34.Memo Uitvoeringsprogramma Ondermijning 2023; Programma

Uitvoeringsprogramma aanpak Ondermijning 2023

Inhoud Inleiding................................................................................................................................................... 3 Ondermijningsbeeld Nissewaard ............................................................................................................ 4 Kenmerken Nissewaard ...................................................................................................................... 4 Aanpak ondermijnende criminaliteit 2023 ............................................................................................. 5 Bewustwording ................................................................................................................................... 5 Informatie positie ............................................................................................................................... 6 Beleid en Handhaving ......................................................................................................................... 6 Crimescript cocaïne Politie Eenheid Rotterdam ................................................................................. 7

2

Inleiding Op de Lijst Ingekomen Stukken van de gemeenteraad van 23 februari 2022 heeft de raad kennis genomen van het Uitvoeringsprogramma Ondermijning 2022. Dit uitvoeringsprogramma gaat verder met de uitgangspunten van 2022 en bouwt daarop door. Vanaf de start in de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit, werd bekend dat het een aanpak is van “de lange adem”. In tegenstelling tot de crimineel, die een ruimte van vrijheid heeft om naar eigen inzicht te beslissen en te handelen inclusief voortdurende veranderende modus operandi, dient de overheid binnen de wettelijke en financiële kaders haar taken rechtmatig en efficiënt uit te voeren. Het zijn twee werelden die tegenover elkaar staan. Verder is er ook nog de omstandigheid dat besluitvorming binnen de overheid tijd kost. Het gevolg hiervan is dat het inrichten van de ondermijningsaanpak in de gemeente Nissewaard, net als elders in Nederland, op allerlei deelgebieden veel tijd en inzet vraagt. De afgelopen jaren is de aanpak veelal ontdekt, door te experimenteren en nieuwe wegen in te slaan. De aanpak heeft zodoende vorm gekregen, maar is geen voltooid project en verdient bovendien dynamische evaluatie, om van de praktijk te leren en zo doelgericht mogelijk op voortdurende veranderingen in te kunnen spelen. In 2018 is het eerste Programma Ondermijning Nissewaard opgesteld.

De concrete uitvoering van het programma komt tot uiting in de uitvoeringsprogramma’s. De indeling is gemaakt op basis van de werkafspraken met het Regionaal Informatie en Expertisecentrum Rotterdam. Daar waar het gaat om ondermijnende criminaliteit laat de gemeente zich adviseren door het RIEC en de politie, Basisteam Nissewaard. Met deze belangrijke externe ketenpartners zijn stabiele op de toekomstgerichte relaties opgebouwd. Dit heeft onder andere geresulteerd in een pakket aan gezamenlijk opgezette casussen en acties. Wat de aanpak van ondermijning ook vraagt is bewustwording. Bewustwording dat criminelen wegen proberen te vinden vanuit de onderwereld naar de bovenwereld met als doel het gewin tot uiting te brengen. Dat kan op diverse manieren, van witwassen via legale constructies tot liefdadigheid. Het centrale thema in dit uitvoeringsprogramma is dan ook een pragmatische aanpak gericht op permanente awareness. De gemeentelijke organisatie wordt in diverse bijeenkomsten bijgepraat over ondermijning. Wat dat precies is en op welke wijze ondermijning valt te herkennen. Signaleren, melden en aanpakken; dat is het uiteindelijke doel. Hiervoor worden meldpunten ingericht en trainingen verzorgd om de gemeentelijke organisatie voor te bereiden en te betrekken in deze integrale aanpak Daarnaast worden bedrijven actief bezocht door middel van de zogenaamde ‘integrale controles’.

Thema gericht, branche gericht, gaat de gemeente, zo nodig met ondersteuning van het Regionaal Operationeel Bestuurlijk Team (ROBT), met interne en externe partners controleren of bedrijven, horeca inrichtingen of andere instanties voldoen aan de regels die gelden. Bij misstanden is het uitgangspunt dat er direct wordt gehandeld. De ambitie is tevens de bedrijventerreinen in de gemeente Nissewaard blijvend te bezoeken en zicht te krijgen wat er aanwezig is en verandert aan bedrijvigheid. Dit verstevigt de informatiepositie van de gemeente.

3

Ondermijningsbeeld Nissewaard Voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit is het belangrijk te weten waar de risico’s zijn. Het RIEC kent een lijst met branches die kwetsbaar zijn voor ondermijning. Met deze informatie kan een gerichte aanpak worden ingezet. Ook bevat de RTL Onderwereldkaart een lijst met indicatoren die een ‘score’ kunnen geven van ondermijning. De score-indicatie is algemeen van aard, maar desalniettemin nuttig en gepresenteerd op een manier die overzicht biedt. Tegelijkertijd dient wel te worden gekeken hoe deze score-indicatie zich houdt in de eerdergenoemde snel veranderende praktijk.

Kenmerken Nissewaard De gemeente Nissewaard kent veel sociale woningbouw en een lagere sociale klasse. Deze is vatbaarder voor criminele activiteiten, omdat snel geld kan worden verdiend. Het is financieel aantrekkelijk om een zolder beschikbaar te stellen voor een hennepkwekerij of als stroman op een vergunning te komen. Uit een eerdere analyse van het RIEC is gebleken dat veel specifieke dienstverlenende branches die kwetsbaar zijn voor ondermijning ook in Nissewaard zijn gevestigd Deze dienstverlenende ondernemingen zijn kwetsbaar omdat zwart geld gemengd kan worden met de reguliere omzet. Dit zijn vooral kappers, schoonheidssalons en nagelstudio’s. Verhoudingsgewijs zijn er veel kappers ten opzichte van het aantal inwoners in de gemeente. Bedrijventerreinen zijn eveneens vindplaatsen van ondermijning. Met regelmaat worden malafide bedrijven aangetroffen die andere activiteiten uitvoeren dan de KvK inschrijving vermeldt. Hoewel het overgrote deel van de ondernemers van goede wil is, komt het toch voor, op voornamelijk anonieme verborgen, afgelegen gedeelten van bedrijventerreinen, dat criminelen daar actief zijn. Zoals in elke gemeente heeft ook Nissewaard horeca wat een voedingsbodem kan bieden voor malafide ondernemers die deze branche kunnen gebruiken voor witwassen.

Het gemeentebestuur staat voor een bruisend centrumgebied en horeca in Spijkenisse en wil dit vrijwaren van criminaliteit. De gemeente Nissewaard kent een groot buitengebied. Veel platteland en agrarische bedrijven zijn een blinde vlek. In 2021 is het buitengebied bezocht en zijn flyers verspreidt onder 55 ondernemers. Ook zijn gesprekken gevoerd met bewoners om knelpunten te inventariseren. Zij geven aan regelmatig te worden benaderd om een schuur of loods beschikbaar te stellen. De huur zou contant worden betaald. Een incident in het buitengebied van Zuidland geeft ook aan dat criminelen dit gebied niet overslaan in hun zoektocht om locaties te verkrijgen, waar het mogelijk is om ongezien ondermijnende activiteiten te verrichten.

4

Aanpak ondermijnende criminaliteit 2023 Op basis van de hiervoor genoemde analyse, zijn maatregelen te treffen op het gebied van preventie, maar ook repressie. Aan de ene kant betreft het bewustwording, aan de andere kant worden bestuurlijke maatregelen getroffen om ondermijningsprocessen te verstoren of barrières op te werpen. Drie pijlers zijn daarin te onderscheiden: 1. Bewustwording; 2. Informatie positie; 3. Beleid en handhaving. Per pijler volgt een uitwerking met acties welke door de gemeente als regisseur van de aanpak van ondermijning worden ingezet.

Bewustwording De aanpak van ondermijning beperkt zich niet alleen tot het Team Openbare Orde en Veiligheid (verder OOV). Het is belangrijk om ook andere Eenheden en Teams binnen de gemeente Nissewaard bewust te maken van signalen en risico’s. Naast het bijpraten van de interne organisatie, moeten ook andere actoren worden meegenomen in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Het thema integriteit vormt een belangrijk onderdeel van de bewustwording. Gemeenteraad De gemeenteraad wordt een keer per jaar bijgepraat over Q2 ondermijnende criminaliteit. In overleg met de Griffier wordt hiervoor een (thematisch) moment gepland. College van B&W Het college wordt een keer per jaar bijgepraat over de aanpak Q2 van ondermijning in Nissewaard Ambtelijke organisatie Over het hele jaar worden bewustwordingsbijeenkomsten Q1-Q4 georganiseerd voor de organisatie. Het RIEC kan samen met het ROBT hierbij ondersteunen. Ondernemers De BIZ-en in Nissewaard worden bijgepraat over ondermijning en Q3-Q4 welke signalen actueel zijn. Ook ondernemers die niet zijn aangesloten bij een BIZ worden van relevante informatie voorzien. Inwoners Voor de inwoner is het mogelijk om signalen te melden bij Meld Q1-Q4 Misdaad Anoniem (MMA). Met enige regelmaat vindt promotie plaats van MMA op de sociale media. In alle voorlichtingen die gegeven wordt, komt uitleg over MMA terug.

Communicatie Communicatie is preventie. Met het inzette van persberichten, Q1-Q4 voorlichtingen en feiten en cijfers op sociale media wordt zowel intern als extern de bewustwording verder geborgd. Corporaties De woningbouwcorporaties in Nissewaard krijgen voorlichting op Q2 het gebied van ondermijnende criminaliteit en vastgoed fraude.

5

Informatie positie Als gemeente is het belangrijk een goede informatiepositie te hebben. Er wordt gekeken naar de bestpractices in de regio de informatie positie binnen de gemeente te versterken. Onderdeel hiervan is het benutten van beschikbare ‘big-data’, zoals zichtopondermijning.nl. Lokaal signaaloverleg In 2020 is een aanvang gemaakt van het inrichten van een lokaal Q1 signaaloverleg. Dit heeft nog niet geleid tot het gewenste resultaat wat vraagt om herbezinning van het overleg. In 2023 wordt het signaaloverleg meer ad hoc bijeengeroepen indien een signaal wordt gemeld. Samenwerking RIEC Het is vanzelfsprekend dat met het RIEC wordt samenwerkt met 2023 betrekking tot signalen en casuïstiek. Wanneer het signaal voldoende concreet is, wordt het voorgelegd aan het informatieoverleg van het RIEC. Regiomonitor Eind 2022 is gestart met het op proef gebruiken van de Q2-Q4 regiomonitor. Hiermee is meer inzicht op bedrijven die gevestigd zijn in Nissewaard. In 2023 wordt bekeken of de proef aanleiding geeft te continueren of op basis van de ervaringen een eigen dasboard te ontwikkelen. IKON Tegelijkertijd met het opstarten van het programma Q2 ondermijning Nissewaard, is het Informatieknooppunt ondermijning Nissewaard gestart. Dit knooppunt wordt actief met intern en externe partners gedeeld, waar signalen kunnen worden gemeld.

Beleid en Handhaving De aanpak van ondermijnende criminaliteit wordt ondersteund door het op een juiste manier inrichten en opstellen van beleid(sregels) en handhaving. Door strengere toetsing vanuit de rechtspraak aan het evenredigheidsbeginsel wordt het opleggen van een bestuurlijke maatregel (zoals bijvoorbeeld de tijdelijke sluiting van een pand) ingewikkelder. Dit vraagt aanpassing van de beleidsregels. Dit is een samenspel van ervaring uit de praktijk waarmee beleid op een juiste manier opgesteld kan worden. Actualisatie Regionaal zijn nieuwe beleidsregels 13b Opiumwet opgesteld. Q3 beleidsregels 13b Deze zijn aangepast op de strengere toetsing van rechters op het Opiumwet evenredigheidsbeginsel. Met deze beleidsregels hebben de gemeenten in de Politie Eenheid Rotterdam dezelfde wijze van handelen. Hierbij is lokaal afwijken mogelijk (couleur locale invulling). Herijking beleidsregels Het BIBOB-beleid is een van de belangrijkste instrumenten die Q2-Q4 BIBOB toegepast kan worden in de aanpak van ondermijning. De nieuwe BIBOB-coördinator zal in 2023 het BIBOB-beleid actualiseren/herschrijven en implementeren. Hiertoe worden tevens de noodzakelijke medewerkers voor opgeleid.

APV Het RIEC is samen met burgemeester Vroom van de gemeente Q3-Q4 Ondermijningsproof Krimpen aan den IJssel in 2021 gestart met een traject om de APV’s van de gemeenten in de regio ondermijningsproof te maken. In de aanpassing van de APV wordt het ondermijningscomponent inmiddels standaard meegenomen. Integrale controles Jaarlijks voert de gemeente met haar partners integrale controles Q1-Q4 uit op bedrijven(terreinen). In 2022 waren dat er acht. In verband met capaciteitsvraagstukken bij de externe partijen en uit strategisch oogpunt (efficiëntie) wordt dit jaar ingezet op meer themagerichte controles.

6

Crimescript cocaïne Politie Eenheid Rotterdam Binnen de Politie Eenheid Rotterdam is het crimescript cocaïne geprioriteerd. Het crimescript gaat in op de productie van harddrugs tot aan de verkoop/gebruiker op straat. Daar tussen in bevindt zich het logistieke proces van import, uithalen, opslaan en verspreiden van de harddrugs. Nissewaard is, gelet op de ligging ten opzichte van de haven van Rotterdam en de aanwezigheid van diverse bedrijventerreinen, een interessant vestigingsgebied. Door de aanwezigheid van logistieke bedrijven, overslagbedrijven en warehouses, is het aantrekkelijk voor criminelen om hiervan misbruik te maken. De Rotterdamse haven kent een eigen actieplan tegen ondermijning met eigen financiering. De inzet en aanpak in de haven kan een waterbedeffect hebben op de omliggende gemeenten zoals Nissewaard, wat om actie vraagt. Om het transport van drugs van en naar Nederland tegen te gaan, is in 2020 het programma Transport Facilitated Organized Crime (TFOC) bij de politie opgericht. Samen met dit team kunnen controles worden opgezet en bedrijven worden voorgelicht over de gevaren van ondermijnende criminaliteit. Hoe en in welke vorm Nissewaard hier een bijdrage aan kan leveren wordt met de politie en het RIEC besproken. Naast de logistieke sector is de vastgoedbranche tevens interessant.

Het stashen van de harddrugs is een belangrijk onderdeel in het logistieke proces. Hoewel dit vooral tijdelijke opslagplekken zijn, voor ook opslag van cash, zijn het wel locaties die bij ontdekking de keten kunnen verstoren en in het verlengde daarvan het woon- en leefklimaat aantasten. In het uitvoeringsprogramma is aandacht voor onder andere voorlichting van de woningbouwcorporaties.

7