Document · PDF

39.20220207 Achtergrondrapport C Kustonderzoek Haringvlietmonding eindversieC

Gemeenteraad 28 maart 2022, gemeente NissewaardBij agendapunt: Aanvullende lijst van ingekomen stukken26.244 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Figuur 17: SWOT-analyse voor de maritieme cluster

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Natuur De Haringvlietmonding omvangt drie Natura 2000-gebieden: ‘Voordelta’, ‘Voornes Duin’ en ‘Duinen van Goeree & Kwade Hoek’ met unieke natuurwaarden. Natuurorganisaties als beheerders en andere verenigingen benadrukken het belang van de natuur in de Haringvlietmonding en de internationale waarde ervan. De Nieuwe kustlijn biedt kansen voor natuur door een nieuw intergetijdengebied, een lagune, waar schorren, slikken en een nieuw duinsysteem ontstaan. Daarnaast kunnen vismigratie en verbetering van het onderwaterleven worden aangemoedigd middels een vismigratierivier en onderwaterelementen. Ook kan het onderzoek naar zeegras en zeewier bijdragen aan helderder water en biedt het mogelijkheden voor paaiplaatsen en opgroeigebieden. Het is belangrijk om door middel van zonering het gebied ruimtelijk in te richten. Een zorg kan zijn dat de Natura 2000 instandhoudingsdoelstellingen zijn gebaseerd op een referentie uit het verleden, terwijl het gebied door zijn dynamische karakter reeds behoorlijk is veranderd. De verschillende zwaktes, sterktes, kansen en bedreigingen van het start-handelingsperspectief voor de sector natuur zijn weergegeven in Figuur 18.

Figuur 18: SWOT-analyse voor de natuur

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Naar een Nieuwe kustlijn? Het voorliggend rapport biedt naast een diepgaand onderzoek naar de autonome morfologische ontwikkelingen en de effecten ook handvaten voor gesprekken over de toekomst. Het morfologisch onderzoek in het achtergrondrapport over blok A en B (Arcadis, 2022) laat zien dat het gebied tussen de Voorne en Goeree steeds verder verondiept. De stranden en onderwaterbodem van de kust van Voorne worden daarnaast ook slibbiger. Er is daarom op die plekken geen sprake meer van een klassieke strandbeleving met zand en golven, maar eerder van een wad-achtige situatie. Samengevat zijn de negatieve effecten op waterveiligheid en de natuur zeer beperkt zolang de natuur met rust wordt gelaten. Het behoud van de vaargeul door het Slijkgat vraagt een toename van baggerinspanningen om de nautische toegankelijkheid en veiligheid te waarborgen Waar de extreme invalshoeken in hoofdstuk 2 hoekpunten van het speelveld vormen biedt de Nieuwe kustlijn inzichten in een nieuwe richting waarbij diverse belangen samengebracht worden maar nog niet afgewogen zijn Figuur 19). Ook de Nieuwe kustijn is geen voorkeursvariant, of een plan, maar slecht een vertrekpunt voor vervolggesprekken over randvoorwaarden, uitgangspunten, schaal en ontwikkelfilosofieën.

Er zijn vele accenten, varianten en keuzeopties mogelijk om na deze studie te komen tot een gezamenlijke visie en plan voor de toekomst. Dit vraagt om een intensief proces met de betrokken partijen binnen en wellicht ook buiten de coalitie. Daarnaast zijn er tal van technische vragen en juridische kaders (bijvoorbeeld Natura 2000) waarop getoetst en waaraan voldaan dient te worden om te komen tot een gedragen en uitvoerbaar plan. In het volgende hoofdstuk worden aanbevelingen gedaan over de stappen om te komen tot een andere kust in de Haringvlietmonding.

Figuur 19 Ter inspiratie: vogelvluchtweergave van Nieuwe kustlijn

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Aanbevelingen

Vanwege het huidige abstractieniveau van de Nieuwe kustlijn en de voorgestelde maatregelen binnen de scope van deze studie, is er tijd nodig om het vervolgproces goed vorm te geven. Een integrale afweging van belangen in een groot en zowel bestuurlijk als fysiek gecompliceerd gebied als de Haringvlietmonding is ingewikkeld en kost tijd. In dit hoofdstuk worden aanbevelingen gegeven ten behoeve van vervolggesprekken om uiteindelijk tot keuzes en eventuele uitvoering van maatregelen komen. Een deel van de maatregelen is gericht op het oplossen van knelpunten die spelen op de korte termijn. Een ander deel van de maatregelen komt voort uit de keuzes die worden gemaakt over voor een te ontwikkelen visie 2060. Figuur 20 geeft een indicatie van de stappen die kunnen worden gezet. De eerste aanbevelingen hebben betrekking op het geschetste proces.

Figuur 20 Indicatie van stappen in het vervolgproces om te komen van een start-handelingsperspectief naar een visie en uitvoering van maatregelen

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

3.1

Ontwikkeling van een vervolgproces

In deze paragraaf worden aanbevelingen gegeven m.b.t. stappen in de ontwikkeling van een vervolgproces. Roadmap 2022 Als een allereerste stap is het advies om een roadmap met mijlpalen voor 2022 te ontwikkelen, nadat de coalitie heeft besproken wat zij bereikt willen hebben in 2022 met betrekking tot de toekomstige ontwikkelingen voor de Haringvlietmonding. De startkeuzes onder de volgende paragraaf bieden daarvoor inspiratie. Startkeuzes in 2022 Er gebeurt veel in de Haringvlietmonding en dat gaat de komende tientallen jaren door. Dat betekent ook dat het medegebruik van het gebied een herijking nodig heeft. Het maken van keuzes over de toekomst van de Haringvlietmonding wordt geholpen door samen een keuze te maken over de ontwikkelingsfilosofie voor het gebied. Op basis van de gesprekken en commentaren onderscheiden wij tot dusver de volgende twee filosofieën: I. Observerend en reactief In deze filosofie wordt er uitgegaan dat de natuur het beste ongemoeid moet blijven omdat daardoor de meest veerkrachtige en stabiele ecosystemen ontstaan. Er wordt alleen ingegrepen als er een onomkeerbaar maatschappelijk probleem ontstaat. Bijvoorbeeld met de vaargeul, straks mogelijk met een getijgeul insnoering (Groene punt), straks mogelijk met waterkwaliteit (lage verversingstijd), en op de heel lange termijn (decennia) mogelijk met beperking van rivierwaterafvoer. II.

Ontwerpend en proactief In deze filosofie wordt het gebied niet als een natuurlijk systeem gezien en daarom kan ook een toekomstvisie primair uitgaan van menselijke stuurbaarheid. In de eerste benadering is vermoedelijk meer tijd nodig om economische belangen te kunnen plannen en benutten; in de tweede benadering is het denkbaar dat er maatregelen komen die uiteindelijk niet duurzaam blijken te zijn of überhaupt niet vergunbaar. De beste benadering is daarom een combinatie van beiden hoewel die moeilijker te organiseren is en veel opstarttijd vergt. Het is belangrijk om die tijd te nemen zodat een vervolg op voldoende draagvlak kan rekenen. Op basis van de ontwikkelfilosofie kunnen dan per probleem, belang, plan of initiatief de onderstaande vragen richting geven voor de keuzes: 1. Is het nodig en/of wenselijk om in te grijpen of maatregelen te nemen? En waarom? 2. Als dat nodig is, aan welke randvoorwaarden en uitgangspunten (kaders) moet de ingreep of maatregel voldoen? 3. Als er ingegrepen wordt, wanneer en op welke ruimtelijke schaal? En waarom? Ingrijpen is op verschillende schaalniveaus mogelijk, bijvoorbeeld; klein, middel en groot. Maar een ingreep kan ook een zo groot mogelijke verandering beogen (systeem-ingreep) of juist een zo klein mogelijke verandering. Hieronder worden een aantal suggesties gedaan voor dergelijke maatregelen. A.

Kleine schaal • Het terugleggen van de vaarroute naar de positie van ruwweg tien jaar geleden van de zeewaartse invaart van het Slijkgat. Dit t.b.v. de nautische veiligheid • Morfologisch onderzoek naar de mogelijke geul bij de Groene Punt inclusief monitoring (bijvoorbeeld door met vrijwilligers monitoring op te zetten nabij de Groene Punt) • Ontwikkeling en delen van online kaarten stroombeelden ivm veiligheid waterrecreanten B. Midden schaal • Een gedeelte van het Hinderplaat-complex verlagen door te beginnen aan de noordkant zodat de hydraulische druk op Groene Punt wat afneemt. Metingen uitvoeren om te bepalen wat er met de doorstroming van het verslibbende gebied erachter gebeurt. Ook de effecten daarvan op de doordringing van golfwerking richting Rockanje en op het slibgehalte dienen te worden gemeten en geanalyseerd. • Hergebruik dat zand voor suppletie westkop Goeree zodra dat weer nodig is in kader van kustlijnzorg.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

•

Toestemming dat nieuwe strandpaviljoens langs de brede kust van Goeree worden gebouwd. Dit kan dan jaarrond, op eigen risico van de paviljoenhouders, dichter bij de waterlijn op ongeveer 200-300 m verder zeewaarts in vergelijking met de huidige posities. C. Grotere schaal • Ontsluiting van de verlegde strand-recreatieve voorzieningen langs de brede kust van Goeree (parkeerplaatsen, toegangswegen). Bijvoorbeeld combineren van ontsluiting met nieuwe natuur met het Flaauwe Werk als voorbeeld. • Intensivering en/of verplaatsing van actieve strandrecreatie van het studiegebied, bijvoorbeeld richting de zuidkust van de Maasvlakte inclusief verkeersplan en een korte strekdam aan de zuidkant van de Slufter. • Monitoring van wat dat voor effect heeft voor het eventueel bijdraaien van de kust van de MV2 en verbindt dit aan de onderhoudsbehoefte van de MV2. D. Systeem-veranderende schaal Bijvoorbeeld eerste stappen richting Nieuwe kustlijn. Besprekingen wat haalbaar is en wat niet? Daarnaast overwegen om samen met stakeholders concrete bottom-up business cases te ontwikkelen. Deze startkeuzes zijn belangrijke gespreksonderwerpen en kunnen parallel aan de ontwikkeling van een visie en adaptief proces plaatsvinden (zie volgende aanbevelingen).

Visie met concrete doelen voor 2060 De ontwikkeling en het bereiken van een visie met concrete, meetbare doelen voor 2060 is van belang om verdere keuzes te kunnen maken. Aandacht voor wat het gebied te bieden heeft en wil behouden en wat het gebied verder nog kan of wil bieden is daarbij van belang. Voorliggend onderzoek biedt een basis daarvoor. Adaptief proces Om tot een visie en maatregelen te komen is de ontwikkeling van een adaptief proces noodzakelijk zodat er geanticipeerd kan worden op resultaten van onderzoeken en de natuurlijke ontwikkelingen die ook gewoon doorgaan zonder ingrepen. Tevens zijn er zorgen voor de zeer korte termijn, met name bij de maritieme sector en recreatieondernemers op Voorne. Dit vraagt om een combinatie van een korte-termijn actieplan en een lange-termijn adaptief plan, hoe de uiteindelijke einddoelen (visie) te bereiken naar 2060 toe. Na het vastleggen van de bredere stakeholderanalyse (zie onder) kunnen ook bijbehorende verantwoordelijkheden, samenwerkingsafspraken tussen organisaties en een planning worden afgesproken (zie ook aanbeveling transitiemomenten). Opstarten wat al kan en samen stap voor stap naar de stip op de horizon van de visie voor 2060.

Bredere stakeholderanalyse en -plan Parallel het advies om een bredere stakeholderanalyse en -plan op te stellen, waarin niet alleen omgevingsstakeholders maar ook grotere organisaties, van kennisinstellingen, tot natuurorganisaties tot ontwikkelaars en investeerders in kaart worden gebracht. Dit kan starten met een interviewronde van coalitiepartijen en een vertegenwoordig van bestaande omgevingsstakeholders om inzicht te krijgen in relevante organisaties en contacten. Daarna volgen interessepeilingen. Ook dit is een stap richting gezamenlijke initiatieven om de visie te bereiken. Om de visie te behalen dienen duidelijke rollen en verantwoordelijkheden voor stakeholders te worden gedefinieerd. Tevens het advies om een ambassadeur of ‘boegbeeld’ voor het initiatief die alle lagen en belangen verbindt te overwegen. Dit zou een bestuurder van een overheidsorgaan kunnen zijn, of een nieuwe neutrale functie; een ‘gebiedscommissaris’ of ‘ambassadeur voor de Haringvlietmonding’, zoals landelijk de deltacommissaris bekend is als boegbeeld waterbeheer voor het hele land.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Leren van successen In andere regio’s zijn voorbeelden te vinden van succesvolle ontwikkelingen waarbij de combinatie van natuur en recreatie centraal staan. In de tekstboxen hieronder zijn Waterdunen in Zeeland en het Marker Wadden project in Flevoland toegelicht. In deze projecten is steeds sprake van een samenwerking tussen (veel) verschillende partijen. Analyse van de succesfactoren in hun processen en samenwerking kan waardevolle inzichten opleveren voor het adaptieve proces bij de Haringvlietmonding. Kustversterkingsproject Zwakke Schakel Waterdunen: een combinatie van natuur en recreatie Aanleiding van het project: het tegengaan van vergrijzing in het gebied door het verbeteren van de omgevingskwaliteit en het stimuleren van de economie door een nieuwe leef- en recreatieomgeving te creëren. Daarnaast draagt het project bij aan het versterken van het zwakke schakel duingebied bij Breskens door natuur, recreatie en getijdenwerking te combineren met de kustversterking. Inhoud van het project: Waterdunen is een project op de grens van land en zee. Door een gedempt getijdenwerking ontwikkelt zich de natuur op een brede variatie van hoog en laag water, zoals schorren, kreken, zanden slikplaten. Hierdoor is het gebied aantrekkelijk geworden voor kustvogels en recreatiemogelijkheden.

Recreanten kunnen de natuur van dichtbij verkennen door een reeks van bruggen, paden en fietsroutes. Ook vogelhutten en gluurschermen zijn in het gebied geplaatst om recreanten de natuur te laten ontdekken zonder dieren te verstoren. Daarnaast kunnen recreanten in het gebied overnachten in een duincamping met uitzicht op schorren en kreken, waarbij duurzaamheid bij het ontwerp, plaatsing en bouw voorop staat. Zo is het niet mogelijk om aan de zijde van beschermde natuur te komen, maar is hier wel zicht op uit het raam van de overnachtingsmogelijkheden. Daarnaast biedt het nieuw ingerichte gebied kansen voor ongeveer 30ha innovatieve proeftuinen zoals zilte groenten en aquacultuur. Uiteindelijk is een nieuwe vorm van landinrichting in het gebied toegepast waarbij integrale gebiedsontwikkeling centraal stond. Het zwakke schakel duingebied bij Breskens werd versterkt in combinatie met natuur en recreatie, waardoor een waardevolle bijdrage is geleverd aan een klimaatbestending delta.

Meer info: http://www.waterdunen.com/ Waterdunen is een samenwerking tussen: Provincie Zeeland, waterschap Scheldestromen, gemeente Sluis, stichting Het Zeeuws Landschap en Molecaten Marker Wadden: Een combinatie van natuurherstel en recreatie Aanleiding van het project: In verband met het aanleggen van de Houtribdijk tussen het Markermeer en IJsselmeer is het Markermeer niet meer verbonden met de zee, daarnaast heeft het nauwelijks natuurlijke oevers. De historische ingrepen hebben ertoe geleid dat er een dikke slibdeken op de bodem is afgezet met verstrekkende gevolgen voor het bodemleven. Bovendien leidt de troebelheid en gebrek aan ondieptes in het meer tot een lage vis- en vogelstand. Projectmaatregelen: Door zand, klei en slib te gebruiken voor het aanleggen van een groep eilanden kan het slib vastgelegd worden en de troebelheid in het meer verlaagd worden. Hierbij wordt ingezet op geleidelijk aflopende natuurlijke oevers om een hoge variatie van ondieptes te creëren voor vissen, waterplanten, vogels en schelpdieren. Na de aanleg van de eilanden kan zich het gebied op een natuurlijke wijze ontwikkelen en zal kansen bieden voor kwetsbare vogels en vissen in de boven- en onderwaterwereld. Naast een uniek gebied voor natuur is er ruimte voor recreatie door de aanleg van een haveneiland, welk toegankelijk is voor bezoekers.

Met behulp van wandelpaden, uitkijktoren, een bezoekerscentrum, ruimte voor kinderen om te spelen en rust een schuilplekken voor dieren biedt het gebied ruimte voor natuur en mens. Meer info: https://www.natuurmonumenten.nl/projecten/marker-wadden Marker Wadden is een samenwerking tussen: Natuurmonumenten (initiatiefnemer), Rijkswaterstaat, ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), provincie Flevoland, provincie NoordHolland, gemeente Lelystad, de Nationale Postcode Loterij, het Wereld Natuur Fonds, de Vogelbescherming, Sportvisserij Nederland, de Adessium Foundation, Boskalis, RHDHV, ING Bank en Arcadis.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

3.2

Onderdelen van het adaptieve proces

In deze paragraaf is een niet-uitputtend overzicht opgenomen van onderdelen van het adaptief proces. Diepgaand onderzoek naar beïnvloedbaarheid effecten op systeemniveau In dit onderzoek is een initiele inventarisatie gemaakt naar maatregelen om de voorspelde negatieve effecten van de morfologische ontwikkelingen te beinvloeden. Hierbij is per effect beschreven wat er overwogen kan worden. Zodra de startkeuzes op het gebied van ingrijpen, schaal, randvoorwaarden en ontwikkelfilosofie zijn gemaakt zou het goed zijn om met dat als basis een diepgaander onderzoek te doen naar de beïnvloedbaarheid van effecten op systeemniveau. Hierbij wordt dan onder meer gekeken naar: • Welke effecten worden wanneer in de tijd verwacht (wat gaat als eerst mis en wanneer) • Welke effecten vragen welke maatregelen • Samenhang effecten en maatregelen (op elkaar en in relatie tot andere ontwikkelingen en variabelen) • Inzicht zin en onzin maatregelen door te kijken naar haalbaarheid, effectiviteit, MKBA en aansluiting bij de voorkeuren met betrekking tot wens/noodzaak ingrijpen, schaal, randvoorwaarden en ontwikkelfilosofie. Verbinding met achterland: Verdienmodel en meekoppelkansen De scope van het voorliggende onderzoek was de Haringvlietmonding, Westvoorne en Goeree-Overflakkee.

Het verdere achterland en de regio waarin de Haringvlietmonding ligt, met de drukke Randstad nabij, zijn in dit onderzoek niet meegenomen. Nader onderzoek op een grotere schaal kan leiden tot aanvullende inzichten, samenwerking, meekoppelkansen en/of zelfs financieringsbronnen. Op verschillende politieke niveaus zijn er agenda’s, programma’s en projecten waarbij kan worden aangesloten, zoals bijvoorbeeld de gebiedsagenda Zuidwestelijke Delta 2050. Op Europees niveau zijn mogelijk ook budgetten beschikbaar (Natura 2000, Kaderrichtlijn Water en Kaderrichtlijn Mariene Strategie etc.). Er kan ook een verbinding gezocht worden met de nationale energie- of woningopgave. Wij adviseren om een verdienmodel (concrete business-cases) en financieringsmogelijkheden met investeerders uit te werken. Duidelijk beeld leefbaarheid en mogelijkheden In dit onderzoek is gebruik gemaakt van veelal beschikbare datasets voor de effecten naar de economie & leefbaarheid (wonen en werken). Er is meer inzicht nodig in de wensen en mogelijkheden voor de toekomst op economie en leefbaarheid in het gebied. Interviews of enquêtes met inwoners, stakeholders of andere vormen van kwalitatief onderzoek kunnen resultaten aanvullen wat relevant is voor verdere afweging van keuzes en vormgeving van maatregelen en verdienmodellen.

Ruimte en vrijheidsgraden binnen Natura 2000: Een ontwikkelingsperspectief met natuur als uitgangspunt De beschermde status van de Natura 2000-gebieden in de Haringvlietmonding leidt tot beperkingen met betrekking tot initiatieven, omdat deze niet mogen leiden tot significant negatieve effecten op beschermde natuurwaarden. De ruimte en vrijheidsgraden in de Natura 2000-gebieden, ook met inachtneming van de onderzoeksresultaten van Blok A morfologische ontwikkeling naar 2060 en de verwachte effecten uit Blok B, zijn beperkt. Het huidige voorgestelde starthandelingsperspectief is ontwikkeld door verschillende belangen, de toekomstige morfologische ontwikkelingen en beïnvloeding van effecten samen te brengen. Mogelijkheden en onmogelijkheden voor waterveiligheid en Natura 2000 zijn hierin beschreven. Een andere aanvliegroute zou kunnen zijn om de natuur als uitgangspunt te nemen en daarna bepalen hoe het gebied recreatieve functies zou kunnen faciliteren richting 2060. Daarnaast is het relevant om dan ook aandacht te schenken voor verschillende scenario’s van natuurbeheer betekent en de randvoorwaarden daarbij, zoals bijvoorbeeld: • Scenario waarin alles vastligt en er maximaal beheerd wordt: maaien, begrazing en voldoende budget beschikbaar on dit uit te voeren.

• Scenario met minimaal beheer, maar waarin de abiotiek meer bepaalt: voldoende dynamiek, flexibiliteit in doelstellingen. De basisgedachte bij een dergelijk alternatief perspectief is dat de natuur dan haar gang kan gaan, het binnen de juridische kaders past, en ervanuit daaruit gekeken wordt wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn voor recreatie, toerisme, leefbaarheid en de maritieme sector. Belangrijk dat ook hier goed gekeken wordt naar specifieke locaties en een tijdlijn of fasering. Het doel van een dergelijk alternatief is om vervolggesprekken verder te voeden vanuit een ander uitgangspunt dan in dit onderzoek.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

3.3

Korte-termijn actieplan

In deze paragraaf staan een aantal acties die onderdeel kunnen uitmaken van het korte-termijn actieplan. Overzicht van lopende en verwachte studies en initiatieven Het kennisprogramma zeespiegelstijging kijkt nadrukkelijk naar de bescherming van Nederland op de lange termijn. Daarbij is (uiteraard) de kust van de Zuid-Hollandse eilanden een belangrijk onderdeel. De kans is groot dat er momenteel meer studies en initiatieven in het gebied lopen die benut kunnen worden. Tijdens de aanvang van dit onderzoek is er een overzicht gemaakt dat als startpunt kan dienen. Transitiemomenten: monitoren en voorspellen korte termijn Voorspellingen houden een bepaalde mate van onzekerheid, maar o.a. de recreatiesector gaf aan inzichten nodig te hebben in de transitiemomenten op korte termijn in verband met hun ondernemingen. In de toekomst kan nader onderzoek helpen om steeds nauwkeuriger de transitiemomenten voor de komende jaren te voorspellen en de recreatiesector op die wijze een indicatie te geven voor veranderingen die van hen verwacht worden en/of waar ze op in kunnen spelen. Voordat dit vormgegeven wordt is het belangrijk om met ondernemers te bespreken welke behoefte aan informatie en op welk moment het belangrijkste is. Volledige zekerheid is er bij natuurlijke veranderingen en gedrag van toeristen en bezoekers nooit te geven.

Nautische veiligheid Garantie van de nautische veiligheid op korte termijn en langere termijn vraagt meer gericht onderzoek naar bepaalde trajecten in de vaargeul. Meer gerichte en ingezoomde inzichten op specifieke locaties in vergelijking tot het huidige morfologische onderzoek dat gericht is op het totale gebied van de Haringvlietmonding. Een advies kan worden opgesteld hoe op korte en lange termijn de nautische veiligheid zo effectief en efficiënt mogelijk gegarandeerd kan worden. Vinger aan de pols bij de Groene Punt Het is mogelijk dat in het stadium voorafgaand aan de aanlanding van de voormalige Hinderplaat een geul ontstaat. Wanner zo’n geul ontstaat en deze naar het strand en duinen verplaatst, levert dit ongewenste gevolgen op voor de kustlijn en de waterkerende functie van de duinen. Dit is daarom een ontwikkeling om goed in de gaten te houden. Morfologisch analyse van de vooroever bij de Groene Punt wordt daarom aanbevolen. Monitoring van de ontwikkelingen hoort daarbij. De jaarlijkse kustlodingen van Rijkswaterstaat zijn het vertrekpunt hiervoor. Deze lodingen kunnen mogelijk worden aangevuld door met vrijwilligers monitoring op te zetten nabij de Groene Punt.

Analyse van (inter)nationale beleidsontwikkelingen De Haringvlietmonding is van economisch belang voor de maritieme sector en verschillende nationale en internationale ontwikkelingen zetten de visserijsector onder druk. • Pulsvisserii was een recente innovatie die de bijvangst en kosten voor gasolie zou verminderen. Door wijzigingen in de EU is deze technologie niet meer toegestaan. Veel Nederlandse schepen hadden reeds een aanpassing naar pulsvisserij doorgevoerd die nu teruggedraaid dient te worden. Dit heeft financiële consequenties. • Het Noordzeeakkoord speelt in op drie transities voor een gezonde Noordzee: natuurtransitie, voedseltransitie en energietransitie. Hiervoor zijn een reeks afspraken gemaakt over het uitbreiden van windenergie, het vergrote van een aantal natuurgebieden, soortenbescherming (zoals zeevogels en bepaalde haaien- en roggensoorten) en het verminderen van bodemberoerende visserij. Het akkoord kan gevolgen hebben voor de Haringvlietmonding. Wellicht biedt het ‘Transitiefonds’ kansen voor financiële ondersteuning. • Brexit heeft voor veel sectoren in Nederland een effect. Voor de Haringvlietmonding en -omgeving zal met name de maritieme sector beïnvloed kunnen worden, omdat het Verenigde Koningrijk een belangrijke handelspartner is. Daarnaast vissen sommige Nederlandse scheppen in Britse wateren wat mogelijk in de toekomst niet meer mogelijk zal zijn.

Dit betekent tevens dat het drukker zal worden in Nederlandse, Franse, Belgische en Deense wateren. Visserijgemeenschappen en ondersteunende diensten zouden minder opbrengsten kunnen ervaren. Bovendien is er momenteel nog geen Europees akkoord met het VK om visserijonderzoek verder uit te voeren welk van belang is voor het inschatten van vispopulaties. In verband met de Brexit is er een ‘Brexit Adjustment Reserve’ aangelegd. Nederland is hier een van de grote begunstigden. Door nader onderzoek in de effecten van de Brexit zouden mogelijke financiële klappen gecompenseerd kunnen worden. Deze ontwikkelingen kunnen gevolgen hebben voor

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

de maritieme sector in de Haringvlietmonding. Daarom is kennis en verdere analyse van deze ontwikkelingen van wezenlijk belang voor de verdere afwegingen en ontwikkelingen in en nabij de Haringvlietmonding.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Referenties Arcadis, 2022. Achtergrondrapport Onderzoek verzanding kust Haringvlietmonding blok A en B, uitgevoerd door Arcadis Nederland BV, Deltares, Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd, in opdracht van de coalitie Gemeenten Westvoorne, GoereeOverflakkee, Brielle, Hellevoetsluis, Nissewaard, Rijkswaterstaat, Waterschap Hollandse Delta, Natuurmonumenten, Havenbedrijf Rotterdam, Recreatieschap Voorne Putten, Zuid-Hollands Landschap en de Provincie Zuid-Holland, 27 januari 2022

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Bijlage C Resultaten online peiling Bijlagen A & B zijn opgenomen in het achtergrondrapport over blok A en B. Deze bijlage bevat de resultaten van de online peiling. De online peiling was invulbaar t/m 18 oktober 2021.

Algemeen Aantal respondenten: 31. Hiervan zijn er 22 respondenten binnen het thema Economie, 7 respondenten binnen het thema Natuur en 2 respondenten binnen het thema Veiligheid. Thema Economie

Natuur Veiligheid

Sector Camping Beachclub (Recreatieve) onderneming of ondernemersvereniging Visserij Scheepswerf Jachthaven Watersportvereniging of verbond Vereniging of stichting Reddingsbrigade Waterschap

Aantal respondenten 4 1 5 2 2 2 6 7 1 1

Tevredenheid • • •

•

Gemiddelde score tevredenheid: 5.45, met 10 ‘zeer tevreden’ en 0 ‘zeer ontevreden’ 10 van de 31 respondenten gaf een score onder de vijf (0 – 4). Hiervan gaven 8 van de 10 respondenten het Slijkgat als kritiek punt. De andere twee punten zijn: de verdwijning van de branding en minder echte zee- en kustgevoel. 11 van de 31 respondenten gaf een score van vijf of zes (5 – 6). Hiervan gaven 5 van de 11 respondenten het Slijkgat als kritiek punt. Daarnaast werd de onaantrekkelijke badplaats, de druk voor natuur, wegblijven toeristen en het slecht omgaan met de natuur genoemd als punten voor een niet hoger cijfer. 10 van de 31 respondenten gaf een score boven de zes (7 – 10). Hiervan gaven 7 van de 10 respondenten de potentie van het natuurgebied, de mooie omgeving en het gevarieerde aanbod van natuur, strand en waterrecreatie als tevredenheidspunten.

Illustrerende quotes voor tevredenheid: Tevreden toeristen: “Onze gasten komen op vakantie naar de kust. Het feit dat zij tevreden zijn over hun verblijf en in veel gevallen terugkomen geeft aan dat de kust momenteel goed aansluit bij hun wensen. Er is zelfs een uitbreiding van gasten die, door drukte, zijn weggetrokken van de Grevelingen en nu op de eerste slag komen surfen. Positieve woorden die wij horen: toegankelijk, rustig, schoon, veilig” Veel recreatiemogelijkheden: “Het gebied is een geliefd gebied waarlangs, op, en in momenteel veel gerecreëerd wordt. De ligging van het gebied in een afgeschermde baai maakt het voor diverse recreanten een uniek gebied met andere kwaliteiten dan langs de rest van de Nederlandse kust. Bepaalde segmenten badgasten, watersporters, en kitesurfers prijzen het relatief rustige water vanwege de relatief lage golven. Het gebied heeft goede toereikende voorzieningen op het gebied van toezicht en hulpverlening voor deze groep recreanten.” Bijzondere natuur: “De kustmorfologische ontwikkelingen leveren bijzondere natuur op en de bescherming van die natuur verloopt steeds beter. Dit betreft o.a. de afstemming tussen natuur, recreatie en kustveiligheid.”

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Figuur geeft tevredenheid huidige situatie, met 10 'zeer tevreden' en 0 'zeer ontevreden'. Een score van 1 en 10 is niet gegeven (0%).

Zorgen Respondenten maken zich veel zorgen. 15 van de 31 respondenten geeft een 10 (Ja, heel erg). Het gemiddelde cijfer is een 8.16. Geen van de respondenten maakt zich (totaal) geen zorgen. Een score van 0 en 1 is niet gegeven. 4 van de 31 respondenten gaf een score onder de vijf (0 – 4). Dit waren vier verschillende redenen: bereikbaarheid haven Stellendam, situatie verergert continue en het liefst de natuur de vrije loop geven maar door belangen is sturing nodig. De laatste respondent maakte zich zeker zorgen, maar wilde optimistisch blijven omdat er ook veel te winnen valt in de toekomst. 2 van de 31 respondenten gaf een score van vijf of zes (5 – 6). Een respondent was enerzijds redelijk bezorgd, maar anderzijds is de natuur nooit statisch. De andere respondent was bezorgd over de fysieke veranderingen en hun impact op de veiligheid voor de recreant, o.a. zwemveiligheid, veiligheid watersporters en bereikbaarheid voor veiligheidsdiensten. 25 van de 31 respondenten gaf een score van boven de zes (> 6): de twee voornaamste redenen zijn de bevaarbaarheid van het Slijkgat vanuit de beroepsvaart, recreatievaart en visserij, en de strandbeleving. Illustrerende quotes van zorgen: Balans vinden: “Er zijn veranderingen op komst.

De verandering is niet tegen te houden en niet erg als flora, fauna, watersport, recreatie en industrie weer een gebalanceerde plek met dezelfde kwaliteiten krijgen.” Badstrandfunctie: “De zee wordt steeds onaantrekkelijker om te zwemmen, het water is troebeler door slib omwoelen. Er moet een eind gelopen worden totdat er überhaupt gezwommen kan worden, zo ondiep is de zee op het ogenblik” Slijkgat vaarbaarheid: “Ja, voor schepen met een hoogte boven de ~20 m is het Slijkgat de enig beschikbare ingang naar Nederland tussen de Westerschelde (veel stroming, veel zeeschepen, lange route door Zeeland naar bijvoorbeeld Hollands Diep) en de Nieuwe Waterweg (zeer veel zeeschepen, erg onrustige zeegang & golven voor pleziervaart, barrières in de vorm van Botlekbrug en Spijkenissebrug). Voor een veilige in- & uitvaart van schepen vanuit Zuid-Nederland moet de monding bevaarbaar blijven.” “Bang dat we de toegang tot de Stellendamse haven verliezen met alle gevolgen van dien. Wat ook meteen een catastrofe betekent voor het bedrijvencluster op de binnenhaven” “Onvoldoende gegarandeerde diepgang en onbetrouwbare situatie zouden kunnen leiden tot verlies verbindingsmogelijkheden Haringvliet - Noordzee.

Dat leidt tot grote uitholling van de mogelijkheden van het Haringvliet, met als gevolg minder interessant voor vaste ligplaatsen en wegvallen passanten (toeristen) - naast beperkingen voor commerciële scheepvaart.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

– Figuur geeft de zorgen in de huidige situatie, met 10 ‘ja, heel erg’ en 0 ‘’nee, totaal niet’. Een score van 0, 1 en 5 zijn niet gegeven (0%). De bovengenoemde elementen komen opnieuw terug tijdens de vraag ‘Zijn er onderwerpen waarover u zich zorgen maakt met betrekking tot de toekomst van de Haringvlietmonding? Zo ja, welke?’. In het figuur hieronder is te zien dat vooral badstrand gerelateerde zaken (watersport (19) en vakantiegangers (toerisme) en Slijkgat gerelateerde onderwerpen terugkomen (recreatievaart (19), visserij op zee (14) en beroepsvaart (11)).

Dagbezoekers uit de regio Vakantiegangers (toerisme) Watersport Cultuur Natuur Grondwater Waterkwaliteit Overstromingsbescherming Visserij op zee Onderwerpen waarover u zich zorgen maakt met betrekking tot de toekomst van de Haringvliet. Meerdere keuzes waren mogelijk. Beroepsvaart Recreatievaart Leefbaarheid Ik maak me geen zorgen Overig

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Wensen en Ambities De respondenten gaven aan dat de volgende drie elementen vooral terug moeten komen in de invalshoek: 1. Vaarwegen (22 van de 31) 2. Toegankelijkheid (21 van de 31) 3. Natuur (18 van de 31). Daarentegen de elementen die een focus moeten hebben lopen uiteen. Dit is te zien in de Figuren hieronder. 0

Waddenkust Natuur Dieren Strandtent Zwemmen Historie Zand Educatie Sport Toegankelijkheid Fietsen Vaarwegen Energie Visserij Onderzoek en innovatiecentrum Zeewier Overig Elementen en kansen die terug moeten komen in de invalshoek

Strandbezoek Strandsport Zwemmen Watersport Cultuur Natuur Horecabezoek Waterkwaliteit Overstromingsbescherming Visserij op zee Sportvisserij Recreatieve overnachtingen Beroepsvaart Recreatievaart Duinwandelingen Leefbaarheid Landschappelijke waarde Overig

Onderwerpen die focus zouden moeten hebben bij het bepalen van de invalshoeken voor de Haringvlietmonding. Meerdere keuzes mogelijk.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Hieronder is te zien dat het merendeel van de twee-keuze vragen een eenduidig antwoord geeft. De vraag of een luxe strandtent of patatkraam heeft 77.4% (24 van de 31) gekozen voor een luxe strandtent. Daarnaast geeft grotendeel (71.0%: 22 van de 31) voorkeur voor een badstrand.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Visie voor de toekomst van het kustgebied Hieronder staat de visie van de 31 respondenten voor de toekomst van het kustgebied in verband met de verzanding op korte termijn (heden – 2030) en lange termijn (2030 – 2060). Indien respondenten verwezen naar hun visie op korte termijn voor hun antwoord op de lange termijn, is dit vervangen door ‘zie kolom hiernaast’. #

Visie op korte termijn (heden – 2030)

Visie op lange termijn (2030 – 2060)

Natuurontwikkeling naar een 1ste klas landschap.

Toenemen van duin ontwikkeling.

Voorlopig een geul baggeren voor de kust om recreatievaart mogelijk te maken, maak een klein zwemgebiedje voor de badgasten, Laat de natuur zijn gang gaan.

Mijn visie zou zijn, houdt een geul open voor de recreatievaart, laat de natuur zijn gang gaan en laat een waddengebied ontstaan met mogelijkheden voor steltlopers en watervogels, maak een aantrekkelijk wandelgebied. Bescherm het kustgebied. en zorg voor een zwemgebiedje ergens in het gebied.

Indien laten verzanden van de monding compensatie economische ontwikkeling voor de havens van Stellendam. Badstrandtoerisme zal veranderen naar ecotoerisme en toegankelijkheid van het gebied in ontwikkeling moet gegarandeerd blijven. Mogelijk compensatie voor de horeca/ strandtenthouders.

De kustontwikkeling is een natuurlijk proces. In dit geval verstoord door waterbouwkundige werken zoals de Haringvlietdam en de Maasvlakte. Zonder in te grijpen zal er een geheel nieuwe situatie ontstaan en wat voor de lokale economie een ramp zal zijn, zal voor het ecosysteem in de nieuwe voordeligs een zegen zijn.

Ik verwacht op korte termijn geen heel ingrijpende Vooral de natuur zijn gang laten gaan en wellicht iets bijsturen verandering. Wel is het noodzakelijk om de bodemberoerende door het verder openzetten van de Haringvlietsluizen en visserij in te perken en in te zetten op voorlichting en educatie oplossingen uitwerken voor de strandrecreatie en de om de kustrecreatie vooral te sturen in de richting van vaargeul. natuurbeleving.

De verzanding gaat door vanwege te hoge kosten voor maatregelen.

De veranderingen die de natuur, volgens de morfoloog, over Als de rust weer gevonden is na het ingrijpen is een groot 10 jaar zelf tot stand gaat brengen (geultjes open/ geultjes deel van het strand bij Oostvoorne omgetoverd tot nog dicht enz) door menselijk ingrijpen eerder laten gebeuren. groener strand. Hier kunnen de natuurzoekers hun hart Hierdoor komt het eindresultaat, breder badstrand met ophalen. Wadlopen, zeehonden, duinen, enz. Het zou leuk schoon water zonder slib nabij haringvlietdam en groen strand zijn als hier nog groene cabins/overnachtingsplekken off grid bij Oostvoorne, eerder tot stand. geplaatst worden in de natuur. Het badstrand wordt breder en is iets verschoven naar de Haringvlietdam. Hier staan mooie strandtenten die het hele jaar door geopend zijn. Op de lege horeca plek bij de zandloper (Haringvliet - zoute kant) staat ook een strandtent.

Op korte termijn Slijkgat bevaarbaar houden.

Uiteraard dat het Slijkgat bevaarbaar is gebleven. Ook krijg ik wel visioenen dat er een fantastisch eiland voor de kust is aangelegd met een fantastische jachthaven met veel faciliteiten. Jaloers kijken wij naar de Waddeneilanden die elk jaar overstroomd worden door recreatievaarders. Dat zou toch mooi zijn wanneer wij een VOORNE-EILAND hier voor de deur hebben.

Een ander gebruik van het gebied, richten op natuur toerisme maar in bepaalde delen ook op intensief sport en recreatie gebruik vooral in de nabijheid van grotere parkeerplaatsen. Daar ook horeca concentreren.

Grootschalige landaanwinning te gebruiken voor natuur ontwikkeling tevens kustbescherming i.v.m. met hogere zeewaterstand verder zeewaarts. Ook te gebruiken voor het plaatsen van windturbines.

Verzanding gaat zorgen voor een minder aantrekkelijke kust voor toerisme

Zorgen dat er een mooi zandstrand en bijbehorende voorzieningen ontwikkeld wordt.

1) Slijkgat bevaarbaar houden Voortzetten van wat in de vorige kolom reeds vermeld is. 2) Zeezijde Hinderplaat-complex bereikbaar maken. Dit wordt mogelijk nieuwe badstrand van Voorne aan Zee 3) Het nieuwe slikkengebied toegankelijk maken voor ecotoerisme.

Datum: 7 februari 2022

Ik verwacht een verlegde kustlijn naar buiten om te anticiperen om een verdere stijging van de zeespiegel.

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Ik ben bang dat de open zee zal verdwijnen waardoor Hier kan ik op dit moment geen antwoord op geven. toeristen minder interesse zullen hebben in het bezoeken van de kust.

Openhouden van de vaargeul door havenbedrijf Rotterdam zoals is afgesproken bij de realisatie van de 2e aasvlakte

Zie kolom hiernaast.

Bereikbaarheid voor beroep- en recreatievaart

Draag zorg voor de recreant (land en water) en de Idem, de behoefte aan recreatieruimte in de eigen regio en ondernemers die dit mogelijk maken. Zij investeren ook in de daarbuiten is groot. toekomst van het gebied. De keuze voor de naam Voorne aan Zee geeft aan dat ook de economische kant van de ligging benut dient te gaan worden. Dan is de toegankelijkheid van het gebied in al haar facetten een basisbehoefte.

De scheepvaartroute open houden. Bij voorkeur ook bezeilbaar, daaromheen natuurlijk gebied, geschikt voor vogels, vissen.

Zie kolom hiernaast.

Behoud huidige functie als Noordzeebadstrand

Verschuiven van de kustlijn Noordzeewaarts met daarbij een boulevard bereikbaar voor auto en ov, hotel, verblijfsaccommodatie en horeca en watersportactiviteiten inclusief een Noordzeejachthaven.

Aantrekkelijk houden voor de vele gebruikers

Moeilijk aan te geven, afhankelijk wat er op korte termijn wordt gedaan.

Toegankelijk houden van het Slijkgat voor visserij en recreatievaart

Het bevaarbaar houden van het Slijkgat. Als dat niet lukt een vaarverbinding tussen Grevelingen en Haringvliet via het z.g. Halskanaal (de voormalige verbinding door Goeree ter hoogte van Stellendan. Dan kan recreatievaar via de Oosterschelde en Grevelingen het Haringvliet bereiken zonder de Krammeren Volkeraksluizen verder te belasten.

Een veilige plek om te genieten van al het moois dat de Haringvlietmonding te bieden heeft, met nul voorkombare verdrinkingsongevallen.

We moeten ingrijpen om het zee gevoel weer terug te krijgen Branding in stand houden

Samen een visie voor de toekomst maken waar voor natuur Een unieke plek waar industrie, natuur en recreatie elkaar en (verblijfs)recreatie plaats is. Samen een hoogwaardig ontmoeten. Bekend en beroemd in heel Europa. Hier moet je toeristisch gebied vormgeven met aandacht voor lokaal geweest zijn. ondernemerschap. Ondernemers die nu al ondernemen in het gebied hebben genoeg toekomstbeeld.

Benut de geweldige kansen die ontstaan door verzanding: nieuwe topnatuur met volop en betere mogelijkheden voor recreatie. Gebruik het uitgangspunt van werken met natuur. Laat daar waar het kan de natuur zelf de inrichting bepalen. Stuur bij waar noodzakelijk. Dat zal tijdelijk tot verlies aan vooral recreatieve mogelijkheden zorgen, maar daar krijg je veel voor terug.

Benut de kansen: nieuwe topnatuur, aanleg van een zuidstrand, gepaste recreatie en horeca.

Verzanding, aanpassingen van strand, ontstaan van 'waddengebied' kunnen prima onderdelen zijn van mijn visie. Maar het belangrijkst vind ik de bevaarbaarheid van de route van zee van/naar het Haringvliet waardoor watersport, waterrecreatie, sportvisserij, beroepsscheepvaart en beroepsvisserij mogelijk blijft.

Zie ook vraag 8 (ingrijpen in het bestaande systeem is een Zie kolom hiernaast. vereiste op korte termijn). Antwoord op vraag 8: De economische waarde de bedrijven welke direct of indirect betrokken en afhankelijk zijn van het (visserij-) havengebied van Stellendam wordt bedreigd als er niet gewerkt wordt aan een structurele oplossing voor het bevaarbaar houden van het gat en buitenhaven Stellendam voor de beroepsvaart. Met andere woorden: er moeten aanpassingen komen langs de

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

kustlijn nabij de tweede Maasvlakte en Brouwersdam die de verzanding van het Goereese gat afremmen. Bijvoorbeeld een blokkendam. 25

Ik hoop dat het zo in stand kan worden gehouden.

Ik denk dat het steeds meer natuur wordt maar dat kan ook goed samengaan met de recreatie en beroepsvaart

Op dit moment somber, de kust trekt zich steeds verder terug Somber, het feit dat er partijen bij betrokken zijn waar ik niet en het slib neemt toen, hier horen wij nu al veel badgasten de verwachting van heb dat zij het proces willen veranderen over. Ik ben bang dat dit op korte termijn invloed gaat hebben ben ik bang dat er niets gaat gebeuren. op de aantallen bezoekers in onze zaak.

De toegankelijkheid en de veiligheid van de vaarwegen naar de Stellendamse haven op peil houden en de recreatie op hetzelfde niveau houden.

Zie kolom hiernaast.

Investeren in gegarandeerde veilige en betrouwbare verbinding van voldoende diepte middels het Slijkgat met ruime bereikbaarheid en ondersteuning van Post Ouddorp.

Optimale optie ontwikkeling om betrouwbare, veilige verbinding via Slijkgat in stand te houden en ondersteunen

Haringvlietmonding toegankelijk houden voor beroeps- en recreatievaart, strandrecreatie mogelijk maken en aantrekkelijk voor dagjestoerisme, ecotoerisme bevorderen

Grotere kier zou moeten leiden tot stroomgebied ev verdieping. Strijd tegen de zandbanken aangaan anders te laat.

Voor visie zie boven, maar ik vrees verder verzanding van het hele Haringvliet/voordelta

Stroomgat voor Groene Punt desnoods kunstmatig Afhankelijk van ontwikkeling kunstmatig openhouden openhouden. Aan de kust meer bescherming bieden voor de stroomgat dit stoppen en alternatief badstrand ontwikkelen natuur. Gebieden op het strand beschermen, ruimte op het van niet grotere omvang dan nu verder in zee strand vrijmaken voor vogels en zeehonden met doorgang voor ruiters, wandelaars en trimmers (strand tussen Rockanje en Oostvoorne)

Maatregelen Hieronder staan de concreet genoemde maatregelen per thema. Maatregelen die overeenkomen zijn samengevoegd.

Vaargeul Slijkgat • • • • • • • • •

Regelmatig baggeren van het Slijkgat conform afspraken met het Havenbedrijf. Een duidelijke visie hoe de veiligheid verbeterd gaat worden door RWS en Havenbedrijf Rotterdam. Continu monitoren van de diepte van de vaargeul op de knelpunten en het op diepte houden daarvan. Aanleg strekdammen (voorbeeld Pollendam bij Harlingen). Aanpassen betonning zodat die de beschikbare vaarweg goed aangeeft. Aanpassingen langs de kustlijn nabij de tweede Maasvlakte en Brouwersdam die de verzanding van het Goereese gat afremmen, bijvoorbeeld een blokkendam. Aanpassing van waterkaarten waar nodig. Ondersteuning van Kustwacht Post Ouddorp. Waar nodig open staan voor betere toegankelijkheid van de Maasmonding in geval van storm.

Besluitvorming • • • •

Besluitvorming over de toekomst, wel/ niet baggeren, wel/ niet ingrijpen in de morfologie van het Slijkgat/Haringvlietmonding. Keuze maken in natuur of economie. Of hard werken om verzanding tegen te gaan of de ingang gezette verzanding sturen op zo’n wijze dat de waarde in het gebied blijven, maar dan op een andere plaats. Samenwerking optimaliseren tussen betrokken partijen. Samen strategie bepalen en uitwerken in actieplan. Masterplan Recreatie & Toerisme opstellen i.c.m. overheid, stakeholders en ondernemers en brancheorganisaties.

Natuur

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

• •

• • •

Aan de hand van het morfologische onderzoek de natuur versnellen door menselijk ingrijpen. Hier is vooral veel geld voor nodig. Op het droogvallende slik kan een nieuw duingebied (met een echte slufter) ontstaan dat in kwaliteit vergelijkbaar (en misschien zelfs beter) is met die van Voornes Duin en de Duinen van Goeree en Kwade Hoek. De omstandigheden om te kiezen voor het laten ontstaan van nieuwe topnatuur zijn volop aanwezig. ARK natuurontwikkeling inschakelen. Inzetten op voorlichting en natuureducatie. Inperken bodemberoerende visserij.

Recreatie Bij aanlanding van het Hinderplaat-complex kan aan de kust een uniek watersport/kitesurfgebied ontstaan in Nederland, en voorkomt het gevaarlijke stromingen rond de bocht van het Rak van Scheelhoek. Maak de aangelande plaat toegankelijk voor wandelaars, wat een goede bewustwording van de gevaren van wadlopen met zich meebrengt. Bij een slimme aanpak met natuur kan er bijvoorbeeld een strand ontstaan met expositie op het zuiden. Dat is voor Nederland bijzonder. Daarnaast verandert het op een na lelijkste strand van Nederland (vanwege het uitzicht op de Maasvlakte) in een heel fraai strand met uitzicht op Goeree. Goede aan en afvoer wegen, voldoende parkeergelegenheid, concentreren rond de dam. Natuurtoerisme concentreren tussen Rockanje en Oostvoorne. Vergunningen afgeven voor off-grid overnachtingen in de natuur of bij zee. Dit soort toerisme geeft recreanten de kans om nog intensiever natuur te beleven, door midden in de natuur te verblijven zonder de omgeving te verstoren door grootte gebouwen of faciliteiten. Strandtenten onteigenen en elders nieuw opbouwen verder in zee. Baggeren van kuststrook om badstrand te behouden. Verschuiven van de kustlijn Noordzeewaarts met daarbij een boulevard bereikbaar voor auto en ov, hotel, verblijfsaccommodatie en horeca en watersportactiviteiten inclusief een Noordzeejachthaven. Ecotoerisme bevorderen.

Veiligheid •

• •

Strandveiligheidsvisie, strandveiligheidsbeleid, inzicht in risico's, investering in preventieve maatregelen (toezicht door lifeguards, communicatie, voorlichting, educatie, bebording, toegangsbeleid, inrichting van de leefomgeving) investering in repressieve maatregelen (geschikt hulpverleningsmaterieel, oefenen, kennis, mankracht), real-time (web)applicatie inzicht in stromingen / risico's vanuit het onderzoek voor recreant. Samenwerking tussen provincie, gemeente en reddingsbrigade op het gebied van inrichting, toezicht, preventie en hulpverlening. Zandbank wegnemen en bijvoorbeeld gebruiken voor versterking duinen

Haringvlietsluis •

Verder openzetten of volledig openzetten van de Haringvlietsluizen.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Bijlage D Visualisaties toekomst De volgende pagina’s bevatten visualisaties in hoge resolutie van de huidige situatie, de toekomstige autonome ontwikkelingen (nul-variant), vier invalshoeken en het start-handelingsperspectief de Nieuwe kustlijn. Voor elke invalshoek is ter inspiratie opgenomen: -

Een kaart Referentiebeelden Een vogelvluchtweergave

Elke visualisatie van invalshoeken bevat de volgende disclaimer: ‘Deze invalshoeken zijn een extreme weergave. Hoe de toekomst er precies uit zal zien is niet exact op kaart weer te geven. Deze extreme invalshoeken zijn bedoeld ter inspiratie en om op aspecten nader tot elkaar te komen. Voor technische optimalisatie van sommige aspecten is afstemming met organisaties buiten het onderzoeksgebied nodig.’

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Bijlage E Maatregelen stakeholders invalshoeken Op basis van de ontwerpsessie met stakeholders op 28 oktober 2021 en gesprekken met bestuurders zijn er diverse additionele maatregelen genoemd om de vier invalshoeken meer integraal te maken. De meeste maatregelen die geopperd zijn door stakeholders zijn deze bijlage opgenomen. De lijst is uiteraard niet compleet, er zijn nog veel meer maatregelen denkbaar. Deze bijlage is relevant om mee te nemen in vervolggesprekken over de toekomst van de Haringvlietmonding. Tabel A Additionele maatregelen stakeholders A. Vroeger * Additionele maatregelen stakeholders Toelichting en aandachtspunten N

Zonering van gebieden.

Bij de Brielsche Gatdam kan de natuur zijn gang gaan met ecotoerisme en natuureducatie. Hierin wordt duidelijke zonering aangebracht mbt niet betreden, of betreden honden aangelijnd, paardenroutes en/of wegvaarzone voor kitesurfers. Het badstrand Rockanje blijft een vrije recreatiezone waar uiteraard bepaalde zaken ook niet zijn toegestaan zoals kampvuren. Er kan overwogen worden om bepaalde recreatievormen op bepaalde zones toe te staan of te stimuleren zodat recreanten elkaar niet in de weg zitten. Naast zonering is ook de markering van de zones en handhaving belangrijk zodat met name de natuur echt beschermd wordt.

Brengen van de watersport op Maasvlakte De punt van Maasvlakte 2 (in de buurt van de huidige ‘slufter’) heeft een ideale 2 naar Olympisch niveau. combinatie van zand, golven en wind voor watersport. Dit is een ideale locatie voor kitesurfers en kan wellicht doorontwikkeld worden. Waarbij gekeken moet worden naar de functie van de Maasvlakte 2 en de ruimte binnen kaders als Natura 2000doelen en -afspraken. Ook de huidige ontwikkelingen rond windmolens vragen hierbij aandacht. De kans is groot dat dit niet mogelijk is.

* (N) Nieuwe technische ingreep, (B) beleidsmatige ingreep of (A) aanpassing beheer en uitvoering huidige activiteiten

Tabel B Additionele maatregelen stakeholders B. Vooree Eiland * Additionele maatregelen stakeholders Toelichting en aandachtspunten A Vaargeul naar het noorden verplaatsen

Hierbij wordt bedoeld om de vaargeul meer langs Rockanje te laten lopen. Deze optie is waterloopkundig gezien niet logisch, omdat het getij op de Noordzee ‘vanuit het zuiden komt’ het Slijkgat blijft daardoor altijd de hoofdgeul van de twee ‘takken’ rondom het eiland.

N Uitloop(natuur)gebied van Rotterdam tussen Specifiek ruimte maken voor natuur in dit gebied aan de oostkant van het Vooree MV2 en de Groene Punt eiland en wellicht ook natuur meer versterken en beschermen voor Brielsche Gatdam bij de Slikken van Voorne. Zonering is daarbij een belangrijk instrument. N Compromis lagune-ontwikkeling: vanaf de hoek van Maasvlakte 2 tot de Haringvlietdam

Eén gebied vanaf hoek Maasvlakte tot Haringvlietdam met ruimte voor: natuurgebied aan de noordkant, met uitloop richting zuiden en recreatief strand aan de hoek zuiden westkant; Aan de zuidkant hebben kitesurfers de mogelijkheid om te surfen bij ZOwind. Waarbij gekeken moet worden naar de ruimte binnen kaders als Natura 2000doelen en -afspraken.

* (N) Nieuwe technische ingreep, (B) beleidsmatige ingreep of (A) aanpassing beheer en uitvoering huidige activiteiten

Tabel C Additionele maatregelen stakeholders C. Natuur met sterallure * Additionele maatregelen stakeholders Toelichting en aandachtspunten A Meer spuien Haringvlietsluizen

Hierdoor ontstaat een vaargeul met meer stroming. Er bestaat het risico dat het zoetwater te lang blijft hangen zoals tijdens de zomer van 2021. Dit leverde algenbloei op.

N Het hele Hinderplaat-complex weghalen en sediment gebruiken voor het opspuiten bij Ouddorp

Bezoekers komen vaak voor het badstrand. Door eenmalig een grote hoeveelheid weg te halen kunnen er weer een lange tijd tegen aan. Er is nader onderzoek noodzakelijk met betrekking tot de haalbaarheid van een dergelijke grote morfologische ingreep en het effect daarvan op de natuur en/of mogelijkheden binnen de wettelijke kaders van Natura 2000.

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

* Additionele maatregelen stakeholders

Toelichting en aandachtspunten

N Bij de hoek van Maasvlakte 2 in de buurt van de Slufter Het is een geschikt strand voor watersport. Waarbij wel gekeken moet het strand verder ontwikkelen. worden naar de functie van de Maasvlakte 2 en de ruimte binnen kaders als Natura 2000-doelen en -afspraken. Ook de huidige ontwikkelingen rond windmolens vragen hierbij aandacht. De kans is groot dat dit niet mogelijk is. B Door zonering bij de Groene Punt en omgeving een nieuw badstrand van maken met strandtenten en overnachtingsmogelijkheden

Het gebied noordelijk van de Groene Punt richting Brielsche Gat kan dan ingericht worden tot natuurgebied. Zonering van overige gebied kan interessant zijn voor natuurbeleving.

N Veerboot tussen de unieke gebieden.

Een veerboot tussen de Groene Punt en de Kwade Hoek, maar ook tussen de Groene Punt en MV2 strand. Aandacht hierbij voor de diepte van de veerboot en plekken waar beter niet gevaren kan worden ivm effecten op natuur.

A Vaargeul verleggen.

De vaargeul verleggen en recht trekken langs Rockanje richting de Groene Punt. Deze optie is waterloopkundig gezien niet logisch, omdat het getij op de Noordzee ‘vanuit het zuiden komt’.

N Testlocaties verkleinen.

Testlocaties zijn erg groot weergegeven. Voor de Natuur zijn kleinere testlocaties gunstiger omdat deze tot minder schade leiden.

B Meer natuurlijke uitlaat van zoet water uit het Haringvliet

In estuariene gebieden is sprake van overgangen van zoet naar zout water en periodes met meer zoet en meer zout water. Dit zorgt voor een specifiek habitat waar specifieke soorten in voorkomen die onder die omstandigheden goed gedijen. Door het Haringvliet op een meer natuurlijke wijze te laten spuien is het mogelijk om deze omstandigheden te creëren in de Haringvlietmonding. * (N) Nieuwe technische ingreep, (B) beleidsmatige ingreep of (A) aanpassing beheer en uitvoering huidige activiteiten.

Tabel D Additionele maatregelen stakeholders D. Ecobronnen * Additionele maatregelen Thema

Toelichting

Zeewierkweek zou in de oksel van de Haringvlietdam kunnen

Economie

Zeewierkweek heeft luwte nodig. De golfslag en stroming is te groot in de monding zelf. Kanttekening is dat juist in de oksel grote schommelingen kunnen voorkomen in zoutgehaltes die deze kwee beperken.

Nieuw zandstrand op het Hinderplaatcomplex voor Voorne.

Economie (Recreatie & Toerisme)

Met mogelijkheid voor badstrandrecreatie. Dit vraagt wel aandacht voor de geschiktheid en voor Natura 2000 i.v.m. de rust van zeehonden.

Bemanning bij de vuurtoren van Ouddorp Waterveiligheid In verband met de toenemende risico’s en het behoud van de om de veiligheid in de gaten te houden of nautische veiligheid. De vuurtoren is op dit moment niet bemand. andere vormen om nautische veiligheid te waarborgen * (N) Nieuwe technische ingreep, (B) beleidsmatige ingreep of (A) aanpassing beheer en uitvoering huidige activiteiten. B

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Colofon ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING ACHTERGRONDRAPPORT

AUTEUR Robbert C. Steijn, Tanya Huizer, Jeroen Klooster, Gijs Kos, Mirjam de Boer, Jolijn Posma, Leonie Koenders, Bernd van Kuijk, Jelmer Cleveringa, Diederik Spaans, Jeroen Adema, Jessica Bergsma, Sophie van Rijn, Sebastiaan Huizer PROJECTNUMMER 30073403 DOCUMENTNUMMER D10045985C

DATUM 7 februari 2022 STATUS Eindversie blok C GECONTROLEERD DOOR

VRIJGEGEVEN DOOR

Rob Steijn Hoofdmorfoloog

Tanya Huizer Senior projectleider

Datum: 7 februari 2022

ONDERZOEK AANZANDING KUST HARINGVLIETMONDING

Over Arcadis Arcadis is een toonaangevend wereldwijd ontwerp- en consultancybureau voor de natuurlijke en gebouwde omgeving. Wij maken het verschil voor onze klanten en de maatschappij met doeltreffende, duurzame en digitale oplossingen. Met 27.000 mensen in meer dan 70 landen genereerden we in 2020 een omzet van €3,3 miljard. Wij ondersteunen UN-Habitat met kennis en expertise om leefomstandigheden te verbeteren in gebieden getroffen door de gevolgen van de klimaatverandering. www.arcadis.com

Arcadis Nederland B.V. Postbus 4205 3006 AE Rotterdam Nederland T +31 (0)88 4261 261

Arcadis. Improving quality of life 69

Datum: 7 februari 2022

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11346007/1