31.Memo Onderzoek lood in de bodem volkstuin Geervliet

Memo aan

van

Commissie LO

Wethouder Igor Bal

datum

pagina

21 juni 2021

1 van 4

Onderzoek lood in bodem volkstuinen Geervliet Geachte commissie, In dit memo wordt uw commissie geïnformeerd over de resultaten van het bodemonderzoek dat is verricht door de DCMR op het volkstuincomplex aan de Oude Singel in Geervliet. Uit dit onderzoek blijkt dat de bodemkwaliteit van de volkstuinen als ‘matig’ wordt bestempeld. Dit heeft voor de aankomende jaren geen consequenties voor de verhuur door de gemeente van de zeven volkstuintjes op het complex. De DCMR alsook de GGD geven aan dat een matige bodemkwaliteit op volkstuinen geen gevaar oplevert voor de volksgezondheid. Wel is het streven om in de toekomst de bodemkwaliteit te verbeteren. Een verbetering heeft echter financiële gevolgen waarover ons college in het najaar wordt geadviseerd en een besluit zal nemen. Inleiding In opdracht van de provincie Zuid-Holland (hierna: provincie) heeft de DCMR Milieudienst Rijnmond (hierna: DCMR) als onderdeel van een provincie breed onderzoek op potentieel verdachte plaatsen, onderzoek laten uitvoeren naar lood in de bodem van het volkstuincomplex Geervliet aan de Oude Singel. De gemeente is eigenaar van het complex met zeven tuinen. Zij verhuurt deze aan particulieren. Doel memo Het onderzoek is inmiddels afgerond. Uit dit onderzoek blijkt dat de bodemkwaliteit van de volkstuinen als ‘matig’ wordt bestempeld en dat dit geen ririsco voor de volksgezondheid oplevert.

Voor de gebruikers van de zeven tuinen is een informatiebrief opgesteld en volgt een informatieavond. De bodemkwaliteit kan naar een ‘voldoende’ niveau worden gebracht. Dit heeft wel financiële gevolgen. Er moet daarom door ons college een keuze worden gemaakt of en zo ja wanneer de bodemkwaliteit moet worden verbeterd. Om deze keuze te kunnen maken, moet een en ander worden uitgezocht. Dat heeft enige tijd nodig om een zorgvuldige belangenafweging te kunnen maken en een besluit hierover te nemen. Dit memo heeft derhalve een informerend karakter.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

21 juni 2021

2 van 4

Onderzoek lood in bodem volkstuinen Geervliet

Aanleiding In januari 2020 heeft de provincie Zuid-Holland ‘de Beleidsregel diffuus lood in de bodem’ vastgesteld. In historische binnensteden, oude lintbebouwing en in ophooglagen in veengebieden (toemaakdek) kan diffuus verspreide loodverontreiniging voorkomen. In 2015 heeft het RIVM een onderzoek gepubliceerd over de risico’s van bodemlood. Het blijkt dat het risico van bodemlood voor jonge kinderen (0-6 jaar) hoger is dan tot nu toe werd gedacht. Indien jonge kinderen gronddeeltjes met lood in hun mond krijgen en doorslikken, kunnen er al bij lagere gehalten, onder de norm van de Wet bodembescherming, effecten zijn op het leervermogen van kinderen(verlies van IQ-punten). Volgens de GGD is dit niet op individueel niveau meetbaar, maar wel op populatieniveau. In het onderzoek heeft het RIVM ook aangegeven dat de risico’s in gebieden waar diffuus lood voorkomt, kunnen worden beheerst door blootstelling van jonge kinderen aan gronddeeltjes en onbedekte bodem te beperken. Concreet gaat het om gebruiksadviezen (met name gericht op hygiëne). Het definitief wegnemen van de loodverontreiniging kan later, op een natuurlijk moment (bijvoorbeeld bij herontwikkeling) plaatsvinden.

In het Convenant Bodem en Ondergrond 2016-2020 (bodemconvenant) is afgesproken dat de provincie als het bevoegd gezag in het kader van de Wet bodembescherming de risico’s van diffuse bodemverontreinigingen zal beheersen in samenwerking met gemeenten. In eerste instantie heeft de DCMR onderzoek gedaan naar blootstellingsrisico’s van diffuus lood op kinderspeelplaatsen. Op 16 juli 2019 zijn de resultaten van dit onderzoek met ons college besproken. In 2020 is het onderzoek uitgebreid naar de volkstuinen in de Rijnmondgemeenten. Onder volkstuinen wordt verstaan: volkstuincomplexen, grote openbare moestuinen zoals stadslandbouwlocaties en andere vormen van georganiseerde gewasteelt in de openbare ruimte zoals schooltuinen. De onderzoeksopzet komt overeen met die van de kinderspeelplaatsen. Eerst zijn de te onderzoeken locaties in de gebieden met verhoogde kans op bodemverontreiniging met lood (aandachtsgebieden) geïnventariseerd. Uitgaande van de door de GGD geadviseerde grenswaarde voor lood in de bodem van moestuinen is een aandachtsgebied gedefinieerd waarin in Nissewaard één volkstuincomplex is gelegen, te weten Volkstuin Geervliet aan de Oude Singel. Afhankelijk van het gemiddelde gehalte aan lood in de bodem wordt onderscheid gemaakt in een voldoende, matige of onvoldoende kwaliteit.

De kwaliteit van een volkstuincomplex is voldoende bij een loodgehalte kleiner dan 60 mg per kg droge stof (ds), matig bij een gehalte tussen 60 en 260 mg/kg ds en onvoldoende bij een gehalte groter dan 260 mg/kg ds. Resultaten bodemonderzoek Uit het onderzoek blijkt dat er op het volkstuincomplex Geervliet een gemiddeld loodgehalte is aangetoond van 136 mg/kg ds. Het gehalte ligt derhalve tussen de 60 en 260 mg/kg ds. Daarmee is sprake van een ‘matige’ bodemkwaliteit. De aangetoonde loodgehaltes liggen in de lijn der verwachtingen, gezien de volkstuinen op de bodemkwaliteitskaart in een gebied liggen met kans op een verhoogd bodemloodgehalte.

datum

pagina

betreft

21 juni 2021

3 van 4

Onderzoek lood in bodem volkstuinen Geervliet

Consequenties Bij een matige bodemkwaliteit adviseert de DCMR om regulier onderhoud aan te grijpen om op termijn te komen tot vermindering van de blootstelling aan lood. Tot die tijd kan de blootstelling aan lood worden beperkt door de gebruiksadviezen van de GGD op te volgen, zoals het goed afspoelen van de gewassen voordat deze worden geconsumeerd. De provincie heeft samen met de GGD’s hiervoor de folder ‘Let op Lood!’ opgesteld. In samenwerking met de DCMR heeft de gemeente een brief opgesteld om de gebruikers van de volkstuinen te informeren. Bij de brief is de folder van de GGD gevoegd. De DCMR zal vervolgens het onderzoek (zoals gebruikelijk bij alle bodemonderzoeken) passief openbaar maken door het toegankelijk te maken via de GIS-applicatie van haar bodeminformatiesysteem. Onderzoek naar de toekomst van dit terrein Zoals hiervoor opgemerkt is de gemeente eigenaar van het volkstuincomplex en verhuurt zij de tuinen aan zeven particulieren. De gemeente heeft dus zowel een bestuurlijke verantwoordelijkheid als een verantwoordelijkheid als eigenaar/verhuurder. In de overeenkomst met de zeven gebruikers is ten aanzien van de staat van het perceel grond het volgende opgenomen:

Gesteld wordt dat het onderzoeksresultaat geen verandering brengt in de de eigenschappen van de verhuurde grond. De gemeente baseert zich op het standpunt van de provincie als toezichthouder. Volgens de toezichthouder bestaat er geen gevaar voor de volksgezondheid. Lood wordt namelijk verder niet of in beperkte mate door de gewassen opgenomen. Er is dus geen of nauwelijks sprake van inname van lood via het voedsel. Zeker als de gebruiksadviezen van de GGD worden opgevolgd. Deze adviezen zijn geen ingewikkelde adviezen. Maatregelen als het goed afspoelen is ook gebruikelijk bij volkstuinen zonder deze problematiek. Volgens de provincie geven de resultaten geen aanleiding voor aanvullend onderzoek. Vanuit het huurcontract bezien is er dus geen accute noodzaak tot maatregelen. Wel zal de gemeente als bestuurlijk verantwoordelijke en eigenaar/verhuurder moeten overwegen of er (in de toekomst) vervolgstappen moeten worden genomen. In geval de gemeente de volkstuinen wil behouden, zal zij op een gegeven moment het advies van de provincie moeten oppakken om de bodemkwaliteit te verbeteren. Immers net als de provincie, zou de gemeente moeten streven naar een ‘voldoende’ bodemkwaliteit. Deze kwalificatie kan worden bereikt door grond met een dikte van ca 0,3 meter van voldoende kwaliteit aan te brengen, wat

datum

pagina

betreft

21 juni 2021

4 van 4

Onderzoek lood in bodem volkstuinen Geervliet

overeenkomt met de wortelzone van voedselgewassen. De DCMR koppelt hieraan geen periode en adviseert dit op een natuurlijk moment te doen, bijvoorbeeld bij regulier onderhoud of herinrichting. Dit heeft echter financiële gevolgen met name vanwege technische aspecten, zoals het verwijderen kassen, grond afgraven om het huidige peil te houden etc.. Bij het aangaan van de huurcontracten met de zeven gebruikers is geen rekening gehouden met een herinrichting. Verder ligt het reguliere onderhoud bij de gebruikers. Kortom de hierboven genoemde gevolgen komen voor zowel huurder als verhuurder geheel onverwachts. Het is een onvoorziene omstandigheid waarover huurder en verhuurder geen afspraken hebben gemaakt. Op dit moment wordt uitgezocht wat de exacte kosten zullen zijn om op het volkstuincomplex (op termijn) een ‘voldoende’ bodemkwaliteit te krijgen. Ook gaat de gemeente met haar gebruikers in gesprek over de financiële impact die dit heeft voor de huurder alsook de gemeente als verhuurder. Op basis van het kostenonderzoek en de gesprekken met gebruikers zal ons college worden geadviseerd of er vervolgstappen moeten worden ondernomen.

Of de bodemkwaliteit wordt op een gegeven moment verbeterd of de bodemkwaliteit blijft zoals deze is en de verhuur loopt door tot het moment dat de gemeente als bestuurlijk verantwoordelijke en eigenaar/verhuurder op basis van de toezichthoudende instanties dit verantwoord acht. Een besluit hierover wordt in het najaar verwacht. Gelijk als in een andere gemeente is gedaan, wordt aanvullend op de schriftelijke informatiebrief een informatieavond gehouden voor de gebruikers, waarbij de GGD en de DCMR informatie verstrekt en de vragen van de gebruikers kan beantwoorden. De GGD en/of de DCMR kan dan de mogelijk ontstane onrust wegnemen. Het betreffen ook personen met relatief gezien een oudere leeftijd die een dergelijk opzet, i.c. het persoonlijk contact, meestal pretttig vinden. In geval een gebruiker naar aanleiding van het onderzoeksresultaat de volkstuin niet meer wenst te gebruiken, is het redelijk om de opzegtermijn niet te hanteren. Dat betekent dat de gebruiker per direct het gebruik kan beëindigen. Ons college zal uw commissie informeren over het besluit dat zij neemt in het najaar.