CConstaterende datNissewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

23-026-Integraal-Huisvestingsplan-Nissewaard-v2

Commissie Sociaal Domein 30 maart 2023, gemeente NissewaardBij agendapunt: Concept Integraal Huisvestingsplan25.727 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

• IHP-kwaliteit: passend bij de ambities van dit IHP. • Extra kwaliteit: mogelijkheid het kwaliteitsniveau te verhogen, vanuit het onderwijs.

<

<

WETTELIJK

IHP-KWALITEIT

EXTRA KWALITEIT

= bijdrage gemeente = bijdrage schoolbestuur

Met de gemeente Nissewaard en schoolbesturen is verkend wat wordt verstaan onder de verschillende niveaus en benoemd wat passend is ten aanzien van het beoogde beleid voor onderwijshuisvesting. Daarin is benoemd dat de uitgangspunten verder gaan dan het wettelijk verplichte kwaliteitsniveau. De argumentatie daarvoor is als volgt:

• BENG (niet aardgasvrij) is vaak onvoldoende om (voor onderwijshuisvesting) de klimaatdoelstelling van 95% CO2reductie te halen in 2050. De gebouwen van nu zullen naar alle waarschijnlijkheid voor 2050 ENG moeten zijn. Om investeringen in de toekomst te voorkomen is de keuze gemaakt om direct ENG te realiseren.

• Aansluitend op de visie en ambities van de gemeente en schoolbesturen is benoemd welke eisen ten aanzien van

71

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Programma Frisse Scholen hoger zijn. Bouwbesluit gaat immers uit van klasse C of lager en dit is niet passend bij de huidige tijd ten aanzien van luchtverversing. Gezonde huisvesting van kinderen en docenten is een randvoorwaarde voor een goed schoolgebouw.

• Onderdelen van de omschreven kwaliteitsambities komen eveneens ten goede aan de geformuleerde visie en de integrale definitie van duurzaamheid: gezonde, exploitabele en toekomstbestendige schoolgebouwen. Schoolgebouwen waarin verschillende onderwijsvisies een plek kunnen krijgen, die aanpasbaar zijn naar de toekomst en waar een comfortabele ontwikkelomgeving verzekerd is.

7.1.2

IHP-kwaliteit

Op basis van de voorgaande argumentatie is door de gemeente Nissewaard en haar schoolbesturen uitgesproken dat IHPkwaliteit passend is bij de ambitie en het niveau is dat wordt nagestreefd. Voor het definiëren van het kwaliteitsniveau en daarmee het bepalen van de kosten (lees: kostenkengetal) is gebruik gemaakt van de kosten-configurator (zie kader).

Toelichtingen onderwerpen kostenconfigurator Met behulp van de kostenconfiguratoren van HEVO (door PO-raad en VO-raad erkende instrumenten ter bepaling van de investeringskosten) zijn de geldende investeringsniveaus per vierkante meter bepaald. Deze methodiek maakt onderscheid naar type onderwijs (PO/VO/(V)SO) en gebouwgrootte (aantal leerlingen). De ervaring leert dat het kostenkengetal van een kleine school hoger ligt dan van een grote school (schaalvoordelen en aantal bouwlagen; compact bouwen). De kostenconfigurator is een actueel rekenmodel dat rekening houdt met de verschillende wet- en regelgevingen binnen de onderwijshuisvesting en ambities binnen het IHP.

<

Het kengetal is opgedeeld naar diverse posten:

• Vaste kosten: • Wettelijk minimum (Bouwbesluit). • Energieneutraal en aardgasvrij. • Flexibele gebouwen (geen dragende binnenwanden en benutting van de verkeersruimte als leeromgeving).

• Toeslag ten aanzien van gebouwspecifieke toevoegingen is afhankelijk van behoefte gemeente en/of schoolbesturen:

• • • •

Kosten Frisse Scholen. Kosten exploitatiegericht bouwen. Kosten duurzaam bouwen. Kosten verhogen kwaliteitsniveau.

De gemeente Nissewaard en schoolbesturen streven voor nieuwbouw naar:

• Energieneutrale gebouwen (ENG) en aardgasvrij • Een flexibel en toekomstbestendig gebouw, door geen dragende binnenwanden toe te passen en benutting van de verkeersruimte als leeromgeving (in klimaat). Hierdoor is de indeling in de toekomst relatief eenvoudig te veranderen.

• Frisse Scholen gemiddeld klasse B; hiervoor is het kwaliteitsadvies van HEVO gebruikt als onderlegger (zie bijlage 4). Daarnaast zien gemeente en schoolbesturen de meerwaarde voor enkele gebouwspecifieke toevoegingen aan IHPkwaliteit. In een verkenning tussen gemeente en schoolbesturen is het onderstaande benoemd. Deze toevoegingen zorgen voor verhoging van de kosten:

• Streven naar een hoger ambitieniveau ten aanzien van esthetische kwaliteit. • Inzetten op circulair bouwen, onder andere bij het inkopen van materialen (niet kostenverhogend).

72

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

• Extra kwaliteit vanuit exploitatieverlagende maatregelen, dit is deels ook afhankelijk van de investering vanuit de schoolbesturen en daarmee een streven. Per project wordt verkend in welke mate daarnaast nog voorzien wordt in ‘extra kwaliteit’. Binnen de kostenconfigurator zijn enkele toevoegingen benoemd. Dit zijn mogelijke toevoegingen en daarmee niet compleet. Dergelijke toevoegingen kunnen door schoolbesturen overwogen worden inclusief de benodigde investering.

7.1.3

Kostenkengetal per gebouwmaatregel

Nieuwbouw De bepaling van de kwaliteitsambitie leidt tot indicatieve investeringsbedragen per m² brutovloeroppervlakte (bvo). Uitgaande van de gestelde IHP-kwaliteit is in tabel 7-1 het kostenkengetal voor dit IHP weergegeven. De kostenkengetallen zijn berekend via de HEVO-kostenconfigurator. De kosten zijn per m² bepaald op prijspeil 1 januari 2023 inclusief btw. Dit kostenkengetal is -in opbouw en benadering- gelijk aan de normbekostiging volgens de VNG. In bijlage 5 is de volledige benadering zichtbaar.

Locatie Aantal leerlingen:

100

200

300

400

Aantal leerlingen indien SBO:

62

130

199

267

Uitgangspunt bouwlagen:

1

1

2

2

703

1.206

1.709

2.212

Norm brutovloeroppervlak (BVO) [m²]:

<

< Resumé Kosten vaste kosten, basis

€ 3.130

€ 2.984

€ 2.685

€ 2.643

Kosten vaste kosten, overig

€ 220

€ 215

€ 216

€ 214

Kosten Frisse Scholen

€ 265

€ 252

€ 234

€ 229

Kosten exploitatiegericht bouwen

€ 74

€ 69

€ 73

Kosten duurzaam bouwen

–

–

–

–

Kosten verhogen kwaliteitsniveau

–

–

–

–

€ 3.689

€ 3.520

€ 3.208

€ 3.156

€ 184

€ 176

€ 160

€ 158

€ 3.873

€ 3.696

€ 3.368

€ 3.314

Subtotaal: Prijsindicator, marktwerking en/of regiotoeslag 5% Totaalkosten Tabel 7-1 Kostenkengetal IHP Nieuwbouw

Door het kostenkengetal te vermenigvuldigen met de benodigde vierkante meters bvo onderwijs worden de stichtings­kosten verkregen. De stichtingskosten bevatten alle ‘direct aan de bouw gerelateerde’ kosten vanaf de definitiefase van een project (opstellen Programma van Eisen) tot het moment van oplevering van het gebouw. Onderdeel hiervan zijn dus ook gerelateerde kosten voor adviseurs, onderzoeken ten behoeve van de bouw, aansluitkosten, leges, reservering meerwerk etc. Hierin is geen reservering opgenomen voor toekomstige loon- en prijsstijgingen tot het moment van oplevering. Kosten voorafgaand aan het bouwproces, zoals het uitvoeren van haalbaarheidsonderzoeken, zijn geen onderdeel van deze stichtingskosten.

73

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Overige gebouwmaatregelen In de bovenstaande tabel is toegewerkt naar een kengetal voor nieuwbouw op basis van de kostenconfigurator. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om kengetallen te hanteren voor andere gebouwmaatregelen. Tijdens de scenario-ontwikkeling zijn diverse maatregelen benoemd. Daarnaast is in meerdere verkenningen (onder andere pilots) benaderd welk kengetal we hiervoor kunnen opnemen. Voor het benaderen van het kengetal is zoveel mogelijk aansluiting gezocht met de systematiek voor het kengetal nieuwbouw, waaronder onderscheid naar kleine en grote scholen. In bijlage 6 is de kengetalbenadering opgenomen per gebouwmaatregel.

7.1.4

Overige kosten

Aanvullende kosten die locatiegebonden zijn, of anderszins niet vallen onder de bouwkosten en bijkomende kosten voor de realisatie van een schoolgebouw, zijn niet opgenomen in de stichtingskosten. Per opgave komen er nog diverse kosten bij, dit kan sterk verschillen per locatie. De kosten waarmee rekening moet worden gehouden zijn onder andere tijdelijke huisvesting, grondkosten, infrastructurele kosten, sloop en asbestsanering, personele-organisatorische ondersteuning vanuit gemeente (VAT), inrichtingskosten en verhuiskosten. Met name tijdelijke huisvesting is kostenverhogend en is daarmee onderdeel van de verdere verkenningen en procesafspraken.

7.2. Investeringskosten 7.2.1

Investeringskosten komende 10 jaar (termijnen 1 en 2)

Investeringskosten Onderwijs Door het betreffende kostenkengetal van de beoogde gebouwmaatregel te vermenigvuldigen met de ruimtebehoefte per

<

school zijn de investeringskosten per project berekend voor dit IHP.

• Ruimtebehoefte Er is voor de ruimtebehoefte bij de doorrekening van de investeringskosten uitgegaan van het leerlingenaantal in 2031 (piek) cf. prognose Pronexus 2021.

• Gebouwmaatregel Voor de beoogde gebouwmaatregelen verwijzen we naar paragraaf 5.2. Voor enkele locaties zijn binnen dit IHP geen gebouwmaatregelen benoemd. Deze locaties zijn daarmee de komende 10 jaar nog niet aan de beurt. Deze locaties worden wel inzichtelijk bij de doorkijk voor de komende 20 jaar en verder.

Investeringskosten Bewegingsonderwijs Voor het bewegingsonderwijs wordt binnen een periode van 10 jaar uitgegaan van een vervanging van ca. 4 gymzalen. In welke volgorde en snelheid de gymzalen vervangen gaan worden is afhankelijk van de programmering door het beleidsveld sport met afdeling Vastgoed. T.b.v. de investeringskosten is uitgegaan van het normbedrag van de VNG prijspeil 1 januari 2023.

Overige kosten De overige kosten kunnen hoog oplopen, zeker als tijdelijke huisvesting benodigd is. Gemiddeld gezien betreft het op een totale opgave van een gemeente (dus over alle schoolgebouwen berekend) 20-25% van de investeringskosten uit het IHP. Het kan echter zijn dat voor het ene schoolgebouw slechts 10% nodig is, waarbij het volgende schoolgebouw 50% aan extra kosten met zich meebrengt. Dit is met name afhankelijk van de noodzaak tot tijdelijke huisvesting.

74

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Stichtingskosten Onderwijs

Investeringskosten

Stichtingskosten Bewegingsonderwijs

Overige kosten

*Schematische weergave, verhouding kan verschillen en is afhankelijk van de locatie-/ projectspecifieke opgave.

• Onderstaande uitgangspunten zijn gehanteerd voor de doorrekening binnen dit IHP: • Als onderdeel van de verschillende gebiedsontwikkelingen en procesafspraken wordt tevens gekeken naar wijze van fasering en tijdelijke huisvesting. Als uitgangspunt is gesteld om vooral gebruik te maken van de huidige huisvesting of

<

wissellocaties (fasering). Op basis van de opgave voor termijn 1 is gesteld dat alle locaties hiervan gebruik kunnen maken.

• Aandachtspunten zijn De Rank Oranjelaan en De Tandem (huidige locatie eventueel tijdelijk uitbreiden). Onder tijdelijk uitbreiden kan worden verstaan tijdelijke units of aanpassing van een leegstaand gebouw of wissellocatie.

• Voor de fasering van deelgebied Waterland is de tijdelijke huisvesting onderdeel van de procesafspraak. Vooralsnog is hier geen tijdelijke huisvesting voor opgenomen. Dit geldt ook voor de infrastructurele aanpassingen.

• Voor het verwerven van gronden zijn geen kosten opgenomen. Het uitgangspunt is dat de huidige onderwijslocaties voldoende ruimte bieden, dan wel uitwisselbaar kunnen zijn.

• Infrastructurele kosten is afhankelijk van de gebiedsontwikkelingen, deze kosten zijn geen onderdeel van het budget voor onderwijshuisvesting

• Sloop, bouwrijp maken en asbestsanering is sterk afhankelijk van de gebouwmaatregel (renovatie/nieuwbouw) en gebiedsontwikkelingen. Deze kosten zijn niet opgenomen

• De personele- en organisatorische ondersteuning vanuit gemeente (VAT) zijn geen onderdeel van deze doorrekening • De vergoeding voor de eerste inrichting t.b.v. onderwijsleerpakket en meubilair is alleen van toepassing bij een sterke leerlinggroei van een locatie (extra groep). Deze vergoeding is project specifiek en geen onderdeel van dit IHP

• Verhuiskosten is afhankelijk van de fasering en geen onderdeel van dit IHP Deze kosten kennen een andere afschrijvingstermijn en zijn ook geen onderdeel van de kapitaallasten.

75

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

7.2.2

Investeringskosten inclusief doorkijk

Onderwijs en bewegingsonderwijs In onderstaande tabel is samengevat wat de investeringskosten zijn voor het onderwijs en bewegingsonderwijs per coalitietermijn. Daarbij is uitgegaan van onderstaande termijnen:

• Coalitietermijn 1 : periode 2023-2026 • Coalitietermijn 2: periode 2027-2030 • Coalitietermijn 3: periode 2031-2034 • Doorkijk : periode 2035-2042.

(rood) (oranje) (groen) (blauw)

Onderwijs

Beweging

Totaal

Coalitietermijn 1

€

31.852.000

€

1.553.000

€

33.405.000

Coalitietermijn 2

€

22.800.000

€

3.030.000

€

25.830.000

Coalitietermijn 3

€

22.386.000

€

3.030.000

€

25.341.000

Doorkijk

€

40.321.000

€

6.022.000

€

43.418.000

Totaal

€

117.359.000

€

13.635.000

€ 127.994.000

In de doorrekening van de investeringskosten is geen rekening gehouden met de overige kosten, temeer deze kosten vooraf lastig in te schatten zijn en een andere afschrijving kennen.

<

<

Cumulatieve Investeringslasten Prijspeil 2023 € 140.000.000

€ 120.000.000

€ 100.000.000

€ 80.000.000

€ 60.000.000

€ 40.000.000

€ 20.000.000

€0 2023 2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

2037

2038

2039

2040

2041

2042

= Totale investeringslasten

* In bovenstaande figuur zijn de cumulatieve investeringslasten (prijspeil 2023) weergegeven. Voor het doorzichtige deel van de grafiek is nog geen dekking. Dit dient bij de herijking van het IHP opnieuw nagerekend en aangevraagd te worden.

76

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

7.3

Budgetbenadering

7.3.1

Investeringen door gemeente

Zoals verwoord in het beleidskader, ontvangt de gemeente een rijksbijdrage in het gemeentefonds om te voorzien in de benodigde onderwijshuisvesting. Vanuit de VNG wordt geadviseerd welk normbedrag gekoppeld kan worden aan de benodigde voorziening. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. Waar de normbekostiging in 2022 vergelijkbaar was met de benadering vanuit de kostenconfigurator, zien we bij de indexering van de normbedragen onderwijshuisvesting in 2023 dat deze achterblijven op de huidige marktontwikkelingen. Dit verklaart mede het verschil tussen het kostenkengetal van dit IHP versus de normbedragen vanuit VNG (zie onderstaande tabel). Daarnaast kunnen we stellen dat de gemeente Nissewaard een hoger kwaliteitsniveau nastreeft; toekomstbestendiger, gezonder en duurzamer. Leerlingenaantal PO

100

200

300

400

Bruto vloeroppervlakte (m2)

703

1.206

1.709

2.212

VNG normbedrag 2023

€

2.373.144

€

3.588.392

€

4.803.640

€

6.018.888

HEVO kostenconfigurator - jan ‘23

€

2.718.501

€

4.447.728

€

5.761.039

€

7.330.568

Verschil

15%

15%

15%

22%

Taakstelling vanuit college De omvang van de vervangingsopgave binnen de gemeente is in het voorjaar van 2022 kenbaar gemaakt. In het coalitieakkoord is uiteindelijk ingestemd om deze opgave aan te pakken en is hiervoor ca. € 1 miljoen inclusief btw aan

<

kapitaallasten opgenomen. Met deze taakstelling is de verdere scenario-ontwikkeling met de schoolbesturen opgepakt.

7.3.2

Bijdrage schoolbestuur

Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het onderhoud en de exploitatie van onderwijshuisvesting. Als verantwoordelijke hiervoor en als gebruiker van de schoolgebouwen zijn schoolbesturen gebaat bij de kwaliteitsambitie. Voor het leveren van een bijdrage kunnen schoolbesturen gebruik maken van de vergoeding voor materiële instandhouding die zij ontvangen van het rijk (lumpsumvergoeding). Een deel van de kwaliteitsambitie kan bijvoorbeeld gefinancierd worden vanuit een besparing op onderhoud aan het bestaande gebouw voorafgaand aan een nieuwbouwopgave (besparing op investeringen in het lopende meerjarenonderhoudsplan) of door duurzame keuzes te maken in het ontwerp (besparingen in de exploitatie). Voor de eerste vorm dienen wel tijdig afspraken gemaakt te worden over de terug levering van het gebouw aan de gemeente, en welke conditiescores acceptabel zijn. Het is mogelijk dat de bijdrage per m² bvo bij aanvang van de investering in één keer wordt ingebracht alsook dat het bedrag kan worden teruggestort vanuit de exploitatie. De schoolbesturen geven aan dat zij voorzichtig zijn in het toezeggen van bijdragen aan Total Cost of Ownership. Daarvoor zijn de volgende argumenten benoemd:

• De aanzienlijke tekorten op de vergoeding voor materiële instandhouding. • De onzekerheid over het overheidsbeleid ten aanzien van de vergoeding voor materiële instandhouding. • De positieve effecten van één nieuw gebouw zijn benodigd voor de negatieve exploitatie van de gehele portefeuille. • De hoogte van de onderhoudskosten voor ENG gebouwen is nog onvoldoende gebenchmarkt. • In de huidige situatie is er, in het primair onderwijs, nog sprake van een investeringsverbod. Ook in de verwachte wijziging van de wet op dit onderdeel mogen schoolbesturen alleen onder strikte voorwaarden investeren in huisvesting.

77

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Taakstelling vanuit schoolbesturen Schoolbesturen zijn bereid om bij te dragen aan de totale kwaliteit. De exacte hoogte van de bijdragen van de schoolbesturen aan de totale kwaliteit wordt nader bepaald bij de totstandkoming van businesscases/ haalbaarheidsonderzoeken in het uitvoeringsprogramma. Gemeente en schoolbesturen zijn overeengekomen de kansen voor TCO op projectniveau nader te willen onderzoeken en vast te willen leggen. Mocht TCO in de haalbaarheidsonderzoeken niet toereikend blijken, dan zullen gemeente en schoolbesturen zich gezamenlijk beraden over de consequenties voor de kwaliteitsambitie en zal ook de snelheid van de programmering in het geding komen.

7.3.3

Investeringen door opvang en andere ketenpartners

Gemeente en schoolbesturen streven naar het verder versterken van de voorschoolse voorzieningen, de doorgaande ontwikkelingslijn en realiseren van onderwijs en opvang onder één dak. Bij nieuwbouw kan de onderwijshuisvesting op initiatief van het schoolbestuur en/of de gemeente worden aangevuld met niet-onderwijsfuncties die bijdragen aan de doelstellingen van onderwijs. Deze aanvullende functies dienen ook te worden gefinancierd; de gemeente heeft aangegeven bereid te zijn deze kindfuncties voor te financieren. Deze verkenning geldt ook voor andere maatschappelijke en ketenpartners die onder één dak willen met de school. De financiering van de maatschappelijke en ketenpartners zal tevens onderdeel worden van de eerdergenoemde businesscases/haalbaarheidsonderzoeken. Ketenpartners (bijvoorbeeld kinderopvang) zullen bij nieuwbouw een marktconforme huur (conform de Wet Markt en Overheid) betalen voor het deel van het gebouw dat voor deze functies aan het bouwvolume van de school is toegevoegd door voorfinanciering van de gemeente. Bij verhuur zijn er twee mogelijkheden. De gemeente kan het huurcontract met de kinderopvangorganisatie aangaan, of de verhuur wordt via het schoolbestuur georganiseerd. Het is wenselijk dat elke school (schoolbestuur) op inhoudelijke gronden een keuze maakt voor een aanbieder van kinderopvang.

Voorfinanciering brengt risico’s met zich mee, bijvoorbeeld bij leegstand. Dit kan deels worden ondervangen door langjarige huurcontracten.

<

Het is van belang bij nieuwe ontwikkelingen in de haalbaarheidsonderzoeken deze risico’s per kern en school af te wegen alvorens hierin een besluit te nemen.

Taakstelling vanuit ketenpartners Afhankelijk van de behoefte van de school wordt gestreefd naar een samenwerking met een kinderopvangorganisatie en eventueel andere maatschappelijke en ketenpartners. De gemeente heeft de taakstelling om te zorgen voor benodigde investeringen. De ketenpartners stemmen in met langjarige huurcontracten tegen marktconforme huur.

7.3.4 Subsidieregelingen Er is nog geen rekening gehouden met subsidieregelingen zoals SUVIS, DUMAVA, Groen schoolplein etc. Per project wordt verkend welke mogelijkheden er zijn en of men daarvoor in aanmerking komt. Indien dit het geval is, kunnen we stellen dat dit ten gunste komt van het totale IHP-budget en de fasering (snelheid).

Taakstelling schoolbesturen en gemeente Beide partners zullen verkennen wat de subsidiemogelijkheden zijn om bij te dragen aan het budget.

7.3.5

Dekking overige kosten

Voor de overige kosten is een indicatie afgegeven voor onder andere tijdelijke huisvesting en aanpassingen openbare werken. Voor deze gemeentelijke kosten is nog geen dekking opgenomen.

Taakstelling gemeente Met de verschillende beleidsvelden en het team Financiën verkennen welke (financiële) consequenties dit IHP heeft en welk budget hiervoor aanvullend nodig is.

78

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

7.4

Vergelijking kosten en budget onderwijs

Met inachtneming van de voorgaande paragrafen is de vergelijking tussen de kosten en het budget inzichtelijk gemaakt. In onderstaande tabel zijn de kapitaallasten per einde coalitietermijn benoemd en vergeleken met de taakstelling.

Onderwijs

Bewegingsonderwijs

Kapitaallast

Dekking

2026

€

1.009.000

€

-

€

1.009.000

€

2030

€

2.094.000

€

105.000

€

2.199.000

Coalitie 2027

2034

€

2.263.000

€

206.000

€

2.469.000

Coalitie 2031

1.016.420

Hieruit kunnen we opmaken dat de benoemde programmering, voor de eerste coalitieperiode, past binnen de taakstelling van dit college. In de vergelijking is geen rekening gehouden met de VAT-kosten, hiervoor heeft het college een separaat budget opgenomen. Ook de overige kosten zijn geen onderdeel van deze vergelijking.

Taakstelling college Met de programmering heeft het college ingespeeld op de omvangrijke vervangingsopgave voor de komende 10 jaar. Bij de 4-jaarlijkse herijking zal telkens opnieuw (middels een integrale afweging) het budget voor de programmering van de komende periode van 4 jaar worden vastgesteld. Met een doorkijk naar de periodes erna, conform de onderstaande werkwijze.

<

<

Kapitaallasten Prijspeil 2023 € 4.500.000 € 4.000.000 € 3.500.000 € 3.000.000 € 2.500.000 € 2.000.000 € 1.500.000 € 1.000.000 € 500.000 €2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

2037

2038

2039

2040

2041

2042

= Totale kapitaallasten

* In bovenstaande figuur zijn de totale kapitaallasten (prijspeil 2023) weergegeven. Voor het doorzichtige deel van de grafiek is nog geen dekking. Dit dient bij de herijking van het IHP opnieuw nagerekend en aangevraagd te worden.

79

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

7.5

De interpretatie van investeringskosten uit dit IHP

In het IHP en het daaropvolgende onderwijshuisvestingsbeleid zijn de kwaliteitsuitgangspunten taakstellend, deze zijn in samenspraak tussen de gemeente en de schoolbesturen vastgesteld. De gemeente maakt zich hard voor deze kwaliteitsuitgangspunten, die zijn omschreven in de visie op onderwijshuisvesting. Het IHP geeft vervolgens een doorkijk in wat dit betekent voor de investeringskosten. Deze investeringskosten zijn gepresenteerd in de vorm van kengetallen en zijn indicatief. Het doel van het investeringskostenoverzicht is om de gemeente en de schoolbesturen inzicht te geven in de financiële omvang van de opgave en hen te helpen bij de voorbereiding van deze opgave. Na afronding van het IHP worden voor de individuele projecten, op het moment dat deze actueel worden, haalbaarheidsonderzoeken uitgevoerd en businesscases opgesteld. In deze businesscases worden de investerings­kosten opnieuw berekend, nu op basis van projectspecifieke kengetallen. In deze fase worden de projectkaders duidelijker, onder andere het aantal leerlingen en daarmee het aantal vierkante meters. Na het haalbaarheidsonderzoek en de businesscase zijn naast de kwaliteitsuitgangspunten uit het IHP ook de berekende investeringskosten taakstellend. De gemeente maakt zich hard voor het dekkingsvraagstuk binnen het huidige en toekomstige college.

Het IHP geeft richting aan het benodigde budget, daarbij kunnen we stellen dat het budget een bandbreedte kent om meevallers en tegenvallers op te vangen. Vervolgens kan het project daadwerkelijk starten met de definitiefase en daarna de ontwerpfase. Op basis van een Programma van Eisen of een Voorontwerp kan een eerste investeringskostenraming op elementniveau worden gemaakt. Het kan voorkomen dat op basis van deze investeringskostenraming het taakstellend budget ontoereikend blijkt te zijn. In dit geval is het mogelijk om het benodigd budget te herijken en terug te gaan naar de raad. Dit kan alleen wanneer duidelijk onderbouwd kan worden dat het taakstellend budget ontoereikend is om de taakstellende kwaliteitsuitgangspunten te realiseren.

<

7.6

Reflectie op de opgave

Met de gestelde taakstelling in het coalitieakkoord, de financiële uitgangspunten en de verkenningen binnen de gemeente en met de schoolbesturen kunnen we het volgende stellen:

• Het streven is om projecten te realiseren in de betreffende termijnen waarin de projecten zijn geprogrammeerd. Indien er op projectniveau vertraging ontstaat in een of meerdere projecten blijft het mogelijk om andere projecten parallel op te pakken. Het is belangrijk om hierop te monitoren (programmamanagement).

• Op basis van de programmering en de financiële uitgangspunten zorgen de kleine en grote aanpassingen voor een extra investering in de vervangingsopgave waarmee meerdere doelen worden beoogd:

– Het spreiden van de vervangingsopgave met 10 tot 20 jaar middels kleine en grote aanpassingen. – Direct acteren als het gaat om verslechtering van de onderwijskundige kwaliteit. – Inspelen op eventuele ruimtetekorten en efficiënt inzetten van de beschikbare vierkante meters voor het onderwijs. • Zorg dragen voor een complete doorkijk en programmering van de projecten en gebouwmaatregelen in tijd, waarbij renovatie en nieuwbouw geleidelijk worden verdeeld.

• Bijdrage schoolbesturen draagt bij aan kwaliteit en snelheid. Verwachting per project benaderen, minimaal vanuit positieve effecten aan besparingen op energie en onderhoud. Uitgangspunt: er is altijd een bijdrage (omvang n.t.b.) gekoppeld.

80

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

<

<

81

8 <

<

82

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Randvoorwaarden bij uitvoering Bij het uitvoeren van het IHP dient rekening gehouden te worden met een aantal randvoorwaarden.

8.1

Verankering

De verankering van het IHP zorgt ervoor dat de, in dit IHP, gemaakte plannen conform afspraken en planning worden uitgevoerd. Verankering van het IHP kan verdeeld worden over het strategisch, tactisch en operationeel niveau.

8.1.1

Strategisch

Het IHP fungeert als beleidskader voor de uitgaven aan onderwijshuisvesting. Daarmee fungeert het IHP als toetsingskader voor de aanvraagprocedure conform de verordening voor nieuwbouw en overige voor blijvend of voor tijdelijk gebruik bestemde voorzieningen. De verordening zal naast het IHP blijven bestaan om (spoed)aanvragen uit te kunnen voeren. Uitzondering zijn de nieuwbouw van een nieuw te stichten school en kosten voor eerste inrichting onderwijsleerpakket en meubilair. Het IHP wordt vastgesteld door de gemeenteraad.

8.1.2

<

Tactisch

Het jaarlijks uitvoeringsprogramma maakt onderdeel uit van het huisvestingsprogramma (met uitzondering van de bovenstaande situaties) dat opgesteld wordt aan de hand van de aanvragen voor voorzieningen van schoolbesturen. Het uitvoeringsprogramma wordt opgesteld conform het IHP en jaarlijks vastgesteld in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO). Op basis van het uitvoeringsprogramma geeft het College van B&W de beschikkingen af. Het uitvoeringsprogramma wordt ter informatie aangeboden aan de gemeenteraad.

8.1.3

Operationeel

Op het operationele niveau moeten er voor elk in dit IHP gedefinieerd project een aantal acties worden uitgevoerd en keuzes worden gemaakt. Ten eerste moeten gemeente en schoolbesturen afspraken maken over het bouwheerschap. Daarnaast dient bij de vaststelling van het uitvoeringsprogramma reeds rekening te worden gehouden met het moment waarop een haalbaarheidsonderzoek moet worden uitgevoerd om vervolgens tijdig met de definitiefase te starten.

8.2

Duurzaamheid

Door vaststelling van het IHP krijgen schoolbesturen zicht op de vervangingstermijnen van hun gebouwen. Dit stelt schoolbesturen in staat om vanuit hun verantwoordelijkheid voor onderhoud en exploitatie te investeren in duurzaamheid. Daarbij kan met name worden ingezet op duurzaamheidsmaatregelen waarbij de terugverdientijden de vervangingstermijn niet overschrijden. Zo gaan investeringen in duurzaamheid niet ten koste van middelen voor onderwijs. De tussentijdse verduurzaming van schoolgebouwen is daarmee een taak van de schoolbesturen. Dit kan worden verwerkt in de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) van de gebouwen. De gemeente kan wel een rol spelen bij bijvoorbeeld het voorfinancieren van ingrepen die zich laten terugverdienen of door het faciliteren van advisering of begeleiding van verduurzaming. De gemeente en schoolbesturen hebben afgesproken dit na het IHP-traject verder uit te werken.

83

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

8.3

Actualisatie van projecten

Bij het opstarten van een, in dit IHP, gedefinieerd project dient op dat moment het projectinitiatief getoetst te worden aan de dan geldende randvoorwaarden. De toetsing is bedoeld om te zorgen dat het project aansluit bij de dan geldende omstandigheden en vindt plaats in het uitvoeringsprogramma. Het gaat om actualisaties van bijvoorbeeld:

• De leerlingenprognose: in dit IHP is uitgegaan van het gemiddelde leerlingenaantal voor de komende 10 jaar en de bijbehorende ruimtebehoefte voor het ramen van de investeringsopgaven. Op deze wijze wordt geen rekening gehouden met de stijging van leerlingenaantallen die in de gemeente Nissewaard na 2031 volgens de DUOprognose wordt voorzien. Van belang is dat de definitieve leerlingenaantallen waarvoor gebouwd wordt in het uitvoeringsprogramma (definitieve planvorming) nader worden gedefinieerd op basis van een actuele prognose.

• Een definitieve afweging tussen nieuwbouw of renovatie. • De dan bekende bouwkostenniveaus en geïnventariseerde risico’s. • De TCO-benadering, waarbij er wordt bepaald welke investeringsbijdrage van het schoolbestuur wordt verwacht, op basis van exploitatievoordelen (onderhouden en energie) en extra kwaliteit voor het betreffende schoolbestuur.

• Checklist school van de toekomst (Kindergemeenteraad Nissewaard – zie bijlage 7).

8.4

Bouwheerschap

De schoolgebouwen zijn het juridisch eigendom van de schoolbesturen, echter heeft de gemeente Nissewaard wel economisch claimrecht. In de onderwijswetgeving is bepaald dat het bouwheerschap in principe bij de schoolbesturen ligt. Dit sluit aan bij de eigendomsverhouding. Dit geldt voor alle gebouwmaatregelen, onder andere nieuwbouw, kleine en grote aanpassingen. Binnen de gemeente Nissewaard zijn daarnaast drie MFA’s aanwezig. Het bouwheerschap ligt voor dergelijke gebouwen bij de gemeente.

<

8.5

<

Proces en organisatie

Na vaststelling van het IHP zullen organisatorisch stappen gemaakt moeten worden om de programmering te realiseren samen met de schoolbesturen. Ten behoeve hiervan wordt in samenwerking met de schoolbesturen een uitvoeringprogramma opgesteld voor het eerst termijn. Hierin worden de specifieke onderzoeken, doorlooptijden, mijlpalen en verantwoordelijkheden van de verschillende partijen vastgelegd. Doelstelling is de projecten te blijven monitoren (voortgang programma en kaderstelling project). Het is daarbij van belang dat onderling overeen wordt gekomen op welke wijze de projecten fasegewijs aan de gemeente ter goedkeuring worden voorgelegd. De gemeente neemt de regie om zorg te dragen dat de planning wordt gevolgd, maar is hierin afhankelijk van schoolbesturen en andere ketenpartners. In overleg met de schoolbesturen wordt een vergadercyclus vastgesteld t.b.v. het monitoren van deze voortgang. In het OOGO zullen de schoolbesturen jaarlijks op de hoogte worden gebracht van de gestelde ontwikkelingen per project.

8.6

Demarcatie kosten

Bij het vaststellen van de projectkaders in het haalbaarheidsonderzoek is het raadzaam om tijdig en gezamenlijk een eenduidige demarcatielijst op te stellen. In deze lijst wordt inzichtelijk gemaakt wie de budgeteigenaar is of hieraan bijdraagt (gemeente of schoolbestuur) en waaruit de kosten worden betaald (type budget). Er wordt onderscheid gemaakt naar de volgende budgetgroepen: 1. Locatiekosten: dit zijn kosten die gemaakt moeten worden om de grond over te dragen aan de bouwheer (in basis is dit het schoolbestuur). Hieronder vallen de kosten voor onder andere aankoop van gronden en opstallen, sloopkosten, opstallen, bouwrijp maken, aanpassingen openbare ruimte, bestemmingsplanwijziging, inclusief bezwaren etc. 2. Bouwkosten: dit betreft de kosten voor het ontwerp en de realisatie van het gebouw prijsvast einde werk. Dit is inclusief de vaste (gebouwelijke) voorzieningen waar de gebruiker de inrichting en voorzieningen op kan aansluiten. 3. Inrichtingskosten: alle losse en vaste inrichting en voorzieningen om het schoolgebouw te gebruiken voor de doelgroep/het type leerling.

84

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

4. Overige kosten/opbrengsten: tijdelijke huisvesting, festiviteiten, verkoop gronden, verhuiskosten, interne kosten onderwijsinstellingen/opdrachtgever.

8.7

Herijking van het IHP

Dit IHP geeft een beleidsmatige doorkijk over een periode van 20 jaar. Om het IHP up-to-date te houden, vindt elke 4 jaar een herijking van het IHP plaats. Bij deze herijking kunnen de leerpunten van de evaluatie van het eerste 5-jaren tijdvlak worden opgenomen en kan het IHP op onderdelen worden herzien en uitgebreid met een nieuwe scope van 20 jaar. Over herijking dient, net als over het voorliggende IHP, overeenstemming te zijn tussen gemeente en schoolbesturen. Daarnaast voeren gemeente en schoolbesturen jaarlijks overleg over de voortgang van het IHP.

8.8

Aanpassingen bij wijzigingen wet- en regelgeving

Dit IHP is opgesteld onder de wet- en regelgeving zoals deze geldt op het moment van opstellen daarvan. Echter, wet- en regelgeving is onderhavig aan voortschrijdend inzicht, zo ook de wetgeving met betrekking tot het huisvestingsstelsel voor het funderend onderwijs in Nederland. Bij (substantiële) wijzigingen van bijvoorbeeld het genoemde stelsel, de Algemene Uitkeringen van het gemeentefonds, de wijze van bepalen van normbedragen, wijzigingen ten aanzien van Bouwbesluit, energie-akkoorden of enig andere substantiële ontwikkeling, kan het nodig zijn om dit IHP (op onderdelen) aan te passen aan de dan geldende realiteit en mogelijkheden.

8.9

Overeenstemming

Met dit IHP committeren gemeente en schoolbesturen aan een langdurige samenwerking om het scholenlandschap van de

<

gemeente Nissewaard toekomstbestendig te maken. Om dit met elkaar te bekrachtigen zijn gemeente en schoolbesturen bereid dit -na vaststelling door de raad- met elkaar te bekrachtigen in een bestuurlijk akkoord.

85

<

Bijlagen Bijlage 1

QuickScan-scores

Bijlage 2

Capaciteitsanalyse

Bijlage 3

Totaaloverzicht gebouwanalyse

Bijlage 4

Kwaliteitsadvies HEVO Frisse Scholen

Bijlage 5

Kostenkengetal IHP-Kwaliteit Nieuwbouw

Bijlage 6

Kostenkengetal per gebouwmaatregel

Bijlage 7

Checklist School van de Toekomst

<

<

86

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Bijlage 1

Uitstraling

Bouwkundig

Veiligheid*

B. Milieu

Exploitatie

Onderw. Staat

Advies

QuickScan-scores 13ZS (H)

Jan Campert

1959

5,5

3

6

5

4

5

53,5

14LB (H)

De Veenvlinder

1976

5,5

4

6

6

4

5,5

60,0

15VM (H)

Vogelenzang

1986

6

4

6

5,5

5

5

60,0

15VM

Vogelenzang Noord

1986

6

4

6

5,5

5

5

60,0

15VM

Vogelenzang Zuid

1984

6

4

6

5,5

5

6

63,0

15VM

Vogelenzang-Vriesland

1982

6

4

6

5,5

4

6

61,0

15OH (H)

De Wereldreiziger

1982

5,5

4

6

6

4

5,5

60,0

15VM

AMG Schmidt - Kramerstraat

1992

6

5,5

6

5

4

5

61,5

15VM

AMG Schmidt - Bladergroenstraat

1988

6

4,5

6

5

5

5

60,5

19CM (H)

SBO De Tandem

1983

6

4

6

5,5

5

6

63,0

12JW (H)

De Rank - Lisstraat

1963

5,5

3,5

6

5

4

4

52,0

12JW

De Rank - Oranjelaan

1958

5,5

3

6

6

4

5,5

57,0

13PG

De Duif - Snoekenveen

1973

5,5

4

6

6

4

5,5

60,0

13PG (H)

De Duif - Salamanderveen

1973

5,5

4

6

6

4

5,5

60,0

23CR (H)

Het Anker

1989

6

4,5

6

5,5

5,5

5,5

64,0

13TG (H)

Op Dreef

1981

6

4,5

6

5,5

5

6

64,5

23XL (H)

SBO De Branding

1990

6

4,5

6

5,5

4

6

62,5

15CC (H)

De Hoeksteen

1986

6

4

6

5

5

4

56,0

31VW (H)

De Piramide - Rijnlaan

1986

6

4

6

5

4

6

60,0

BRIN

School

Bouwjaar

Nissewijs

<

87

<

School

Bouwjaar

Uitstraling

Bouwkundig

Veiligheid*

B. Milieu

Exploitatie

Onderw. Staat

Advies

17LU (H)

De Klinker

2006

7

7

6

6

4

7

75,0

18AX

De Wegwijzer - Snoekenveen

1976

5,5

4

6

5

4

5

56,5

18AX (H)

De Wegwijzer - Vlinderveen

1978

5,5

4

6

5,5

4

5

57,5

18BJ (H)

De Akkers

1983

5,5

4

6

5,5

4

5

57,5

23CK (H)

Maasoever - Emmy Belinfantestraat

1992

6

6

6

5,5

4

5,5

65,5

23CK

Maasoever

2012

7

8

6

7

5,5

6

80,0

BRIN

School

Bouwjaar

Uitstraling

Bouwkundig

Veiligheid*

B. Milieu

Exploitatie

Onderw. Staat

Advies

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

13WC (H)

Ravelinde

1970

5,5

3,5

6

5

4

5,5

56,5

13JH (H)

De Vliegerdt

1957

5,5

3

6

5,5

4

6

57,5

13OK (H)

Markenburg

1975

5,5

4,5

6

5

4

6

61,0

05VL (H)

De Aanwas

1990

6

4,5

6

5

4

6

61,5

14FR (H)

De Vlasbloem

2014

7

8

6

7

6

5,5

79,5

BRIN

School

BRIN RVKO

6

6

Advies

Veiligheid*

6

4

5

60,0

Advies

Bouwkundig

1992

Onderw. Staat

Bouwjaar

6

Onderw. Staat

6

Exploitatie

4,5

Exploitatie

Veiligheid*

5,5

B. Milieu

Bouwkundig

1974

B. Milieu

Bouwjaar

Uitstraling

<

Uitstraling

Edumare

4

5,5

6

67,0

Montessori 23UN (H)

Montessori

BRIN

School

LEV-WN 00AV (H)

De Morgenster

* Ten aanzien van de score voor veiligheid is in samenspraak met de schoolbesturen besloten alle locaties gelijk te scoren. Het is immers wettelijk verplicht om alle benodigde certificaten te bezitten.

88

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Bijlage 2

Capaciteitsanalyse In deze bijlage is de capaciteitsanalyse te zien van de scholen in de gemeente Nissewaard. Hierbij is in rood aangegeven wanneer er een ruimtetekort is en met groen een overschot.

BRIN

School

Omvang gebouw

Nissewijs

<

Capaciteitsanalyse (m2 bvo)

Capaciteitsanalyse (m2 bvo) a.d.h.v. Werkelijke BRIN School Capaciteit

2023 2027 2031 2035 2039 2041

2023 2027 2031 2035 2039 2041

13ZS (H)

Jan Campert

1366

-237 -338 -353 -338 -333 -333

153

52

37

52

57

57

14LB (H)

De Veenvlinder

1184

149

144

144

159

159

154

44

39

39

54

54

49

15VM (H)

Vogelenzang

1040

176

131

111

101

101

106

18

-27

-47

-57

-57

-52

15VM

Vogelenzang Noord

1040

-107 -107

-92

-82

-97

-97

-107 -107

-92

-82

-97

-97

15VM

Vogelenzang Zuid

1113

374

389

409

414

409

409

374

389

409

414

409

409

15VM

Vogelenzang-Vriesland

1089

279

324

345

365

370

365

174

219

240

260

265

260

15OH (H)

De Wereldreiziger

2232

644

699

739

769

764

764

434

489

529

559

554

554

15VM

AMG Schmidt - Kramerstraat

1044

471

476

471

481

476

476

786

791

786

796

791

791

15VM

AMG Schmidt - Bladergroenstraat

1037

534

529

529

544

544

544

-306 -311

-311 -296 -296 -296

19CM (H)

SBO De Tandem

1940

654

617

602

602

602

610

144

92

12JW (H)

De Rank - Lisstraat

977

-340 -390 -410 -390 -385 -385

-235 -285 -305 -285 -280 -280

12JW

De Rank - Oranjelaan

1084

-204 -390 -470 -470 -450 -450

-99

-285 -365 -365 -345 -345

13PG

De Duif - Snoekenveen

1158

650

650

650

655

655

655

545

545

545

550

550

550

13PG (H)

De Duif - Salamanderveen

1129

552

542

542

547

547

547

132

122

122

127

127

127

23CR (H)

Het Anker

1035

-307 -352 -382 -382 -382 -377

8

-37

-67

-67

-67

-62

13TG (H)

Op Dreef

2432

1070 1100 1135 1156

1151

1146

440

470

505

526

521

516

23XL (H)

SBO De Branding

1162

346

317

317

256

249

234

227

227

227

15CC (H)

De Hoeksteen

1026

-1196 -1870 -2197 -2373 -2303 -2267

-461 -1135 -1462 -1638 -1568 -1532

31VW (H)

De Piramide - Rijnlaan

1043

285

-21

339

164

* Exclusief eigen uitbreiding van circa 108 m² bvo. ** Exclusief eigen uitbreiding van circa 200 m² bvo.

89

324

114

317

94

109

114

107

92

92

100

-142 -192 -212 -197 -192

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Bijlage 3

Advies

Onderw. Staat

Exploitatie

B. Milieu

Veiligheid*

Bouwkundig

School

Uitstraling

BRIN

Bouwjaar

Totaaloverzicht gebouwanalyse Nissewijs

<

Tekort / Overschot** 2023 2027 2031 2035 2039 2041

12JW (H)

De Rank - Lisstraat

1963

5,5

3,5

6

5

4

4

52,0

-235 -285 -305 -285 -280 -280

13ZS (H)

Jan Campert

1959

5,5

3

6

5

4

5

53,5

153

15CC (H)

De Hoeksteen

1986

6

4

6

5

5

4

56,0

-461 -1135 -1462 -1638 -1568 -1532

18AX

De Wegwijzer - Snoekenveen

1976

5,5

4

6

5

4

5

56,5

15

13WC (H)

Ravelinde

1970

5,5

3,5

6

5

4

5,5 56,5

12JW

De Rank - Oranjelaan

1958

5,5

3

6

6

4

5,5 57,0

18AX (H)

De Wegwijzer - Vlinderveen

1978

5,5

4

6

5,5*

4

5

57,5

-98

-88

-88

-63

-68

-73

18BJ (H)

De Akkers

1983

5,5

4

6

5,5

4

5

57,5

-12

19

49

64

59

59

13JH (H)

De Vliegerdt

1957

5,5

3

6

5,5

4

6

57,5

142

127

152

172

162

157

31VW (H)

De Piramide - Rijnlaan

1986

6

4

6

5

4

6

60,0

-21

-142 -192 -212

-197

-192

13PG

De Duif - Snoekenveen

1973

5,5

4

6

6

4

5,5 60,0

545

545

545

550

550

550

15VM

Vogelenzang Noord

1986

6

4

6

5,5

5

5

-107 -107

-92

-82

-97

-97

14LB (H)

De Veenvlinder

1976

5,5

4

6

6

4

5,5 60,0

44

39

39

54

54

49

13PG (H)

De Duif - Salamanderveen

1973

5,5

4

6

6

4

5,5 60,0

132

122

122

127

127

127

15OH (H)

De Wereldreiziger

1982

5,5

4

6

6

4

5,5 60,0

434

489

529

559

554

554

15VM (H)

Vogelenzang

1986

6

4

6

5,5

5

5

60,0

18

-27

-47

-57

-57

-52

23UN (H)

Montessori

1974

5,5

4,5

6

6

4

5

60,0

38

-12

-43

-53

-58

-58

15VM

AMG Schmidt - Bladergroenstraat

1988

6

4,5

6

5

5

5

60,5

-306 -311

-311 -296 -296 -296

13OK (H)

Markenburg

1975

5,5

4,5

6

5

4

6

61,0

263

253

253

263

248

248

15VM

Vogelenzang-Vriesland

1982

6

4

6

5,5

4

6

61,0

174

219

240

260

265

260

15VM

AMG Schmidt - Kramerstraat

1992

6

5,5

6

5

4

5

61,5

786

791

786

796

791

791

05VL (H)

De Aanwas

1990

6

4,5

6

5

4

6

61,5

-323 -343 -363 -368 -378 -378

23XL (H)

SBO De Branding

1990

6

4,5

6

5,5

4

6

62,5

256

249

234

227

227

227

19CM (H)

SBO De Tandem

1983

6

4

6

5,5

5

6

63,0

144

107

92

92

92

100

15VM

Vogelenzang Zuid

1984

6

4

6

5,5

5

6

63,0

374

389

409

414

409

409

23CR (H)

Het Anker

1989

6

4,5

6

5,5

5,5

5,5 64,0

8

-37

-67

-67

-67

-62

13TG (H)

Op Dreef

1981

6

4,5

6

5,5*

5

6

440

470

505

526

521

516

23CK (H)

Maasoever - Emmy Belinfantestraat 1992

6

6

6

5,5

4

5,5 65,5

-198 -193 -213 -208 -208 -208

00AV (H)

De Morgenster

1992

6

6

6

4

5,5

6

67,0

23

-23

-23

-18

-18

17LU (H)

De Klinker

2006

7

7

6

6

4

7

75,0

-156 -176 -156

-151

-161

-166

14FR (H)

De Vlasbloem

2014

7

8

6

7

6

5,5 79,5

-49

-280 -346 -366 -401 -401

23CK

Maasoever

2012

7

8

6

7

5,5

6

148

153

60,0

64,5

80,0

37

52

57

57

15

15

35

30

30

-37

-77

-97

-77

-87

-87

-99

-285 -365 -365 -345 -345

* Deze locaties hebben mechanische ventilatie. Echter werkt deze niet naar behoren. ** Deze m²’s zijn aan de hand van de werkelijke capaciteit (inclusief medegebruik en kinderopvang).

90

52

-8

133

133

133

138

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Bijlage 4

Kwaliteitsadvies HEVO Frisse Scholen Kwaliteitsadvies HEVO Door HEVO is een onderzoek verricht naar de

op Frisse Scholen klasse B te zetten, en daarmee

optimalisatie van de kwaliteit met inachtneming

extra bij te dragen aan een beter binnenklimaat op

van de budgettaire kaders. HEVO heeft daarbij

school. De kwaliteitsstandaard maakt tevens gebruik

gebruik gemaakt van uitgangspunten zoals deze zijn

van de GPR Gebouw-methodiek. Middels deze

verwoord in het Programma van Eisen Frisse Scholen

methodiek wordt de duurzaamheidsambitie meetbaar

d.d. september 2015. Specifiek voor ‘temperatuur’ is

gemaakt middels enkele thema’s: Energie, Milieu,

de wens/behoefte uitgesproken om alle onderdelen

Gezondheid, Gebruikskwaliteit en Toekomstwaarde.

Advies standaard kwaliteitsniveau bij nieuwbouwschool Advies bij de fictieve situatie dat het de school van onze eigen kinderen betreft, waar we zelf

<

de financiën beheren. Deze eisen zijn van toepassing bij alle ruimtes waar lesgegeven wordt.

Frisse Scholen - versie mei 2021 Advies

Verklaring keuze

< Versie 01-2022

Energie Energieprestatie

Klasse B met ENG

Vanuit klimaatdoelstelling / CO2

Lucht Luchtverversing

Klasse B

Spuiventilatie

Klasse C

Ruimtevolume

Klasse B

Kwaliteit van de toevoerlucht

Klasse B

Fijnstof

Klasse B

Emissies van materialen

Klasse B=A

Emissies van apparatuur

Klasse A

Indien er sprake is van schadelijke uitstoot van de apparatuur

Schoonmaakbaarheid

Klasse C=B=A

Zie ook rapport ‘Naar een schone school’ van VSR&OSB

Tabaksrook

Klasse C=B=A

Toiletten

Klasse C

Legionella

Klasse C=B=A

Let op bij locatiekeuze nieuwbouw

Bij PO kan aandacht voor jongste kinderen wenselijk zijn

Temperatuur Operatieve temperatuur winter

Klasse B

Operatieve temperatuur zomer

Klasse B

Individuele beïnvloeding

Klasse C=B

Ventilatieve koeling

Bouwbesluit

Tocht

Klasse C

Lokaal thermisch discomfort

Klasse C

91

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Frisse Scholen - versie mei 2021 Advies

Verklaring keuze

Versie 01-2022

Licht Kunstlicht

Klasse B + 400 Lux

Daglicht

Klasse C

Helderheidswering

Klasse B

Individuele beïnvloeding

Klasse C

Schakeling obv aanwezigheid & daglichtregeling

Geluid Geluidswering van de gevel

Klasse C=B

Bij grenzend aan spoor of hoofdontsluitingsweg, Klasse A

Installatiegeluid

Klasse C

Ruimteakoestiek

Klasse C met 0,8s

0,8s voor een niet ingericht lokaal

Luchtgeluidisolatie

Klasse C=B

Bij lokalen onderling geldt eis Klasse A

Contactgeluidisolatie

Klasse C=B

Kwaliteitsborging Energie

Klasse C

Lucht

Klasse C=B

Temperatuur

Klasse C=B

Licht

Klasse C=B=A

Geluid

Klasse C=B=A

<

<

92

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Bijlage 5

Kostenkengetal IHP-kwaliteit Nieuwbouw Nieuwbouwkostenconfigurator primair onderwijs Kosten in stichtingskosten inclusief btw/m² bvo Prijspeil 1 januari 2023

Uitgangspunten Aantal leerlingen

100

200

300

400

Aantal leerlingen indien SBO

62

130

199

267

Uitgangspunt bouwlagen

1

1

2

2

703

1.206

1.709

2.212

€

3.130 €

2.984 €

2.685 €

2.643

€

220 €

215 €

216 €

214

€

265 €

252 €

234 €

229

€

74 €

69 €

73 €

70

€

- €

- €

- €

-

Norm brutovloeroppervlak (BVO) [m²]

Resumé

<

< Invoervelden

Kosten vaste kosten, basis Kosten vaste kosten, overig Kosten Frisse Scholen Kosten exploitatiegericht bouwen Kosten duurzaam bouwen Kosten verhogen kwaliteitsniveau

€

- €

- €

- €

-

Subtotaal

€

3.689 €

3.520 €

3.208 €

3.156

€

184 €

176 €

160 €

158

€

3.873 €

3.696 €

3.368 €

3.314

€ 3.500

€ 3.700

€ 3.900

Marktwerking en/of regiotoeslag (t.o.v. regio ‘s-Hertogenbosch)1

5%

Totaalkosten

Let op: dit is prijspeil 1 januari en zonder reserveringen voor prijsstijgingen

€ 2.500

€ 2.700

€ 2.900

100

400

€ 3.300

€ 3.130

200 300

€ 3.100

€ 220

€ 2.984 € 2.685 € 2.643

€ 216 € 214

€ 215 € 234 € 229

€ 252 € 73

€ 70

€ 265

€ 160 € 158

93

€ 69

€ 74 € 176

€ 184

€ 4.100

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Invulvelden (in groen) Vaste kosten, basis Kosten onderwijsgebouw conform wettelijk minimum2 Marsh eisen Aanvullende kosten ENG school (BENG-2 = 0)3 Kwaliteitskader Huisvesting4 van toepassing (excl. additionele zaken) Kosten vaste kosten, basis

<

100

200

300

400

€

3.002 €

2.857 €

2.579 €

2.539

n j

€ €

- € 128 €

- € 127 €

- € 106 €

104

n

€

- €

- €

- €

-

€

3.130 €

2.984 €

2.685 €

2.643

Vaste kosten, overig 100 200 Herindeelbaar gebouw € 128 € 128 € (beperking dragende binnenwanden) Werkplekken in verkeersruimtes € 44 € 42 € Toeslag ambitieniveau voor esthetische kwaliteit: 1 € 48 € 45 € 0 = sober, 1 = laag, 2 = midden, 3 = hoog …5 p.m. p.m. p.m. Kosten vaste kosten, overig € 220 € 215 € Ga verder met onderstaande invulvelden voor het toevoegen van aanvullende wensen/eisen

300

400

128 €

128

42 €

41

46 €

45

p.m. 216 €

214

Programma van Eisen Frisse Scholen6 Standaard Kwaliteitsadvies Frisse Scholen HEVO7 van toepassing (incl. ENG) Energie Lucht Temperatuur Licht Geluid Kwaliteitsborging Kosten Frisse Scholen

A/B/C

j

100

200

300

400

€

265 €

252 €

234 €

229

€ € € € € € €

265

252

234

€ € € € € € €

229

200 30 €

300 33 €

400 31

€ € € € € € €

€ € € € € € €

Exploitatiegericht bouwen Toepassing aluminium kozijnen (i.p.v. hout) Onderhoudsarme vloerafwerking (vinyl i.p.v. marmoleum) Onderhoudsarme wandafwerking (scanbehang met coating i.p.v. spuitwerk) Kosten exploitatiegericht bouwen

j/n j

€

100 34 €

n

€

- €

- €

- €

-

j

€

40 €

39 €

40 €

39

€

74 €

69 €

73 €

70

Duurzaam bouwen Verhogen isolatiewaardes gebouw (vervalt bij ENG) Triple beglazing (i.p.v. HR++ glas) Groen gevel Groen dak Toeslag circulair bouwen: 0 = n.v.t., 1 = laag (o.a. groen beton), 2 = midden (o.a. deels hout), 3 = hoog (o.a. volledig hout) Kosten duurzaam bouwen

j/n j n n n

€ € € €

100 -

200 -

300 -

€ € € €

400 -

0

€

- €

- €

- €

-

€

- €

- €

- €

-

Verhogen kwaliteitsniveau Vergroten zichtlijnen binnen (meer transparantie binnenwanden/-openingen, van 12% naar 18%) Verplaatsbare paneelwanden (50 m² in totaal) Elektrisch (centraal) bedienbare zonwering (vervalt bij ENG) Kosten verhogen kwaliteitsniveau

j/n

€ € € €

100

€ € € €

200

300

400

n

€

- €

- €

- €

-

n

€

- €

- €

- €

-

j

€

- €

- €

- €

-

€

- €

- €

- €

-

94

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

1

Voor prijsstijgingen zie www.bdb.nl/Indexcijfers/Kostenontwikkelingen/default.aspx.

2

Betreft de kosten voor het wettelijk minimum bouwniveau, geldend op het peildatum.

3

ENG betekent EnergieNeutraal Gebouw. Gebaseerd op NTA 8800.

4

Kwaliteitskader Huisvesting PO werkversie 2021, zoals uitgegeven door Stichting Ruimte voor Onderwijs en Kinderopvang (Ruimte-OK). Overige locatiegebonden kosten zoals gevelafscherming tegen fijnstof/geluid, hemelwaterberging, verdiept parkeren e.d. zijn niet

5

voorzien en zeer locatieafhankelijk. 6

Het Programma van Eisen Frisse Scholen versie mei 2021 is verwerkt.

Standaard kwaliteitsadvies HEVO, te vinden op onze website

7

www.hevo.nl/diensten/naar-markt/onderwijs/nieuwbouw-kwaliteitsadvies-voor-scholen. De HEVO-kostenconfigurator is door ons met zorg samengesteld om een indicatie van stichtingskosten weer te geven, doch voor de juistheid en volledigheid (van het gebruik) daarvan kan niet worden ingestaan. HEVO aanvaardt op geen enkele wijze aansprakelijkheid voor gebruikmaking van de (via de website van HEVO opgevraagde) HEVO-kostenconfigurator. Voor nadere informatie over deze HEVOkostenconfigurator, kunt u contact opnemen met Martijn van Gemert, martijn.gemert@hevo.nl of 06-10963715.

<

<

95

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Bijlage 6

Kostenkengetal per gebouwmaatregel Efficiënte inpassing De levensduur van de efficiënte inpassing is afhankelijk van de beoogde aanpassing of resterende levensduur van het gebouw. De kosten voor deze aanpassing zijn afhankelijk van de ingrepen die het schoolbestuur voorstelt. Kengetalbenadering (verkenning volgt nog): 2,5% van kengetal nieuwbouw.

Kleine aanpassing Voor deze aanpassing wordt uitgegaan van een levensduur van circa 10 jaar, waarbij vooral wordt ingezet op het terugbrengen van de exploitatiekosten (energie) en het optimaliseren van de luchtverversing. Kengetalbenadering op basis van pilots: 5% van kengetal nieuwbouw.

Grote aanpassing

<

Voor deze aanpassing wordt uitgegaan van een levensduur van 15 tot 20 jaar, waarbij wordt ingezet op het terugbrengen van exploitatiekosten (energie) en het aanbrengen van de luchtverversing (volledige installatie). Daarbij is nog geen rekening gehouden met de SUVIS-regeling. Kengetalbenadering op basis van pilots: 15% van kengetal nieuwbouw.

Renovatie De kosten hiervan zijn mede afhankelijk van de levensduur die wordt beoogd (25 jaar tot 40 jaar). De keuze is afhankelijk van de gebouwstructuur, materialisatie en uitgevoerde verduurzamingsmaatregelen (lees: businesscase afweging renovatie of nieuwbouw). Vooralsnog gaan we uit van een vernieuwbouwvariant en daarmee 40 jaar. Daarmee is een renovatie gelijkwaardig aan nieuwbouw, ook in kwaliteitseisen. Kengetalbenadering op basis van pilots: 80 tot 90% van kengetal nieuwbouw.

Stichtingskosten gymvoorziening Voor de gymzalen is ook een financiële vertaling gemaakt op basis van de indicatieve opgave zoals geschetst in paragraaf 5.3. In de financiële doorrekening wordt rekening gehouden met een gefaseerde vervanging van de gymzalen. Kengetalbenadering: het kengetal dat is gebruikt betreft de normvergoeding voor een solitaire gymzaal op basis van het VNG-normbedrag van 2023.

96

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Bijlage 7

Checklist School van de Toekomst

<

<

97

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

Notities . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

<

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

98

<

INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN PRIMAIR ONDERWIJS GEMEENTE NISSEWAARD 2023 - 2042

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

<

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

99

<

<

Gemeente Nissewaard

HEVO

Stadhuis Raadhuislaan 106 3201 EL Spijkenisse

Bezoekadres Statenlaan 8 5223 LA ‘s-Hertogenbosch

Postadres Gemeente Nissewaard Postbus 25 3200 AA Spijkenisse

Postadres HEVO Postbus 70501 5201 CB ‘s-Hertogenbosch

nissewaard.nl

hevo.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12546787/1