39. Uitvoeringsprogramma ondermijning 2025

Uitvoeringsprogramma aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit 2025

Inhoud Inleiding................................................................................................................................................... 3 Uitvoeringsprogramma 2025 .............................................................................................................. 3 Excessief geweld ................................................................................................................................. 3 Jonge aanwas ...................................................................................................................................... 4 Terugblik aanpak ondermijning 2024 ..................................................................................................... 5 Bewustwording ................................................................................................................................... 5 Informatiepositie ................................................................................................................................ 5 Beleid en Handhaving ......................................................................................................................... 6 Aanpak ondermijnende criminaliteit 2025 .............................................................................................

7 Bewustwording ................................................................................................................................... 7 Informatiepositie ................................................................................................................................ 7 Beleid en Handhaving ......................................................................................................................... 8

2

Inleiding Hierbij volgt het uitvoeringsprogramma aanpak ondermijnende criminaliteit voor 2025. Centraal in de aanpak zijn de categorieën ‘bewustwording’, ‘informatiepositie versterken’ en ‘repressie (beleid en handhaving)’. Er is verder gekeken naar het meerjarenbeleidsplan van het RIEC 2024-2027 en de focus van het politie basisteam Nissewaard. Eerst volgt een korte toelichting op het uitvoeringsprogramma 2025, waarna een terugblik volgt van het afgelopen jaar en vervolgens welke acties de gemeente samen met haar partners voor 2025 ondernemen.

Uitvoeringsprogramma 2025 De gemeente voert de regie op de aanpak van ondermijning en maakt de afweging welke signalen bestuurlijk worden opgepakt en bij welke signalen ketenpartners moeten worden betrokken. Primair ligt de repressieve aanpak en opsporing van georganiseerde criminaliteit bij de strafrechtketen (politie en justitie). De gemeente, met de burgemeester in het bijzonder, heeft vooral de taak aandacht te hebben voor preventie en bewustwording. De burgemeester kan (via de bestuursrechtelijke aanpak) vervolgens zijn bevoegdheden inzetten wanneer er sprake is van (ernstige) verstoring of de vrees van verstoring van de openbare orde (repressie) en veiligheid. In het Meerjarenplan van het RIEC zijn twee centrale thema’s benoemd: drugs en mensenhandel en mensensmokkel. Het thema ‘drugs’ sluit aan bij de problematiek die zich afspeelt in Nissewaard. Het afgelopen jaar is daarom ook gestart de scan ‘zicht op bedrijventerreinen’, welke activiteiten vinden er plaats en welke risicobranches vatbaar zijn voor drugscriminaliteit. Ter ondersteuning hiervan is gestart met het ontwikkelen van een digitaal dashboard bedrijventerreinen. Aan de andere kant moeten er ook keuzes gemaakt worden omdat niet alle onderwerpen tegelijk opgepakt kunnen worden.

Zo wordt naast de twee hiervoor genoemde thema’s vanuit de partners ook aandacht gevraagd voor het buitengebied, fraude in de vastgoedsector, witwassen, financiële uitbuiting en zorgcriminaliteit. Omdat vorig jaar gestart is met meer inzicht op bedrijventerreinen, wordt met dit thema doorgegaan, waarbij – waar het kan – in het lopende jaar andere thema’s ook aandacht krijgen door bijvoorbeeld aan te sluiten bij regionale initiatieven.

Excessief geweld De afgelopen periode is Nissewaard niet ontkomen aan excessief geweld. Diverse explosies met name in Spijkenisse zorgen voor grote onveiligheid in de samenleving. De oorzaak van deze explosies is niet altijd verbonden met conflicten in de georganiseerde criminaliteit. Uit onderzoek1 van de politie blijkt dat slechts een fractie een link heeft met criminele activiteiten. Ook burenruzies, zakelijk geschillen (niet in criminele milieu) of privé situaties worden met excessief geweld beslecht. Door de vele explosies in de regio is het Vlaardingen-overleg gestart. Enkele burgemeesters uit de regio bespreken met het Openbaar Ministerie en de politie de ontwikkelingen en het fenomeen excessief geweld. Onder de regie van het RIEC is een werkgroep gestart om te komen tot een regionale handreiking, welke uiteindelijk is vastgesteld in het Regionaal Veiligheidsoverleg van de Politie Eenheid Rotterdam van 18 november 2024. Landelijk is vorig jaar aandacht gevraagd voor dit inmiddels landelijke probleem van het excessieve geweld. Hieraan heeft de minister gehoor gegeven door het op richten van een publiek-privaat gremium het Strategisch Offensief Tegen Explosies (SOTE).

1

Geweld van de georganiseerde misdaad in beeld, Fenomeenbeeld 2024 Landelijke Politie

3

Het SOTE stelt vast wat ieder van de deelnemende partijen kan en moet doen om de lokale driehoeken in staat te stellen de problematiek adequaat aan te pakken. Het Vlaardingen-overleg is inmiddels beëindigd. De Regioburgemeester van de Eenheid Rotterdam is de voorzitter van het SOTE en ook namens de G4 en vanuit de regio Rotterdam schuift de burgemeester van Schiedam aan namens de G40. Ambtelijk wordt aangesloten bij het kennisnetwerk van de VNG.

Jonge aanwas In diverse landelijke en wetenschappelijke stukken wordt geschreven dat ‘jonge aanwas’ een terugkerend thema is binnen de georganiseerde criminaliteit. Jongeren en ook jong-volwassenen zijn vatbaar om snel geld te kunnen verdienen en daarmee het verwerven van een hogere status op ‘straat’. Verschillende invloeden hebben daar een rol in zoals muziek, films en straatcultuur. Het baart de (lokale) overheid zorgen dat jongeren het criminele pad kiezen. Dit is terug te zien bij de daders die verantwoordelijk zijn voor het plaatsen van zwaar vuurwerk en de explosies als gevolg. De politie heeft vooral jonge daders aangehouden voor dergelijke ‘klussen’. Uit onderzoek is gebleken dat jongeren zich vrijwillig via digitale platforms aanbieden om voor een klein bedrag ‘bommen’ te plaatsen. Om deze negatieve ontwikkeling zo veel als mogelijk tegen te gaan, wordt ingezet op preventie en vroegsignalering. Doordat de gemeente incidentele middelen heeft ontvangen vanuit het Preventie met Gezag (PmG), kan een programma worden opgezet die vooral gericht is op deze kwetsbare doelgroep. De illusie is niet dat dergelijke aanwas definitief kan worden tegengehouden, maar wel dat zoveel mogelijk jongeren op het rechte pad blijven door ook perspectief te bieden. De acties die worden ingezet op jeugd- en jongeren zijn terug te vinden in het projectplan tijdelijke middelen PmG.

4

Terugblik aanpak ondermijning 2024 In deze paragraaf volgt een overzicht van de verrichte activiteiten in 2024. De activiteiten zijn onderverdeeld in de thema’s bewustwording, (versterken) informatiepositie en beleid en handhaving. Los van de hieronder genoemde activiteiten zijn in 2024 diverse objecten gesloten (zie onderstaande tabel) op last van de burgemeester wanneer er sprake was van een verstoring van de openbare orde of dreiging daarvan. Dit geldt ook voor objecten waar drugslaboratoria zijn gevonden of hennepkwekerijen. Aantal gesloten gebouwen 2020 12

2021 19

2022 21

2023 24

2024 29

Bewustwording De aanpak van ondermijning beperkt zich niet alleen tot het Team Openbare Orde en Veiligheid (hierna OOV). Het is belangrijk om ook andere Eenheden en Teams binnen de gemeente bewust te maken van signalen en risico’s. Naast het voorlichting geven aan de interne organisatie, moeten ook andere actoren worden meegenomen in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. - De gemeenteraad is door het RIEC bijgepraat over ondermijning en verschijningsvormen van ondermijning; - De lokbus is ingezet om meer bewustwording te creëren onder de inwoners van Nissewaard; - Voor de partners in de vastgoedsector is een escaperoom ingezet waarmee onderlinge samenwerking wordt bevorderd; - De collega’s van burgerzaken zijn getraind op het herkennen van ondermijnende criminaliteit en mensenhandel; - De campagne van Meld Misdaad Anoniem (hierna MMA) is het gehele jaar via de sociale media gedeeld.

Informatiepositie Als gemeente is het belangrijk een goede informatiepositie te hebben. Landelijk is het programma ‘City Deal Zicht op Ondermijning’ opgeleverd. Door data slim aan elkaar te koppelen ontstaat er een inzicht in lokale criminele fenomenen. Lokaal kan dit in een monitor verder ontwikkeld worden. - Begin 2024 heeft een controle plaatsgevonden ten aanzien van de transportsector. In samenwerking met de gemeente heeft de politie op de truckparking aan de Mosterweg meerdere voertuigen gecontroleerd die a-selectief van de weg zijn gehaald; - Er zijn integrale controles uitgevoerd. De integrale controles zijn onderdeel van uit het Uitvoeringsprogramma Integrale Handhaving. Deze controles geven inzicht in de bedrijven die actief zijn binnen Nissewaard. De controles worden georganiseerd door het team VTH waarbij externe partners zoals DCMR, VRR en politie aansluiten. Wanneer meer branchegerichte controles plaatsvinden worden eventueel andere partners uitgenodigd (zoals arbeidsinspectie of IL&T). Bij misstanden wordt direct gehandeld. Over het algemeen is gebleken dat de gecontroleerde bedrijven voldoen aan de wet- en regelgeving; - In juni 2024 is een data engineer ingehuurd om een dashboard bedrijventerreinen in te richten. Hiervoor is gebruik gemaakt van publiek toegankelijke bronnen zoals het Handelsregister en de BAG.

Het dashboard wordt verder ontwikkeld om informatie-gestuurd en datagedreven te werken. De basis van het dashboard staat. De doorontwikkeling staat voor 2025 gepland; - Aanvullend op de schouw van het buitengebied, wordt een informatiebeeld, in samenwerking met de Provincie Zuid-Holland, van het buitengebied opgesteld. Hierbij wordt op basis van beschikbare data een scan gemaakt waar mogelijke risico’s te vinden zijn. Door de schouw te spiegelen met de datascan is het mogelijk om te toetsen of er overeenkomsten zijn. De verwachting is dat dit begin 2025 gereed is.

5

Beleid en Handhaving De aanpak van ondermijnende criminaliteit wordt ondersteund door het op een juiste manier inrichten en opstellen van beleid(sregels) en handhaving. Door strengere toetsing vanuit de rechtspraak aan het evenredigheidsbeginsel wordt het opleggen van een bestuurlijke maatregel (zoals bijvoorbeeld de tijdelijke sluiting van een pand) ingewikkelder. Dit vraagt aanpassing van de beleidsregels. - Regionaal is een werkgroep gestart onder regie van het Regionaal Informatie & Expertise Centrum (RIEC) voor het opstellen van een handreiking Excessief Geweld. Gemeente Nissewaard is deelnemer van deze werkgroep en heeft actief input geleverd voor deze handreiking. Op basis van deze handreiking worden werkwijze en processen opgesteld hoe lokaal in Nissewaard wordt gehandeld als een explosie plaatsvindt. Dit wordt lokaal met de politie afgestemd. - Er is gestart met de actualisatie van de beleidsregels Bibob. De toepassing van Bibob wordt uitgebreid wat meer capaciteit vraagt van de ambtelijke organisatie. Hiervoor is meer voorbereiding noodzakelijk. Door de Bibob-coördinator zijn meerdere adviesvragen naar het Landelijk Bureau Bibob gestuurd. In een enkel geval is een vergunning op basis van het advies geweigerd. - Wanneer er sprake is van een overtreding van de Opiumwet of Excessief Geweld wordt bestuurlijk gehandeld.

Het afgelopen jaar zijn meerdere objecten met spoed gesloten, omdat er sprake was van een verstoring van de openbare orde.

6

Aanpak ondermijnende criminaliteit 2025 Voor contiuniteit en borging van de voortgang, blijven de thema’s hetzelfde. Met andere woorden: vanuit de aanpak ondermijnende criminaliteit zet de gemeente in op “bewustwording”, “Informatiepositie”, en “Beleid en handhaving”.

Bewustwording Gemeenteraad

College van B&W Ambtelijke organisatie

Ondernemers

Inwoners

Corporaties

Jaarlijks wordt de gemeenteraad bijgepraat over de ontwikkelingen in de aanpak op georganiseerde criminaliteit. Hiervoor wordt eventueel een externe spreker gevraagd. Het college wordt een keer per jaar bijgepraat over de aanpak van ondermijning in Nissewaard Delen van de ambtelijke organisatie worden geïnformeerd over vormen van georganiseerde criminaliteit. Zo nodig worden aanvullende awareness trainingen voor specifieke teams gegeven. Het RIEC levert hierin een bijdrage in met het beschikbaar stellen van e-learnings. Een MMA campagne gericht op bedrijven en bedrijventerreinen is gestart. Deze campagne heeft een langere doorlooptijd. Het doel is om het bereik zo groot mogelijk te maken. Naast doorlopend aandacht voor MMA berichten op de sociale media, worden inwoners bewust gemaakt op signalen van ondermijning door middel van ludieke acties (zoals lokbus). Via sociale media wordt ook gedeeld op welke signalen inwoners moeten letten. Dit is onderdeel van de communicatiekalender die met Team communicatie wordt opgesteld. In samenwerking met het Versterkingsprogramma RIEC wordt voortdurend aandacht besteed aan fraude in de vastgoedsector. Door middel van lunchlabs vindt uitwisseling van ervaringen plaats. Daarnaast wordt vier keer per jaar aangesloten bij het beleidsoverleg met de corporaties om een update te geven over de ontwikkelingen.

Q3 2025

Jaarlijks voert de gemeente met haar partners integrale controles uit op bedrijven(terreinen). Het aantal controles varieert per jaar. De capaciteit is schaars en wordt zo effectief mogelijk ingezet. Met een stevigere informatiepositie kan de gemeente de controles nog efficiënter inzetten. Voor het komende jaar worden acht controles uitgevoerd inclusief enkele branchegerichte controles. In CityControl worden de resultaten bijgehouden. Inmiddels is een proefversie van het Dashboard Veiligheid opgeleverd. Dit wordt momenteel uitgebreid getest. Dit jaar wordt ingezet op het verder ontwikkelen van het dashboard en toevoegen van meerdere bronnen. Met de IV-organisatie worden afspraken gemaakt voor beheer en onderhoud.

Doorlopend Ten minste 8x per jaar

Q1 2025 Doorlopend

Q1-2 2025 Doorlopend

Doorlopend

Informatiepositie Integrale controles

Dashboard Veiligheid

2025

7

Datavolwassenheid

Integraal Informatiebeeld

Onder begeleiding van het RIEC is gekeken naar de ‘datavolwassenheid’ van de gemeente. Uit het onderzoek is gebleken dat er nog verbeteringen mogelijk zijn. Dit sluit aan bij het beter benutten van het Dashboard en het beter op elkaar afstemmen van werkprocessen. De volgende handelingsperspectieven zijn afgesproken: - Inrichten werkproces signaalverwerking; - Implementatie van algemeen privacy protocol die door Pels Rijcken in opdracht van het RIEC Rotterdam wordt ontwikkeld (2e helft 2025); - Introduceren van datagedreven werken in organisatie; - Aanwijzen medewerkers van het Team OOV als toezichthouder. In samenwerking met het RIEC wordt voor de gemeente Nissewaard een integraal informatiebeeld opgesteld. Dit wordt een co-productie met de informatiemakelaar van de gemeente en een analist van het RIEC

2025

Het Bibob-beleid is een van de belangrijkste instrumenten die toegepast kan worden bij de aanpak van ondermijning. De nieuwe Bibob-coördinator is in 2024 gestart met het Bibob-beleid te actualiseren en te implementeren. Hiertoe worden tevens de noodzakelijke medewerkers voor opgeleid. Dit vraagt intern afstemming en is afhankelijk van capaciteit bij de teams. Vaststelling van de geactualiseerde beleidslijn wordt in de zomer van 2025 verwacht. Ook in Nissewaard is het excessief geweld toegenomen. Steeds vaker zijn woningen het doelwit van aanslagen met voornamelijk vuurwerk. Op basis van de uitbreiding van artikel 174a Gemeentewet kunnen beleidsregels worden opgesteld. In 2025 wordt samen met de partners gewerkt aan het uitwerken van de beleidsregels om zo een uniform lopend proces vast te stellen. Binnen het RIEC wordt gewerkt met het werkproces “integrale casusaanpak”. De partners binnen het RIEC kunnen een casus inbrengen om zondig gezamenlijk een aanpak op te zetten. Ook de gemeente heeft de mogelijkheid een casus aan te leveren. Indien een geschikte casus zich voordoet zal deze worden aangemeld.

2025

Eind 2025

Beleid en Handhaving Herijking beleidsregels Bibob

Implementatie Beleidsregels Excessief Geweld

Integrale casusaanpak

2025

2025 ten minste 1 casus

8