van 6

update GRJR

- Nagaan of ervaringsdeskundigen kunnen worden ingeschakeld om jongeren op de wachtlijst voor specialistische jeugdhulp en hun ouders te ondersteunen. - Nagaan of de systeemaanbieders samen kunnen komen tot een intern bijscholingsprogramma. - Het thema veiligheid betrekken bij een intern scholingsprogramma, in samenwerking met de prestatieaanbieders (forensische jeugdhulp).

•

Financiële gevolgen voor JeugdhulpPlus-aanbieders Door de snelle afbouw van de JeugdhulpPlus zijn aanbieders iHUB en Schakenbosch financieel in zwaar weer gekomen. In eerste instantie werd dit zichtbaar door leegstand waarvoor aanbieders niet gecompenseerd werden. Later, en dat gebeurde met name bij iHUB, viel een verzwaring van de doelgroep in de open jeugdhulp op. Jeugdigen waarvoor de kinderrechter eerder een Machtiging Gesloten Jeugdhulp uitsprak, worden nu in de open jeugdhulp geplaatst. De zorgvraag die deze jeugdigen hebben, blijft echter wel hetzelfde. De huidige open groepen zijn niet voldoende toegerust op deze doelgroep. Door de verzwaring van de doelgroep en de maatregelen (extra personeel t.b.v. veiligheid etc.) zorgen voor nog grotere financiële problemen bij iHUB. Gemeenten zijn verplicht om zorgcontinuïteit te borgen omdat JeugdhulpPlus een zorgvorm is die door het ministerie gezien wordt als cruciale jeugdhulp. De jeugdautoriteit (JA) ziet hier dan ook op toe. Omdat de continuïteit van zorg onder druk staat vanwege de financiële situatie bij de twee zorgaanbieders, staan alle gemeenten van Zuid-Holland onder interbestuurlijk toezicht van het rijk. Om de zorgcontinuïteit te borgen werkt het landsdeel Zuidwest samen met de twee aanbieders aan herstel- en continuïteitsplannen.

Deze plannen zijn vertaald naar wat er financieel nodig is om weer duurzaam rendabel verder te kunnen. In dit kader heeft Rijnmond samen met het landsdeel gezorgd voor een lening/voorschot voor een van de aanbieders. Deze is inmiddels afbetaald. Nu loopt nog een financiële faciliteit, waarvan deze aanbieder in nood gebruik kan maken. Hier is tot nu toe nog geen beroep op gedaan.

•

Actualisatie Bovenregionaal Plan De GRJR trekt voor de afbouw van JeugdhulpPlus op met de overige vier jeugdhulpregio’s in landsdeel Zuidwest (dit komt overeen met de provincie Zuid-Holland). De jeugdhulpregio’s in het landsdeel maken gezamenlijk afspraken hoe we de toekomst van de JeugdhulpPlus voor ons zien en wat wij van de zorgaanbieders hierin verwachten. Dit is vastgelegd in een bovenregionaal plan JeugdhulpPlus. Het betreft een actualisatie van de in april 2023 vastgestelde actualisatie. Het plan bevat het toekomstperspectief op gesloten jeugdhulp in het landsdeel Zuidwest (alle jeugdhulpregio’s binnen Zuid-Holland). In de actualisatie stabiliseren we de afbouw zodat we alternatieven kunnen ontwikkelen. In het AB GRJR 16 april 2023 is de eerste actualisatie van het bovenregionale plan JeugdhulpPlus (JHP) vastgesteld. Vanuit VWS is de opdracht aan coördinerend gemeente Rotterdam om elk half jaar het plan te actualiseren. In deze tweede actualisatie is gekeken naar de input van de Herstel- en Continuïteitsplannen (HCP’s) en de onderwerpen die het

datum

pagina

betreft

19 december 2023

4 van 6

update GRJR

afgelopen half jaar zijn uitgewerkt. Daarnaast geeft het plan een doorkijk voor het komende half jaar. De capaciteitsambitie is in tijd bijgesteld, wat de belangrijkste wijziging is die doorgevoerd is. In de eerste actualisatie was de ambitie om per 1-1-2025 maximaal 54 gesloten bedden te hebben, aangevuld met 45 plekken in hybride groepen. Dat zijn groepen waar jeugdigen met ernstige problematiek worden geholpen zowel met als zonder machtiging gesloten jeugdhulp. De realiteit op dit moment is dat de huidige capaciteit (125 plekken voor JHP) 100% bezet is en de alternatieven nog niet voldoende gerealiseerd zijn. De eerder geformuleerde ambitie van 54 gesloten bedden blijft wel overeind, maar er is oog voor een realistischer tempo voor de afbouw van de capaciteit JHP. De ambitie willen we per 1-1-2028 gerealiseerd zien. 3. Jeugdbescherming en -reclassering De jeugdbescherming staat onder druk. Ook in onze regio is dat het geval. Een van onze Gecertificeerde Instellingen, Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond (JBRR), heeft vanaf begin 2022 bij ons aangegeven zich zorgen te maken over het niet behalen van de met hen afgesproken KPI’s. Zo kan er niet altijd een (vaste) jeugdbeschermer worden toegewezen na een opgelegde maatregel en wordt het overleg met de wijkteams niet altijd binnen de afgesproken termijn gehouden.

De oorzaken hiervan liggen in werkdruk, het verloop van medewerkers binnen de jeugdbescherming en de arbeidsmarkt in het algemeen. Hun taak betreft het uitvoeren van maatregelen in het kader van de jeugdreclassering en jeugdbescherming voor alle jeugdigen in onze regio die dit nodig hebben. Dit zijn wettelijke taken zoals de ondertoezichtstelling, voogdij en jeugdreclassering. Voor de inzet van deze wettelijke taken ten behoeve van een gezin of kind heeft de rechter een besluit genomen, zijnde een maatregel. Ondanks de getoonde inzet van de drie GI’s die in onze regio actief zijn blijven de resultaten bij JBRR achter. De crisis in de jeugdbescherming is al langer aan de gang en is complex en zien wij landelijke ook terug. Om het tij te keren is er inzet van de hele keten nodig: gemeenten/wijkteams, zorgaanbieders en uiteraard de GI’s zelf. De veiligheid voor kinderen en gezinnen staat altijd voorop. Dit betekent ook dat de toename van wachttijden voorkomen moet worden. •

Uitvoering plan van aanpak JBRR De GRJR stuurt op verbetering van de dienstverlening en de bedrijfsvoering bij JBRR, zonder de GI’s in de steek te laten. Dit gebeurt in nauwe afstemming tussen het bestuur van de GRJR en dat van JBRR. JBRR werkt conform een plan van aanpak aan verbetering en legt maandelijks verantwoording af over de voortgang. JBRR zet met name in op het behoud van medewerkers, het werven van nieuwe medewerkers, het aanpakken van de werkdruk en een gezonde werkomgeving. Helaas blijft het verloop vooralsnog hoger dan de nieuwe aanwas. De invoering van de landelijke tarieven per 1 januari 2024 kan hier een positieve bijdrage aan leveren. Een feit blijft dat de gehele branche last heeft van krapte op de arbeidsmarkt.

datum

pagina

betreft

19 december 2023

5 van 6

update GRJR

•

Landelijke tarieven Jeugdbescherming staat landelijk onder druk, daarom hebben het Rijk en de VNG 18 oktober jl. een akkoord gesloten over een gezamenlijke investering van structureel €60 miljoen per jaar in een landelijk tarief voor jeugdbescherming en jeugdreclassering. Zij hebben afspraken gemaakt over een Handreiking landelijke tarieven waarmee gemeenten een adequate bekostiging kunnen realiseren voor de uitvoering van jeugdbescherming en jeugdreclassering. Dit draagt bij aan een lagere workload en minder werkdruk voor jeugdbeschermers, zodat er voor hen voldoende tijd en ruimte beschikbaar is om de meest kwetsbare kinderen die in hun ontwikkeling worden bedreigd, goed te beschermen en deze gezinnen te ondersteunen. Rijk en VNG zien het als een gezamenlijke opgave om deze verlaging van de workload voor de GI’s mogelijk te maken. Gegeven de krapte op de arbeidsmarkt en de tijd die het kost om jeugdbeschermers op te leiden, is het niet realistisch om in 2024 in alle regio's al volledig naar de nieuwe landelijke normen te werken. 2024 is daarmee een overgangsjaar voor een dekkend landelijk tarief in 2025. Het Rijk draagt met ingang van 2024 landelijk structureel €30 miljoen per jaar bij aan de verlaging van de workload.

De gemeenten in het land dragen met ingang van 2024 structureel €25 miljoen bij aan deze verlaging en met ingang van 2025 €30 miljoen structureel, mits de daling van de cliëntenaantallen in de tweede helft van 2023 hen daartoe daadwerkelijk de ruimte biedt. De gemeenten dekken hun bijdrage door het budget dat zij in 2022 hebben uitgegeven aan jeugdbescherming en jeugdreclassering constant te houden. Doordat het aantal jeugdigen in de jeugdbescherming in 2023 daalt, ontstaat bij gelijkblijvende budgetten ruimte om het tarief te verhogen. Rijk en gemeenten hebben afspraken gemaakt om de ontwikkeling van het aantal cliënten nauwgezet te monitoren. De structurele Rijksbijdrage van €30 miljoen wordt gedekt uit de €50 miljoen die het kabinet bij de Voorjaarsnota van 2023 structureel beschikbaar heeft gesteld voor versterking van de jeugdbescherming.

•

Subsidieaanvragen 2024 In de subsidiebeschikking op de subsidieaanvragen 2024 van de drie GI’s legt de GRJR de verwachtingen van de GI’s vast als het gaat om groeien naar de normen. Dit gebeurt in de AB-vergadering van 15 december. Voor verbetering van de specifieke situatie van JBRR is daarnaast nog een plan van aanpak voor de 1e helft van 2024 nodig. Besluitvorming hierover vindt in het AB van februari 2024 plaats

datum

pagina

betreft

19 december 2023

6 van 6

update GRJR

Voorlopige planning en proces informatie GRJR 2024 Informatie/ bijeenkomst 1 Eenmalig gesprek t.b.v. meerdere zienswijzen GRJR 2024 met fracties voorafgaand aan opstarten besluitvormingsproces 2 Start zienswijze procedure Kadernota 2024 én zienswijze WGR GRJR- raad 3 Gezamenlijke radenbijeenkomst VPGO Kadernota 2025 4 Start zienswijze procedure begroting 2025- raad 5 Gezamenlijke radenbijeenkomst VPGO begroting 2025

Datum Ma 15 jan 18.00-19.00

Febr 2024

20 maart 2024

Mei/ juni juni