30.Memo Uitvoering motie 'Verduurzamen met woonlastenneutraliteit'

Memo aan

van

Gemeenteraad Nissewaard

College van Burgemeester en Wethouders

datum

pagina

25 oktober 2022

1 van 3

Uitvoering Motie Verduurzamen met woonlastenneutraliteit Aanleiding & voortraject Gemeenten hebben de regie in het wijkgericht en planmatig verduurzamen en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. De ambitie om deze transitie voor iedereen haalbaar en betaalbaar te maken vraagt om nieuwe oplossingen. Een voorbeeld van een innovatief instrument is de gemeentelijke verduurzamingsregeling (hierna: GVR) van De Woonpas. Het biedt eigenaren van grondgebonden woningen (appartementen zijn vooralsnog uitgesloten) de mogelijkheid om verduurzamingsaanpassingen aan hun woning te laten uitvoeren, onder regie van de gemeente. Op 10 november 2021 is de Motie verduurzamen met woonlastenneutraliteit aangenomen, waarbij verzocht wordt inzet van de GVR door Nissewaard te onderzoeken. In deze memo wordt u geïnformeerd over het onderzoek naar de inzet van de GVR en het besluit van het college over uitvoering van de motie. Gemeentelijke Verduurzamingsregeling De door De Woonpas ontwikkelde GVR kan worden gezien als een bekostigings- en ontzorgingsinstrument voor zowel gemeenten als woningeigenaren. De GVR is erop gericht projectmatig de warmte- en energievraag binnen een wijk terug te dringen. Binnen de GVR worden woningen in de wijk geïsoleerd (vloer-, muur-, plafond- en glasisolatie) en voorzien van zonnepanelen.

De verduurzaamde woningen zorgen voor een daling van de warmte- en energievraag in de woning en daarmee van de gehele wijk. Deelname door particuliere woningeigenaren is vrijwillig. Zij verlenen op basis van een advies aan de gemeente toestemming voor de benodigde aanpassingen in en aan hun woning. De uit te voeren maatregelen worden gefinancierd door de gemeente, zodat woningeigenaren geen financieringsrisico lopen. De woningeigenaren betalen in 30 jaar maandelijks een bedrag aan de gemeente in de vorm van gemeentelijke baatbelasting. Het streven daarbij is dat het maandelijks verschuldigde bedrag aan baatbelasting gelijk is aan de gecalculeerde besparing op de energierekening (woonlastenneutraliteit). De baatbelasting rust op de woning, waarbij de gedachte is dat de maandelijkse betalingsverplichting bij verkoop van de woning automatisch over gaat op de volgende eigenaar. De woningeigenaar zou dan alleen betalen voor de maanden dat hij zelf eigenaar is en profijt heeft van de verduurzamingsmaatregelen.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

25 oktober 2022

2 van 3

Uitvoering Motie Verduurzamen met woonlastenneutraliteit

Goed instrument, maar meer zekerheid nodig De GVR lijkt een goed, laagdrempelig instrument om woningverduurzaming voor particuliere woningeigenaren meer toegankelijk te maken. Daarnaast is de GVR complementair aan de huidige lening- en subsidie instrumenten, die op zichzelf niet voldoende zijn om alle woningeigenaren mee te krijgen. Omdat voor inwoners met lagere inkomens de huidige financieringsinstrumenten niet toegankelijk zijn. Bovendien blijkt dat woningeigenaren naast een financieringsoplossing behoefte hebben aan ontzorging in de realisatie van verduurzamingsmaatregelen, bij voorkeur gecombineerd in één oplossing. Ondanks het perspectief dat wordt geboden bij de verduurzaming van woningen zijn er ook risico’s voor gemeente en inwoner die al dan niet gemitigeerd zijn of worden. Het meest urgente risico is fiscaal-juridisch van aard en gaat over de houdbaarheid van de heffing van baatbelasting binnen de GVR. Conform Art. 222 van de Gemeentewet kan er baatbelasting worden geheven als de eigenaar van een onroerende zaak baat heeft van een voorziening. Voorzieningen zijn materiële zaken die door of met medewerking van het gemeentebestuur tot stand komen of zijn gebracht. Deze voorzieningen zullen het openbaar belang moeten dienen en niet uitsluitend zijn gericht op het belang van een individu.

In het kader van de in het Klimaatakkoord voorziene verduurzaming van woningen is de mogelijkheid onderzocht om de baatbelasting in te zetten als financieringsinstrument van verduurzamingsmaatregelen. Naar het oordeel van de minister van BZK is het middel van baatbelasting ongeschikt en knelt het met de oorspronkelijke bedoeling van de wetgever met deze belasting, omdat het hier niet gaat om het treffen van voorzieningen van openbaar nut welke zich in de publieke ruimte bevindt maar op voorzieningen die woningen in particulier bezit betreffen. Dit lijkt daarom bij een bezwaar niet houdbaar bij een rechter. Dit risico lijkt het grootst wanneer de woning van eigenaar wijzigt en de nieuwe eigenaar tegen zijn zin geconfronteerd wordt met de baatbelasting. Indien de rechter hierin mee gaat, dan is er geen juridische grondslag voor inning van de baatbelasting en is het financiële risico voor de gemeente. Een reeks provincies (waaronder Provincie Zuid-Holland) en gemeenten constateerden eerder dit jaar hetzelfde en stellen dat aanpassing van wetgeving nodig is. Voor de zomer van 2022 hebben zij gezamenlijk een oproep aan het Rijk gedaan om ontzorgingsconcepten als de GVR mogelijk te maken, bijvoorbeeld middels aanpassing van wetgeving. Er wordt dit jaar nog een reactie verwacht vanuit het Rijk. Op dit moment wordt de GVR door geen enkele gemeente aangeboden aan de inwoners.

Alleen de gemeente Wijk bij Duurstede heeft met behulp van de GVR 25 woningen verduurzaamd, maar heeft verdere uitrol uitgesteld. Er zijn wel veel gemeenten die interesse hebben om de GVR in te zetten, maar wachten – zover bekend – op een bevestiging vanuit het Rijk dat de baatbelasting gebruikt mag worden. Besluit Het college besluit de GVR vooralsnog niet in te zetten. Het is op dit moment onvoldoende duidelijk dat bij het gebruiken van de baatbelasting de risico’s voor inwoner en gemeente acceptabel zijn. Het Rijk zal meer juridische zekerheid moeten verschaffen om de juridische en daarmee financiële risico’s

datum

pagina

betreft

25 oktober 2022

3 van 3

Uitvoering Motie Verduurzamen met woonlastenneutraliteit

te mitigeren. Inzet van de GVR wordt heroverwogen wanneer er vanuit het Rijk meer juridische zekerheid wordt gegeven over het gebruiken van de baatbelasting.