34.Memo Warmteprocesplan De Hoek Vogelenzang-Zuid Akkers-Centrum; Bijlage 4 - Handelingsperspectief special

[voorkant] Duurzame warmte voor De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid

Nederland vindt het belangrijk om een bijdrage te leveren aan een duurzame wereld. Er is daarom in het klimaatakkoord vastgelegd dat er in 2050 geen aardgas meer wordt gebruikt om gebouwen te verwarmen. Aardgas heeft namelijk een hoge CO2-uitstoot. Ook willen we niet meer afhankelijk zijn van gas uit andere landen. Hierdoor kunnen we in Nederland zelf meer regie houden. Een plan per buurt De gemeente maakt samen met bewoners en partners per wijk of buurt een plan voor de toekomst. In deze krant leest u de samenvatting van het eerste plan dat is gemaakt voor De Hoek en AkkersCentrum/Vogelenzang-Zuid. Het hele plan vindt u op de website www.nissewaard.nl/aardgasvrij. Klaar voor de toekomst in 2030: aardgasvrij-ready Het overstappen van aardgas naar een andere bron duurt lang. Eerst moeten de woningen hiervoor geschikt worden gemaakt. Vaak is er bijvoorbeeld extra isolatie nodig. Het doel is om voor 2030 zoveel mogelijk woningen geschikt te maken. Dat noemen we aardgasvrij-ready. Daarna is er tot 2050 de tijd om woningen daadwerkelijk over te laten stappen van aardgas naar een duurzaam alternatief. U bepaalt zelf: warmtenet of all electric oplossing De gemeente heeft onderzoek gedaan naar de beste opties voor deze buurten. Daaruit blijkt dat een warmtenet de meest aantrekkelijke optie is, maar dat een all-electric oplossing (zoals een warmtepomp) ook een goede optie is.

Dat betekent dat u straks zelf de keuze kunt maken. De gemeente en woningcorporaties willen de komende jaren inzetten op de ontwikkeling van een warmtenet zodat er in de toekomst een betrouwbaar aanbod ligt. Aan de slag met eerste stappen Als u een koopwoning heeft, bepaalt u zelf welke investeringen u wilt doen en op welk alternatief u in de toekomst overstapt. Om u op weg te helpen heeft de gemeente onderzoek laten doen en een stappenplan gemaakt. Dit leest u op de poster in het midden van deze krant. Woont u in een huurwoning van en corporatie? De corporaties zijn hard bezig om ook hun woningen te verduurzamen. Onderdeel hiervan is ook het aardgasvrij-ready maken van de huurwoningen in de Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid. Wat u zelf als huurder kunt doen leest u op de achterkant. [blok 1] Hang de poster op! In het midden van de krant vindt u een stappenplan voor woningeigenaren. Hier ziet u in direct wat u al kunt doen om uw huis te verduurzamen. [blok 2] Wat kan ik doen als ik in een huurwoning woon? Lees wat u kunt doen en verwachten op pagina 7. [blok 3] Wethouder Hottentot [foto] “De gemeente vindt het belangrijk om een steentje bij te dragen aan de energietransitie. Dat kunnen we niet alleen, daar hebben we u bij nodig. Uiteindelijk is keuzevrijheid het meest belangrijk: het gaat immers over uw huis.

Door zo goed mogelijk te informeren en in gesprek te gaan hopen we u zo goed mogelijk op weg te helpen.”

[pagina 2+3] De stip op de horizon. Aardgasvrij in 2050.

2019: Nationaal klimaatakkoord 2020: Warmtetransitievisie Voorne-Putten vastgesteld (na te lezen op nissewaard.nl/aardgasvrij) maart 2021: Start plannen buurten De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid maart 2021-maart 2023: Onderzoek en in gesprek We gingen meerdere keren in gesprek over de toekomst van twee gebieden. Ook deden we uitgebreid onderzoek naar de mogelijkheden om te verduurzamen. maart 2023: Stappenplan naar aardgasvrij voor deze drie buurten zijn af 2023 – 2030: Aan de slag: alle huizen en gebouwen klaar maken voor een latere overstap Op basis van het stappenplan werken we samen om alle woningen klaar te maken voor de toekomst. 2023-2030: Verder onderzoek warmtenet Op basis van onderzoek blijkt een warmtenet kansrijk. De gemeente en woningcorporaties werken aan een goed aanbod voor bewoners om mee te kunnen doen. 2030: Huizen klaar voor latere overstap: aardgasvrij-ready Dit betekent: U heeft uw woning voldoende geïsoleerd om op een lagere temperatuur verwarmd te worden en er wordt beperkt omgegaan met gas. 2023-2050: Aan de slag in andere wijken Ook voor de andere wijken Nissewaard maken we een stappenplan 2030-2050: Gebouwen worden aardgasvrij Huiseigenaren hebben zelf de keuze: aansluiten op een warmtenet of kiezen voor een andere oplossing zoals een warmtepomp. Woningcorporaties zetten in op een warmtenet. Waarom zou ik mijn huis verduurzamen? ✓ ✓ ✓ ✓

U gaat minder betalen voor uw gasrekening Er komt meer comfort in de woning De woning wordt in veel gevallen meer waard Het is goed voor het klimaat

Aardgas wordt voorlopig nog niet afgesloten Pas als een groot deel van woningen is overgestapt op een alternatief, kan de gemeente beslissen om de gaskraan helemaal dicht te draaien. Daarna is er nog een periode van 8 jaar waarin u kunt overstappen.

Zo gingen we te werk. [blok] Dit vindt u belangrijk! Aan het begin van het proces is een lijst met uitgangspunten opgesteld door bewoners. De vijf belangrijkste uitgangspunten voor u waren: • De laagste kosten voor de eindgebruiker en de vastgoedeigenaar heeft • De optie biedt om zelf te kiezen voor een alternatief dat uw voorkeur heeft • De minst ruimtelijke aanpassingen aan een woning vraagt • De minste aanpassingen in de openbare ruimte vraagt (op straat of onder de grond) • Betaalbaar is voor huiseigenaren, bijvoorbeeld door financieringsmogelijkheden [blok] Onderzoek naar drie technieken Samen met u hebben we bepaald dat we drie technieken verder moesten onderzoeken: een warmtenet, een all electric oplossing en waterstof. We hebben onderzoek gedaan op basis van de meest voorkomende woningtypes in de twee gebieden: appartementen, hoekwoningen en tussenwoningen. Om erachter te komen welke duurzaamheidsmaatregelen er nodig zijn in deze

woningtypes, hebben we diverse woningen in de twee gebieden bezocht. De uitkomsten hebben we naast de uitgangspunten van de bewoners gelegd. [blok] Zo gingen we in gesprek - Vragenlijst - Bijeenkomsten - Inkoopacties - Inloopbijeenkomsten - Bewonerswerkgroep [blok] Resultaten van het onderzoek Stappenplan: wat is er nodig tot 2030? Om de huizen in 2030 klaar te maken om daarna over te kunnen stappen, zijn bepaalde aanpassingen aan de woningen nodig. Dit is verwerkt in het stappenplan op pagina 4 &5 en op de poster. Ondersteuning is noodzakelijk Uit alle gesprekken die we het afgelopen jaar hebben gevoerd blijkt dat ondersteuning heel belangrijk is. De aankomende jaren zet de gemeente daarom flink in op het regelen van financiële hulp, praktische hulp, en goede informatie. Op pagina 7 leest u hoe u nu al hulp kunt krijgen bij het verduurzamen van uw woning.

Warmtenet meest kansrijk, all electric goede tweede Van de drie onderzochte technieken lijkt een warmtenet het meest kansrijk. Een all electric optie (zoals een warmtepomp) is een goede tweede optie. en all electric oplossing beide kansrijk. Uiteindelijk willen de gemeente en de woningcorporaties toewerken naar de aanleg van een warmtenet. Dit lijkt in veel gevallen de goedkoopste en meest haalbare optie waarbij de individuele inwoners het meest ontzorgd wordt. De gemeente gaat verder onderzoeken hoe een warmtenet aangelegd, gefinancierd en beheerd kan worden. De woningcorporaties gaan de huurwoningen hierop voorbereiden. Dit heeft tijd nodig. Daarom is een warmtenet voorlopig nog niet gerealiseerd. Als u een eigen woning heeft krijgt u in de toekomst een aanbod voor het warmtenet. U kunt dan beslissen of u over wilt stappen. Wilt u overstappen op een warmtepomp, dan kunt u nu dat nu al doen. [blok] Vaststelling procesplan en vervolgstappen

In maart 2023 wordt het plan van de buurten vastgesteld. Dan weten we wat er nodig is om de aankomende jaren de volgende stappen te kunnen zetten. We blijven natuurlijk met de buurt in gesprek over de toekomst en zoeken continu naar mogelijkheden om u te ondersteunen. Ook gaan we in 2023 starten met de plannen voor de volgende buurten. Hierin nemen we de lessen mee die we hebben geleerd.

[uitneembare poster binnenkant] Stappenplan woningeigenaren!

Aan de binnenkant van de special komt een uitneembare poster met het handelingsperspectief voor woningeigenaren. Hierop zijn duidelijke alle stappen te zien die men kan zetten om de woning aardgasvrij-ready te maken. Ook staat er op deze poster een duidelijke verwijzing naar de website waar alle subsidie- en ondersteuningsmogelijkheden worden uitgewerkt. Er is gekozen om enkele jaartallen als tussenmomenten in te bouwen (2025 en 2028) zodat men ziet dat het kleine stappen betreft die men al kan zetten. Rond 2028 is het moment dat men keuzes moet gaan maken. Het idee is dat iedereen die dat wil deze poster uit de special kan halen en kan ophangen in bijvoorbeeld de meterkast. Op deze poster staat daarom in één oogopslag de meest relevante informatie. Voorbeeld De tekst voor op de poster is op de volgende pagina visueel gemaakt. Dit wordt nog opgemaakt door het vormgevingsbureau zodat dit volledig past in de huisstijl van Wij.Doen.Groen. We zorgen dat het document begrijpelijk en overzichtelijk maar toch compleet is.

[pagina 4+5] Welke investering moet ik doen?

Hieronder staat een indicatie wat u als investering kunt verwachten bij de verschillende maatregelen. Let op: uiteindelijk kunnen er aan deze indicatie geen rechten worden ontleend. U maakt zelf afspraken met de leveranciers over de definitieve kosten. Maatregel Kleine maatregelen in huis Elektrisch koken Zonnepanelen plaatsen Bodem isoleren HR ++ glas Radiatoren aanpassen Dak isoleren tussen dakbalken Vloerverwarming aanleggen dak isoleren buitenkant Muren isoleren binnenkant

Investering € 300 €1000 - €1100 €7100 - €7900 €1700 - €1900 €1400 - €1600 Investering naar een warmtenet €1200 - €1400 €3600 - €4000 Investering naar een warmtepomp €3300 - €3700 €6400 - €7000 €5300 - €5900

Terugverdientijd in jaren 2 10 7 8 7 7 14 10

Welke ondersteuning kan ik krijgen? Doe de subsidiecheck www.duurzaambouwloket.nl/subsidiecheck Kijk of u in aanmerking komt voor een subsidie. Zo is er in Nissewaard een subsidie voor groene daken en zijn er diverse landelijke subsidies voor VvE’s. ISDE Regeling van de landelijke overheid Bent u eigenaar van een koopwoning? Dan kunt u gebruik maken van de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). U kunt geld terugkrijgen bij een (hybride) warmtepomp, zonneboiler, aansluiting op een warmtenet, elektrische kookvoorziening en met 5 typen isolatiemaatregelen. Duurzaamheidslening www.nissewaard.nl/duurzaamheid Als woningeigenaar kunt u een ‘duurzaamheidslening’ van maximaal € 25.000 aanvragen voor de aankoop van zonnepanelen of isolatiematerialen. De energiecoach komt bij u langs! Onze energiecoach Rob of één van onze andere energiecoaches komen graag bij u langs voor een adviesgesprek. Ze lopen samen met u uw huis door en kijken wat er allemaal mogelijk is om te besparen. Aan het einde van het gesprek ontvangt u een persoonlijk adviesrapport met tips en een inschatting van de besparing in euro’s. Voor vragen over energie besparen of het maken van een afspraak mailt u naar energiecoach@nissewaard.nl of bel 0181 442 855. Plek in de wijk [onder voorbehoud – dit wordt nog uitgewerkt] Kom langs in de wijk en vind alle informatie om aan de slag te gaan.

Van 15 mei t/m 15 juli in wijkcentrum De Akkers (Lenteakker 5) Van 4 september t/m 4 november in wijkcentrum De Hoek (Zwanenhoek) Op woensdagen van 12.00 tot 17.00 is de Energiecoach aanwezig om u te helpen. Waar kan de energiecoach u bij helpen? - Advies bespaarmaatregelen

- Advies isolatiemaatregelen - Inzicht in het handelingsperspectief - Hulp bij aanvragen van subsidies - Een adviesgesprek aan huis, passend bij uw situatie Bespaartips! In de Bespaarwaaier vindt u allerlei makkelijke en leuke bespaartips voor in huis! Vraag hem aan via wijdoengroen@nissewaard.nl of haal hem op in wijkcentrum De Akkers of wijkcentrum De Hoek.

[pagina 6+7] Technieken uitgelicht

Optie 1: Een warmtenet (stadsverwarming) Een warmtenet wordt aangelegd voor meerdere huizen tegelijk. De warmte wordt opgewekt op één plek en stroomt naar alle aangesloten huizen In Nissewaard onderzoeken we of we het warmtenet kunnen verwarmen door middel van aardwarmte of met restwarmte uit de haven van Rotterdam. Een warmtenet is niet snel aangelegd. Het duurt nog minimaal een aantal jaren voordat de warmte uiteindelijk in uw woning terecht komt. Optie 2: Warmtepomp of andere elektrische oplossing Een warmtepomp haalt warmte uit de lucht (of bodem) en pompt dit door uw huis. Een warmtepomp werkt op elektriciteit. Er komt buiten en in de woning een apparaat te staan (bijvoorbeeld op de plek van de Cv-ketel). U besluit nu nog zelf wanneer u een warmtepomp plaatst. De gemeente is in gesprek met de netbeheerder om te zorgen dat het net voldoende capaciteit hiervoor heeft. Voordelen & nadelen Kosten investering in de woning (zoals extra isolatie) Jaarlasten (€ per jaar) Voordelen

Nadelen

Warmtenet Hoger dan aardgas, lager dan warmtepomp Richtlijn: €13.000 – 18.000

Elektrisch (warmtepomp) Hoger dan aardgas en warmtenet Richtlijn: €24.000 – 31.000

Lager dan aardgas, hoger dan warmtepomp Richtlijn: €2400 – 2600 - Er hoeft minder aan de woning te gebeuren dan bij een warmtepomp - De totale investering in de woning en aansluiting is lager dan bij een elektrische oplossing - U wordt ontzorgd bij het aansluiten, u krijgt een aanbod - Een betrouwbaar systeem (door gebruik van meerdere warmtebronnen) - Het gaat nog lang duren voor er een warmtenet ligt - De buizen onder de grond moeten nog worden aangelegd: de straat moet open -Om het betaalbaar te maken moeten veel gebouwen/huizen meedoen - Huidige warmtenetten zijn vaak van één commerciële partij: om monopolie te voorkomen kijkt de gemeente naar andere mogelijkheden.

Lager dan aardgas en warmtenet Richtlijn: €2000 – €2300 -U kiest zelf wanneer u een warmtepomp neemt, welk merk en welke soort - de straat hoeft niet open

- Er moeten veel aanpassingen aan de woning worden gedaan - Er is meer elektriciteit nodig als iedereen overstapt op een warmtepomp - Een warmtepomp neemt ruimte in de woning: Naar aanleiding van woningbezoeken is de inschatting dat hier ruimte voor is, maar dit moet per woning bekeken worden. - Een warmtepomp heeft een buitenunit: dit neemt ruimte in en kan voor geluidsoverlast zorgen (dit verschilt per type)

Hybride warmtepomp

- U bespaart direct in kosten - Ondertussen heeft u de tijd om de rest van de woning geschikt te maken

Naast de nadelen zoals hiernaast bij warmtepomp benoemd, geldt ook: -Het is tijdelijk, omdat er nog steeds aardgas wordt gebruikt - Niet nodig/mogelijk als u van plan bent om over te stappen op het warmtenet

En waterstof? Waterstof wordt gemaakt door water met elektriciteit om te zetten in een gas. Het voordeel is dat het soms door de huidige gasleidingen kan stromen en er weinig aanpassingen aan de woning nodig zijn. Het nadeel is dat er niet genoeg waterstof gemaakt kan worden om alle huizen mee te verwarmen. Er is landelijk afgesproken dat de waterstof die er is, gebruikt gaat worden voor industrie en mobiliteit. Hierdoor zal waterstof ook erg duur zijn voor het verwarmen van woningen. De gemeente ziet waterstof nu niet als betrouwbare optie. Wel houden we de ontwikkelingen in de gaten. Meer weten? Kijk op www.nissewaard.nl/aardgasvrij om het hele onderzoek

p. 8 achterkant Ik woon in een woning van de woningcorporatie

De woningcorporatie zorgt dat uw huis klaar is voor de toekomst De meeste corporatiewoningen in de beide gebieden hebben een geschikt energielabel voor een warmtenet. Er hoeft de aankomende jaren waarschijnlijk weinig aan uw woning te gebeuren om deze klaar te maken voor de toekomst. De woningcorporaties zetten zich ervoor in dat alle corporatiewoningen in deze wijken in 2030 aardgasvrij-ready zijn (dat betekent in dit geval klaar om over te stappen op een warmtenet). Wat er precies nodig is per huurwoning om een overstap te maken naar een warmtenet is verschillend. Iedere woningcorporatie heeft een eigen aanpak en maakt zelf een plan over hoe zij dit de komende jaren gaan realiseren. Plannen voor corporatiewoningen die in een gebouw zitten met een Vereniging van Eigenaren (VvE) worden in overleg met de VvE gemaakt. Woningcorporaties zetten in op warmtenet De woningcorporaties hebben ingestemd om de aankomende jaren samen met de gemeente de opties voor een warmtenet verder uit te zoeken. De ambitie is om rond 2030 een goed aanbod te hebben voor zowel woningeigenaren als huurders.

Dit kunt u als huurder zelf doen Kleine maatregelen in huis  Plaats een waterbesparende douchekop  Plaats (nieuwe) tochtstrippen bij deuren en ramen  Plaats radiatorfolie achter uw radiatoren  Lampen vervangen door ledlampen  Elektrisch koken: hiervoor is een inductieplaat en nieuwe pannenset nodig Bewust duurzaam gedrag   

Probeer korter te douchen met hulp van een douchetimer Zet de verwarming op 15 graden als u weg bent of ’s nachts Verwarm alleen ruimtes waar u verblijft en sluit deuren

Tip: De Bespaarwaaier helpt u op weg. Vraag hem aan via wijdoengroen@nissewaard.nl of haal hem op in wijkcentrum De Akkers of wijkcentrum De Hoek. Vraag de Energiecoach om praktische tips! Wilt u in contact komen met uw corporatie? Contact met de Leeuw van Putten: Contact met Woonbron: Dennis van Hattem Contact met Maasdelta: www.maasdelta.nl/contact of telefonisch op 0181 - 603 703.