45.Memo Uitwerking motie Inzicht in vrije ruimte begroting
Tekst van het document
Memo aan
van
Gemeenteraad
College van B&W
datum
pagina
2 december 2025
1 van 4
Uitwerking motie Inzicht in vrije ruimte begroting Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij willen wij u informeren op welke wijze uitvoering wordt gegeven aan de motie Inzicht in vrije ruimte begroting. Zoals afgesproken tijdens de thema avond met de raad over de begroting 2026 – 2029 d.d. 7 oktober 2025 is het uitwerkingsvoorstel met betrekking tot deze motie besproken in de Auditcommissie van 4 november 2025. De uitkomsten van deze bespreking zijn meegenomen in de onderstaande uitwerking. Motie “Inzicht in vrije ruimte begroting” In de raadsvergadering van 9 juni jl. is de motie “Inzicht in vrije ruimte begroting” aangenomen. Hierin is het volgende verzoek gedaan aan het college. Verzoek aan het college In de programmabegroting, tussenrapportages en perspectiefnota voortaan per programma inzichtelijk te maken: a. welk deel van de lasten juridisch verplicht is; b. welk deel beleidsmatig (contractueel of bestuurlijk) gebonden is; c. welk deel als vrij inzetbaar wordt beschouwd; d. dit overzicht visueel en toegankelijk vorm te geven (bijvoorbeeld in tabel- of cirkeldiagramvorm). Voorstel uitwerking motie Inzicht in vrije ruimte begroting Het belangrijkste en tevens meest lastige vraagstuk bij de uitwerking van dit verzoek is het budgettair duiden/vertalen van het onderscheid juridisch (wettelijk) verplicht en beleidsmatig verplicht.
Waar het hier in feite over gaat is de mate van beleidsvrijheid die een gemeente heeft om taken naar eigen inzicht (al dan niet) op te pakken en uit te voeren. Dit is niet met een ‘schaartje’ te knippen. Zoals de Raad voor het Openbaar Bestuur eerder stelde “Er is geen absoluut objectieve maat voor het vaststellen voor de mate van beleidsvrijheid.1” Daarbij is het goed te vermelden dat behalve het begrotingssaldo Algemene Dienst en de stelpost Sociaal Domein iedere euro minimaal beleidsmatig is gebonden door eerdere raadsbesluiten.
1
Rapport Beleidsvrijheid geduid (maart 2019) van de Raad voor het Openbaar bestuur, pagina 17.
Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl
datum
pagina
betreft
2 december 2025
2 van 4
Uitwerking motie Inzicht in vrije ruimte begroting
De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft in maart 2019 het rapport Beleidsvrijheid geduid uitgebracht. Daarin wordt op een schaal van 1 t/m 10 aangegeven in hoeverre per cluster (Gemeentefonds) dan wel per taakveld een gemeente over geen beleidsvrijheid (een score van 1) beschikt dan wel volledige beleidsvrijheid (een score van 10) heeft. Voorgesteld wordt om de duiding per cluster te hanteren om per programma aan te geven welk deel van de lasten wettelijk dan wel beleidsmatig verplicht is en welk deel als vrij besteedbaar bestempeld kan worden. De tabel per cluster ziet er als volgt uit.
Bron: Rapport Beleidsvrijheid geduid (maart 2019) van de Raad voor het Openbaar bestuur, pagina 18. Gegeven de bovenstaande tabel kan de beleidsvrijheid per programma, conform de programmabegroting van Nissewaard, als volgt worden geduid. Hierbij zijn de clusters “Onroerende zaken” en “Overige eigen middelen” overigens buiten beschouwing gelaten omdat dit inkomstenclusters zijn en onderstaand wordt gekeken naar de beleidsvrijheid ten aanzien van de lasten.
datum
pagina
betreft
2 december 2025
3 van 4
Uitwerking motie Inzicht in vrije ruimte begroting
Bepalen scores beleidsvrijheid per programma a.h.v. rapport Beleidsvrijheid geduid (ROB) Bestuur en dienstverlening Bestuur en algemene ondersteuning Score beleidsvrijheid
Schoon, heel en veilig Openbare Orde en Veiligheid Riolering en reiniging Educatie Cultuur en Ontspanning Samenkracht en burgerparticipatie Inkomen en participatie Infrastructuur en gebiedsontwikkeling Totaal Score beleidsvrijheid (€ 564,21 miljoen / € 92,07 miljoen = 6)
Duurzaam ontwikkelen en wonen Infrastructuur en gebiedsontwikkeling Score beleidsvrijheid
Ondernemen en ontspannen Cultuur en Ontspanning Score beleidsvrijheid
Leren, participeren en ondersteunen Inkomen en participatie Jeugd Educatie Maatschappelijke ondersteuning Samenkracht en burgerparticipatie
Score beleidsvrijheid 2 2 Gewogen (score bel.vrijheid x bedrag) 12.652.759 50.611.036 19.554.163 97.770.815 6.612.880 13.225.760 19.140.874 172.267.866 1.447.764 4.343.292 531.598 1.063.196 32.133.151 224.932.057 92.073.189 564.214.022
Score beleids- Lasten in € vrijheid 4 5 2 9 3 2 7 6 Score beleidsvrijheid 7 7 Score beleidsvrijheid 9 9
Gewogen (score bel.vrijheid x bedrag) 74.512.384 149.024.768 49.339.886 148.019.658 10.822.539 32.467.617 47.930.399 191.721.596 17.458.894 52.376.682
Score beleids- Lasten in € vrijheid 2 3 3 4 3
datum
pagina
betreft
2 december 2025
4 van 4
Uitwerking motie Inzicht in vrije ruimte begroting
Volksgezondheid Totaal Score beleidsvrijheid (€ 609,72 miljoen / € 209,09 miljoen = 3)
Overzichten Bestuur en algemene ondersteuning Score beleidsvrijheid
4
9.027.459 36.109.836 209.091.561 609.720.157
3 Score beleidsvrijheid 2 2
In de bijlage is voor de programma’s aangegeven hoe dit zich cijfermatig en grafisch vertaald. Daarbij zijn ook de verschillende soorten lasten cijfermatig en grafisch weergegeven. Verwerking in Planning- en Controlstukken In de motie wordt gesproken over het zowel in de programmabegroting, tussenrapportages als de perspectiefnota opnemen van de gevraagde informatie. Nu zal naar verwachting het inzicht op dat vlak (welk deel is juridisch dan wel beleidsmatig verplicht en welk deel is vrije ruimte) voor een boekjaar zeer beperkt wijzigen. Verder wordt in zowel de perspectiefnota als de tussenrapportage altijd vermeld hoe het meerjarige begrotingssaldo (saldo Algemene Dienst en stelpost Sociaal Domein) zich ontwikkelt. In het kader van vrije ruimte dan wel het beeld van hoeveel er bezuinigd moet worden, zijn dit toch de belangrijkste posten. Tegen deze achtergrond en de bespreking in de vergadering van de Auditcommissie op 4 november jl. wordt de gevraagde informatie opgenomen in de programmabegroting. Evaluatie In de Audicommissie is tevens afgesproken om na 2 jaar de uitwerking van de motie “Inzicht in vrije ruimte begroting” te evalueren.