36.Memo Stand van zaken en planning Park Vogelenzang

Memo

Raad

aan

van

Commissie Leefomgeving

Wethouder Jan Willem Mijnans

datum

pagina

29 maart 2024

1 van 4

Stand van zaken en planning Park Vogelenzang Met dit memo wil ik u informeren over de stand van zaken en planning van Park Vogelenzang. Dit naar aanleiding van een vraag in de Commissie Leefomgeving van 7 februari 2024. Aanleiding opstellen masterplan en nemen van maatregelen Begin jaren ‘80 is Park Vogelenzang aangelegd door Staatsbosbeheer. Dit park is zo’n 43 hectare groot. In 1991 is gekozen voor een andere methode van onderhoud, passend bij dat moment. Sindsdien grazen er runderen. Nu zien we dat deze onderhoudsmaatregelen gevolgen hebben voor de huidige ecologische staat van het park en voor de recreatieve mogelijkheden. De inrichting voldoet niet meer en de toegankelijkheid is laag. In 2020 bleek uit de inspectie Bosplantsoen en parkbos dat de natuurlijke degeneratie groot is. De gevaarzetting in het park is groot door de situatie van de natte en gedeeltelijke veenachtige ondergrond. We willen en moeten er mee aan de slag. Daarom wordt er voor de toekomst een masterplan met beheervisie opgesteld. In 2021 is een vooronderzoek opgesteld en in 2022 is het plan van aanpak en vooronderzoek vastgesteld door het college. Via een ruim opgezet participatietraject zijn we vervolgens aan de slag gegaan met het maken van het masterplan. Onderzoek naar bodem, fauna en bospercelen Park Vogelenzang Park Vogelenzang is een bijzondere plek om een wandeling te maken of dieren te spotten.

De conditie van het park gaat door het hoge grondwaterpeil en bodemdaling (snel) achteruit. Daarom is nu een toekomstgerichte aanpak nodig. Samen met inwoners en andere stakeholders werken we sinds 2022 aan een masterplan en beheervisie. Voor de haalbaarheid hiervan zijn in 2023 verschillende onderzoeken uitgevoerd. Hieruit blijkt onder andere dat het park nog natter is dan verwacht uit eerdere onderzoeken. De conditie van het bos gaat tevens achteruit. We vertellen u de resultaten van de onderzoeken en wat de gevolgen hiervan zijn voor het park. Welke onderzoeken zijn uitgevoerd? Voor het ontwerp van Park Vogelenzang is het belangrijk om te weten of onder andere de ondergrond geschikt is voor de plannen die we met elkaar hebben bedacht. Daarom zijn er verschillende bodem- en ecologische onderzoeken in het park uitgevoerd. Hieruit blijkt wat er nodig is om het stadspark toekomstbestendig te maken. Op basis van de resultaten kunnen we waar nodig bijsturen en een uitvoerbaar masterplan en beheervisie maken.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

29 maart 2024

pagina

2 van 4

betreft

Memo stand van zaken en planning Park Vogelenzang

Bodemonderzoek De bodem, het fundament van het park, is met verschillende onderzoeken in kaart gebracht. Zo is er gekeken naar de samenstelling van de bodem, ondergrondse waterstromen en veen- en kleilagen. Hieruit blijkt dat het park veel natter is dan we van tevoren al dachten. In bijna de helft van het park ligt het grondwaterpeil op maximaal 20 centimeter onder het maaiveld, wat erg hoog is. Veel soorten bomen kunnen dan niet goed groeien. Daardoor sterven de bomen sneller af en kunnen ze omvallen of er breken takken af. Dat brengt ook veiligheidsrisico’s met zich mee. Ook daalt de bodem van het park sterk. De afgelopen 30 jaar is het ruim 50 centimeter gezakt. Het park wordt hierdoor steeds minder toegankelijk, omdat bijvoorbeeld paden bij langdurige regenval onder water komen te staan. Waterbodemonderzoek Uit het onderzoek blijkt dat sloten en vijvers door de gemaakte keuzes uit het verleden zijn dichtgeslibd met bagger. Greppels midden in het bos liggen vol met blad. Op basis van het masterplan moeten sloten worden gebaggerd om weer functioneel te zijn. Van een aantal greppels worden kleine sloten gemaakt voor de water aan- en afvoer. De bagger uit verschillende watergangen is onderzocht. In een aantal watergangen is vervuiling (PFOS en een hoog zoutgehalte) gevonden.

Een deel van de bagger kan hergebruikt worden in het park, maar een deel zal ook moeten worden afgevoerd. Onderzoek bospercelen We hebben onderzoek laten doen naar de kwaliteit van de bospercelen in het park. Om dat onderzoek vervolgens te toetsen is er nog een second opinion (een tweede controlerend onderzoek) uitgevoerd door een ander bedrijf, zodat wij een goed beeld hebben van de staat van het bos. Het bos in Park Vogelenzang bestaat voor ruim 30% uit populieren. Populieren groeien snel, hebben lange dunne stammen en kunnen meer dan 30 meter hoog worden. Uit onderzoek blijkt dat door de hoge grondwaterstand en bodemdaling de wortels van de bomen afsterven. Bij een storm waaien ze daarom snel om. De populieren zijn met de wortels doorgedrongen tot in het veen en drinken daar het water op. Het veen droogt daardoor uit en klinkt in. Dit is een van de oorzaken dat deze percelen in de loop van de jaren flink zijn gezakt. Omdat de bomen steeds hoger worden, zijn ze ook instabieler. Dat levert veiligheidsrisico’s op. Afgelopen zomer zijn onveilige bomen in de buurt van wandel- en fietspaden op basis van een veiligheidsinspectie weggehaald. We verwachten de komende jaren meer veiligheidsproblemen omdat meer bomen kunnen gaan omvallen door open plekken die ontstaan. Omdat er veel bomen zijn ontbreekt op veel plekken in het park de struikenlaag.

Struiken bieden veel voedsel voor dieren en een plek om te schuilen of voort te planten. Meer verschillende soorten bomen en struiken is belangrijk voor de biodiversiteit. Ecologisch soortgericht onderzoek fauna Voordat we werkzaamheden in het park kunnen uitvoeren, moet het duidelijk zijn welke beschermde diersoorten er in het park leven. We kunnen er dan rekening mee houden in het ontwerp en bij de fasering van de uitvoering. Naast onderzoek in het park door ecologen is er onderzoek uitgevoerd met wildcamera’s. Er is gekeken naar voortplantings-, nest- en rustplaatsen van dieren. Naast een winterinspectie in februari 2023, is er ook van maart tot en met september 2023 onderzoek verricht. Er is voornamelijk gekeken naar de aanwezigheid van zwaarder beschermde soorten in het kader van

datum

29 maart 2024

pagina

3 van 4

betreft

Memo stand van zaken en planning Park Vogelenzang

de Omgevingswet (voorheen Wet natuurbescherming). Dit omdat dan voorafgaand aan de werkzaamheden een ontheffing moet worden aangevraagd bij de Omgevingsdienst (provincie). Er zijn geen beschermde nestplaatsen van zwaarder beschermde vogels zoals buizerd, boomvalk, havik, ransuil en sperwer in het park aangetroffen. Een deel van deze dieren komen wel voor in het park en er zijn een aantal reeën gezien. Er vliegen voornamelijk water- en dwergvleermuizen in het park. Er zijn geen nesten gevonden van vleermuizen. We gaan met de Omgevingsdienst Haaglanden in gesprek over de te nemen maatregelen. De contacten hiervoor zijn gelegd en het onderzoek is toegezonden. Wat betekenen de uitkomsten van deze onderzoeken voor het park? De resultaten van deze onderzoeken helpen om een compleet ontwerp en beheervisie van het masterplan te maken. Omdat het park veel natter is dan gedacht moeten er verschillende maatregelen worden uitgevoerd. Vanwege de bodemdaling en veiligheid is het noodzakelijk om verschillende bospercelen strategisch en fasegewijs te verjongen. We verwijderen bomen - met name de populieren - en hogen een aantal percelen en de paden op. Omdat de bospercelen na ophogen droger zijn kunnen we verschillende nieuwe boom- en struiksoorten terugplanten. Dit is goed voor de biodiversiteit en variatie in het bos en maakt het park toekomstbestendig.

Het ophogen is een ingrijpende maatregel. Daarom wordt deze zorgvuldig en fasegewijs uitgevoerd. Hiervoor is veel grond nodig. We willen slim gebruik maken van geschikte vrijkomende grond uit andere bouw- en reconstructieprojecten binnen de gemeente. Omdat het gaat om specifieke grond en deze grond ad hoc en in verschillende hoeveelheden beschikbaar komt, zal er een gronddepot in het park nodig zijn om een voorraad op te bouwen. Op het moment van dit schrijven diende zich er meteen een unieke kans aan om al 1/3 van de totale hoeveelheid geschikte grond uit een project te ontvangen. De verwachting is dat een dergelijke hoeveelheid de komende jaren niet voorhanden zal zijn. Aangezien deze kans eerder is dan dat we het ontwerp gereed hebben voor participatie, organiseren we een aparte participatieronde in mei 2024. Vanuit de Omgevingswet is dit ook een verplichting. Hierover informeren wij de stakeholders, bewoners en andere belanghebbenden via een apart nieuwsbericht. Planning en participatie Met deze onderzoeken is in kaart gebracht wat we de aankomende jaren kunnen doen om het fundament van het park te verbeteren. Zo zorgen we ervoor dat ook in de toekomst het een park blijft waar veilig gewandeld en gerecreëerd kan worden. Daarnaast zorgt het verbeteren van het fundament dat de biodiversiteit van de flora en fauna in Park Vogelenzang toeneemt.

De uitvoering en het beheer worden zorgvuldig op deze maatregelen afgestemd. De werkzaamheden in het park worden gefaseerd uitgevoerd over meerdere jaren. We willen rekening houden met de aanwezige dieren, natuur en ook het park zo veel mogelijk toegankelijk houden. Op 30 november 2023 hebben wij de betrokken stakeholders op de hoogte gesteld van de laatste ontwikkelingen. De avond verliep prettig en constructief. Onze verwachting is dat in mei 2024 het ontwerp en beheervisie gereed is om te delen. In juni vindt dan de derde participatieronde om het

datum

29 maart 2024

pagina

4 van 4

betreft

Memo stand van zaken en planning Park Vogelenzang

ontwerp te toetsen en te bespreken met bewoners en stakeholders. In de zomer verwerken wij de reacties. Vervolgens zal na de zomer de besluitvorming gaan plaatsvinden door het College en de raad. Blijf op de hoogte Actuele informatie is terug te vinden op onze website https://www.nissewaard.nl/werk-inuitvoering/projecten/masterplan-park-vogelenzang.htm en via de gratis app Park Vogelenzang (te downloaden via de Google Play- of Appstore). Bewoners en geïnteresseerden kunnen ook contact opnemen via parkvogelenzang@nissewaard.nl.