26. Memo Voortgang verkenning collectieve warmtebronnen

Memo aan

van

Gemeenteraad Nissewaard

College van burgemeester en wethouders

datum

pagina

31 oktober 2024

1 van 5

Voortgang verkenning collectieve warmtebronnen Doel van memo Met dit memo wordt u geïnformeerd over de voortgang van de verkenning naar aanwezigheid van collectieve warmtebronnen en de haalbaarheid om deze in de toekomst in te zetten om een warmtenet te voeden. Inleiding Uit de Warmtetransitievisie Voorne-Putten (2020) blijkt dat van alle alternatieven voor aardgas voor de meeste wijken in Spijkenisse bij een warmtenet de maatschappelijke kosten het laagst zijn. Uit het Warmteprocesplan De Hoek, Vogelenzang-Zuid & Akkers-Centrum (2023) blijkt ook vanuit technischfinancieel perspectief op huishoudenniveau een warmtenet het meest kansrijk. Dat is belangrijk om te weten, en tegelijkertijd pas één van de eerste stappen op een veel langere weg. We onderzoeken nu – samen met stakeholders in de omgeving - welke beschikbare warmtebronnen een warmtenet kunnen voeden. Potentiële collectieve warmtebronnen zijn aardwarmte, industriële restwarmte en alternatieve bronnen. In alle gevallen zijn wij bij het bepalen van de haalbaarheid in bepaalde mate afhankelijk van andere partijen. Aardwarmte Aardwarmte (ook wel geothermie) is het gebruik van warmte uit de diepe ondergrond vanaf 500 meter en dieper voor het verwarmen van huizen, gebouwen, kassen en lichte industrie. Vanuit verschillende studies lijkt de ondergrond van Voorne-Putten geschikt voor de winning van aardwarmte.

Bovendien zijn er op dit moment twee aardwarmtebronnen operationeel, bij Vierpolders en Tinte. Deze leveren warmte aan daar gevestigde glastuinbouwbedrijven. Er wordt onderscheid gemaakt tussen diepe en ondiepe aardwarmte. Diepe aardwarmte is hoger van temperatuur en geschikt om grote hoeveelheden woningen direct mee te verwarmen. Door de diepe boring is het echter wel kostbaar. Ondiepe aardwarmte is wat lager van temperatuur en moet door middel van een warmtepomp opgewaardeerd worden om woningen mee te verwarmen. Door de ondiepe boringen is deze techniek wel goedkoper dan diepe aardwarmte en daardoor eerder rendabel voor kleinere clusters van bebouwing, zoals een dorpskern.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

4 september 2024

pagina

2 van 5

betreft

Voortgang verkenning collectieve warmtebronnen

Diepe aardwarmte De haalbaarheid van winning van diepe aardwarmte en koppeling aan een warmtenet onderzoeken we in samenwerking met een consortium van Shell en Aardyn, Rijnmond Aardwarmte genaamd. Rijnmond Aardwarmte heeft van het Ministerie van EZ de vergunning gekregen om in het oostelijke deel (waaronder Spijkenisse) van onze gemeente te zoeken naar kansen voor de winning van aardwarmte. Rijnmond Aardwarmte heeft net voor de zomer een grootschalig onderzoek naar de ondergrond afgerond. Hier hebben ze ook specifiek gekeken naar de ondergrond onder en nabij Spijkenisse. Hieruit blijkt dat de ondergrond van Spijkenisse toch niet geschikt blijkt voor de winning van diepe aardwarmte, dit in tegenstelling tot de ondergrond aan de Voornse kant van het eiland. De aardlagen waaruit aardwarmte gewonnen wordt, blijken niet dik genoeg of geheel afwezig. Daarnaast lopen er meerdere breuklijnen door de ondergrond en zijn er meerdere gas- en olievelden. Boren door of in nabijheid hiervan mag niet, vanwege onder andere het risico op bodeminstabiliteit.

Figuur 1: Weergave van de relevante aardlagen. De rode kolom is het grondgebied van Nissewaard. Hier is de beperkte aanwezigheid van de relevante aardlagen zichtbaar.

datum

4 september 2024

pagina

3 van 5

betreft

Voortgang verkenning collectieve warmtebronnen

Ondiepe aardwarmte Uit het onderzoek van Rijnmond Aardwarmte blijkt ook dat aan de westkant van de gemeente er potentie lijkt voor de winning van ondiepe aardwarmte. Het gaat hier om een andere, ondiepere aardlaag dan waar bij Spijkenisse de focus op lag. De westkant van de gemeente ligt buiten het vergunningsgebied van Rijnmond Aardwarmte. Daarnaast ligt hun expertise op de winning van diepe aardwarmte. Om deze redenen zullen zij geen vervolgonderzoek doen naar deze potentie. We nemen nu ondiepe aardwarmte mee als bron in het lopende onderzoek voor Geervliet, Heenvliet en Abbenbroek.

Figuur 2: De groene gebieden vertegenwoordigen de aanwezigheid van potentie ondiepe aardwarmte. In het geel de bron-temperatuur en verwacht vermogen.

Industriële restwarmte Restwarmte is warmte die vrijkomt bij een (industrieel) productieproces en daarbij niet meer economisch rendabel te gebruiken is. Zonder aansluiting op een warmtenet wordt deze hoeveelheid warmte geloosd. Er worden op dit moment twee scenario’s onderzocht om industriële restwarmte voor Nissewaard te benutten: restwarmte uit de bestaande transportleiding langs de nieuwe waterweg (de Nieuwe Warmteweg genaamd) en restwarmte uit de in ontwikkeling zijnde waterstofelektrolysers op de Tweede Maasvlakte. Restwarmte uit de Nieuwe Warmteweg De Nieuwe Warmteweg is in eigendom van Vattenfall en transporteert restwarmte vanuit de AVRcentrale in de Botlek naar wijken in Hoogvliet, Rotterdam-Zuid en Capelle a/d IJssel. Deze transportleiding loopt aan de noordkant van de Nieuwe Waterweg langs Nissewaard, waardoor de afstand tot de leiding relatief klein is. Daarnaast is er nog capaciteit op de leiding om meer gebieden te voeden. De verdeling van de beschikbare restwarmte op de Nieuwe Warmteweg onderzoeken we in RES-verband. Meerdere gemeenten willen aanspraak maken op de beschikbare capaciteit en er wordt gezocht naar de maatschappelijk optimale verdeling. Lokaal belang staat hierbij soms op

datum

4 september 2024

pagina

4 van 5

betreft

Voortgang verkenning collectieve warmtebronnen

gespannen voet met het collectief belang, waardoor het een complex verdelingsvraagstuk is. De Gemeente Nissewaard zit aan tafel bij deze gesprekken.

Figuur 3: Weergave uit de RES 1.0 Rotterdam-Den haag. In het donkerpaars is de Nieuwe Warmteweg zichtbaar met als blauwe pijl het scenario om een aftakking naar Nissewaard te realiseren.

Restwarmte uit toekomstige waterstofelektrolysers Op de Tweede Maasvlakte worden waterstofelektrolysers gebouwd, waar met elektriciteit van windparken op zee waterstof geproduceerd zal gaan worden. Bij de omzetting van elektriciteit naar waterstof komt veel restwarmte vrij en het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) bestudeert waar deze restwarmte ingezet kan worden. De glastuinbouw kenmerkt zich door een grote warmtevraag en zodoende zijn gemeenten met veel glastuinbouw, net als nabijgelegen gemeenten met een hoge woningdichtheid en/of veel warmtevragende bedrijvigheid aantrekkelijk voor het gebruik van deze restwarmte. Op ambtelijk niveau zijn de gemeenten Nissewaard en Voorne aan Zee al geruime tijd in gesprek met het HbR over de benutting van restwarmte voor het voeden van een warmtenet en dit heeft vlak voor de zomer geresulteerd in het meetekenen van de Intentieverklaring onderzoek benutting havenrestwarmte. Met het tekenen verklaren partijen zich in te spannen om gezamenlijk te onderzoeken of de restwarmte benut kan worden in het kader van de warmtetransitie van de gebouwde omgeving en de glastuinbouw. Het is met nadruk het uitspreken van een intentie, zonder overige verplichtingen. Bij dit initiatief van het HbR is een grote groep relevante stakeholders aangesloten, met veel slagkracht, kennis en ervaring.

Dit zijn: Aardwarmte Vierpolders, Deltalinqs, Energie Beheer Nederland, Greenport West-Holland, Havenbedrijf Rotterdam, Gemeente Westland, InfraCo,

datum

4 september 2024

pagina

5 van 5

betreft

Voortgang verkenning collectieve warmtebronnen

Provincie Zuid-Holland, Shell Nederland, Uniper Benelux, WarmtelinQ en Warmtenetwerk Westland. De bundeling van stakeholders en het belang van de restwarmte voor Nissewaard maakt het een zeer relevant initiatief om bij aan te sluiten.

Figuur 4: Weergave van het Havenbedrijf Rotterdam. De paarse stippellijn toont de optie om de restwarmte uit waterstofelektrolysers te benutten voor Voorne-Putten.

Alternatieve bronnen Naast bovenstaande grotere bronnen zijn er voor kleinere wijken en/of als back-up bron ook kansen te onderzoeken op het gebied van restwarmte uit de RWZI en/of aquathermie. Dit onderzoeken we in samenwerking met het waterschap en Voorne aan Zee. Op dit moment ligt er geen focus op deze alternatieve bronnen, omdat deze potentie vele malen lager ligt dan bij aardwarmte en industriële restwarmte. Vervolg Rijnmond Aardwarmte concludeert dat winning van diepe aardwarmte niet haalbaar is in Nissewaard. Hierdoor zal de focus voor wat betreft grootschalige collectieve warmtebronnen geheel op industriële restwarmte komen te liggen, waarbij er ingezet gaat worden om de twee restwarmtescenario’s concreter te krijgen. Deels kunnen we dit zelf door haalbaarheidsonderzoeken uit te voeren. Dit kan tot op zekere hoogte, aangezien we afhankelijk zijn van de ‘eigenaren’ van de warmtebronnen en expertise-bedrijven. De kans op aansluiting op restwarmte wordt verder groter wanneer de gemeente Nissewaard een actief gesprekspartner en een bereidwillig samenwerkingspartner is. Daarnaast is het zaak om te blijven streven naar het stapsgewijs aardgasvrij-ready maken van gebieden.