33.Beantwoording Volkspartij Nissewaard; Totta Data Lab feb 2021 (002)

College van burgemeester en wethouders

Volkspartij Nissewaard T.a.v. de heer Van der Velden

datum

pagina

aantal bijlagen

betreft

16 maart 2021

1 van 5

2

uw kenmerk

ons kenmerk

eenheid

Vragen Volkspartij Nissewaard inzake Totta data lab n.a.v. uitzending behandelaar NOS jouraal

Uw brief d.d. 17 februari 21ID007522 2020

Advies Werk, Inkomen en J.G. Schipper Identiteit

Geachte heer Van der Velden, Op 17 februari 2021 ontvingen wij, na uw finale vragen van oktober 2020 over dit onderwerp, uw nieuwste vragen inzake Totta Data Lab, die u namens uw fractie heeft gesteld. Met deze brief geven wij antwoord op uw nieuwste vragen. Vraag 1. Kloppen de cijfers die het NOS Journaal hanteert? Zo nee welke cijfers heeft u gebruikt tijdens de opname van de reportage? Antwoord 1. Ja, de cijfers van de NOS kloppen. Vraag 2. Wij vragen van u een gedetailleerd overzicht van hoe de genoemde besparingen zijn opgebouwd. Dus ook hoeveel direct toe te rekenen is aan het gebruik van Totta Data Lab en andere opsporingsmethoden. Antwoord 2. Publicatie van de resultaten staan reeds gepland in het tweede kwartaal, uw raad ontvangt deze dan ook.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

ons kenmerk

pagina

betreft

16 maart 2021

21ID007522

2 van 5

Vragen Volkspartij Nissewaard inzake Totta data lab n.a.v. uitzending NOS journaal

Vraag 3. Het College stelt dat er 2-3 gevallen per jaar worden opgespoord via Totta Data Lab. Dat betekent dat slechts 0,1% van onze uitkeringsgerechtigden mogelijk wordt verdacht van onregelmatigheden via het algoritmensysteem. Klopt deze redenering? En als dat niet zo is, hoe zit het dan wel? We willen graag een specificatie van de bewezen fraudegevallen en hoe ze zijn ontdekt, de afgelopen 3 jaar. Antwoord 3. Zoals eerder aangegeven, volgen uit de data-analyse geen verdachte personen. Het algoritme geeft niet meer dan een inschatting van de kans op mogelijk oneigenlijk gebruik of misbruik. Het college selecteert vervolgens een aantal dossiers voor een handmatige controle op rechtmatigheid. De dataanalyse vervangt de vroegere algemene hercontrole. Die algemene hercontrole van alle uitkeringsgerechtigden vond evenzeer niet plaats vanwege een algehele verdenking van de gehele groep uitkeringsgerechtigden. Controle toen en nu is een plicht van gemeenten om toe te zien op de uitvoering en naleving van de Participatiewet. Een specificatie van de (ontdekte) fraudegevallen geven zou een onacceptabele inbreuk maken op de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen. Waar inwoners inzage wensen in hun eigen gegevens kunnen zij dat aanvragen. Vraag 4. Hoeveel betalen we jaarlijks aan Totta Data lab voor het gebruik van hun systeem? Antwoord 4. De kosten zijn 12.000 euro per jaar.

Vraag 5. U laat Totta Data Lab beoordelen door TNO. We vinden dat vreemd. Bent u met ons eens dat een bedrijf een deugdelijk product dient te leveren en dat wij als gebruiker dat niet zelf moeten en op eigen kosten controleren? Zo nee waarom bent u dat niet van mening? Antwoord 5. In de raad en in de media worden kritische vragen gesteld over Totta Data Lab. Belangrijk is dat hierdoor mogelijk onduidelijkheid ontstaat bij inwoners. Een onafhankelijk TNO-onderzoek kan de dienstverlening optimaliseren, nog meer transparantie bieden en twijfels over de rechtmatigheid van de data-analyse wegnemen. Ook de klankbordgroep (Deventer, Amersfoort, VNG en de Landelijke Cliëntenraad) onderschrijft de toegevoegde waarde van dit onderzoek.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

ons kenmerk

pagina

betreft

16 maart 2021

21ID007522

3 van 5

Vragen Volkspartij Nissewaard inzake Totta data lab n.a.v. uitzending NOS journaal

Vraag 6. TNO is een technisch bedrijf een geen bureau met specialistische juridische kennis. Doet TNO ook een rechtmatigheidstoets? Kortom kijkt TNO ernaar of de het ter beoordeling aangeboden systeem in lijn is met de wet en de inmiddels opgestapelde jurisprudentie op het gebied van algoritmen. Als dat niet het geval is, waarom niet? Antwoord 6. Er zijn richtlijnen ten aanzien van algoritmen opgesteld vanuit de Europese Unie en vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid*. Langs onder meer deze richtlijnen zullen eventuele technisch inhoudelijke risico’s worden aangegeven. * Zie hier:  Ethics guidelines for trustworthy AI, Report, European Commission, link: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/ethics-guidelines-trustworthy-ai en kies eventueel de te downloaden Nederlandse vertaling: Ethische richtsnoeren voor betrouwbare KI;  de bijlage bij “Kamerbrief over waarborgen tegen risico's van data-analyses door de overheid”, Rijksoverheid, link: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2019/10/08/tkwaarborgen-tegen-risico-s-van-data-analyses-door-de-overheid. Vraag 7. Hoeveel moeten we aan TNO betalen voor het onderzoek? Antwoord 7. De kosten van het onderzoek bedragen 65.000 euro. Vraag 8. Worden de onderzoekskosten van TNO in rekening gebracht bij Totta Data Lab. Zo nee, waarom niet? Antwoord 8.

Totta Data Lab zal de gemeente Nissewaard de abonnementskosten voor drie jaar, dat wil zeggen voor een bedrag van 36.000 euro, niet in rekening brengen. Besloten is de kosten te delen. Beide kanten levert het kennis op om hun dienstverlening verder te verbeteren. Enerzijds kan de gemeente Nissewaard, voordeel behalen door kennis te optimaliseren van een voor de bijstandsgerechtigden minder belastende vorm van controle op de rechtmatigheid. Anderzijds geeft het Totta Data Lab de kans om het algoritme te optimaliseren en de gebruikte techniek te laten beoordelen. Vraag 9. Worden de onderzoekskosten van TNO in rekening gebracht bij Totta Data Lab als het systeem niet volledig deugdelijk is? Zo nee, waarom niet? Antwoord 9. Zie het antwoord op vraag 8.

Hieronder wordt de nummering van de Volkspartij gevolgd, die weer bij 1 begint.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

ons kenmerk

pagina

betreft

16 maart 2021

21ID007522

4 van 5

Vragen Volkspartij Nissewaard inzake Totta data lab n.a.v. uitzending NOS journaal

Vraag 1. Behalve genoemde social talk, wat was de inhoud van het gesprek? Kortom welke onderwerpen zijn besproken? Graag volledig inzicht in al het besprokene. Antwoord 1. Zoals eerder gememoreerd heeft WWS telefonisch contact gehad met een bestuurder van de FNV. Dit was in de ogen van WWS een constructief gesprek. Zoals te doen gebruikelijk, wordt er geen nader verslag gedaan van hetgeen besproken is in een één op één gesprek. Vraag 2. Welke afspraken zijn gemaakt over Totta Data Lab en de Vingerscan affaire? Antwoord 2. Zie antwoord 1. Vraag 3. Wat heeft het College gedaan om verdere escalatie te voorkomen of een einde te maken aan de, door FNV, in gang gezette procedures? Indien u daar geen poging toe heeft gedaan, waarom niet? Antwoord 3. Zie antwoord 1. Vraag 4. Welke vervolgafspraken zijn gemaakt, behalve dat “we weten elkaar te vinden”? Antwoord 4. Zie antwoord 1. Vraag 5. Wat heeft het College van de Raad nodig om een einde te maken aan de conflicten met de FNV? Antwoord 5. Er is wat het college betreft geen conflict met de FNV.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

ons kenmerk

pagina

betreft

16 maart 2021

21ID007522

5 van 5

Vragen Volkspartij Nissewaard inzake Totta data lab n.a.v. uitzending NOS journaal

Vraag 6. Het College heeft de verplichting om de Raad actief te informeren. In dit licht rijst de vraag waarom u niet de Raad actief heeft geïnformeerd over het gevoerde gesprek met de FNV. Waarom heeft u geen gebruik gemaakt van de actieve informatielicht? Antwoord 6. Zie antwoord 1.

Hoogachtend, Namens de burgemeester en wethouders van de gemeente Nissewaard, de loco-gemeentesecretaris, de burgemeester,

S. Elseman

F. van Oosten

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl