29.Uitvoeringsprogramma cultuurnota

Uitvoeringsprogramma Cultuurnota "In de schijnwerpers!" 2020-2026

datum woensdag 27 oktober 2021 versie 1.2 Auteur(s)

G. van Leeuwen

Van beleid naar uitvoering

Maatschappelijke Ontwikkeling

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

Inhoudsopgave 1. Inleiding…………………………………………………………………………………………………..3 2. Uitvoeringsagenda……………………………………………………………………………………5 3. Planning……………………………………………………………………………………………………9

2

1. Inleiding Met het vaststellen van de nota “In de schijnwerpers!” – Kunst en cultuur in Nissewaard 2020-2026 zijn de beleidskaders aangegeven voor het cultuurbeleid in de komende jaren. In de nota is een aantal doelstellingen geformuleerd en is de uitvoeringsagenda in grote lijnen weergegeven. Uitgangspunt is dat – ook in de huidige periode van COVID19 en de te verwachten maar nog niet exact te kwalificeren gevolgen daarvan – de gemeente een ambitieus cultuurbeleid wil voeren. Daarom is ook voor een periode van zes jaar gekozen. Zoveel als mogelijk zal dit worden vorm gegeven en uitgevoerd met bestaande middelen. Waar dat niet lijkt te lukken wordt bekeken of iets nieuws mogelijk gemaakt kan worden door iets anders te beperken. Wanneer er toch financiële consequenties zijn, wordt dit voorgelegd aan de raad. Dit zal dan per onderwerp waar dat speelt gebeuren, omdat de tijdlijn te ver in de toekomst reikt om daar nu bepalend inzicht in te kunnen hebben.

De looptijd is tot 2026, gelijk aan de cultuurnota, maar gezien de dynamiek in ontwikkelingen wordt in dit stuk de nadruk gelegd op de periode tot en met Q1 van 2023 en wordt daarna een volgende uitwerking tot 2026 gemaakt, waarna nota’s en uitvoering synchroon kunnen gaan lopen met collegeperiodes van vier jaar, evenals de bedrijfsplannen van theater De Stoep, het Centrum Voor De Kunsten en de prestatieafspraken met de drie grote culturele instellingen, inclusief De Boekenberg. Waar gaan we naar toe? In de cultuur nota is een perspectief geschetst, waar gaan we naar toe, waar willen we naar toe als gemeente, met kunst en cultuur: “In wezen streven we naar een situatie waar kunst en cultuur niet op zichzelf staat of op afgebakende onderdelen aanwezig is, maar de kunstzinnige, fysieke en sociale aspecten met elkaar verbonden zijn, elkaar versterken, in samenhang met bijvoorbeeld sport worden bekeken en een bijdrage leveren aan de ambities van Nissewaard als gemeente”. “Kunst en cultuur zijn van belang vanwege de bijdrage aan het leefklimaat in de kernen en de wijken, waar het voor inwoners prettig is om te wonen, te werken en te ontspannen. Het was nodig om een stad (met wijken en kernen, niet alleen stedelijk gebied) te worden en het blijft nodig om hierin verder te groeien en inwoners, alle inwoners, kansen op ontwikkeling en ontplooiing te bieden.

Die lijn willen we vasthouden. Zoveel mogelijk directe sturing in de vertaling van beleid naar uitvoering is nodig om het maatschappelijk belang te borgen. En op individueel niveau blijft het van belang voor talentontwikkeling, genieten en zingeving”. “Kunst en cultuur zijn zichtbaar, vindbaar, bereikbaar en toegankelijk voor alle inwoners van Nissewaard, kortom laagdrempelig en uitnodigend en gaan in op de behoeften van inwoners. Ook de mogelijkheid voor inwoners en bezoekers om kennis te nemen van de lokale historie, op zichzelf en in relatie tot de wijdere omgeving willen we stimuleren. Inwoners maken zelf hun keuzes, maar iedereen heeft de kans deel te nemen, van jong tot oud, van oudgediende tot nieuwkomer, van recreatieve afnemer tot culturele ondernemer”. “De gemeente ondersteunt en faciliteert dit, omarmt lokale initiatieven, zorgt mede voor verbinding en vindbaarheid en doet dit vanuit de overtuiging dat participatie, emancipatie en integratie niet vanzelf tot stand komen en ziet hierin deze rol voor zichzelf weggelegd. Er wordt vraaggericht en outreachend gewerkt. De speerpunten zijn cultuureducatie, cultuurparticipatie en talentontwikkeling. De voorzieningen die we hebben, zoals het theater zijn geen doel op zich, maar een middel om hieraan bij te dragen”.

“Verder zien we in de huisvesting van deze instellingen in het centrum van de gemeente een toegevoegde waarde aan de leefbaarheid daar – onverlet de opdracht outreachend te werken en in 3

de kernen en wijken aanwezig te zijn met activiteiten –Er is een verschuiving naar sfeer en beleven, ook in het centrum, met horeca en cultuur. Een nieuwe fysieke invulling van het CvdK, op de huidige of een andere locatie in het centrum, zou een mooi sluitstuk zijn van de stappen die hier al zijn gemaakt met het nieuwe theater De Stoep en De Boekenberg”. Hierbij wordt aangesloten bij het koersdocument Centrumontwikkeling, waaruit het belang van beleving (onder meer via kunst en cultuur) blijkt voor centra van met name middelgrote gemeenten, zoals Nissewaard. Dat is vertaald in de onderstaande doelstellingen in de cultuurnota: 1. Alle kinderen komen in aanraking met mogelijkheden voor het actief en passief beleven van kunst en cultuur. (Binnenschools en buitenschools, o.a. met het bestaande programma ‘Uit de kunst’ en CMKtraject waarin voortrekkersscholen starten met een professionaliseringsslag voor docenten en cultuuraanbieders, waardoor cultuur een structurelere plek krijgt in het onderwijscurriculum. Door de opstart van een erfgoednetwerk binnen de gemeente wordt erfgoed zichtbaar en beleefbaar gemaakt zowel volwassenen als kinderen, binnenschools en buitenschools.) 2. Verenigingen en andere organisaties voor kunst en cultuur dragen actief bij aan de ontwikkeling van een gevarieerd kunst en cultuur aanbod in Nissewaard waarvoor de gemeente voorwaarden schept.

(Met combinatiefunctionarissen die cultuur verbinden aan wijkactiviteiten, en activiteiten waardoor erfgoedorganisaties elkaar leren kennen en gezamenlijk kunnen werken aan publieksbereik voor jong en oud.) 3. Met kunst en cultuur wordt bijgedragen aan doelen in het sociaal domein zoals bestrijding van eenzaamheid, participatie van kwetsbare groepen en inburgering van nieuwkomers. 4. Bibliotheek De Boekenberg wordt doorontwikkeld naar een modern kennis en educatiecentrum, waarin extra aandacht is voor ondersteuning van kwetsbare groepen. 5. In theater De Stoep wordt een breed, gevarieerd en toegankelijk aanbod geprogrammeerd en wordt ruimte geboden aan talentontwikkeling en actieve cultuurbeleving door amateurgezelschappen. 6. Het Centrum voor de Kunsten heeft een breed, vraaggericht en laagdrempelig aanbod voor de vrije tijd, het onderwijs en in de wijken en kernen en versterkt de koppeling met het sociaal domein met aandacht voor specifieke groepen. (CvdK en de combinatiefunctionarissen geven hierbij hun samenwerking verder vorm en invulling.) 7. De buitenruimte wordt kleurrijker ter verfraaiing van Nissewaard en de versterking van de branding als gemeente waar het prettig is om te wonen, te werken en te recreëren.

4

2. Uitvoeringsagenda De agenda is zo opgebouwd dat eerst wordt ingegaan op de wijze waarop de uitvoering vorm krijgt en vervolgens wordt ingegaan op de inhoudelijke aspecten die daarin aan bod moeten komen. Voor een aantal is dat nu al duidelijk, er zijn echter ook onderdelen die werkende weg tot stand zullen komen. Ook geldt voor sommige items dat onderzoek verheldering moet brengen over de haalbaarheid. Hierover wordt gerapporteerd naar college en raad, al of niet met een advies voor eventuele vervolgstappen en de financiële en organisatorische consequenties.

2.1. De vorm Om de doelstellingen en ambities uit de cultuurnota te verwezenlijken en beleid om te zetten in uitvoering hebben we een gevarieerde gereedschapskist die ingezet wordt: A. Bedrijfsplan: Theater De Stoep en het Centrum voor de Kunsten geven hierin aan op welke wijze ze hun bijdrage leveren aan de doelstellingen uit de cultuurnota; B. Convenant: de raad heeft gekozen – in het vraagstuk over de positionering van het theater (en daarmee bij deze keuze ook voor het CvdK) – voor verruiming van het mandaat van de directeur. Dit is uitgewerkt in een convenant. C. Prestatiecontract: In het prestatiecontract met De Stoep (zie B) worden uitganspunten en doelstellingen expliciet gemaakt zodat kan worden gestuurd op de realisatie daarvan. Het wordt, behalve op de cultuurnota, gebaseerd op de bedrijfsplannen en het uitvoeringsplan. D. Haalbaarheidsonderzoek: voor de mogelijkheden om een haven-industrieel-petrochemisch museum en een poppodium te realiseren zijn haalbaarheidsonderzoeken gedaan die met een advies over een eventueel vervolg inmiddels zijn voorgelegd aan de raad. E. Subsidieovereenkomst: met De Boekenberg leggen we de afspraken, passend binnen het bibliotheekbeleid en de kaders van de cultuurnota, vast in een (meerjarige) subsidieovereenkomst en -regeling; F.

Subsidieregeling: de subsidieregeling cultuur wordt vernieuwd zodat deze beter aansluit bij de nieuwe cultuurnota. Ook stellen we een subsidieregeling voor kleinschalige evenementen op (en definiëren we daarin ook wat kleinschalige evenementen zijn); G. Uitwerkingsnota en MOBP Kunst in de buitenruimte: hiermee krijgen we meer grip op plaatsing, beheer en onderhoud van kunst (objecten, beelden, streetart etc) in de openbare ruimte; H. Plan van aanpak/uitwerkingsnotitie: ten behoeve van verschillende onderwerpen, zowel bestaand als nieuw maken we PvA’s dan wel korte uitwerkingsnota’s om houvast te bieden voor haalbaarheid, implementatie en uitvoering.

Dit geldt voor de aandacht voor en omgang met lokale (cultuur)historie (hier zal ook worden gekeken naar de mogelijkheid vrijwilligers als gidsen in te zetten in stad en kernen voor wandel- of fietstochten langs monumenten cultureel erfgoed; bij voorkeur voorzien van QR-codes zodat men dit ook zelfstandig kan doen en het aantrekkelijk is voor jongeren), de wens om muzieklessen in het onderwijs te versterken via bijvoorbeeld een Muziekakkoord en de verdere inbedding van cultuur en de rol van culturele organisaties en activiteiten in het sociaal domein; en dit geldt ook voor structuur- en inrichtingsonderdelen, zoals het organiseren van een cultuurpanel (geen doel, maar een middel), een cultureel loket (interne organisatie), ondersteunen van samenwerking tussen historische verenigingen; I. Monitoring: jaarlijks presenteren we de voortgang van het realiseren van de doelstellingen uit de cultuurnota. Hiervoor wordt een plan van aanpak opgesteld. Daarin is de uitvoeringsagenda het richtsnoer, aangevuld met gegevens uit bijvoorbeeld de vitaliteitsscan 5

voor culturele organisaties, de Nissewaard Peiling, klanttevredenheidsonderzoeken van de grote culturele instellingen en de BCE. Met behulp van indicatoren die we opnemen in prestatieafspraken en subsidieovereenkomsten kunnen we de gewenste outcome monitoren.

2.2. De inhoud Met de cultuurnota als kompas gebruiken we de genoemde gereedschappen om een stevig en inspirerend cultureel huis te (ver)bouwen in Nissewaard, waar je steeds verrast wordt. Het gaat tenslotte om de inhoud. Die werken we samen met partners, ongeacht intern of extern, samen uit. Dit gaat wel gefaseerd. In de periode tussen het vaststellen van de nota en deze uitvoeringsagenda zijn al stappen gezet of zaken zo goed als afgerond. Doordat de cultuurnota richting en kaders geeft lopen deze stappen inhoudelijk hiermee in de pas. Het is goed om te benadrukken dat met de cultuurnota en zijn doelstellingen en de invulling en uitvoering daarvan ook wordt gewerkt aan ambities van Nissewaard in een breder en langduriger verband, zoals Nissewaard 2040. Met de uitvoering van de ambities en doelstellingen uit de cultuurnota werken we mee aan het grote doel van Nissewaard 2040: een aantrekkelijke stad, waar het plezierig is om te wonen, te werken, te ontmoeten en te recreëren. En dus met een breed en gevarieerd aanbod aan kunst en cultuur, van amateur tot professioneel en voor jong, nieuw en oud. Van muziek tot literatuur, van beeldende kunst tot dans, van poëzie tot zang, van toneel tot erfgoed. In het theater, de bibliotheek en het Centrum voor de Kunsten, in wijkcentra en dorpshuizen of wat ook maar geschikt en beschikbaar is. En zeker ook in de buitenruimte.

In dat totale aanbod hoeft de gemeente niet overal per se een rol te hebben. Initiatieven die spontaan ontstaan in de samenleving zijn zeer welkom. Om echter alles beter voor het voetlicht te krijgen en nuttige dan wel noodzakelijke samenhang en samenwerking te bereiken, is inzet van de gemeente onontbeerlijk. De toolbox is hiervoor omschreven, maar ook de inzet van de combinatiefuncties is essentieel. Het culturele panel en het culturele loket zijn nadrukkelijk niet bedoeld als drempel maar als hulpmiddelen om ideeën en initiatieven, wanneer daar behoefte aan is, op de goede manier te ondersteunen. Dat hoeft niet altijd met subsidie, overigens. Uit de nota zelf blijkt dat de ambities niet bescheiden zijn, maar ook is al eerder aangegeven dat niet alles tegelijk kan en dat – hoewel waar mogelijk binnen bestaande middelen zaken gerealiseerd zullen worden – op onderdelen aan de raad zal worden voorgelegd dat voor invulling en uitvoering van een bepaald onderdeel daarbij passende financiële middelen nodig zullen zijn.

2.3 De drie grote culturele instellingen Culturele amateurverenigingen, initiatieven van inwoners en de ideeën en activiteiten van vrijwilligers zijn onmisbaar in het culturele leven van een gemeente en een gemeenschap. De inzet van de grote culturele instellingen en hun aansluiting bij de doelstellingen zijn dan eveneens. In het kort gaan we hier wat dieper op in. Theater De Stoep Het bedrijfsplan van het theater voor de periode 2022-2026 is klaar en wordt samen met de documenten over het verruimen van het mandaat gepresenteerd. Daarin legt men de link met de cultuurnota: “De gemeente heeft met haar culturele ambities een duidelijk beeld voor ogen: een breed gevarieerd aanbod, toegankelijk voor al haar inwoners.”

6

Dat is ook vertaald naar de visie uit het bedrijfsplan: “Theater de Stoep is een theater dat een gevarieerd podiumkunstprogramma aanbiedt, van professionele kwaliteit voor een breed publiek uit de gemeente Nissewaard en omliggende regio, en een aantrekkelijke partij voor sociaal culturele bespelers, gezelschappen en partners uit voor de zakelijke markt.’ Daaruit volgen drie doelstellingen, te weten: Verbreding publiek en programma; Zakelijke verhuur/evenementen; Sociaal culturele verhuringen. Samengevat komt hier neer op behoud van het brede culturele profiel met alle theatergenres, met daarbij enerzijds blijvend aanbod met een duidelijk commercieel karakter, en anderzijds meer ruimte voor jonge theatermakers in de genres cabaret en kleinkunst. Daarnaast blijvend kwaliteitsaanbod door voorstellingen met verdieping, maatschappelijke waarde of educatief karakter. Het theater wil zoveel mogelijk culturele- en maatschappelijke initiatieven vanuit de gemeenschap faciliteren en participeert in festivals, evenementen en andere activiteiten binnen het stadscentrum. De zakelijke verhuringen nemen toe en de aantrekkingskracht van De Stoep als locatie wordt ook steeds duidelijker merkbaar, binnen de mogelijkheden van het pand en de theateragenda.

Centrum voor de Kunsten Spijkenisse Ook het bedrijfsplan 2022-2026 van het Centrum voor de Kunsten is gereed en volgt dezelfde route als dat van het theater. De koers wordt bepaald door de blijvende nadruk op cultuureducatie en cultuurparticipatie met verwijzing naar de cultuurnota: “Deze koers is geformuleerd in de Cultuurnota 2020-2026 en vastgesteld door de gemeenteraad van Nissewaard.” In de visie uit het bedrijfsplan is dit zo geformuleerd: “De organisatie richt zich op twee hoofdlijnen: cultuureducatie en cultuurparticipatie. De kracht van CVDKS ligt in het multidisciplinaire karakter en in het actief zijn binnen de drie werkgebieden Binnenschoolse Cultuureducatie, Buitenschoolse Cultuureducatie en Cultuurparticipatie (Leefbaarheid en Cultuur).” De missie luidt dan vervolgens: “Door de inzet van kunst en cultuur verbindt en versterkt CVDKS de culturele infrastructuur van de gemeente Nissewaard en kunstzinnige, sociale competenties bij de inwoners.” In het kort houdt dit per werkgebied onder ander volgende in: Binnenschoolse Cultuureducatie: leerlingen (vanaf groep 1) werken in professioneel ingerichte ruimtes (theater- en danszaal, ateliers en muzieklokalen); CVDKS zet zich in voor een duurzame relatie met scholen en leerlingen en betrekt ouders bij de activiteiten; CVDKS verbindt Binnenschoolse met Buitenschoolse Cultuureducatie via kort aanbod kunsteducatie op scholen

als vervolg op schoolprojecten en coördineert Cultuureducatie Met Kwaliteit dat is gestart voor de periode 2021-2024.

Buitenschoolse Cultuureducatie:CVDKS creëert in samenspraak met de wens van de klant (cocreatie) jaarlijks een breed aanbod dat inspeelt op de actuele trends in de landelijke en regionale cultuurmarkt; CVDKS stimuleert, faciliteert en begeleidt bottom-up initiatieven in de vorm van creatieve werkplaatsen; CVDKS stimuleert talentontwikkeling voor mensen die op zoek zijn naar verbreding en verdieping. Cultuurparticipatie (Leefbaarheid & Cultuur: laagdrempelige participatieve sociaalartistieke projecten (oftewel Cultuurparticipatie) waar kunst en cultuur ingezet wordt als middel voor maatschappelijke doelen. Op deze drie gebieden is samenwerking en afstemming nodig met collega instellingen en organisaties, ook commerciële, het culturele amateurveld en met name de combinatiefunctionarissen. Deels is dat al georganiseerd in het Platform BCE (met deelname van onderwijs, culturele organisaties, organisaties uit het sociaal domein en de CF’s) maar dit moet nog 7

verder ontwikkeld worden. Door de samenwerking met de CF’s te intensiveren wordt een goede mengeling bewerkstelligd van inhoudelijke kennis, organisatorische kwaliteiten, netwerk en verbindingen en mensen en middelen. Bibliotheek De Boekenberg Zoals aangegeven gaan we de subsidieverlening aan de bibliotheek inkaderen in een subsidieovereenkomst en –regeling, met afspraken, passend binnen de doelstellingen uit de cultuurnota. Het houdt in dat we ontwikkelingen die bij de bibliotheek al gaande zijn, formaliseren. De Boekenberg is immers al de weg ingeslagen (wel in afstemming met de gemeente) naar een actieve speler binnen het sociaal domein. Zo is de bibliotheek de coördinator van de VAN (Vrijwilligersacademie Nissewaard), biedt huisvesting aan de Rechtswinkel Nissewaard en is coördinator van en aanbieder binnen het DigiTaalhuis. Het doel van het DigiTaalhuis is samen met taalorganisaties in de gemeente Nissewaard laaggeletterdheid verlagen, participatie en zelfredzaamheid stimuleren door middel van aanbod gericht op de basisvaardigheden. De Boekenberg heeft 19 samenwerkingspartners. Sinds 2020 is in De Boekenberg ook een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) gevestigd. Inwoners moeten steeds meer overheidszaken online regelen zoals het aanvragen van zorgtoeslag of een afspraak maken bij de gemeente. Het belang om digitaal mee te komen wordt groter.

Dit is niet voor iedereen eenvoudig. Speciaal voor deze groep mensen zet Bibliotheek de Boekenberg zich in. De bibliotheek lost de kwesties niet op maar helpt inwoners bij het zelf vinden van een oplossing. Er kan doorverwezen worden naar partners (zoals het UWV of de Belastingdienst), een computercursus in de bibliotheek, maar vaak kan er ook een oplossing gevonden worden door samen rustig een brief, folder of website door te nemen. Daarnaast blijft er aandacht voor de basistaak van boeken (en andere infodragers) ter beschikking stellen en voor leesbevordering, van kleins af aan. Om zo laagdrempelig en toegankelijk mogelijk te zijn heeft De Boekenberg naast het gratis basisabonnement voor inwoners tot 30 jaar onlangs ook het gratis basisabonnement voor vrijwilligers geïntroduceerd.

8

3. Planning Jaar 2021

Kwartaal t/m Q4

2022

Q1



Plan van aanpak Monitoring

2022

Q2

    

MOBP Kunst in de openbare ruimte Eerste bijeenkomst Cultuurpanel Inrichting Cultureel Loket Ontwikkeling plan voor erfgoedlijn Vervolg op initiatief erfgoednetwerk

Q3

  

Subsidieregeling bibliotheekwerk met prestatieafspraken per 2024 Plan van aanpak Streetart in de buitenruimte Plan van aanpak buitenschools aanbod

Q4

 

Startnotitie lokale cultuurhistorie Adviesrapport Muziekakkoord

Q1



Subsidieregeling kleinschalige evenementen per 2024 Vernieuwing subsidieregeling cultuur per 2024

2023

Product  Uitvoeringsplan verruiming mandaat theater  Prestatiecontract theater  Bedrijfsplan theater  Bedrijfsplan CvdK  Start implementatie Cultuureducatie met kwaliteit als versterking BCE en verdere professionalisering  Startnotitie Metrozuilenproject  Verkenning/start inventarisatie Kunstobjecten in de buitenruimte als voorbereiding op MKOP kunst in de openbare ruimte  Haalbaarheidsrapport poppodium + advies vervolg  Haalbaarheidsrapport museum + advies vervolg  Betrekken Jongerenpanel  Vitaliteitsscan culturele verenigingen  Start Inspiratieavond met erfgoedinstellingen om te onderzoeken hoe men kan samenwerken, meer gezamenlijk kan optrekken (ook historische verenigingen)  Start Provinciale Erfgoedlijn Zuid-Hollandse Eilanden



9

10