4. ORR; Onderzoeksrapport Goed geïnformeerd, sterk gefundeerd – Inventarisatieonderzoek naar de gemeentelijke informatievoorziening bij funderingsproblematiek

Goed geïnformeerd, sterk gefundeerd Inventarisatieonderzoek naar de gemeentelijke informatievoorziening bij funderingsproblematiek

Gemeenten Rotterdam, Albrandswaard, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Nissewaard en Voorne aan Zee. Rapport | augustus 2025

ADVERTENTIE

Bakkie oplos koffie orr.nl/oploskoffie

Vo

woord

In de regio Rotterdam-Rijnmond zijn funderingsproblemen voor steeds meer inwoners een bron van zorg. Wij ontvangen signalen van mensen die worden geconfronteerd met verzakkingen, onzekerheid over hun woning en gebrek aan duidelijkheid over waar ze terecht kunnen voor hulp of advies. Voor deze inwoners is het vaak onduidelijk wat hun rechten zijn, welke verantwoordelijkheden ze dragen en welke ondersteuning zij kunnen verwachten van hun gemeente. Zij raken daardoor verdwaald in niemandsland. Als Ombudsman Rotterdam-Rijnmond (ORR) zijn wij er om deze zorgen te signaleren, zichtbaar te maken en te onderzoeken of overheden inwoners hierin voldoende meenemen en ondersteunen.

Wij hopen met dit rapport gemeenten te stimuleren om hun aanpak te versterken en inwoners beter te betrekken bij de soms complexe keuzes die funderingsherstel met zich meebrengt. We roepen gemeenten op om niet af te wachten tot problemen zich aandienen, maar om actief in gesprek te gaan met inwoners. Op tijd, op een toegankelijke manier en altijd met oog voor de menselijke maat.

Marianne van den Anker Ombudsvrouw Rotterdam-Rijnmond (ORR)

Funderingsproblematiek is niet alleen een technisch of juridisch dossier. Het raakt mensen letterlijk en figuurlijk in hun leefwereld. Vanuit dat inzicht zijn wij dit inventarisatieonderzoek gestart. We hebben in kaart gebracht hoe gemeenten in onze regio omgaan met funderingsproblematiek, specifiek als het gaat om informatievoorziening, ondersteuning en participatie van inwoners. Dat deden we door 22 gesprekken te voeren met gemeenten, bewoners en andere direct of indirect betrokkenen. In dit onderzoek hanteren we de participatieladder van het KCAF als toetsingskader: in hoeverre worden inwoners alleen geïnformeerd, of krijgen ze ook inspraak, zeggenschap en de mogelijkheid om mee te beslissen? Een belangrijk uitgangspunt binnen dit onderzoek is het door ORR ontwikkelde concept 'zimmen': Zeggenschap, Inspraak, Meepraten en Meebeslissen. Het is een kernbegrip in ons werk en vormt een leidraad om te beoordelen of inwoners daadwerkelijk invloed hebben op beleid dat hen raakt.

/ 03

RAPP

ULI 2025 R

JULI 2025 RT

PO

OR

T I B2025 RAP

AP

INHOUDSOPGAVE

TJ

GOED GEÏNFORMEERD, STERK GEFUNDEERD

OR

/ 04 L JU P

/ INVENTARISATIEONDERZOEK

Hoe informeert, helpt en ondersteunt de gemeente inwoners bij (toekomstige) funderingsproblemen?

p 6.

Samenvatting

p 12.

p 18.

p 28.

p 16. Regiogemeenten

Rotterdam

Aanleiding en

theoretisch kader

Onderzoeksmethode

Resultaten en bevindingen

26. p 41.

Verbetering

4

p 42.

Routekaart

Eindconclusie en aanbevelingen

p 24. Bestuurlijke reactie

3

Rotterdam

2

Regiogemeenten

1

Participatieladder (KCAF) Laat zien in welke mate gemeenten verantwoordelijkheid nemen in participatie van inwoners Trede 4: Actief faciliteren Trede 3: Faciliteren Trede 2: Actief informeren Trede 1: Regulier beleid

Behoorlijheidswijzer Helpt beoordelen of overheidsoptreden duidelijk, tijdig, zorgvuldig en respectvol is

Zimmen Een nieuw werkwoord dat is ontstaan uit de samenvoeging van de woorden Zeggenschap, Inspraak, Meepraten en Meebeslissen

/ 05

Samenvatting

/ 06

Funderingsproblemen zijn in de regio Rotterdam-Rijnmond een groeiende zorg. Steeds meer inwoners krijgen ermee te maken, maar weten niet goed waar ze terechtkunnen voor informatie, hulp of advies. Vaak is onduidelijk wie verantwoordelijk is, welke mogelijkheden er zijn en hoe hun gemeente hen ondersteunt. Tegelijkertijd nemen de risico’s toe door bodemdaling, verouderde bouw en klimaatverandering.

Als ORR onderzochten wij hoe gemeenten omgaan met funderingsproblematiek. We deden dit in Rotterdam en in de regiogemeenten Albrandswaard, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Nissewaard en Voorne aan Zee. Via 22 gesprekken met bewoners, ambtenaren, uitvoerders, experts en maatschappelijke organisaties kregen we een rijk en genuanceerd beeld van de huidige aanpak en waar ruimte voor verbetering ligt.

Onze hoofdvraag is:

Hoe worden inwoners door hun gemeente geholpen, geïnformeerd en ondersteund bij hun (toekomstige) funderingsproblemen? We toetsen deze vraag aan de volgende kaders:

/ 07

1.De participatieladder van het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) [1], die laat zien in welke mate gemeenten verantwoordelijkheid nemen: van alleen informeren tot actief beleid en ondersteuning;

2. Ons eigen concept van zimmen: zeggenschap, inspraak, meepraten en meebeslissen;

3. De behoorlijkheidswijzer, die helpt beoordelen of overheidsoptreden duidelijk, tijdig, zorgvuldig en respectvol is.

[1] Stichting Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) Het KCAF is een stichting zonder winstoogmerk met als doel het verzamelen, ontwikkelen en ontsluiten van kennis over de aanpak en preventie van funderingsproblemen. Het fungeert als nationaal funderingsloket voor alle vragen over funderingsonderzoek, herstel, financiering, preventie en innovatie.

/ 08

De participatieladder van het KCAF is hierbij vooral ingezet om te bepalen hoe actief gemeenten hun rol invullen bij funderingsproblematiek. Sommige gemeenten beperken zich tot informatie geven, anderen bieden actief ondersteuning en bouwen beleid rondom funderingsproblematiek en funderingsherstel.

Wat valt op in Rotterdam?

Wat valt op in de regiogemeenten?

Rotterdam is de enige gemeente in de regio met een zichtbaar ingericht funderingsbeleid. Er is een speciaal Funderingsloket ingericht, er zijn subsidieregelingen voor funderingsonderzoek en de gemeente monitort actief funderingsrisico’s via onder meer satellietdata en peilbuizen. Ook werkt de gemeente Rotterdam samen met landelijke kennispartners en betrokken organisaties. Daarmee neemt de gemeente het onderwerp serieus en is er een duidelijke basis gelegd.

In de regiogemeenten ontbreekt vaak nog een stevig fundament. Beleidsmatig is er weinig of geen aandacht voor funderingen, communicatie is beperkt en monitoring ontbreekt. In sommige gemeenten begint het thema intern wel te leven, in andere gemeenten is het nog vrijwel onzichtbaar op de bestuurlijke agenda.

Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat deze voorzieningen niet altijd goed aansluiten op de behoeften van bewoners. Niet iedereen weet het loket te vinden of voelt zich voldoende uitgenodigd om er gebruik van te maken. Sommige bewoners ervaren de informatie als technisch of versnipperd, en de procedures rondom subsidie of ondersteuning kunnen als complex worden beleefd.

De meeste gemeenten geven aan geen of nauwelijks signalen te ontvangen van inwoners en zien daarom geen directe aanleiding om actief beleid te voeren. Wij begrijpen die terughoudendheid vanuit dat perspectief. Tegelijkertijd pleiten we voor lichte, voorbereidende stappen, zoals het benoemen van een aanspreekpunt of het ontsluiten van basisinformatie, zodat gemeenten voorbereid zijn als het onderwerp in de toekomst wél urgent wordt.

Ook op het gebied van participatie is ruimte voor groei. Hoewel er inspraakmomenten worden georganiseerd, ervaren bewoners deze momenten niet altijd als echt samen optrekken. Er wordt veel gedaan, maar het lukt nog niet altijd om bewoners daarin mee te nemen op een manier die als betrokken en toegankelijk wordt ervaren. De fundamenten zijn gelegd, maar nu is het de kunst om die sterker te verbinden met wat bewoners nodig hebben in hun persoonlijke situatie.

Ken ál je thuiszitters. Meld ook het aantal leerlingen dat geoorloofd thuis zit bij de gemeente. Maak de wachttijden van scholen openbaar. Spreek scholen aan op hun zorgplicht om onderwijs te bieden. Bied verschillende leermethoden aan.

/ 09

Wat hebben inwoners nodig? Inwoners willen vooral duidelijkheid, erkenning en ondersteuning. Ze willen weten waar ze aan toe zijn, zich serieus genomen voelen en toegang hebben tot hulp als dat nodig is. Ze willen niet alleen informatie ontvangen, maar ook invloed hebben op besluiten die hun woning raken. Die ruimte is er nu vaak niet in de praktijk. Er wordt wél over bewoners gesproken, maar minder vaak mét hen.

/ 10

/ 11

Wat moet er gebeuren? Het rapport doet aanbevelingen op vier thema’s: informatievoorziening, monitoring, ondersteuning en participatie (zimmen). Sommige verbeteringen zijn laagdrempelig, zoals het opzetten van een toegankelijke informatiepagina of het trainen van klantcontactmedewerkers. Andere vergen structurele keuzes: zoals het ontwikkelen van beleid, het opzetten van monitoring, of het organiseren van inspraak en meebeslissen. Alles hoeft niet in één keer, maar ergens moet het wel beginnen. Het concept 'zimmen' en de normen uit de behoorlijkheidswijzer helpen gemeenten om niet alleen te sturen op systemen, maar juist ook op menselijke maat: betrokkenheid, transparantie en duidelijke communicatie.

Tot slot Funderingsproblematiek is geen ver-vanje-bed-show. Het raakt mensen in hun woning, hun straat, hun gevoel van zekerheid. Dit onderzoek laat zien waar gemeenten nu staan en waar ze kunnen verbeteren. We hopen dat dit rapport gemeenten niet alleen inzicht geeft, maar ook aanzet tot actie.

/ 11

Hoofdstuk 1

Aanleiding en theoretisch kader / 12

1.1 Aanleiding Funderingsproblemen hebben grote impact op het dagelijks leven van burgers. Het gaat over scheuren in muren, verzakkende huizen en zorgen over kosten, verantwoordelijkheden en herstel.

Juist omdat funderingsproblematiek zo'n direct effect heeft op de leefomgeving van burgers, zijn we dit onderzoek gestart. We willen beter begrijpen hoe gemeenten hun inwoners informeren, ondersteunen en betrekken bij dit onderwerp.

In onze regio horen wij als Ombudsman RotterdamRijnmond steeds vaker van bewoners dat ze niet goed weten waar ze aan toe zijn. Wie moet het oplossen? Waar vind je als burger betrouwbare informatie? En wat doet de gemeente eigenlijk om burgers te helpen?

Daarbij kijken we zowel naar de gemeente Rotterdam als naar de regiogemeenten die bij ons zijn aangesloten.

/ 13

1.2 Doel en onderzoeksvragen Op welke manier wordt informatie over funderingsproblematiek door gemeenten gedeeld met inwoners?

In welke mate wordt ondersteuning aangeboden bij funderingsonderzoek en/of funderingsherstel?

Hoe worden inwoners door hun gemeente geholpen, geïnformeerd en ondersteund bij hun (toekomstige) funderingsproblemen?

In hoeverre worden inwoners betrokken bij beleid of besluitvorming rondom funderingsproblematiek?

Welke vormen van samenwerking bestaan er met externe partners (zoals het KCAF, waterschappen of andere gemeenten)?

Welke goede voorbeelden en/of belemmeringen komen naar voren uit de praktijk?

14 /

Voor het beantwoorden van deze vragen maken we gebruik van drie kaders: de participatieladder, het door ons ontwikkelde concept zimmen, en de behoorlijkheidswijzer.

1.3 participatieladder De participatieladder laat zien hoeveel invloed inwoners hebben op beleid. Die loopt van weinig tot veel inspraak:

1.Regulier beleid - inwoners worden alleen geïnformeerd. 2.Actieve informatievoorziening - gemeenten nemen zelf het initiatief om inwoners te informeren. 3.Raadplegen - gemeenten vragen om input, bijvoorbeeld via enquêtes of bijeenkomsten. 4.Meebeslissen - inwoners doen actief mee in het besluitvormingsproces. 5.Zelfsturing - inwoners nemen zelf het voortouw en bepalen richting en uitvoering. We gebruiken deze ladder als meetlat: op welk niveau betrekken gemeenten hun inwoners bij funderingskwesties? En: herkennen bewoners zich hierin?

1.4 Zimmen Zimmen is onze eigen insteek op participatie. Het staat voor Zeggenschap, Inspraak, Meepraten en Meebeslissen. Geen abstract model, maar een praktisch kompas. Het draait om het serieus nemen van inwoners: hun kennis, hun zorgen en hun ervaringen.

Luisteren en respecteren - Worden signalen van bewoners serieus genomen? Zorgvuldig en deskundig - Is het beleid stevig onderbouwd en actueel?

Deze normen gebruiken we om te beoordelen of gemeenten inwoners op een passende en behoorlijke manier ondersteunen bij funderingsproblemen. Deze normen gebruiken we om te beoordelen of gemeenten inwoners op een passende en behoorlijke manier ondersteunen bij funderingsproblemen.

1.5 Wat kunt u verwachten in dit rapport? Na deze inleiding gaan we in op de vraag hoe we het onderzoek hebben uitgevoerd. Vervolgens delen we de belangrijkste bevindingen per gemeente. We sluiten af met onze conclusies en aanbevelingen: wat gaat er goed, wat kan beter, en vooral: wat kunnen gemeenten morgen al doen om inwoners beter te ondersteunen.

1.6 Onderzoeksteam Vanuit ORR is het onderzoek opgezet en uitgevoerd door Glenn van Eijsden, Matthijs Bosman en Abderrahman El Aazani. De communicatie is in handen van Laurence van Ham en Chelsi-Jay Sontohartono.

Zimmen helpt ons om scherp te krijgen of bewoners écht invloed hebben. Mogen ze alleen reageren, of mogen ze ook meedenken en meebeslissen? Wordt er iets gedaan met wat ze zeggen? In dit onderzoek gebruiken we zimmen als lens om naar de praktijk te kijken.

1.5 De behoorlijkheidswijzer De behoorlijkheidswijzer is het toetsingskader dat wij als ORR gebruiken om te kijken of gemeenten hun werk behoorlijk uitvoeren. In dit onderzoek kijken we vooral naar vier normen: Open en duidelijk - Is de informatie begrijpelijk en goed vindbaar? Tijdig en voortvarend - Reageert de gemeente snel genoeg of zelfs actief en komt er opvolging?

/ 15

Hoofdstuk 2

thuiszitters Onderzoeksmethode

16 /

2.1 Aanpak van het onderzoek

2.3 Analyse van de gesprekken

Om goed zicht te krijgen op hoe gemeenten omgaan met funderingsproblematiek, kozen we voor een kwalitatieve aanpak. We wilden niet alleen weten hoe het beleid op papier is geregeld, maar vooral hoe het in de praktijk wordt ervaren.

Alle gesprekken zijn uitgewerkt in gespreksverslagen. Die hebben we vervolgens geanalyseerd op terugkerende thema’s, opvallende verschillen, leerzame voorbeelden en patronen.

Daarvoor moesten we in gesprek met de mensen om wie het gaat: inwoners, ambtenaren en andere betrokkenen. Het startpunt van dit onderzoek waren signalen van bewoners die zich bij ons hadden gemeld. Deze signalen vormden de aanleiding én de basis voor het opzetten van het onderzoek. In plaats van enquêtes of schriftelijke vragenlijsten kozen we bewust voor gesprekken. Die leveren vaak rijkere informatie op, met ruimte voor persoonlijke verhalen, ervaringen en context. We gebruikten een semigestructureerde aanpak: een vaste set gespreksthema’s, maar ook ruimte om door te vragen op wat deelnemers zelf belangrijk vonden.

2.2 Wie hebben we gesproken? In totaal hebben we 22 gesprekken gevoerd. Deelnemers kwamen uit verschillende hoeken van de regio en vertegenwoordigden een breed scala aan perspectieven en geven een realistisch beeld van de praktijk. Sommige gesprekspartners hadden zichzelf bij ons gemeld, anderen hebben we actief benaderd. We spraken met: Ambtenaren van alle bij ORR aangesloten gemeenten: Rotterdam, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Voorne aan Zee, Nissewaard en Albrandswaard; Bewoners die zich bij ons meldden met een signaal, of zelf ervaring hadden met funderingsherstel of informatievragen over funderingen; Uitvoerders van funderingsherstelprojecten en procesbegeleiders; Adviesbureaus en vertegenwoordigers van het KCAF en het Fonds Duurzaam Funderingsherstel; Het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard; Wijkraadsleden; Woningcorporaties; De financiële sector.

Daarbij keken we ook naar wat juist níet werd gezegd, waar opvallende stiltes of twijfels zaten. We hebben geprobeerd de persoonlijke toon van de verhalen niet uit het oog te verliezen. De interviews gaven ons waardevolle inzichten in hoe beleid wordt ervaren, hoe communicatie wordt opgepakt en waar de knelpunten zitten.

2.4 Ons toetsingskader Bij het analyseren van de gesprekken hebben we gebruikgemaakt van drie vaste kaders die eerder in dit rapport zijn toegelicht:

De participatieladder: om te beoordelen hoe en in welke mate inwoners betrokken worden; Het concept zimmen: om te duiden of er ruimte is voor zeggenschap, inspraak en meebeslissen; De behoorlijkheidswijzer: om te toetsen of gemeenten op een duidelijke, tijdige, zorgvuldige en respectvolle manier omgaan met hun inwoners. Deze kaders vormden de bril waardoor we naar de praktijk keken. Ze hielpen ons om signalen te duiden en verbanden te leggen.

2.5 Wat verderop in dit rapport terugkomt De inzichten uit de gesprekken vormen de basis voor de bevindingen in de volgende hoofdstukken. Eerst wordt ingegaan op wat we hebben opgehaald in de gemeente Rotterdam. Daarna volgen de regiogemeenten. Tot slot trekken we conclusies en doen we aanbevelingen die helpen om funderingsbeleid toegankelijker, eerlijker en effectiever te maken.

[2] Rotterdams coalitieakkoord Één Stad (2022-2026), tussen de partijen Leefbaar Rotterdam, VVD, D66 en Denk.

/ 17

Hoofdstuk 3

Gemeente Rotterdam 18 /

3.1 Resultaten en bevindingen

Rotterdam: koploper met groeiruimte De gemeente Rotterdam is zichtbaar actief met het thema funderingen. Er is beleid, er zijn loketten en inwoners kunnen op verschillende manieren informatie vinden of ondersteuning krijgen. Tegelijkertijd blijkt uit de gesprekken dat dit nog lang niet voor iedereen werkt of voldoende is. Wat opvalt: Rotterdam wordt vaak gezien als een koploper in de regio, maar ook daar zijn nog duidelijke knelpunten.

Informatievoorziening Rotterdam is sinds 2008 de enige gemeente in de regio met een speciaal ingericht Funderingsloket, waar inwoners zowel fysiek als digitaal terechtkunnen met vragen over funderingsproblemen. Ondanks deze voorziening blijkt de weg naar de juiste informatie voor veel bewoners nog niet vanzelfsprekend. De drempel om contact op te nemen met het loket wordt soms als hoog ervaren en niet alle bewoners zijn op de hoogte van het bestaan ervan. Bovendien wordt de geboden informatie regelmatig als te technisch of onduidelijk ervaren. Er is dus sprake van actieve communicatie, maar de begrijpelijkheid en toegankelijkheid daarvan laten nog ruimte voor verbetering. Om bewoners in risicogebieden beter te bereiken en bewustwording te vergroten, worden sinds 2015 jaarlijks wijkgerichte projectcampagnes georganiseerd.

Deze campagnes richten zich op het stimuleren van gesubsidieerd funderingsonderzoek en maken gebruik van samenwerking met wijkteams, huis-aan-huisbladen, nieuwsbrieven en buurt- en blokbijeenkomsten. Zo wordt geprobeerd de funderingsproblematiek dichter bij de bewoners te brengen en de toegankelijkheid van informatie te verbeteren.

Monitoring en preventie Rotterdam beschikt over een relatief goed beeld van de funderingssituatie in de stad. Met behulp van satellietdata, peilbuizen en externe analyses wordt gemonitord waar risico’s ontstaan. Die informatie wordt gebruikt om risicogebieden in kaart te brengen. Wat opvalt, is dat de beschikbare kennis over funderingsrisico’s nog onvoldoende terechtkomt bij de bewoners zelf. De gemeente informeert inwoners momenteel niet proactief wanneer hun woning zich in een risicogebied bevindt. Op rotterdam.nl/funderingsloket is wel een funderingskaart beschikbaar waarop de risicogebieden in de stad zijn aangegeven. Inwoners kunnen hier op adresniveau informatie vinden over funderingstypes, historische gegevens, peilbuizen en funderingsrapporten downloaden. Toch is er duidelijk ruimte voor verbetering: het bestaande systeem zou actiever en gerichter onder de aandacht van bewoners gebracht moeten worden.

/ 19

Ondersteuning en financiën Rotterdam is de enige gemeente in de regio met een subsidieregeling voor funderingsonderzoek. Ook is er aansluiting bij het landelijke Fonds Duurzaam Funderingsherstel wanneer reguliere financieringsmogelijkheden geen optie zijn voor woningeigenaren. Toch zijn de procedures en voorwaarden niet voor iedereen even toegankelijk. Enkele bewoners gaven aan vast te lopen in bureaucratie of onvoldoende op de hoogte te zijn van het bestaan van deze regelingen. De ondersteuning is er dus wel, maar komt niet altijd bij de mensen die het nodig hebben.

Samenwerking en regie De gemeente werkt actief samen met landelijke kennispartners zoals het KCAF, met de hoogheemraadschappen en met woningcorporaties. Dit zorgt voor een stevig netwerk waarin kennis en data worden gedeeld. Deze samenwerkingen dragen bij aan een integrale aanpak, al zijn er ook geluiden dat de regie tussen partijen soms zoekraakt. De samenwerking is er, maar kan op onderdelen sterker worden gecoördineerd.

Participatie en betrokkenheid Rotterdam organiseert geregeld informatiebijeenkomsten en bewonersavonden rondom funderingsprojecten. Er is dus enige vorm van participatie aanwezig. Tegelijkertijd geven zowel bewoners als professionals aan dat deze momenten vaak meer zenden dan luisteren zijn. Bewoners krijgen informatie, maar ervaren niet altijd dat er écht iets wordt gedaan met hun inbreng. In termen van betrokkenheid zit Rotterdam daarmee ergens in het midden: de basis is gelegd, maar echte cocreatie of zeggenschap ontbreekt nog vaak. Er wordt over bewoners gesproken, soms mét hen, maar zelden door hen. De gemeente Rotterdam heeft duidelijk stappen gezet op het gebied van funderingsaanpak. Er zijn voorzieningen, systemen en samenwerkingen. Tegelijkertijd laat de praktijk zien dat deze nog niet altijd aansluiten op wat bewoners nodig hebben. De potentie is er - het vraagt nu vooral om doorontwikkeling en betere aansluiting op de leefwereld van Rotterdammers.

20 /

3.2 Conclusies en aanbevelingen

Rotterdam heeft veel geregeld, maar benut het nog niet optimaal voor haar inwoners.

Rotterdam is zonder twijfel de gemeente in de regio die het meest heeft ingericht rondom het funderingsvraagstuk. Er zijn regelingen, loketten, monitoringstools en samenwerkingsstructuren. Dat is indrukwekkend en laat zien dat de gemeente het onderwerp serieus neemt. Tegelijkertijd blijkt uit ons onderzoek dat die goede bedoelingen en structuren niet altijd even goed landen bij de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Inwoners weten lang niet altijd de weg naar de informatie, en als ze die wel vinden, blijkt die vaak ingewikkeld of technisch. Er is begeleiding en er zijn subsidiemogelijkheden, maar niet iedereen weet ervan of komt ervoor in aanmerking. Participatie is er in theorie, maar voelt voor inwoners in de praktijk soms als eenrichtingsverkeer. De centrale onderzoeksvraag - Hoe worden inwoners door hun gemeente geholpen, geïnformeerd en ondersteund bij hun (toekomstige) funderingsproblemen? - kunnen we voor Rotterdam samenvatten als: Rotterdam heeft veel geregeld, maar benut het nog niet optimaal voor haar inwoners. Er liggen kansen om bewoners beter te bereiken, om beschikbare middelen toegankelijker te maken en om bewoners een actievere stem te geven in wat hen direct raakt. De goede infrastructuur is er, maar moet beter verbonden worden met de dagelijkse realiteit van Rotterdammers.

Aanbevelingen voor Rotterdam 1 . Maak de wachttijden van scholen per Informatievoorziening leerjaar openbaar of informeer ouders en kinderen op welke plek ze op de De hoeveelheid informatie die beschikbaar is, is wachtlijst staan. groot. Maar dat betekent dat 2 . Spreek scholen aan niet op automatisch hun zorgplicht bewoners die informatie ook vinden of begrijpen. om onderwijs te bieden. Ook als een Een slimme inzet van communicatie is cruciaal. kind thuis zit. En zoek samen met de gemeente naar manieren om onderwijs Maak bestaande informatie begrijpelijker, met voor thuiszitters beter mogelijkdie te duidelijke taal, infographics en animaties maken. complexe technische informatie vertalen naar praktische adviezen. Blijf werken aan de zichtbaarheid van het funderingsloket en informeer inwoners op een proactieve manier wanneer er funderingsrisico bestaat voor hun woning

Monitoring en preventie Rotterdam beschikt over waardevolle data, maar die bereikt bewoners nog nauwelijks. Deel inzichten uit monitoring actief en proactief met bewoners. Denk aan persoonlijke signaleringsbrieven of wijkrapportages. Zorg ervoor dat monitoring niet eindigt bij signalering, maar wordt gekoppeld aan handelingsperspectief voor bewoners en begeleiding vanuit de gemeente.

Ondersteuning De gemeente heeft serieuze stappen gezet met subsidieregelingen. Nu is het zaak die ook daadwerkelijk bij de juiste mensen te krijgen.

Breng subsidieregelingen onder de aandacht met eenvoudige uitleg en via kanalen die mensen vertrouwen, zoals woningcorporaties of lokale vrijwilligersorganisaties. Bied persoonlijke begeleiding bij aanvragen – bijvoorbeeld via spreekuren in het funderingsloket of samenwerking met sociaal raadslieden.

Samenwerking en regie Er wordt veel samengewerkt, maar zonder duidelijke regie ontstaat versnippering. Evalueer de huidige samenwerkingen met partners als KCAF, waterschappen en woningcorporaties. Is de rolverdeling helder? Wie volgt op? Stel een vaste regiegroep in waarin deze partners structureel overleggen over de voortgang, gezamenlijke signalen en knelpunten. Verbind deze samenwerking aan concrete doelen, zodat het niet blijft bij overleg maar ook leidt tot actie.

Participatie en betrokkenheid (zimmen) Veel bewoners voelen zich nog niet echt betrokken. Vaak blijft het bij informeren, terwijl bewoners juist actief mee willen denken. Organiseer bijeenkomsten waarin bewoners niet alleen luisteren, maar ook zelf input leveren, bijvoorbeeld via werkvormen als keukentafelgesprekken of wijklabs. Richt een structureel bewonerspanel op dat als klankbord kan dienen voor beleid en uitvoering. Betrek bewoners vroegtijdig bij grotere funderingsprojecten, zodat ze niet pas worden betrokken als de plannen al vastliggen.

/ 21

Een voorbeeld in de regio Rotterdam is een voorbeeld in de regio. Dit werd in veel gesprekken ook zo benoemd. Maar een voorbeeld zijn betekent ook: blijven leren en verbeteren. De bouwstenen zijn er. Nu is het tijd om die zó in te zetten dat inwoners ze ook echt kunnen gebruiken. Niet door alles opnieuw te bedenken, maar door beter aan te sluiten bij de leefwereld van Rotterdammers. Dat maakt het verschil tussen een goed beleidsplan en echte impact op straat.

22 /

/ 37

/ 23

Bestuurlijke reactie

24 /

Op ons verzoek heeft de gemeente Rotterdam gereageerd [2] op dit onderzoek. Wethouder Klimaat, Bouwen en Wonen, Chantal Zeegers, laat weten de signalen uit het rapport serieus te nemen en herkent het beeld dat funderingsproblematiek in Rotterdam belangrijk én urgent is. Ze benadrukt dat dit onderwerp de komende jaren alleen maar groter wordt, mede door klimaatverandering, en noemt het “een van de meest urgente opgaven van deze tijd”.

is het van groot belang dat bewoners op tijd hulp kunnen inschakelen - en dat ze daar niet in verdwalen. De samenwerking met partners verloopt volgens de gemeente goed, maar kan scherper. De wethouder stelt dat er meer landelijke regie nodig is en dat ook andere partijen zoals de rijksoverheid, kennisinstellingen en de financiële sector een grotere rol moeten spelen. “Rotterdam kan dit niet alleen,” stelt ze duidelijk.

Het is een van de meest urgente opgaven van deze tijd.

Dat de gemeente zichzelf ziet als koploper in de aanpak van funderingsproblemen en ook actief betrokken is bij de ontwikkeling van een nationale aanpak wordt door ons onderzoek bevestigd. Toch erkent de wethouder dat er ruimte is voor verbetering, vooral als het gaat om communicatie en het echt bereiken van bewoners. De aanbevelingen uit dit rapport worden meegenomen in een nieuwe informatiecampagne die later dit jaar van start gaat. Doel: bewoners beter informeren, bewuster maken van de risico’s én duidelijker laten zien welke mogelijkheden er zijn voor onderzoek en herstel. Wat betreft monitoring geeft de wethouder aan dat Rotterdam werkt op basis van risico-inschattingen. In gebieden waar het risico hoog is, worden bewoners actief benaderd - bijvoorbeeld via brieven, bijeenkomsten of wijkteams. Voor andere bewoners zijn de gegevens beschikbaar via de online funderingskaart. Tegelijkertijd erkent de wethouder dat deze informatie nog niet bij iedereen terechtkomt. “We willen eigenaren beter begeleiden - van signalering tot herstel,” schrijft ze. Daarin klinkt hetzelfde geluid als uit dit onderzoek: goede data is belangrijk, maar moet wél bij mensen landen. Ook op het vlak van ondersteuning en financiering worden stappen gezet. Zo wordt de subsidieregeling voor funderingsonderzoek dit jaar verbeterd, om die toegankelijker en breder toepasbaar te maken.

En er wordt gekeken hoe het landelijke fonds beter kan aansluiten bij de praktijk in de stad. Volgens de wethouder

Wat betreft participatie en betrokkenheid loopt er inmiddels een leertraject om ook bewoners van nietonderheide woningen (waar geen houten palen onder zitten) beter handelingsperspectief te bieden. Ze noemt daarbij expliciet de wijk Bloemhof, waar de gemeente werkt aan een nieuwe aanpak. ORR is uitgenodigd om hier als klankbord bij aan te sluiten. Een mooi voorbeeld van Zimmen in de praktijk: bewoners niet alleen informeren, maar ook serieus betrekken bij de aanpak van hun eigen woonsituatie.

/ 25

Reactie ORR

26 /

De reactie van de wethouder laat zien dat de gemeente het thema hoog op de agenda heeft staan en dat er ruimte is voor feedback en verbetering. Dat is belangrijk, want een sterke funderingsaanpak draait niet alleen om beleid, maar juist ook om vertrouwen, samenwerking en betrokkenheid. En precies dát is waar we met dit rapport op willen aansturen. Het werken vanuit het Holy Ground principe is daarbij essentieel. Daarmee bedoelen we dat het in de kern een particulier probleem is, maar de gemeente zich wel degelijk moreel en maatschappelijk verantwoordelijk voelt voor het probleem.

Het is in de kern een particulier probleem is, maar de gemeente zou zich wel degelijk moreel en maatschappelijk verantwoordelijk moeten voelen voor het probleem.

Hét voorbeeld hiervan is het Funderingsloket waar alle Rotterdammers terecht kunnen bij vragen over hun fundering.

Rotterdam onderscheidt zich ten opzichte van de andere ORRgemeenten positief vooral omdat ze al verder is dan de andere ORRgemeenten.

Rotterdam toont ook samenaarschap en dat de eerste landelijke bestuurlijke top op maandag 25 november 2024 door Rotterdam werd georganiseerd, geeft hier ook blijk van. Bij de tweede landelijke top op vrijdag 4 juli 2025 in Dordrecht zal de ombudsman opnieuw aanwezig zijn. Tot slot gaan we als ORR graag in op de uitnodiging om met de gemeente deel te nemen in een klankboordgroep

Rotterdam onderscheidt zich ten opzichte van de andere ORR-gemeenten positief vooral omdat ze al verder is dan de andere gemeenten.

/ 27

Hoofdstuk 4

Regiogemeenten 28 /

In dit hoofdstuk worden de vijf regiogemeenten besproken die deelnemen aan dit onderzoek: Albrandswaard, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Nissewaard en Voorne aan Zee. We presenteren de bevindingen per gemeente langs vier vaste thema’s:

Participatie en betrokkenheid (zimmen)

Monitoring en preventie

Informatievoorziening

Ondersteuning

/ 29

4.1 Gemeente Albrandswaard

Informatievoorziening De gemeente Albrandswaard heeft geen speciaal informatiepunt of themapagina over funderingsproblematiek. Volgens de gemeente komt dit doordat er nauwelijks meldingen of signalen van inwoners binnenkomen. Als er wél vragen zijn, worden die opgepakt via de reguliere gemeentelijke loketten. Binnen de gemeente leeft het beeld dat funderingsproblemen slechts in een beperkt aantal straten of buurten zouden kunnen spelen, en dat de omvang van de problematiek klein is. Tegelijkertijd merken wij als ORR op dat voor inwoners die zich zorgen maken of behoefte hebben aan informatie, de toegang tot relevante kennis en contactpersonen niet altijd vanzelfsprekend is. Basisinformatie over funderingsrisico’s of over landelijke instanties zoals het KCAF of het Fonds Duurzaam Funderingsherstel zou eenvoudig toegankelijk gemaakt kunnen worden via de gemeentelijke website. Dit voorkomt verwarring en helpt inwoners sneller op weg, zonder dat dit grote inspanningen van de gemeente vraagt.

Monitoring en preventie Er vindt in Albrandswaard geen actieve monitoring van funderingsrisico’s plaats. De gemeente beschikt niet over eigen kaarten of gegevens die inzicht geven in de mate van risico binnen wijken of buurten. Ook maakt zij geen gebruik van bestaande landelijke risicokaarten. Gezien het overwegend lage tot matige risico op funderings-

30 /

problematiek in Albrandswaard, ziet de gemeente hierin vooralsnog geen noodzaak. Toch kan het vanuit het oogpunt van voorbereiding en interne kennisopbouw zinvol zijn om een beknopt overzicht of aandachtskaart op te stellen. Dit helpt medewerkers sneller en beter reageren op eventuele vragen of meldingen, mocht het onderwerp in de toekomst meer gaan spelen.

Ondersteuning Er bestaat geen lokale subsidieregeling of gemeentelijke ondersteuning voor funderingsherstel of -onderzoek. Bewoners worden, indien nodig, doorverwezen naar landelijke voorzieningen. Binnen de organisatie is er geen specifiek aanspreekpunt dat het onderwerp volgt. Vanuit het perspectief van behoorlijk bestuur en toegankelijke dienstverlening zou het wenselijk zijn als één medewerker zich dit thema enigszins eigen maakt. Dit bevordert consistentie in beantwoording en voorkomt dat inwoners van het kastje naar de muur worden gestuurd.

Participatie en betrokkenheid (zimmen) Het onderwerp funderingen is in Albrandswaard geen onderdeel van wijkgerichte participatie of gemeentelijke communicatie. Gezien de beperkte omvang van het probleem is dat begrijpelijk. Toch zien wij als ORR kansen om, juist in buurten met een verhoogd risico of met historische bebouwing, gericht te informeren. Dit versterkt het vertrouwen in de gemeente en draagt bij aan tijdige signalering en preventie.

Samengevat De centrale onderzoeksvraag - in hoeverre worden inwoners voldoende ondersteund en betrokken bij het funderingsvraagstuk - kunnen we voor Albrandswaard als volgt beantwoorden: We hebben begrip voor het standpunt van de gemeente dat het onderwerp momenteel niet als urgent wordt ervaren. Tegelijkertijd zien wij als ORR mogelijkheden voor laagdrempelige verbeteringen. Door basisinformatie beter toegankelijk te maken, intern kennis te borgen en alert te blijven op signalen, kan de gemeente bijdragen aan heldere communicatie en een toegankelijke overheid. Ook op een onderwerp dat nu nog niet volop speelt.

/ 31

4.2 Gemeente Capelle aan den IJssel

Informatievoorziening In Capelle aan den IJssel is geen specifiek gemeentelijk loket of digitale informatiepagina beschikbaar over funderingsproblematiek. De gemeente geeft aan dat er nauwelijks meldingen binnenkomen van inwoners met funderingsvragen, en ziet daarom op dit moment geen aanleiding om dit thema nadrukkelijker te agenderen. Hulpvragen worden, indien ze zich voordoen, via de reguliere dienstverlening afgehandeld. Toch kan dit in de praktijk leiden tot onduidelijkheid bij inwoners die zich wél zorgen maken of gericht op zoek zijn naar informatie. Zij vinden op de gemeentelijke website weinig aanknopingspunten over funderingsrisico’s of mogelijkheden voor ondersteuning. Het beschikbaar maken van beknopte, toegankelijke informatie – inclusief verwijzingen naar landelijke organisaties zoals het KCAF en het Fonds Duurzaam Funderingsherstel – zou de herkenbaarheid en vindbaarheid verbeteren.

Vanuit het oogpunt van voorbereiding en interne kennisopbouw vinden wij het wenselijk dat er binnen de organisatie enige basiskennis over dit onderwerp wordt bijgehouden. Dit stelt medewerkers in staat om snel en adequaat te reageren wanneer zich wel vragen of signalen voordoen.

Ondersteuning Er bestaat in Capelle aan den IJssel geen gemeentelijke regeling voor ondersteuning bij funderingsonderzoek of herstel. Wanneer inwoners zich melden, worden zij incidenteel doorverwezen naar landelijke instanties. Er is geen gestructureerd proces of vast aanspreekpunt binnen de organisatie. Vanuit de principes van duidelijkheid en bereikbaarheid zou het behulpzaam zijn als één contactpersoon het onderwerp volgt en als intern referentiepunt fungeert.

Monitoring en preventie

Participatie en betrokkenheid (zimmen)

De gemeente voert geen actieve monitoring uit op funderingsrisico’s. Ook wordt geen gebruik gemaakt van externe gegevens of risicokaarten die inzicht geven in de staat van funderingen binnen Capelle. De verwachting is dat het risico beperkt is, mede door het ontbreken van meldingen en signalen. Tegelijkertijd zorgt dit ervoor dat de gemeente ook niet goed zicht heeft op mogelijke kwetsbare gebieden.

Funderingsproblematiek is in Capelle geen onderwerp binnen wijkgericht beleid of participatieprocessen. Er wordt ook niet actief over gecommuniceerd richting inwoners. Hoewel er momenteel geen brede vraag lijkt te leven onder bewoners, kan het waardevol zijn om in specifieke wijken met oudere bebouwing of bodemdaling toch enig bewustzijn te creëren. Dit draagt bij aan vertrouwen en tijdige signalering.

32 /

Samengevat De centrale onderzoeksvraag - in hoeverre worden inwoners voldoende ondersteund en betrokken bij het funderingsvraagstuk - kunnen we voor Capelle aan den IJssel als volgt beantwoorden: Wij begrijpen dat de gemeente op dit moment weinig urgentie voelt en dat de keuze om het thema niet actief op te pakken logisch lijkt vanuit de huidige situatie. Tegelijkertijd zien wij als ORR ruimte voor verbetering. Door basisinformatie beschikbaar te stellen, een aanspreekpunt aan te wijzen en de interne kennis over het thema te versterken, kan Capelle bijdragen aan een laagdrempelige en toegankelijke benadering van een onderwerp dat mogelijk in de toekomst relevanter wordt.

/ 33

4.3 Gemeente Krimpen aan den IJssel

Informatievoorziening In Krimpen aan den IJssel is nog geen specifiek gemeentelijk loket of informatiepagina ingericht over funderingsproblematiek. Wel geeft de gemeente aan dat het onderwerp intern steeds meer onder de aandacht komt. Hoewel er weinig meldingen zijn van inwoners, is er binnen de organisatie sprake van een beginnend bewustzijn dat funderingen in de toekomst een rol zouden kunnen gaan spelen, met name in delen van de gemeente met oudere bebouwing of op specifieke ondergronden. Vanuit dit groeiend bewustzijn zou het wenselijk zijn om basisinformatie op te nemen binnen de gemeentelijke communicatiekanalen. Denk aan het benoemen van funderingsrisico’s, het zichtbaar maken van landelijke informatiepunten zoals het KCAF, en het bieden van duidelijkheid over waar inwoners met vragen terechtkunnen.

Monitoring en preventie Op dit moment beschikt Krimpen aan den IJssel niet over een actueel overzicht of interne kaarten van funderingsrisico’s. De gemeente houdt zich nog niet actief bezig met monitoring of analyse, maar staat hier in toenemende mate voor open. Op basis van de landelijke risicokaarten lijkt het risico op funderingsproblemen in

34 /

Krimpen relatief beperkt, maar niet afwezig. Dat maakt het zinvol om binnen de organisatie te verkennen welke gegevens of tools ingezet kunnen worden om meer zicht te krijgen op mogelijke risico’s.

Ondersteuning Er is geen lokale subsidieregeling of vorm van ondersteuning beschikbaar bij funderingsherstel of onderzoek. In voorkomende gevallen kunnen medewerkers doorverwijzen naar landelijke fondsen, maar dit gebeurt niet systematisch. Het onderwerp is nog niet belegd bij een vaste contactpersoon. Nu er binnen de organisatie meer aandacht voor komt, zou het aanstellen van een aanspreekpunt kunnen helpen om inwoners eenduidiger te informeren.

Participatie en betrokkenheid (zimmen) Funderingsproblematiek is geen onderdeel van wijkoverleggen of participatieprocessen in Krimpen aan den IJssel. Dat is gezien de geringe omvang van signalen begrijpelijk. Toch kan het, juist in buurten met bekendere kwetsbaarheden, waardevol zijn om bewoners vroegtijdig te betrekken bij informatie of signalering. Op dit vlak liggen kansen om vanuit het beginnende bewustzijn structureler contact met bewoners op te bouwen.

Samengevat De centrale onderzoeksvraag - in hoeverre worden inwoners voldoende ondersteund en betrokken bij het funderingsvraagstuk - kunnen we voor Krimpen aan den IJssel als volgt beantwoorden: De gemeente laat zien dat het onderwerp funderingen intern meer aandacht krijgt. Hoewel er nog weinig zichtbaar beleid is, groeit de bereidheid om hiermee aan de slag te gaan. ORR heeft begrip voor de afwegingen die de gemeente hierbij maakt. Tegelijkertijd zien we kansen om deze ontwikkeling te versterken door basisinformatie beschikbaar te maken, het onderwerp intern te positioneren en inwoners in kwetsbare gebieden waar nodig vroegtijdig mee te nemen.

/ 35

4.4 Gemeente Nissewaard

Informatievoorziening In Nissewaard is funderingsproblematiek momenteel geen zichtbaar onderdeel van de gemeentelijke informatievoorziening. Er is geen webpagina beschikbaar over dit thema en ook in andere communicatiekanalen komt het onderwerp vrijwel niet naar voren. De gemeente geeft aan dat er tot op heden nauwelijks signalen van inwoners zijn binnengekomen en dat het thema niet als urgent wordt ervaren. Voor inwoners die wel vragen hebben, kan het ontbreken van direct beschikbare informatie lastig zijn. Wij begrijpen dat er op dit moment weinig aanleiding is om een uitgebreid communicatiekader op te zetten. Tegelijkertijd zou het behulpzaam zijn om basisinformatie beschikbaar te maken, bijvoorbeeld door een korte toelichting op de website met verwijzingen naar landelijke organisaties zoals het KCAF of het Fonds Duurzaam Funderingsherstel.

Monitoring en preventie De gemeente monitort op dit moment niet actief op funderingsrisico’s. Er zijn geen kaarten of analyses beschikbaar die inzicht geven in mogelijke kwetsbare gebieden. Volgens de landelijke risicokaarten geldt voor Nissewaard in de meeste delen een laag risico, met enkele buurten waar sprake is van een matig risicoprofiel. Vanuit het oogpunt van voorbereiding op de toekomst is het waardevol om binnen de gemeente enige kennis of

36 /

een overzicht van het funderingsvraagstuk te hebben, ook al is de kans op grootschalige problematiek gering. Zo kunnen medewerkers sneller schakelen wanneer zich toch vragen voordoen.

Ondersteuning Er is geen gemeentelijke regeling of gerichte ondersteuning beschikbaar voor inwoners die te maken krijgen met funderingsherstel of -onderzoek. Indien nodig worden inwoners incidenteel doorverwezen naar landelijke instanties, maar dit is niet de standaard. Er is momenteel geen vaste contactpersoon of aanspreekpunt voor dit onderwerp binnen de gemeentelijke organisatie. Gezien het beperkte aantal meldingen is deze aanpak begrijpelijk. Toch zou het voor inwoners helpend zijn als één/enkele ambtenaren het onderwerp op hoofdlijnen volgen en als aanspreekpunt kan functioneren.

Participatie en betrokkenheid (zimmen) Funderingsproblematiek is in Nissewaard geen onderdeel van wijkgericht beleid of bewonersparticipatie. Het onderwerp komt niet structureel aan bod in gesprekken met inwoners of wijkvertegenwoordigers. In de huidige situatie is dat begrijpelijk. Tegelijkertijd biedt dit thema kansen om - op kleine schaal - proactief in contact te treden met bewoners in buurten waar in de toekomst mogelijk risico’s kunnen spelen.

Samengevat De centrale onderzoeksvraag - in hoeverre worden inwoners voldoende ondersteund en betrokken bij het funderingsvraagstuk - kunnen we voor Nissewaard als volgt beantwoorden: De gemeente ziet vooralsnog weinig aanleiding om actief beleid te ontwikkelen rond funderingen. ORR begrijpt die afweging, gezien het beperkte risicoprofiel en de afwezigheid van signalen. Tegelijkertijd vinden wij het verstandig om enige basisvoorbereiding te treffen: zorg voor laagdrempelige informatie, een aanspreekpunt en een intern kennisfundament. Daarmee blijft de inzet proportioneel, maar is de gemeente voorbereid op eventuele toekomstige ontwikkelingen.

/ 37

4.5 Gemeente Voorne aan Zee

Informatievoorziening Voorne aan Zee is een relatief nieuwe fusiegemeente. In deze overgangssituatie is het thema funderingen nog niet expliciet meegenomen in de inrichting van de gemeentelijke informatievoorziening. Op dit moment is er geen specifieke gemeentelijke pagina of informatiepunt ingericht over funderingsproblematiek. Volgens de gemeente zijn er nauwelijks meldingen vanuit inwoners ontvangen en speelt het onderwerp lokaal nog niet nadrukkelijk. Tegelijkertijd geeft de gemeente aan dat de fusieperiode aanleiding biedt om ook nieuwe maatschappelijke thema’s, zoals funderingsvraagstukken, geleidelijk mee te nemen in de verdere beleidsontwikkeling. Vanuit dat perspectief kan het behulpzaam zijn om alvast basisinformatie beschikbaar te maken en te verwijzen naar landelijke instanties zoals het KCAF en het Fonds Duurzaam Funderingsherstel.

staat in deze fase open voor verdere oriëntatie op dit thema, mede vanuit de bredere doelstelling om inwoners in de nieuwe gemeente op uniforme wijze van informatie en ondersteuning te voorzien.

Ondersteuning Er is momenteel geen gemeentelijke regeling of aanspreekpunt voor inwoners met vragen over funderingen. Wel geeft de gemeente aan bereid te zijn om, indien nodig, inwoners te verwijzen naar landelijke instanties. Dit gebeurt nu nog niet op een gestandaardiseerde manier. Er is geen specifiek contactpersoon binnen de organisatie aangewezen voor dit thema. Vanuit transparantie en toegankelijke informatie zou het wenselijk zijn om een aanspreekpunt te benoemen dat het onderwerp op hoofdlijnen volgt, zodat inwoners sneller geholpen kunnen worden wanneer zij met vragen komen.

Monitoring en preventie

Participatie en betrokkenheid (zimmen)

Op dit moment is er in Voorne aan Zee geen actief beleid of interne systematiek om funderingsrisico’s in beeld te brengen. De gemeente beschikt niet over kaarten of overzichten van kwetsbare gebieden en maakt ook nog geen gebruik van landelijke risicokaarten. Hoewel het risico op funderingsproblematiek op basis van landelijke data relatief beperkt lijkt, kan het gezien de gevarieerde bodemstructuur en verspreide bebouwing toch relevant zijn om enige basiskennis op te bouwen. De gemeente

Funderingsproblematiek komt in Voorne aan Zee tot op heden niet aan bod binnen participatietrajecten of wijkoverleggen. Dit is in lijn met het beperkte aantal signalen, maar biedt wel een kans om - met het oog op de toekomst - bewoners in gebieden met kwetsbare bebouwing of bodemdaling beter te betrekken. De gemeentelijke fusie biedt een geschikt moment om dit soort thema’s, hoe beperkt ze ook spelen, op een eenduidige manier in participatiebeleid mee te nemen.

38 /

Samengevat De centrale onderzoeksvraag - in hoeverre worden inwoners voldoende ondersteund en betrokken bij het funderingsvraagstuk - kunnen we voor Voorne aan Zee als volgt beantwoorden: De gemeente bevindt zich in een herinrichtingsfase waarin het onderwerp funderingen (nog) geen expliciete plek heeft gekregen. ORR heeft begrip voor deze positie en het feit dat de prioriteit elders ligt. Tegelijkertijd moedigen wij de gemeente aan om, waar mogelijk, alvast enkele laagdrempelige stappen te zetten: een aanspreekpunt benoemen, basisinformatie ontsluiten en het thema intern onder de aandacht houden. Dit zorgt ervoor dat inwoners ook binnen de nieuwe gemeente weten waar zij aan toe zijn. Nu en in de toekomst.

/ 39

Hoofdstuk 5

Eindconclusie en aanbevelingen 40 /

Sluimerend maar groeiend vraagstuk Funderingsproblematiek is een maatschappelijk vraagstuk dat zich langzaam maar zeker opdringt aan de bestuurlijke agenda. Hoewel de gevolgen voor inwoners groot kunnen zijn - denk aan schade aan woningen, hoge herstelkosten en onzekerheid over de toekomst - is de zichtbaarheid van het probleem vaak nog beperkt. Gemeenten worden hier steeds vaker op aangesproken, ook al zijn zij formeel niet altijd de probleemeigenaar. Het sluimerende karakter van dit vraagstuk vraagt om bestuurlijk bewustzijn en tijdige voorbereiding. Niet door meteen grootschalige programma’s op te tuigen, maar juist door laagdrempelige en zichtbare stappen te zetten die bijdragen aan vertrouwen, duidelijkheid en handelingsperspectief voor inwoners.

Rotterdam: koploper met ruimte voor verbetering Rotterdam is in de regio de meest actieve gemeente op het gebied van funderingsproblematiek. Er is een duidelijk beleid, een funderingsloket, actieve monitoring en samenwerking met kennispartners. Bewoners kunnen terecht met vragen en worden actief geïnformeerd. Toch laat ook de Rotterdamse praktijk zien dat beleidsmatige inzet niet altijd automatisch leidt tot toegankelijkheid en betrokkenheid. Informatie is soms te technisch, subsidieregelingen zijn niet altijd bekend, en

participatiemomenten voelen niet altijd als echte samenwerking. Rotterdam toont daarmee aan hoe belangrijk het is om niet alleen te investeren in systemen, maar ook in de menselijke maat. Daarnaast: de gemeente werkt samen met het KCAF, hoogheemraadschappen en woningcorporaties. Dit netwerk bevordert kennisdeling en ondersteunt een integrale aanpak. Maar de regie tussen partijen ontbreekt soms, waardoor betere coördinatie wenselijk is.

Regiogemeenten: bewustzijn groeit, maar concrete actie blijft achter In de regiogemeenten is funderingsproblematiek nog geen urgent onderwerp. Gemeenten ontvangen weinig signalen van inwoners en voelen daardoor beperkt bestuurlijke druk om het thema op te pakken. Tegelijkertijd is er wel een groeiend bewustzijn dat het onderwerp in de toekomst relevanter kan worden. Dat biedt kansen om nu al lichte, voorbereide stappen te zetten, zonder het gevoel van een grote beleidsopgave. Het ontbreekt in de regiogemeenten veelal aan concrete voorzieningen zoals informatiepagina’s, monitoring van risico’s of lokale aanspreekpunten. Toch zien we bereidheid om - mits proportioneel - de interne kennispositie te versterken en inwoners laagdrempeliger te informeren.

/ 41

Een gezamenlijke routekaart Of het nu gaat om Rotterdam of de regiogemeenten: funderingsproblematiek vraagt om een aanpak die recht doet aan de zorgen van inwoners. De volgende aanbevelingen zijn toepasbaar op alle gemeenten, afgestemd op de eigen schaal en context.

42 /

Informatievoorziening

Zorg voor duidelijke basisinformatie op de gemeentelijke website, met verwijzingen naar landelijke fondsen en kennisplatforms. Maak gebruik van eenvoudige, begrijpelijke taal en ondersteun waar nodig met visuele middelen zoals infographics en animaties.

Monitoring en preventie

Ondersteuning

Benoem binnen de organisatie één aanspreekpunt voor funderingsvragen. Stel eenvoudige richtlijnen op voor doorverwijzing naar landelijke fondsen of expertise. Train klantcontactmedewerkers in de basiskennis over funderingsproblematiek, zodat zij inwoners goed te woord kunnen staan.

Participatie en betrokkenheid (zimmen)

Breng lokale risico’s in kaart, al is het op hoofdlijnen. Gebruik beschikbare kennis van bijvoorbeeld het KCAF als vertrekpunt. Bouw stapsgewijs een interne kennispositie op, zodat vragen van inwoners adequaat kunnen worden beantwoord.

Integreer het onderwerp funderingen in gesprekken met bewoners in buurten met oudere bebouwing of waar risico’s worden verwacht. Stimuleer regionale kennisdeling tussen gemeenten om ervaringen en goede voorbeelden uit te wisselen.

/ 43

44 /

Zimmen als fundament van vertrouwen

Tot slot: van kleine stappen naar groot vertrouwen

In alle gesprekken met inwoners en betrokkenen klinkt een heldere boodschap door: mensen willen serieus genomen worden. Zij willen weten waar ze aan toe zijn, ervaren dat de overheid hen niet alleen informeert, maar ook meedenkt en toegankelijk is wanneer zorgen zich aandienen.

Het funderingsvraagstuk begint bij kleine, gerichte stappen die vandaag al gezet kunnen worden. Door aanwezig te zijn, duidelijk te communiceren en tijdig te luisteren, leggen gemeenten het fundament voor vertrouwen en effectieve ondersteuning.

Een houding die staat voor nabijheid, duidelijkheid en verbinding. Het gaat niet om abstract beleid, maar om het zichtbaar maken van betrokkenheid in de praktijk.

De fundering van vertrouwen ligt niet onder de grond, maar boven de grond – zichtbaar in houding, communicatie en nabijheid. Dát is waar goed bestuur op rust, nu en in de toekomst.

/ 45

ADVERTENTIE

ER

IN

I R E FUND

F

D N U

E G N

N

GEN

NDE U F

N

R I NGE

FU

ND

ER

IN

GE

N

F

U

N

R E D

EN G IN

Een presentatie

over dit rapport? Dat kan! Stuur een mail naar communicatie@orr.nl

/ 46

0800-0802 (gratis) www.orr.nl info@orr.nl

Goed geïnformeerd, sterk gefundeerd

@orr_geeftgehoor Ombudsman Rotterdam-Rijnmond