24.Memo Beantwoording Motie Burgerberaad

Memo aan

van

De gemeenteraad

Het college

datum

pagina

7 oktober 2025

1 van 5

Beantwoording motie burgerberaad Aanleiding Op 29 januari 2025 heeft VOOR Nissewaard een motie ingebracht met het verzoek: 'in kaart te brengen welke vormen van burgerberaad er bestaan en welke vorm(en) van burgerberaad een positieve bijdrage kan/kunnen leveren aan het lokale participatieproces binnen Nissewaard alsmede het in kaart brengen van de kosten en ambtelijke capaciteit die benodigd zijn voor de eventuele invoering van een burgerberaad in Nissewaard en de raad hier uiterlijk in het najaar van 2025 verslag van te doen.' Kort vooraf Een burgerberaad is één van de vele instrumenten die gemeenten kunnen inzetten om inwoners te betrekken bij beleid en besluitvorming. Participatie kent verschillende vormen en middelen, variërend van laagdrempelige inspraakavonden, enquêtes en digitale platforms tot meer intensieve werkvormen zoals klankbordgroepen, burgerberaden of gezamenlijke ontwerpsessies. Elk middel heeft zijn eigen kenmerken, kansen en beperkingen. Afhankelijk van de doelstelling, de participatievraag en de doelgroep(en) kan bij de start van elk participatieproces een passende mix van middelen worden gekozen. Soms volstaat een digitale consultatie of een reeks gesprekken, terwijl in andere situaties juist behoefte is aan een meer verdiepende en representatieve vorm van participatie, zoals een burgerberaad.

Een burgerberaad is daarmee dus geen doel op zich, maar één van de mogelijke middelen binnen een bredere participatiestrategie.

Welke vormen burgerberaad bestaan er? Er bestaan verschillende vormen van burgerberaad, afhankelijk van het doel, de schaal, de mate van invloed en de manier waarop burgers worden betrokken. In alle gevallen gaat het om een intensief participatietraject, waarbij een gelote groep burgers bij elkaar komt om door middel van dialoog tot adviezen of besluiten te komen.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

7 oktober 2025

2 van 5

Beantwoording motie burgerberaad

Voorbeelden zijn: Vorm Burgertop

Aantal deelnemers Veel

Duur Kort (1 dag) Lang (weken/maanden)

Burgerberaad klassiek

Gemiddeld (50-150)

Burgerjury

Klein (10-25)

Kort tot gemiddeld

G1000

Veel

1 dag of meer

Deliberatieve peiling

Representatief

Gemiddeld

Online beraad

Variabel

Flexibel

Doel Dialoog en ideeën Aanbevelingen of besluiten Oordeel over een specifiek thema Burgerinitiatieven Opinieverandering meten Brede digitale participatie

In de meeste gevallen wordt als men spreekt over een burgerberaad het klassieke burgerberaad bedoeld. Burgerberaad in Nissewaard Iedere vorm van burgerberaad kan in specifieke situaties helpen om een gelote groep inwoners los van partijpolitiek te laten nadenken over onderwerpen die gevoelig liggen. Omdat een burgerberaad de groep de tijd biedt om een onderwerp goed uit te diepen, ontstaan er vaak nieuwe breed gedragen oplossingen. En omdat de oplossing van een groep bewoners komt, kan deze beter geaccepteerd/gedragen worden door de lokale samenleving. Het instrument kent echter veel aandachtspunten en nadelen en daarom vraagt de inzet van een burgerberaad een zorgvuldige afweging. Het klassieke burgerberaad (in alle vormen) kan een geschikt instrument zijn in de volgende situaties: • Het onderwerp staat dicht bij de inwoners. Het onderwerp leeft en mensen zijn bereid/zien de meerwaarde om er intensief en voor een langere periode over in gesprek te gaan; • De raad durft mandaat te geven. De raad moet vóóraf de voorwaarden kunnen en willen formuleren waar onder de uitkomsten van een burgerberaad worden gebruikt. Zo kan de raad de uitkomsten in zijn geheel overnemen of enkel als advies laten dienen. • Er is sprake van een complex vraagstuk waarbij meerdere perspectieven, belangen en waarden een rol spelen.

Het burgerberaad kan helpen om verschillende standpunten samen te brengen. Het kan helpen bij het begrijpen van de nuances, het identificeren van gemeenschappelijke grond en het vinden van oplossingen die bredere steun hebben; • Er is geen tijdsdruk. Het vraagt veel tijd van het burgerberaad om aanbevelingen uit te werken. Het burgerberaad is minder of niet geschikt wanneer: • De gemeenteraad geen (volledig) mandaat geeft. Wanneer de raad (ondanks dat deze een afvaardiging van de burgers is) vooraf geen kaders kan/durft vast te stellen omdat het zelf invloed wil hebben of omdat er een patstelling is op basis van partijpolitieke standpunten, is er geen ruimte voor het burgerberaad om advies uit te brengen.

datum

pagina

betreft

7 oktober 2025

3 van 5

Beantwoording motie burgerberaad

• • •

Er sprake is van onderwerpen die erg technisch of complex zijn (bijv. belastingstelsel, klimaatbeleid). Zelfs met experts kan het voor burgers moeilijk zijn om alle nuances te begrijpen of de gevolgen van beleidsopties goed te overzien. Het onderwerp betrekking heeft op een specifieke locatie of een deel van de inwoners een bijzonder belang heeft. Het maatschappelijk vraagstuk om bewustwording of gedragsverandering vraagt van alle inwoners. Bij een burgerberaad maakt een relatief kleine groep die verandering dan door, maar de grote groep niet-deelnemers blijft mogelijk achter.

Daarnaast zijn er aandachtspunten als tijd, geld en representativiteit: • Een burgerberaad is een kostbaar participatiemiddel (tussen de 75.000 en 500.000 euro, afhankelijk van de grootte). • Gemiddeld neemt een burgerberaad zes maanden in beslag. Hier is vaak geen tijd voor. • Beperkte representativiteit. Hoewel deelnemers willekeurig worden geselecteerd, blijft het mogelijk dat bepaalde groepen ondervertegenwoordigd zijn. Mensen met tijd of motivatie zijn eerder geneigd om deel te nemen, wat de representatie kan scheeftrekken. • Tijdsinvestering deelnemers: zij moeten vaak meerdere dagen of weekenden vrijmaken. Dat is moeilijk voor mensen met zorgtaken, een drukke baan of lage inkomens, wat de representativiteit verder verkleint. • Hoewel er experts worden geraadpleegd, blijft het risico dat beslissingen worden genomen op basis van beperkte kennis. • Het lotingsproces moet eerlijk, transparant en representatief zijn. Dat is technisch en juridisch ingewikkeld, en er kunnen snel twijfels ontstaan over de eerlijkheid. • Effectiviteit: het is vaak onduidelijk wat burgerberaden precies opleveren: meer vertrouwen, beter beleid, of slechts symbolische waarde. Daardoor is de kosten-batenverhouding moeilijk te verantwoorden. Het is kortom de vraag of een burgerberaad een onafhankelijke en representatieve vorm van participatie is.

Het is essentieel om de specifieke context, doelstellingen en uitdagingen van een situatie te evalueren voordat besloten wordt of een burgerberaad een geschikt instrument is om te gebruiken. De inzet wordt alleen geadviseerd wanneer geen ander participatie-instrument tot hetzelfde/gewenste resultaat leidt.

Kosten en capaciteit Een (klassiek) burgerberaad is een kostbaar instrument en vraagt veel organisatie. Om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen kunnen deelnemen en met elkaar tot een besluit kunnen komen, is veel ondersteuning en voorbereiding nodig. Denk aan (onafhankelijke) gespreksleiders, scholing, kinderopvang, vervoer, maaltijden, eventueel de mogelijkheid om hybride deel te nemen, etc. Ambtelijke uitvoering of uitbesteden: de mate waarin de ambtelijke organisatie zelf meewerkt in de uitvoering van het burgerberaad, heeft een grote impact op de financiën van het beraad. Hierbij is het absolute minimum een ambtelijk projectleider (1 Fte), die als opdrachtgever fungeert voor

datum

pagina

betreft

7 oktober 2025

4 van 5

Beantwoording motie burgerberaad

externe partijen en een brugfunctie vervult tussen het burgerberaad en de bredere ambtelijke organisatie. Uiteraard zijn de kosten en de capaciteit afhankelijk van de omvang van het burgerberaad. Een globale kosteninschatting:

Ambtelijke inzet

Kleinschalig burgerberaad Zoveel mogelijk werkzaamheden uitgevoerd door ambtelijk team. Geen externe gespreksbegeleiding

Aantal deelnemers Aantal bijeenkomsten Deelnemersvergoeding

Ca. 50 – 100 4à5 Geen deelnemersvergoeding

Locatie en facilitaire kosten

Gebruik van eigen locatie en facilitaire diensten Functioneel

Communicatieambitie

Budget (exclusief ambtelijke inzet)

75.000 – 150.000 euro

Middelgroot burgerberaad Externe, onafhankelijke partij voert een flink deel van de werkzaamheden uit en heeft een beperkte rol in de uitvoering van gespreksbegeleiding Ca. 100 – 120 5à6 Ongeveer 40 à 50 euro per deelnemer per bijeenkomst Deels eigen locatie, deels externe locatie

Grootschalig burgerberaad Ambtelijke organisatie wordt tijdens het gehele proces maximaal ontzorgt. Externe , onafhankelijke partij voorziet in alle gespreksbegeleiding Ca. 150 7 75 euro per deelnemer per bijeenkomst

Functioneel + enkele videoverslagen van de bijeenkomsten en een beperkte publiekscampagne

Alle voorgaande + een uitgebreide publiekscampagne voor werving, om opbrengsten te communiceren en/of moeilijk bereikbare doelgroepen te betrekken 300.000 – 500.000 euro

150.000 – 300.000 euro

Alle bijeenkomsten op een externe locatie

(Bron: Handreiking Burgerberaden VNG/BZK pilot burgerfora/ Lokale Democratie)

Participatie in Nissewaard De gemeente vindt het belangrijk om inwoners en belanghebbenden te betrekken bij de ontwikkeling van beleid. Initiatieven vanuit de samenleving zijn welkom, en samen wordt vorm en inhoud gegeven aan belangrijke beslissingen. De uitvoering van participatie in Nissewaard is belegd in: 1. De inspraak- en participatieverordening die in 2020 door de raad is vastgesteld. De gemeente voldoet bij ieder participatietraject minimaal aan deze verordening. De verordening dient als raamwerk voor de mate en het moment van de betrokkenheid van inwoners. De verschillen in onderwerpen, betrokkenheid, belang en initiatieven brengen met zich mee dat steeds moet worden afgewogen of de mogelijkheid tot participatie kan worden geboden, welke vorm en

datum

pagina

betreft

7 oktober 2025

5 van 5

Beantwoording motie burgerberaad

welke mate van participatie passend is en hoe het proces moet worden ingericht. Maatwerk is het uitgangspunt, waarbij al doende gekeken wordt wat wel en niet werkt. 2. Beleid participatie door derden bij omgevingsvergunningen voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteiten(BOPA); vastgesteld door de raad in oktober 2025. Dit beleid gaat over de verplichte participatie door initiatiefnemers bij een omgevingsvergunning voor een BOPA. Met dit beleid geeft de gemeente initiatiefnemers richtlijnen om het participatieproces goed te organiseren. Conclusie Met deze memo geven we antwoord op de vragen gesteld in de motie. De inspraak- en participatieverordening 2020 en het beleid ‘participatie door derden bij omgevingsvergunningen voor de buitenplanse omgevingsplan activiteiten’ geven de kaders voor participatie in NIssewaard. Daarnaast beschikt de gemeente over een uitgebreid palet aan participatie-instrumenten die op participatieniveaus inzetbaar en voldoende zijn. Op de vraag of een burgerberaad een positieve bijdrage kan leveren aan het lokale participatieproces, adviseert het college negatief.